CHỌC MÙ PHÒNG KHÔNG IRAN: MỸ TUNG ĐÒN PHỦ ĐẦU ĐÁNH SẬP BỘ NÃO CHỈ HUY QUANH EO BIỂN HORMUZ

Ngày 10 tháng 6, Hoa Kỳ bắt đầu tiến hành các cuộc tấn công mới vào Iran sau khi đối thủ bắn rơi một máy bay trực thăng của Mỹ khi đang thực hiện nhiệm vụ tuần tra. Iran cũng tiếp tục tấn công các căn cứ Mỹ tại Jordan và Bahrain. Đó là động thái mới nhất trong các cuộc tấn công ăn miếng trả miếng với Hoa Kỳ. Sáng ngày 11 tháng 6, theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ CENTCOM, lực lượng Mỹ đã hoàn thành một loạt các cuộc tấn công mới bên trong lãnh thổ Iran. CENTCOM cho biết các đơn vị thuộc Thủy quân lực chiến, Không quân và Hải quân đã nhắm mục tiêu vào các khả năng giám sát quân sự, hệ thống liên lạc và các địa điểm phòng không của Iran tại khu vực do lực lượng này chịu quyền theo dõi và kiểm soát. Trong cuộc tấn công mới vào Iran vào ngày 10 tháng 6, điều đáng chú ý không phải là việc Mỹ tấn công vào nơi nào, mà là việc họ đang sử dụng một cái chiến thuật rất rõ ràng, đó là làm tê liệt khả năng quan sát, chỉ huy và phản ứng của Iran trước khi mở rộng sức ép quân sự. Theo các thông tin công khai, Mỹ chưa công bố đầy đủ loại vũ khí cụ thể đã sử dụng, nhưng có thể thấy mục tiêu của các đòn tấn công tập trung vào những cái điểm then chốt trong hệ thống quân sự Iran, bao gồm radar, phòng không, hệ thống giám sát, thông tin liên lạc và một số cái cơ sở kiểm soát mặt đất. Đây đều là những mắt xích quan trọng giúp Iran theo dõi máy bay, điều phối lực lượng và kiểm soát khu vực quanh eo biển Hormuz. Nói một cách dễ hiểu thì Mỹ không đánh ràn trải, họ đánh vào mắt, tai và bộ náo chỉ huy của Iran. Bởi một khi radar bị phá hủy hoặc vô hiệu hóa thì Iran sẽ khó phát hiện mục tiêu. Khi hệ thống liên lạc bị đánh thì các nhân vị cũng khó phơi hợp với nhau. Khi phòng không bị áp chế, không quân hoặc tên lửa Mỹ sẽ có nhiều không gian hơn để hoạt động. Đây là kiểu đánh nhằm làm đối phương dối loạn trước, sau đó mới duy trì sức ép bằng các đòn tấn công tiếp theo. Một điểm quan trọng khác đó là eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải sống còn của thế giới. Iran đã nhiều lần dùng Hormuz như là một quân bài chiến lược để gây sức ép. Bởi vậy trong đợt tấn công này, Mỹ không chỉ muốn trừng phạt Iran mà còn muốn chứng minh rằng họ có khả năng bảo vệ tuyến hàng hải này và không để Tehran dễ dàng khóa chặt Hormuz. Nói cái khác thì chiến thuật của Mỹ nó có hai mục tiêu cùng lúc. Một là đánh vào năng lực quân sự của Iran, và hai là mở đường và bảo vệ hoạt động hàng hải qua Hormuz. Nếu Mỹ kiểm soát được nhiệp độ tại khu vực này thì Iran sẽ mất đi một trong những công cụ gây sức ép quan trọng nhất của mình. Về kết quả thì Iran đã chịu thiệt hại rõ nhất ở hệ thống phòng không, radar, liên lạc và năng lực giám sát. Số liệu tạm tính tới thời điểm được công bố ban đầu là có bốn hệ thống phòng không, hai radar, ba bãi phóng tên lửa, sáu bệ phóng máy bay không người lái, bốn bệ phóng tên lửa và một trung tâm chỉ huy của Iran đã bị tiêu diệt. Nhiều khu vực ở Iran ghi nhận có tiếng nổ, trong đó có các địa điểm gần vùng chiến lược phía Nam và khu vực quanh Hormuz. Điều đó cho thấy là Hoa Kỳ không chỉ tung ra mấy cái đòn đánh tượng trưng, mà họ đang nhắm cụ thể vào những vị trí mà có giá trị quân sự thực tế. Tuy nhiên đến thời điểm này thì con số thương vong và mức độ phá hủy cụ thể nó vẫn chưa được sang minh độc lập đầy đủ. Iran cũng cáo buộc một số hạ tầng dân sự bị ảnh hưởng, trong đó có nguồn cung cấp nước ở một số khu vực. Và nếu điều này được xác nhận, nó cũng sẽ làm tình hình thêm phức tạp, bởi vì khi mà hạ tầng dân sự bị tác động như vậy thì sức em dư luận quốc tế đối với Hoa Kỳ cũng có thể sẽ tăng lên. Mặc dù Iran cũng đã đáp trả bằng các cuộc tấn công và một số mục tiêu quân sự của Mỹ trong khu vực, như là các căn cứ ở vùng vị. Nhưng theo phía Mỹ, phần lớn tên lửa và máy bay không nghề lái của Tehran đã bị đánh chặn, và cũng chưa gây được thiệt hại đáng kể. Điều này cho thấy là Tehran vẫn muốn đáp trả để giữ thể diện và giăn đe, song khả năng gây tổn thất lớn cho Mỹ trong cái đợt tập kích này dường như vẫn còn hạn chế. Cái điểm nguy hiểm đó là cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran lúc này tại Trung Đông nó vẫn đang ở trong trạng thái vừa đánh vừa đàm. Mỹ dùng sức mạnh quân sự để ép Iran nhượng bộ trên bài đàm phán, còn Iran thì phải đáp trả để không bị xem là yếu thế. Bởi vậy, cái nguy cơ leo thang trong những ngày tới vẫn rất cao. Chỉ cần một đòn đánh gây thương vong lớn, hoặc một sự cố ở Hormuz làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, thì cuộc khủng hoảng có thể vượt khỏi quân khổ kiểm soát hiện nay. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran mới đây cũng cho biết là tên lửa của họ đã bắn trúng các căn cứ Mỹ trên khắp Trung Đông, bao gồm cả nhà chứa máy bay F-35 và một trung tâm chỉ huy của Mỹ. Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Ararchi cũng đã cảnh báo lực lượng Mỹ hãy rơi khỏi khu vực của chúng tôi nếu các ông muốn được an toàn. Tuy nhiên thì cái việc mà các nhà chứa F-35 và trung tâm chỉ huy Mỹ có thật sự là bị phá hủy hay là bị gây thiệt hại nặng hay không thì nó cũng chưa được xác minh. Hiện thông tin độc lập và những cái phản hồi từ Jordan, Mỹ lại cho thấy là nhiều tên lửa của Iran đã bị đánh chặn và chưa có bằng chứng rõ ràng về tổn thất lớn. Iran lại tiếp tục đe dọa là họ sẽ đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, nhưng Tòa Bài Đốc cũng đáp lại rằng Hoa Kỳ kiểm soát eo biển Hormuz chứ không phải là Iran. Và một trong những cái điều mà gây sốc nhất đó là tuyên bố của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump khi mà ông nói trước các phóng viên rằng là Mỹ đang lấy đi hàng triệu thùng dầu từ Iran mỗi đêm. Cái câu nói này, cái tuyên bố này có thể không nên hiểu theo nghĩa đen. Nếu hiểu theo nghĩa đen thì nhiều người có thể sẽ nói là ông Trump phóng đại. Mà khả năng cao đây là cái cách mà Trump diễn đặt để nói rằng là Mỹ đang đưa được cái dầu mỏ qua eo biển Hormuz bất chấp việc Iran tuyên bố là họ sẽ đóng cửa hoàn toàn. Như vậy, thực tế, rõ ràng nó đang phản ánh cái tình hình ngược lại hoàn toàn với các tuyên bố của Iran. Khi mà Tổng thống Hoa Kỳ đã tuyên bố cứng rắn như vậy, hoặc là Iran phải cứu thỏa thuận, hoặc tiếp tục bị nem bom thì có nhiều ý kiến cho rằng là Tehran có vẻ như là cũng đang hoảng loạn. Có hoảng loạn hay không thì chúng ta cũng chưa rõ. Nhưng rõ ràng là Iran đang bị đặt vào một cái thế bị động chiến lược. Mỹ đang đánh vào năng lực quân sự kiểm soát nhiệt độ ở Hormuz, đồng thời ép Tehran bằng thông điệp kiểu như là đầu hàng thì sống, còn chống lại thì chết. Iran thì ngược lại họ vừa phải giữ hình ảnh cứng rắn ở trong nước, lại vừa phải tránh một cái cuộc chiến tổng lực mà họ có thể không kiểm soát được. Hiện tại thì Tehran vẫn có thể tiếp tục tấn công, nhưng mà họ đang ở cái thế rất là khó. Nếu đánh quá nhẹ thì sẽ mất thể diện, nhưng đánh quá mạnh gây thương vong lớn cho lính Mỹ hoặc là đánh chúng những cái tàu dầu quan trọng thì Mỹ sẽ dùng đó làm cái lý do để mở rộng không kích vào các mục tiêu chọc yếu hơn nữa của Iran. Cái việc mà Iran tấn công vào trực thăng tuần tra của Mỹ dù là tổ lái đã được cứu sống, thì với Mỹ điều này nó vẫn là một sự xúc phạm ghê gớm và cần phải bị đáp trả thẳng tay. Nước Mỹ dưới thời Trump đã thể hiện nhiều cái động thái đáp trả cực kỳ rõ ràng và quyết đoán. Iran dù nói gì đi nữa cũng bị tổn thất nặng nề, rõ ràng trăm phát cấu không bằng một phát cảo. Xin quý vị cũng hãy lưu ý một điểm đó là tới thời điểm này thì Hoa Kỳ cũng chưa hề tung ra một cái cú đòn quyết định nào ở Iran. Ông Trump, ông ấy đang nhìn một cái bàn cờ lớn hơn, đó là vấn đề hạt nhân ở Triều Tiên. Ta hãy nhìn lại vào cái thời điểm để thấy rằng là ông Trump đang tung đòn mạnh vào Iran, ngay chúng cái lúc mà truyền thông thế giới đang tăng tốc đưa tin về cái cuộc gặp thượng đỉnh giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un. Điều đó cho thấy là Iran là mặt trận nóng, nhưng Triều Tiên mới có thể là bàn cờ mà Trump đang chuẩn bị cho cái nước đi tiếp theo. Tại sao chúng ta lại có thể nói như vậy? Hãy phân tích tiếp. Bởi vì một cái lý đại thế này, khi mà Mỹ gia tăng sức ép quân sự với Iran, truyền thông quốc tế lại tập trung vào chuyến thăm Bình Nhưỡng của ông Tập thì nó cho thấy là Bắc Kinh và Bình Nhưỡng họ muốn phô diễn cái quan hệ chiến lược nhưng mà lại tránh đặt cái vấn đề hạt nhân Triều Tiên thành chủ đề mà bị gây sức ép. Ta cũng biết là trước chuyến thăm của ông Tập thì Bình Nhưỡng đã nhấn mạnh rằng là họ sẽ không lùi bước khỏi vị thế là quốc gia hạt nhân. Và đặt bằng bối cảnh đó, đòn đánh Iran của Trump nó có một ý nghĩa vượt ra ngoài khu vực Trung Đông. Với Iran thì thông điệp nó đơn giản là nếu không ký thỏa thuận thì sẽ tiếp tục chịu sức ép quân sự. Nhưng với Triều Tiên, thông điệp ngầm nó là Mỹ vẫn có thể dùng sức mạnh quân sự để thay đổi cái thế mặt cả của một quốc gia theo đuổi hạt nhân. Iran nó đã trở thành một cái ví dụ trực quan cho cái cách mà Trump xử lý một hồ sơ hạt nhân, là gây áp lực tối đa, đánh vào năng lực quân sự, bóp nghẹt công cụ mặt cả rồi ép đối phương phải quay lại bàn nàm phán trong một cái thế yếu hơn rất nhiều. Xong đây cũng là một con dao hai lưỡi. Đòn đánh Iran có thể khiến ông Kim Jong-un thận trọng hơn trước Trump, nhưng cũng có thể khiến Triều Tiên càng tin rằng vũ khí hạt nhân nó là bảo hiểm sinh tồn duy nhất. Bởi vậy, vấn đề không phải là Trump đã giải quyết xong Iran hay là chưa. Thực tế, Iran vẫn còn là mặt trận nóng bỏng và chưa có cái dấu hiệu là vấn đề hạt nhân Iran đã được khép lại. IAEA hôm 11-6 vừa thông qua một nghị quyết yêu cầu Iran khai báo khỏa uranium làm dầu còn lại và cho thanh sát viên tiếp cận, trong khi cái lượng uranium làm dầu cao của Iran nó vẫn là một cái điểm gây lo ngại lớn. Một cái điều sâu sắc hơn đó là Trump có thể đang dùng Iran để tái lập uy tín cưỡng ép của Mỹ trước khi mà bước vào bàn cờ Triều Tiên. Trong ngoại giao hạt nhân, uy tín cưỡng ép nó rất quan trọng. Nếu đối phương tin rằng Mỹ chỉ đe dọa mà không dám đánh, chỉ nói mà không dám làm thì họ sẽ kéo dài đàm phán. Câu giờ. Nhưng nếu Mỹ chứng minh được rằng cái lời đe dọa nó có thể biến thành hành động, vị thế mặt cả của họ sẽ khác hẳn. Ở cái khía cạnh của Trung Quốc thì thông điệp nó cũng rất rõ. Ông Tập tới Bình Nhưỡng để củng cố ảnh hưởng với ông Kim. Trong bước cảnh là Triều Tiên ngày càng có giá trị chiến lược với Bắc Kinh. Nhưng Trump đã đánh Iran đúng thời điểm này khiến Trung Quốc phải tính toán lại. Nếu họ muốn dùng Triều Tiên như một quân bài chiến lược thì Mỹ cũng có thể dùng Iran như là một ví dụ rằng Washington vẫn có khả năng áp đặt cái chi phí quân sự rất lớn lên các cái hồ sơ hạt nhân. Có một cái điều thú vị khi mà chúng ta chứng kiến người lãnh đạo nước Mỹ đang lãnh đạo toàn cầu như ông Trump. Ông ấy là một bậc thầy của cái chiêu nghi bình. Khi đánh Iran một đòn đau vào thời điểm ông Tập và ông Kim gặp nhau để mà nâng cấp quan hệ hợp tác chiến lược thì Mỹ đã lại đi một cái nước cờ bất ngờ tại Cuba. Bộ trưởng chiến tranh Pete Hassett vừa đặt chân xuống Vịnh Guantanamo của Cuba để mà úy lạo tinh thần chiến sĩ đồn trú tại đây. Cổng thông tin của Bộ Chiến tranh đã xác minh thông tin này vào ngày 11 tháng 6. Cái nước cờ Guantanamo này cũng rất đáng chú ý vì nó cho thấy là ông Trump không chỉ chơi một bàn cờ Iran mà đang mở ra nhiều mặt trận tâm lý của lúc Trung Đông, Đông Bắc Á, Caribê và ngay sát sân sau của Mỹ. Trước thiên thì Mỹ đang nhắc lại học thuyết sân sau. Guantanamo nó không chỉ là một căn cứ đơn thuần, một căn cứ quân sự bình thường. Nó là biểu tượng cho việc Mỹ vẫn có một cái điểm tựa chiến lược ngay trên lãnh thổ Cuba, sát xường một cái chính quyền có quan hệ gần gũi với Trung Quốc, Nga, Venezuela và Iran, những đối thủ của Mỹ. Khi ông Hezbollah xuất hiện ở đó đúng lúc Mỹ đang đánh Iran thì thông điệp đó là Washington không chỉ là lo những chuyện ở xa xôi mà còn đang khóa chặt sân sau tại Tây Ban Cầu. Đây là một cái đòn nghi binh và phân tán rất đáng chú ý kiểu Trump. Và khi mà thế giới đang chú ý vào rất nhiều các diễn biến thì Bộ trưởng chiến tranh Mỹ bất ngờ tới Guantanamo. Nó buộc đối thủ của Mỹ phải tự hỏi là Mỹ sắp làm gì đây? Họ sẽ đánh Iran hay là siết Cuba tiếp đây? Hay là dùng Cuba để mà gửi thông điệp tới các đối thủ như là Nga, Trung, Venezuela đây? Chính cái sự bất định đó là một phần của chiến thuật. Trump thì thường không chỉ đánh vào mục tiêu vật lý mà đánh vào tâm lý tính toán của đối phương. Lịch trình của ông Hezbollah không chỉ dừng lại ở Cuba mà còn tới cả Tampa, nơi đặt bộ tư lệnh trung tâm Mỹ đầu não chỉ huy chiến dịch tại Trung Đông. Bởi vậy chuyến đi này nó tạo ra một cái đường nối biểu tượng từ sân sau Caribê đến tận mặt trận Trung Đông. Và cho thấy là Washington đang vận hành các mặt trận một cách thống nhất chứ không phải là một phản ứng lẻ tè. Có lẽ chúng ta cũng phải nhìn vấn đề này ở trên một cái bức tranh toàn cảnh như vậy thưa quý vị. Rõ ràng Hoa Kỳ đang cảnh báo Cuba không được trở thành bàn đạp vũ khí cho đối thủ ngoài khu vực. Ông Hezbollah nói rõ là Cuba không nên mua vũ khí có thể vươn tới lãnh thổ Mỹ hoặc căn cứ Guantanamo. Đây là một thông điệp sắc lạnh không chỉ dành cho Havana mà còn cho Bắc Kinh, Moscow và Tehran. Đừng nghĩ rằng có thể dùng Cuba như một quân bài sát nước Mỹ mà không bị đáp trả. Mỹ bây giờ họ đang chuyển cái thế từ phản ứng một cách bị động trước đây thành một cái thế chủ động ép dồn đối phương và nhiều đối thủ cùng lúc. Iran thì đang bị đánh tại Trung Đông như ta thấy. Triều Tiên bị cảnh báo gián tiếp qua hồ sơ hàn nhân. Trung Quốc bị nhắc nhở. Cuba thì bị cảnh cáo ngay tại sân nhà. Cho đến đây là một nước cờ mà mang tính toán rất sâu sắc của chính quyền Trump. Ở góc độ quân sự thuần túy thì Guantanamo không là một chuyến đi bình thường mà nó cũng mang đến nhiều tín hiệu quân sự có tính toán. Bởi nó có một vị trí rất đặc biệt. Đây là căn cứ tiền phương của Mỹ nằm ngay trên lãnh thổ Cuba, sát Caribe gần vịnh Mexico và không quá xa bờ biển phía nam nước Mỹ. Về mặt địa lý, nó giống như một con mắt của Mỹ đặt ngay tại cửa ngõ Caribe. Từ đây Washington có thể quan sát, kiểm soát và phản ứng nhanh với các biến động ở Cuba, Venezuela, Haiti, Panama và vùng Caribe, vịnh Mexico và cả các tuyến hàng hải nối đại Tây Dương với khu vực này. Nó không chỉ là một biểu tượng lịch sử đâu, mà một căn cứ có giá trị hậu cần và tác chiến. Trong chiến tranh hiện đại, căn cứ quân sự không chỉ đơn giản là dùng để mà đóng quân đâu. Nó còn dùng trong rất nhiều những nhiệm vụ như là tiếp nhân liệu, bảo dưỡng, tiếp tế, chỉ huy, thu thập tình báo, hỗ trợ hải quân, tuần duyên, sơ tán công dân và triển khai lực lượng phản ứng nhanh. Nếu như vùng Caribe gặp khủng hoảng gì đó, thì Guantanamo nó sẽ là một trong những điểm mà Mỹ có thể kích hoạt sớm nhất. Thông điệp của chuyến đi này nó rất rõ ràng. Hoa Kỳ có thể đang tấn công ở những nơi rất xa xôi, nhưng họ vẫn sẽ khóa chặt cửa nhà mình ở Tây Ban Cầu. Và đó là một tin hiệu quan trọng, bởi vì khi một siêu cường mà bị cuốn vào cuộc khủng hoảng ở một khu vực xa xôi, thì các đối thủ của họ thường sẽ thăm dò xem là liệu có thể mở thêm một cái chiến trường áp lực ở nơi khác hay không. Nếu như Mỹ đang bận rộn với Trung Đông, liệu Cuba có thể trở thành điểm tựa cho Trung Quốc, Nga hoặc Iran tại Caribe hay không? Liệu đối phương có thể dùng cái kế mà tập kích nước Mỹ ngay vào sân sau của họ được hay không? Và chuyến đi thăm Guantanamo này, nó đã đem đến câu trả lời rõ ràng và dứt khoát, đó là không bao giờ có chuyện đó. Guantanamo nó cũng gọi lại ký ức chiến lược về cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962, một cái cuộc khủng hoảng mà suýt chút nữa đã kéo cả thế giới vào một cái cuộc chiến hạt nhân thực sự. Với người Mỹ thì Cuba nó là nơi mà Liên Xô từng đã tìm cách mà đặt tên lửa hạt nhân, đưa thế giới đến sát mép chiến tranh hạt nhân. Bởi vậy bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy các đối thủ như là Trung Quốc, Nga hay Iran muốn biến cái đất nước này thành một bàn đạp quân sự đều sẽ bị Washington xem là vượt lăn danh đỏ. Khi ông Hassett cảnh báo là Cuba không được mua hay là triển khai các loại vũ khí có thể đe dọa lãnh thổ Mỹ hoặc là Guantanamo, thì nó là một cái sự cảnh báo phòng ngừa cho một cái cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba phiên bản mới. Nói cách khác, Guantanamo nó là ổ khóa ở cửa ngõ Caribe, trong khi Hormuz là nơi mà Mỹ đang chứng minh rằng Iran không thể bắt thế giới làm con tin bằng dầu mỏ. Thì Guantanamo nó là nơi Mỹ nhắc lại rằng sân sau của họ không được phép trở thành bàn đạp cho đối thủ. Một bên là tuyến dầu mỏ toàn cầu, một bên là cửa nhà của nước Mỹ. Cả hai đều có ý nghĩa chiến lược sống còn như nhau hết. Và nếu chúng ta đánh giá một cách tổng quan về chiến lược của chính quyền Trump hiện nay thì sẽ thấy rõ một vấn đề. Họ đang thanh lọc toàn bộ những đặc vụ ngầm, gián điệp ngầm trong lòng nước Mỹ, siết chặt các cơ chế để không cho đối thủ nằm vùng và phá hủy nước Mỹ từ bên trong. Ở biên giới thì Mỹ đang kiểm soát chặt chẽ, loại bỏ những nước cờ tấn công bằng các loại vũ khí mềm như là chất cấm hay là di cư, hay cả những thứ vũ khí cứng như là tên lửa chẳng hạn. Song song với đó họ tiến hành tấn công vào những điểm yêu của đối thủ rồi mượn cái việc này để xem xét xem ai mới là người bạn thực sự và ai chỉ là những kẻ kéo bè kết cánh trong lúc hoạn nạn thì sẵn sàng rời bỏ nước Mỹ hay không. Và chính quyền Trump đang hiểu rõ một điều là khi bạn trở nên mạnh mẽ từ nội lực của mình thì bạn bè đối tác sẽ tự tìm đến mà thôi. Đến đây thì chương trình ngày hôm nay của chúng tôi cũng xin phép tạm dừng. Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân. Xin chào và hẹn gặp lại.