Mê và Giác - Con đường dẫn tới sự GIẢI THOÁT trong NHÀ PHẬT

Mê và Giác Có một ông Bà Lamôn hỏi Đức Phật Thưa Ngài Gautama, Ngài tu cái gì mỗi ngày? Đức Phật trả lời Tôi thì tu rất đơn giản Đi biết đi, ngồi biết ngồi, đứng biết đứng, ăn biết ăn, nằm biết nằm Ông Bà Lamôn nói Mấy cái đó thì ai mà chẳng làm mỗi ngày Như vậy đạo của ông có gì cao siêu đâu chứ Tôi tưởng Ngài luyện công, niệm trúng để khuất thần thông bay lượn, hóa phép thành trường sanh bất tử Còn mấy cái này Ngài nói thì quá tầm thường Đức Phật ôn tồn trả lời Người thế gian họ cũng ăn, mặc, ngủ, nghỉ, đi đứng nói cười Nhưng thật ra là họ không biết họ đang làm những chuyện đó Mất ý thức hay mất tránh niệm Trong khi ta và các đệ tử của ta thì biết rõ Tránh niệm, ý thức Những việc ấy đang xảy ra trong sự tỉnh thức Trong kinh Đại Niệm Sứ Đức Phật cũng có dạy Khi tham biết tham, khi không tham thì biết rõ không tham Sân biết sân, không sân biết rõ không sân Si biết si, không si biết rõ không si Khi tâm ưu sầu biết rõ tâm đang ưu sầu Buồn, giận, thương ghét đều biết rõ hết Và luôn quan sát những nguyên nhân sinh khởi trong tâm Một cách thường trực tránh niệm tỉnh giác Đối với các cảm thọ lạc hoặc khổ Hay không lạc không khổ Đều rõ biết một cách sáng suốt Quan sát mọi hành động hàng ngày Khi đi tới hay đi lui Cúi lên cúi xuống Đang ngồi đang nằm, co tay dưới chân Mặc áo, ăn uống, đại tiểu tiệt, nói năng Thở vào thì biết thở vào Thở ra biết thở ra Đều biết rõ một cách sáng suốt thường trực Bằng tránh niệm tỉnh giác Do đó tránh niệm chính là ánh sáng của trí tuệ Nhờ có ánh sáng của trí tuệ Mà bóng đêm vô minh, thật niệm tan biến Đây là một quá trình chuyển hóa tâm thức dần dần Để đi đến giác ngộ giải thoát Tu như vậy, bất kỳ đối tượng nào cũng tu được Không phân biệt nam nữ, già trẻ, giàu nghèo, sang hèn, tôn giáo Ở bất kỳ nơi nào cũng tu được Tu như vậy Thì tu cũng là sống Sống tỉnh thức Ngày cũng trôi qua giống mọi ngày Khác là tỉnh thức giữa cuồng say Xưa tìm hạnh phúc trong phiền muộn Trừ sống bay trở Sống tại đây Để bắt đầu video ngày hôm nay với chủ đề mê và giác Quý vị đừng quên ủng hộ kênh Và bấm vào biểu tượng chiếc chuông Để nhận được thông báo mỗi khi kênh ra video sớm nhất Đạo Phật là đạo giác ngộ Tiếng Phạn Buddha Trung Hoa dịch âm là Phật Đà Dịch nghĩa là người giác ngộ Cho nên đạo Phật là con đường đưa chúng ta tới giác ngộ Lấy giác ngộ làm nền tảng Không giống như tôn giáo khác Lấy lòng tin làm căn bản Vì vậy đệ tử tu theo Phật được gọi là Phật tử Chứ không gọi là tín đồ đạo Phật Phật là giác Tử là con Phật tử là con bậc giác ngộ Không thể cha giác ngộ mà con mê mội được Vì vậy Phật tử khi tu phải thấy lẽ thật Thấy chân lý Đức Phật đã dạy để được giác ngộ Cho nên giác là tinh thần của Phật tử Còn mê là tinh thần của chúng sinh Trước tiên nói về phần mê Vì chúng sinh đang mê Chứ Phật mới thường xót chỉ dạy để được giác ngộ Mê cái gì? Người thế gian nói mê là tối tăm mù mệt Giác là sáng suốt Thấy biết sai thật sự Không đúng lẽ thật mà tưởng thật gọi là mê Như trắng mà thấy đen là mê Vì thấy trái lẽ thật Ví dụ hiện giờ ai lỡ xúc phạm tới danh dự mình một chút Quý vị có giận không ạ? Có Giận nhiều hay ít ạ? Giận nhiều Nhưng mà chúng ta thử hỏi lại danh dự là gì? Nó ra sao? Không ai biết hết cả Nó chạm tới danh dự của tôi Khiến tôi nổi giận Nhưng mà lại không biết danh dự là gì Đừng nói tới danh dự Chính tôi cũng không biết tôi là gì nữa Những điều gì trái với ý nghĩ Trái với cả ý muốn của mình Ta nói nó sai quấy Nhưng sự thật không biết ai sai Như Phật tử không phải là người xấu Mà có kẻ nói anh xấu hay chị xấu Quý vị có biến thành người xấu liền không? Không Họ nói qua rồi mất tiêu Không có gì hết Nổi giận làm gì ạ? Nếu họ nói mà ta biến thành xấu thì nên giận Đằng này họ nói xấu mình vẫn không thay đổi sắc diệt Có gì sợ đâu Chỉ khi nổi giận Ta sẽ trở thành xấu thật Cho nên không phải người ta nói xấu mình thành xấu ngay Mà tại nổi giận nên thành xấu Phật tử phải xử sự thế nào cho đúng trong trường hợp này đây Người ta nói Nhưng mình không chuyển đổi thân tâm Thì có quan hệ gì đâu Như gió lùa qua tay rồi mất vậy Có gì phải giận Nhưng tại sao chúng ta giận Vì muốn ai ai cũng phải khen ngợi Cũng phải tôn trọng mình Cho nên nghe một lời khinh chê Thấy một hành động bất kính là thức giận liền Con người sống trong ảo tưởng nhiều hơn thực tế Vì vậy Phật nói chúng sanh si mê Người đời vì mê mà tiêu tan hết sự nghiệp Vì mê mà bệnh hoạn khổ đau Như mê rượu trẻ Mê cờ bạc Mê đàn điếm Mê hút sách Những cái mê đó đưa tới hư hại cả cuộc đời Và làm liên lụy đến gia đình cha mẹ anh em Rộng hơn nữa là xã hội Càng mê nhiều càng khổ nhiều Nên nói mê là nhân của đau khổ Hồi xưa những vị lớn tuổi ở Việt Nam hay dùng từ Tứ đổ tường Tức là rơi vào 4 bức tường 4 bức vách đó là gì? Là tử Sắc Tài Khí Tử là mê rượu Sắc là mê sắc đẹp Tài là mê cờ bạc Khí là hút sách á phiện Nếu rơi vào 4 thứ đó là đụng vào 4 bức tường không có lối thoát Vì bị 4 vách ấy vây kín cả rồi Bị vây kín là bị tù hãm khổ đau Ngày nay chúng ta thấy rõ ai kẹt trong những chuyện đó đều đau khổ cả Nhưng mà khi đi vào con đường ấy Họ còn nói đi tìm đau khổ đâu Mà nói là tìm vui Như vậy con người vì si mê nên khổ tưởng là vui Càng đi sâu trong đó chừng nào Khổ đau càng đậm càng nhiều Chứ không được vui Đó là nói cái mê ở ngoài ra Vậy mê hơi sâu trong thịt là mê gì? Mê danh, mê lợi Mê ở trên chúng ta thấy rõ tai hại như vừa kẻ Còn mê ở đây không tai hại như thế Nhưng mà lại có tai hại khác Người thích danh lợi Thích muốn mình trở thành người có địa vị cao nhất trong xã hội Muốn trở thành người giàu nhất nước Nhà Phật nói Ham muốn như vậy là mê Tại sao? Vì người ta nghĩ làm quan lớn sẽ sùng sướng Có đầy quyền uy Nhưng mà nếu nói đúng nghĩa của người làm quan Trách nhiệm lớn chừng nào thì khổ chừng ấy Đó là chưa kể trước khi được quan chức phải vận động Vận động người này, vận động người kia bỏ thăm cho mình Khi đắc cửa rồi rất mừng Như vậy chưa được cũng khổ Vì cầu cứu người này xin sỏ người kia Được rồi cũng khổ vì phải lo cho dân, cho nước Còn một cái khổ nữa Là sợ sơ suốt bị người ta hất xuống, mất mặt Hoặc mãn nhiệm kỳ rồi Tóm lại là ba thời đều khổ Trước khổ, giữa khổ, sau cũng khổ Nói rõ hơn là chưa được thì khổ Đã được cũng khổ Được rồi mất khổ Xong đáng tiếc người đời lại cho đó là vui Nên suốt đời chạy theo danh vọng Để suốt đời phải lao đao lận đận về danh vọng Có câu chuyện kể Vào thời nhà Tống ở huyện Sơn Tây thuộc phủ Đại Đồng Có một anh chàng giao liên tên là Ngô Nhân Hưng Trách nhiệm của anh ta là cưỡi ngựa Qua các huyện để gửi công văn Có lần trên đường đi qua một tỉnh ở phía Bắc Anh ta nghỉ lại ở một trạm canh gác Nhân vì người canh gác tiếp đãi không chú đáo Nên anh ta nổi giận Vì muốn thoả sự tức giận Anh ta bèn bứt các thứ có độc Bỏ vào trong giếng Rồi cưỡi ngựa mà đi tiếp Nước giếng vì thế mà bị ô nhiễm Nên không dùng được Đành phải bỏ hoang Vào tháng 7 năm sau Nhằm lúc khí trỏi oai bức Anh ta lại đi qua và dừng nghỉ Ở trạm này một lần nữa Vì nước giếng bị nhiễm độc Nên người canh gác đã rời đến một nơi khác Lúc ấy quá khát nước Nên anh ta liền thả thùng xuống Nước giếng để múc lên uống Một cách rất tự nhiên Xong anh ta đâu có biết rằng nước giếng này Đã bị ô nhiễm Và vô số chủng độc đã sinh sản trong đó Bởi thế Khi anh ta vừa uống vào Thì mặt mày tái xanh, lên ói mửa trở ra Sau đó hồn mê bất tỉnh Vì trạm gác này Đã bị bỏ hoang Nên không có ai để cứu giúp anh ta cả Do đó anh ta bị nằm Phơi dưới nắng mà chết Quả thật là việc ác mình làm Trở lại hại mình Chúng ta nên biết rằng Tâm làm chủ bản thân Bởi thế người có tâm thiện Thì cuộc sống sẽ trở nên lương thiện Còn người có tâm xấu ác Thì cuộc sống sẽ rất ác độc Vì vậy Người nào muốn biết mình gặp họa phức tốt xấu thế nào Thì hãy tự hỏi lòng mình Ngô nhân hưng Là người có tâm địa độc ác Vì muốn hại người nên phải gặp tai ương Người muốn làm giàu Giàu lớn có khổ không? Chúng ta chưa ở địa vị giàu lớn Chắc không biết cái khổ đó đâu Người ở địa vị đó Mới thấm thiết được nỗi khổ của nhà giàu Vì muốn giàu Nên phải tìm mọi cách để ra tiền Lúc nào đau đầu tính toán nên khổ Khi có tiền nhiều rồi sợ mất Sợ bị người khác sang đoạt nên khổ Chưa kể tới lúc già Sắp chết Con cái dành của Cha mẹ phải nằm đó nhìn thấy cảnh Nồi da sáo thịt thật là khổ Từ khi chưa làm giàu Mình bao nhiêu tuổi Bắt đầu làm giàu được rồi thì bao nhiêu tuổi Khi thật giàu Nhìn lại đầu bạc sắp ra đi Như vậy tiền của nhiều Mà chết tới Không hưởng được càng khổ Khổ vì tiếc bao nhiêu năm vắt kiệt sức Mà bây giờ không được hưởng Lúc chưa giàu Ngỡ khi tiền của nhiều sẽ vui Không ngờ giàu sang rồi Rốt cuộc vẫn khổ Vì vậy Phật nói ha mê danh lợi là khổ Hãy thử ngẫm lại Bức thư của Steve Jobs Trước khi mất mà xem Cha đẻ của Apple đã qua đời vào năm 2011 Vì căn bệnh ung thư tuyến tụy Khi ông 56 tuổi Tôi đạt đến đỉnh cao của sự thành công Trong thế giới kinh doanh Trong mắt của người khác thì cuộc sống của tôi Là một mẫu mực của sự thành công Tuy nhiên ngoài công việc Tôi có rất ít niềm vui Cuối cùng sự giàu có chỉ là Một thực tế của cuộc sống Mà tôi phải làm quen với nó Tại thời điểm này Nằm trên giường bệnh Và nhớ lại toàn bộ cuộc sống của tôi Tôi nhận ra rằng Tất cả các công nhận và sự giàu có Mà tôi mất rất nhiều năm tháng tuổi trẻ Để có niềm tự hào đó Đã dần dần và trở nên vô nghĩa Khi đối mặt với cái chết sắp xảy ra Bạn có thể thuê ai đó Làm người lái xe cho bạn Kiếm tiền cho bạn Nhưng bạn không thể có một người nào đó Phải chịu bệnh tật thay cho bạn cả Vật chất bị mất Có thể được tìm thấy Nhưng có một điều mà không bao giờ có thể được tìm thấy Khi nó bị mất Cuộc đời bạn Khi một người đi vào phòng mổ Anh sẽ nhận ra rằng Có một cuốn sách mà anh ta vẫn chưa hoàn thành việc đọc Cuốn sách sức khỏe của cuộc sống đã ban Cho dù Giai đoạn trong cuộc đời chúng ta Đang có ở huy hoàng tới mức nào Với sự tàn phá của thời gian Chúng ta sẽ phải đối mặt Với những ngày đi xuống trầm trọng Hãy trân trọng tình yêu cho gia đình bạn Tình yêu Dành cho người bạn đời của bạn Tình yêu cho bạn bè Hãy hiến đối sự tốt với bản thân Hãy trân trọng những người khác Khi chúng ta già đi Cũng là lúc chúng ta trở nên khôn ngoan hơn với cuộc đời Từ đó mà dễ dàng nhận ra Một chiếc đồng hồ mạnh giá 300 đô Mỹ hay 30 đô Thì suy cho cùng Một chiếc túi sách mạnh giá 300 hay 30 đô Thì suy cho cùng Một chiếc xe ô tô mạnh giá 150 nghìn đô hay 30 nghìn đô Thì suy cho cùng Một chai rượu vang mạnh giá 300 hay 10 đô Thì suy cho cùng Một ngôi nhà rộng 300 hay 300 m2 Suy cho cùng Nỗi cô đơn Có thể nào vẫn cứ tồn tại tiếp Một lúc nào đó bạn sẽ nhận ra Hạnh phúc thực sự không đến từ vật chất Cho dù bạn chọn ghế hạng nhất Hay hạng phổ thông Thì khi máy bay cất cánh hạ cánh Bạn cũng phải bước xuống Vì vậy tôi hy vọng bạn nhận ra Khi nào bạn còn có bạn bè người thân bên cạnh Để cùng trò chuyện nói cười Vui vẻ đàn hát với nhau Tám đủ thứ trên đời dưới biển Thì lúc ấy là lúc hạnh phúc thực sự Đó là một trích đoạn Trong bức thư của Steve Jobs Bây giờ thử hỏi lại là Người ít danh lợi thế có khổ không Hồi xưa đọc chuyện Tàu Tôi nhớ câu chuyện Hứa Do với Sào Phủ Một hôm vương nhiêu Đi dạo trong dân gian Nghe đồn có hai vị hiền triết Là Hứa Do và Sào Phủ Nhà vua mới tìm tới Đầu tiên gặp Hứa Do Vua hỏi Nghe Khanh là người hiền Vậy chẳng mời Khanh về triều làm quan có được không Sau khi từ chối lời mời của vua Hứa Do bịt tay Đi tới dòng suối rửa tay Khi ấy Sào Phủ dẫn Châu xuống Suối nước uống Thấy Hứa Do rửa tay liền hỏi Ông làm sao mà phải rửa lỗ tay vậy Hứa Do nói Tôi nghe danh lợi Dơ lỗ tay nên đến đây rửa Sào Phủ lên Giật mũi Châu lên không cho uống nước nữa Hứa Do hỏi Sao không cho Châu uống nước Sào Phủ nói Sợ Châu uống nước dơ miệng bởi mùi danh lợi Hai vị hiền triết Một người nghe danh lợi rửa lỗ tay Một người sợ nước dính mùi danh lợi Dơ mổm Châu Nên không cho uống Như vậy để thấy người xưa xem danh lợi Vậy mà ngày nay người ta thèm khát danh lợi đến khổ cả đời Vẫn không thấy chán Đó là cây mê thứ 2 Hơi sâu hơn một chút Mê trong thịt Đến mê thứ 3 Thấm tận xương tuổi Đó là sợ chết Tại sao chúng ta sợ chết Tại tham sống nên sợ chết Tham sống là muốn sống lâu nên sợ chết Nhưng mà con người ai cũng phải trải qua 4 giai đoạn Sinh, già, bệnh, chết Không thể tránh khỏi Nếu biết già, bệnh, chết Là cách không tránh khỏi Mà sợ là thiếu sáng suốt Hay nói cách khác là si mê Chúng ta sợ chết vì quý thân Muốn thân còn mãi Nhưng mà nếu giữ được cũng nên giữ Giữ không được mà vẫn muốn giữ hoài Đó là chấp mê nên khổ Người không muốn giữ thân Nghe nói sắp chết chỉ cười thôi Vì thấy đâu có gì quan trọng Con người muốn giữ Nghe nó sắp mất Liên hoảng hốt sợ sệt Sợ vì mê chấp thân Đó là nói về chấp thân Kế đến là mê chấp tâm Chúng ta thường cho những suy nghĩ Phải quấy tốt xấu là tâm của mình Khi nổi giận lên thì nói tôi giận Vì chấp cái giận là tôi Khi thương ai Nói tôi thương người đó quá Khi ghét ai nói tôi ghét người đó Như vậy cái giận là tôi Cái thương là tôi Cái ghét là tôi Nếu thương giận ghét buồn bực Tức khoán hận vân vân Cái nào cũng tốt hết Như vậy chúng ta có bao nhiêu cái tôi đây Cả trăm ngàn thứ tôi Vậy cái nào là tôi thật Chúng ta về chấp những suy nghĩ Phân biệt hơn thua Phải quấy là tôi Rồi cứ theo đó mà tạo nghiệp Giận thì muốn làm cho người ta khổ Thương thì muốn làm cho người ta vui Đủ thứ chuyện trên thế gian Đã chấp suy nghĩ là tâm mình Ai làm ngược với suy nghĩ của mình Thì ta chống đối, giận hận Ai làm vừa ý mình Thì có cảm tình Nhưng thử hỏi lại cái nghĩ của mình Có đúng 100% không Không, tại sao Nếu chúng ta nghĩ đúng 100% Chắc bây giờ ai cũng là đại phú ra hết rồi Vì nghĩ đâu đúng đó mà Nên làm ăn gì được đấy Bởi nghĩ không đúng Nên bây giờ chưa giàu đấy Những suy nghĩ của chúng ta Có khi đúng, có khi sai Nếu cho suy nghĩ là mình Khi nghĩ đúng là mình Khi nghĩ sai cũng là mình nữa Chẳng lẽ ta là hai thứ nghịch nhau Bây giờ xét lại Khi chúng ta buồn giận Mình nhìn lại xem cái buồn giận đó ở đâu ra Tìm một hồi không thấy nó ở đâu cả Tại sao Vì nó là cái hự ảo Không thật, làm sao mà tìm được Ví dụ quý vị đang buồn vì làm ăn thất bại Bất thần có người bạn khá giả Xa tới thăm Nghe tâm sự của quý vị Người bạn cho mượn một số tiền lớn để trả nợ Lúc đó có buồn không ạ Lúc đó lại cười Nếu buồn là thật thì buồn hoài Nhưng mới buồn đó Bây giờ gặp duyên tốt trở lại là vui Vậy cái buồn không thật Cái vui cũng không thật Nó luôn luôn chuyển biến tùy duyên Nghĩ tôi buồn tôi vui Tức cho tôi là cái tạm bỡ giả dối rồi Tâm lăng răng lộn rộn Khi thương, khi buồn, khi giận Khi ghét vân vân Đủ hết mà cũng nói là tâm mình Nó không thật Mà nói nó thật nên gọi là si mê Si mê này là si mê tận Xương tuỷ Người nào cũng có hết Chứ không riêng cá nhân ai Bây giờ muốn hết si mê thì phải làm sao hả Phải giác ngộ Biết mình mê thì phải tìm con đường sáng Con đường giác ngộ Cũng như biết mình đang ở chỗ tối Thì tìm đèn bật lên cho sáng Như vậy mới hết tối Hết tối thì hết khổ Biết ta đang si mê Thì phải tìm con đường giác ngộ để được giác Giác thì thoát khỏi si mê Con đường giác ấy trong kinh Phật dạy nhiều lắm Ở đây chúng tôi không dẫn hết được Chỉ nêu gương tiêu biểu Để chúng ta tu học theo Tuệ Trung Thượng Sĩ Ở đời Trần, thế kỷ thứ 13 Ông ngộ đạo với thiền sư Tiêu Giao Và là thầy của vua Trần Nhân Tông Được vua Thánh Tông ban cho Một sọ đất Ông lậm ra trang ở đó và cất một cái am nhỏ Đặt tên là dưỡng chân trang Khi sắp tịch Ông ra nằm giữa bộ ngựa nhắm mắt Thấy vậy thề thiếp khóc quả lên Ông mở mắt ngồi dạy bảo Lấy nước xuất miệng rửa mặt Xong ông quả Sống chết, la lẽ thường, buồn thảm Luyên tiếc làm gì, làm sao Động chân tánh của ta Quý bà nghe quả im lặng Không dám khóc nữa Sau đó ông nằm xuống thở Thì đi liền Chết như vậy vui không? Rất vui Không khổ sở như chúng ta ngày nay 7 ngày đã thấy đạo Tuy là cư sĩ mà khi đi rất tự tại Trong lúc đang tu Muốn nhắc nhở người đời Ông có làm bài thơ Khuyên người đời tiến tu Bằng chữ Hán Ngày tháng xoay vần Xuân lại thu Xăm xăm tóc bạc Đáp lên đầu Giàu sang nhìn lại một trường mộng Năm tháng mang theo Vạn học sầu Nèo khổ luân hồi xe chuyển bánh Sông yêu chìm nổi Tợ phủ Âu Gặp trường chẳng chịu sò lên mũi Vô hạn duyên lành Chỉ thế thôi Ngày tháng xoay vần Xuân lại thu Chúng ta sống trên thế gian này Cứ ngày qua tháng lại Hết xuân lại thu Cứ như vậy mà trôi qua trôi qua Xăm xăm tóc bạc đáp lên đầu Lâu lâu nhìn lại tóc bạc Đã đáp đầy trên đầu rồi Để thấy cuộc đời vô thường Theo dòng thời gian chuyển biến Con người chúng ta cũng chuyển biến theo Ngày nào đó đầu xanh Bây giờ tóc đã bạc Giàu sang nhìn lại một trường mộng Tất cả giàu sang Con người ta tạo ra được Cuối cùng nhìn lại thì như một giấc mộng dài Cho không có gì hết Nên người xưa hay nói Công danh cái thế màn sương sớm Phú quý kinh nhân Giấc mộng dài Chúng ta ngày nay cho rằng công danh cái thế Là sang tột bực Không phải màn sương sớm Sự thật cái sang tột bực Có hưởng mãi được không à Không hưởng mãi được Chỉ lúc nào thôi Cho nên người xưa thức tỉnh thấy đó là màn sương Có đó Rồi mất đó Phú quý kinh nhân Là giàu đến nỗi người nghe phải giật mình Nhưng mà chẳng qua cũng chỉ là giấc mộng dài thôi Ít chục năm qua Rồi tiêu tan Còn gì đâu Đây là lời nhắn nhủ cho chúng ta bớt mê đắng Trong công danh phú quý Thấy như vậy là cái thấy của người giác Năm tháng mang theo vạn học sầu Mỗi một năm Mỗi một tháng Cứ trồng chất buồn bực khổ sở Như vậy cả đời mang bao nhiêu buồn khổ Hồi bé buồn khổ ít Càng lớn chừng nào Buồn khổ càng nhiều chừng ấy Lớn vừa vừa Buồn khổ về chuyện gia đình Lớn khà khá nữa Buồn khổ về con cái Lớn có cái khổ của lớn Nhỏ có cái khổ của nhỏ Càng già càng thấy cô đơn Những chuyện vui buồn của thời gian trước Nhìn lại trồng chất tràn trẻ trong tâm Không biết bao nhiêu mà kể Nhớ lại người mình thương bây giờ Đã đâu mất rồi Còn người mình ghét Cứ tới lui làm phiền hoài Đổ thương Do buồn khổ trồng chất nên Ngài nói Năm tháng mang theo vạn học sầu Cái buồn đong tới một vạn học Học là đơn vị đo lừng hồi xưa Bây giờ nói đơn giản Một vạn thùng sầu tràn trẻ trong tâm Đây là lời nhắc nhỏ Rất trí thiết Nèo khổ luân hồi xe bánh chuyển Nèo khổ luân hồi là con đường khổ Luân hồi như chiếc xe lăn Cứ lăn mãi lăn mãi Lên xuống lên xuống không dừng Chúng ta cũng vậy Hết tạo nghiệp này đến tạo nghiệp nọ Nổi lên chìm xuống Luôn luôn không dừng Khi đi xuống các đường giữ Khi được lên các quán lạnh Cứ vậy tiếp nối không bao giờ dừng Đó là luân hồi Sông yêu chìm nổi Tợ phù ông Ở đây Ngài nói sông yêu Chỗ khác gọi là biển ái Chúng ta chìm trong sông yêu thương Trồi lên hụt xuống mãi không ngoai đầu lên được Quý vị thương nhiều Ghét nhiều hay quân bình Thương nhiều thì chết Phải theo cái thương đó mà lên xuống Ghét nhiều cũng vậy Chỉ có quân bình là ít lên xuống chìm nổi Thương ghét đều là 2 mối Làm cho chúng ta phải luân hồi không dừng Như trong lòng của mình Thường nghĩ đến chuyện gì Thì khó quên được Cũng thế người ta rất thương hoặc rất ghét Có quên được không Suốt đời không quên Cho nên khi nhắm mắt Những hình ảnh đó đi theo mình Đời sau gặp lại để thương để ghét nữa Thương thì khổ theo thương Ghét thì khổ theo ghét Bởi vậy có người xanh con dễ làm sao Bảo đâu nghe đó Đây là thương mà gặp nhau Có người xanh con thì ngỗ nghịch Nói không thèm nghe Còn cãi lại nữa Đây là ghét mà gặp nhau Cứ như vậy mà khổ Người không thân thuộc chống đối ta khổ ít Nhưng con của ta Mà chống đối cha mẹ nên rất buồn Rất tức Buồn tức mà không bỏ được nên rất khổ Vì vậy thương ghét càng nhiều Muốn đừng gặp nhau hoài Chúng ta phải làm sao Bớt thương bớt ghét đi Có nhiều người nói tôi thù người đó Không đội trở chung Tức muốn đời không muốn gặp lại Càng không muốn gặp lại thì càng gặp lại Nên khổ muôn đời Hiểu như vậy chúng ta phải thức tỉnh Không nên mê Bởi vì mê là gốc của đau khổ Thương ghét là từ mê mà sinh Bây giờ không thương ghét nữa thì hết mê Sông yêu chìm nổi tạo phù âu Phù âu là bọt nước Theo sóng vỡ tan liên tục Chìm ở trong sông yêu rồi ra không có được Tất cả quý vị sống trong cuộc đời này Yêu nhiều hay ít à Yêu nhiều Yêu nhiều thì chìm sâu Chớ chưa ra được Gặp trường chẳng chịu sờ lên mũi Vô hạn duyên lành chỉ thế thôi Lỗ mũi của chúng ta ở đâu à Trên mặt Nhưng có thấy được không à Không thấy Đợi xoay gương mới thấy được Sờ thì đụng nhưng nhìn không thấy Lỗ mũi là dụ cho thẻ tánh trong sạch của chúng ta Nó sẵn như lỗ mũi Ở trên mặt vậy Nhưng nhìn không thấy Khi đủ duyên được thầy bạn nhắc nhở Ta có lỗ mũi ngay trên mặt đấy Mình phải chịu khó sờ lên mũi mới đúng Lẽ thật đã sẵn Chỉ cần ta sớm thức tỉnh Đừng đi trong mê nữa thì hợp chân Nên nói gặp trường Chẳng chịu sờ lên mũi Vô hạn duyên lành chỉ thế thôi Duyên lành vô hạn Chỉ là tự tỉnh Tự nhận cái chân thật của mình Như tự sờ lên lỗ mũi vậy Còn tìm kiếm bên ngoài chịu ổng công thôi Do thấy đạo ngài nhắc chúng ta biết Đừng chìm trong biển ai nữa Để tránh đau khổ của cuộc đời Tóm lại Phật tổ dạy chúng ta Phải thức tỉnh Nhận và sống với cách thật Bỏ cái giả Người ngu thì cứ lo sống chết Người trí thấu suốt tất cả pháp tánh Không nên thảnh thơi Không lo sợ chị hết Bởi vậy người giác thấy rõ được lẽ thật Nên bớt khổ Người mê không thấy được lẽ thật Nên khổ suốt đời Đời này khổ đời sau cũng khổ Chứ không nên chìm trong mê Chìm trong mê thì muôn kiếp Không bao giờ hết khổ Như vậy giữa mê và giác Chúng ta chọn cái nào à Giác Tất cả đều đồng ý như vậy Thế thì chúng ta phải giáng tu Không ai cứu mình bằng chính trí tuệ giác ngộ của mình Chỉ như thế Chúng ta mới chấm dứt đau khổ trong đời này Và nhiều đời sau nữa Mong tất cả đều được sống an vui Trong sự tỉnh thức của chính mình