AMA - Sách, Consultant, Tự do, Thất bại, Thiền,...

Xin chào các anh chị và các bạn. Đúng ra là theo cái kế hoạch thì tuần này chúng ta sẽ nói tiếp về cái tập 5 của cái hành trình tự do tài chính. Nhưng mà thú thật với các anh chị và các bạn là tuần rồi tôi quá là bận. Không có bất kỳ một khoảng thời gian rảnh nào để mà chuẩn bị cho cái tập đó. Đó là cái lý do chính. Còn cái lý do phụ thì gần nguyên một tháng vừa rồi, suốt mấy tập liền chúng ta chỉ nói về những cái chủ đề về tài chính, thì nghe riết nó cũng hơi nhức đầu. Cho nên cái tuần này chúng ta sẽ có một số để mà chúng ta nghỉ giải lao và nói về những cái chủ đề khác. Tôi nghĩ đây cũng là một cái cơ hội tốt để chúng ta làm một cái số về AMA. Cách đây vài tuần thì tôi có đăng một cái post về cái hoạt động AMA để cho các anh chị có thể đặt cái câu hỏi cho tôi. Và rất là vui là các anh chị đã tham gia rất là nhiệt tình. Khi mà thu cái tập này, thì tổng cái số câu hỏi mà tôi nhận được đến ngày hôm nay là khoảng 40 câu hỏi. Và những cái câu hỏi của anh chị đặt cũng rất là sâu. Đa số không phải là cái dạng mà tôi có thể trả lời ngắn gọn được. Và bản thân tôi thì tôi cũng không muốn trả lời một cách nó quá sơ xài, nó không có mang lại nhiều cái giá trị cho các anh chị. Chính vì cái số lượng câu hỏi nó khá là nhiều, và tôi cũng muốn trả lời cho nó đủ ý, nên tôi không nghĩ là mình sẽ trả lời hết tất cả các câu hỏi ở trong một tập này được. Do đó nên tôi sẽ để cái hoạt động này là một cái hoạt động thường kỳ. Thỉnh toãn thì tôi sẽ chọn ra những câu hỏi hay để mà trả lời cho các anh chị. Cái cách mà tôi sẽ chọn các câu hỏi để trả lời, nó dựa trên một số cái tiêu chí như vầy. Thứ nhất, hiện nhiên là cái câu hỏi đó tôi có trả lời được hay không, vì tất nhiên là không phải lĩnh vực nào tôi cũng biết. Và bên cạnh đó là cái câu trả lời của tôi nó có mang lại giá trị cho các anh chị khác khi mà họ đang nghe những câu trả lời đó hay không. Ngoài ra thì tôi cũng sẽ ưu tiên tôi trả lời những câu hỏi nào mà có nhiều người like. Do đó nên khi mà các anh chị đọc những câu hỏi, các anh chị thấy câu hỏi nào mà các anh chị muốn được nghe tôi trả lời, thì các anh chị có thể vote cho cái câu hỏi đó bằng cách là bấm vào cái nút like. Thì tôi sẽ ưu tiên trả lời cho những câu hỏi đó trước. Bây giờ thì chúng ta sẽ bắt đầu với câu hỏi đầu tiên. Bạn Nhật Minh bạn câu hỏi như sau. Em là Nhật Minh. Xin chào anh Hiếu. Em rất vui vì anh đã có một buổi EMA dành cho những người theo dõi anh. Em xin phép gửi 3 câu hỏi của mình. Câu hỏi thứ nhất là anh có thể đề cử 5 cuốn sách ở tất cả các chủ đề mà anh nghĩ là nó đã giúp anh và nó có tác động đáng kể đến anh trong một giai đoạn nào đó. Nhân tiện trước khi trả lời cho Nhật Minh thì tôi sẽ xin phép các anh chị và tôi sẽ xưng hô tương ứng theo cách mà các bạn đặt câu hỏi cho tôi. Như trường hợp của Minh thì Minh gọi tôi là anh thì tôi sẽ xưng anh trở lại cho nó thân mật. Ngoài ra thì bạn Erbanker có đặt một câu hỏi tương tự nên tôi sẽ gom vô trước trả lời luôn. Là bạn hỏi là anh thường đọc thể loại sách gì ạ? Ok, xin chào Minh và Erbanker. Về sách thì anh đọc khá là nhiều. Như là ở trong các tập về đọc sách anh có chia sẻ thì chủ yếu cái thể loại sách mà anh đọc hoặc là sách về nonfiction. Anh đọc nhiều nhất là về những sách chuyên môn hoặc là sách về lãnh đạo, về quản lý. Ngoài ra thì còn một cái thể loại nữa là sách về hồi ký của những người nổi tiếng. Với cách đọc sách của anh là anh có một thói quen là khi mà anh thấy sách nào không hay thì anh sẽ ngưng, anh không có đọc nữa. Đây cũng là một kinh nghiệm nhỏ mà anh quên chia sẻ với mọi người ở trong các tập về đọc sách. Đó là khi mà chúng ta gặp sách dở thì cứ mạnh dạng là ngưng đọc. Không có nhất thiết là cứ cầm quyển sách nào lên là phải hoàn tất hoàn toàn cái quyển sách đó. Nói như vậy cũng không có nghĩa là quyển nào chúng ta cũng đọc vài ba chương rồi chúng ta ngưng. Nhưng mà cái ý ở đây là nếu mà chúng ta gặp những cái quyển sách nào mà rõ ràng là đọc vô là thấy nó không có hay, nó không có giá trị cho chúng ta thì cứ mạnh dạng là mình không có đọc nó nữa. Tại vì anh quan niệm đọc sách là một cái thú vui. Mình đừng có để nó trở thành một cái gánh nặng hoặc là một cái áp lực là đã đọc thì phải đọc cho nó hết. Không có nhất thiết là phải vậy. Thêm nữa là những cái sách dở đó nó sẽ làm mình vừa mất thời gian mà nó còn vừa làm mình mất hứng thú sau này nữa. Và cũng vì cái cách đọc sách của anh như vậy nên hầu hết các cái sách mà anh đọc đều là những cái sách mà anh thích. Do đó nên để chọn ra vài cuốn mà gọi là yêu thích nhất thì nó cũng hơi khó. Tuy nhiên anh cũng đã liệt kê ra được một vài cuốn mà ngay trước cái lúc thu cái số này nó xuất hiện ra ở trong đầu anh. Thứ nhất đó là cái quyển mà nó tên là Rework của Jason Free. Cái quyển này thì anh đọc từ hơn 10 năm trước rồi. Nhưng mà thỉnh thoảng thì anh vẫn lấy ra đọc lại. Đây là một cái quyển sách mà nó đưa ra rất là nhiều những cái góc nhìn mới về cái cách quản lý cũng như là cái cách điều hành một cái công ty. Và cái góc nhìn của tác giả này thì với cá nhân anh thì anh thấy nó rất là tương đồng với những cái suy nghĩ về quản lý và điều hành của anh. Do đó nên đây là một cái quyển sách mà anh rất là thích. Cái quyển thứ hai nó là cái quyển tên là Quiet. Đây là một cái quyển sách mà nó nói về những cái người introvert. Cái tiếng Việt mình nó gọi là những người hướng nội đó. Thì bản thân anh cũng là một cái người hướng nội và khi đọc những cái quyển sách này nó giúp anh hiểu hơn về bản thân mình và từ đó nó giúp anh tận dụng được tối đa những cái thế mạnh introvert của mình. Cái quyển thứ ba nó tên là It doesn't take a hero. Đây là một cái quyển hồi ký của đại tướng Norman Schwarzkopf. Ông là tổng tư lệnh của quân đồng minh ở trong cái chiến dịch bão táp sa mạc trong chiến tranh vùng vịnh lần thứ nhất. Thì ngoài cái việc ông là một cái thiên tài về quân sự thì anh cũng rất là ngưỡng mộ cái nhân cách và con người của ông. Khi mà tìm hiểu về ông thì anh học được rất là nhiều những cái bài học về lãnh đạo, về cái cách sống. Có những cái quyển sách mà khi mà mình đọc đó, nó sẽ thôi thúc mình muốn trở thành một cái con người tốt hơn, mình muốn sống đàng hoàng hơn, tử tế hơn, muốn sống ngay thẳng hơn. Thì cái quyển này là một trong những cái quyển sách dạng như vậy. Về sách chiên ngành ở trong công việc của anh thì anh làm về Product Management thì hai cái cuốn mà anh yêu thích nhất là cuốn Inspire và gần đây nhất là cuốn Empower. Cái cuốn Inspire là nói về quản lý sản phẩm còn cuốn Empower là nói về cái cách lãnh đạo. Đây là hai cái quyển sách rất là hay mà anh recommend cho tất cả những ai mà đang làm về Product Management thì cũng nên đọc. Đến mức mà anh thường ra yêu cầu là tất cả những Product Manager nào mà làm việc với anh thì đều phải đọc cái quyển đó. Gần đây hơn thì nó có cái quyển Empower cũng là cùng của ông tác giả đó. Là cái quyển mà anh cũng bắt đầu anh yêu cầu những ai mà dưới quyền của anh mà làm ở cái vị trí lãnh đạo là đều phải đọc. Cái câu hỏi thứ hai mà Minh hỏi đó là em đang 20 tuổi và em đang là sinh viên năm 2 ở trường đại học ngoại thương và em cực kỳ hứng thú với cái việc trở thành một cái consulting dù đã đọc và tìm hiểu từ khá là nhiều nguồn nhưng mà em vẫn mong là anh có thể cho em hứng đi và lời khuyên cho mọi người nếu mà có cái nguyện vọng làm việc ở các cái Management Consulting Firms như là Bain hay là McKinsey. Thì cái đoạn này để tôi giải thích nhanh cho các anh chị nào mà chưa rõ là bạn Minh đang hỏi về cái chủ đề gì thì ở đây bạn đang hỏi về một cái công việc là cái công việc tư vấn chiến lược ở các cái công ty lớn trên thế giới thì sẽ có một số cái giai đoạn mà cái bang lãnh đạo của công ty đó họ sẽ cần có sự trợ giúp từ một số cái công ty đối tác ở bên ngoài để giúp tư vấn cho họ về những cái khía cạnh về quản lý hay là về chiến lược thì những cái công ty dạng này nó được gọi là các cái Management Consulting Firms và ba cái công ty lớn nhất ở trong cái số này nó là McKinsey, BCG và Bain thì ba cái công ty này ở trong cái lĩnh vực về tư vấn chiến lược thì người ta gọi là Top Tier Consulting Firms mà dân ở trong ngành thì người ta hay gọi tắc là MBB là viết tắc của tên của ba cái công ty đó mà nói về khách hàng thì khách hàng của những cái công ty này thì đa số là những cái tập đoàn thuộc hàng lớn nhất ở trên thế giới ở Mỹ thì hầu hết là khách hàng là thuộc cái nhóm là Fortune 500 nghĩa là Top của 500 công ty lớn nhất ở Mỹ còn ở Úc thì cũng là Top những cái công ty lớn nhất ở Úc hoặc là nếu mà không phải những cái công ty tầm dạng đó thì nó cũng sẽ là những cái tổ chức thuộc dạng lớn ở trên thế giới thậm chí là các cái chính phủ cũng là các cái khách hàng của các công ty này thì trước khi mà đi vô cái câu trả lời cho cái câu hỏi của em đó thì anh phải nói trước một vài điều thứ nhất đó là cái firm mà anh từng làm việc nó là Ben do đó là anh cũng không có chắc là nó có đúng ở McKinsey hay là ở BCG hay không thứ hai đó là anh đoán là em đang hỏi về cái công việc này ở Việt Nam mà các cái firm ở Việt Nam thì anh cũng không có chắc lắm theo anh biết thì ở Việt Nam hiện tại chỉ mới có McKinsey và BCG, còn Ben thì chưa có vô Việt Nam bên cạnh đó do là anh làm là anh làm cho Ben ở nước ngoài nên anh cũng không có rõ lắm về cái quy trình tuyển dụng của các cái công ty này ở Việt Nam, nó có cái gì khác hay không tuy nhiên nói đi thì cũng nói lại anh nghĩ là với các cái firm này thì họ đều là những cái global firm nên các cái quy trình tuyển dụng ở các nước thì nó cũng không có khác nhau mấy thì theo anh, cái con đường đơn giản nhất để mà apply vô các cái firm này đơn giản ở đây là anh bỏ trong cái dấu mặt kép nha thì đó là em là sinh viên ở các cái trường đại học nổi tiếng trên thế giới ở gần Việt Nam mình nhất thì anh nghĩ là có Singapore, có một số cái trường như là NUS chẳng hạn thì nó cũng nằm trong top 100 những cái trường nổi tiếng trên thế giới thường thì ở các cái trường này thì các firm họ sẽ có những cái hoạt động tuyển dụng để mà nhận các bạn sinh viên vào làm internship thì đó là cái con đường chính quy của hầu hết các bạn trẻ khi mà được nhận vô rồi thì em sẽ bắt đầu với cái vị trí là internship rồi từ từ em có thể lên những cái vị trí như là analyst rồi sau đó đi lên từ từ theo cái quan sát của anh đó thì anh thấy khá nhiều những cái bạn analyst sau một thời gian làm việc thì các bạn sẽ quay trở lại các bạn học tiếp lên MBA và sau khi mà xong MBA rồi thì các bạn sẽ quay trở lại firm để lên những cái vị trí cao hơn như là associate hay là senior associate rồi sau đó là lên consultant và các cái vị trí cao hơn một cái con đường khác nữa là con đường thông qua reference nghĩa là em sẽ được những cái người có cái kinh nghiệm ở trong ngành recommend trực tiếp tới các cái firm đó và thường những cái người này phải là những người có rất là nhiều kinh nghiệm và là những cái tên tuổi rất là lớn ở trong ngành thì nếu mà đi bằng cái con đường này đó thì có thể là em không cần phải có MBA nhưng mà bù lại thì em phải có một số năm kinh nghiệm cực kỳ nhiều và kèm theo đó thì em cũng phải có một số cái uy tín và cái network đủ lớn ở trong ngành Sở dĩ mà nó khó như vậy là vì khi mà em làm việc cho các cái firm này đó là em đang ở cái vị trí là em sẽ tư vấn cho những cái người lãnh đạo của các cái công ty khách hàng mà các cái công ty này thường là những cái tập đoàn rất là lớn những cái người lãnh đạo của những cái công ty này thì thường là cũng là những cái người có sản ở trong đầu hết rồi do đó nên khi mà em nhìn mọi việc ở cái góc độ này đó thì em sẽ hiểu ngay là tại sao và chắc chắn họ sẽ không có nhận những cái người linh tinh vô để mà làm mất cái hình ảnh và cái uy tín của họ tuy nhiên, đây là cái trường hợp mà anh đang nói về những cái vị trí tư vấn chiến lược trong các cái firm này ngoài ra thì trong các cái firm này nó cũng có những cái vị trí khác nó đòi hỏi ít hơn thì đằng sau những cái người cần giao tình này nó là cả một cái đạo quân support ở đằng sau do đó nên có rất là nhiều cái vị trí khác nhau không có nhất thiết là ai vô firm này thì cũng phải làm ở cái vị trí cần giao tình anh lấy lại một cái ví dụ đơn giản cho em dễ hiểu đó là em có thể là một cái người graphic designer chẳng hạn thì hiển nhiên là cái vị trí này họ sẽ không có đòi hỏi em phải có MBA và cái quy trình chuyển dụng nó cũng sẽ đơn giản hơn nhưng mà anh đoán là cái câu hỏi của em là về vị trí cần giao tình tóm lại, để trả lời cho cái câu hỏi của em, thì nếu mà hỏi để làm sao để vô được các cái firm này ở nước ngoài thì hiện tại em là 20 tuổi thì cái con đường mà anh nghĩ là bằng phẳng nhất bằng phẳng ở đây anh cũng để trong dấu mặt đó là em sang nước ngoài học và cố gắng làm sao để mà vô được các cái trường càng danh tiếng càng tốt hoặc là thậm chí em có thể research trước xem có cái trường nào mà các cái firm này có cái chương trình chuyển dụng hay không trước khi mà apply vô học còn ở Việt Nam có cái con đường nào khác để apply hay không đó thì anh không có biết nên anh cũng không dám nói bậy hi vọng là các cái firm này họ cũng có đến các cái trường đại học ở Việt Nam để mà sang người nhưng mà dù là có đi nữa thì anh nghĩ là thứ nhất là cũng phải là những cái trường top ở Việt Nam và em cũng phải luôn luôn nằm trong top những cái người giỏi nhất thì mới có hi vọng được họ để mắt tới hi vọng là cái câu trả lời của anh nó không có làm cho em cảm thấy bị nhục chí nhưng mà anh cũng không có muốn vẽ ra một cái viễn cảnh mà nó dễ quá mà nó không đúng sự thật thì nó sẽ dễ làm em bị ngộ nhận ngoài ra thì em cũng phải xác định là em có phù hợp với công việc đó hay không nữa tại vì cái công việc này ở ngoài nhìn vô thì nhìn nó rất là hấp dẫn nhưng mà ở bên trong thì nó cũng rất là áp lực và nó đòi hỏi có những cái tố chất mà có thể nó phù hợp với người này nhưng mà sẽ không phù hợp với người khác nhưng mà anh cũng nói thêm riêng với anh thì những cái năm tháng làm ở Ben là những cái năm tháng rất là giá trị ở trong sự nghiệp của anh không chỉ về mặt chuyên môn mà còn cả về mặt cá nhân nữa nếu mà em vượt qua được hết tất cả những cái thử thách mà anh vừa nói ở bên trên và tham gia được vào những cái phơm này thì em sẽ tích lĩ được rất là nhiều những cái kinh nghiệm và những cái trải nghiệm đặc biệt ở trong cuộc đời đi làm của mình sau này cái network mà em xây dựng được trong cái thời gian làm kênh sao tình nó sẽ giúp cho em rất là nhiều trong cái sự nghiệp sau này của em những cái người mà làm kênh sao tình thì đa số sau này họ ra khỏi cái phơm đó rất là nhiều người trong số họ sẽ trở thành những cái quản lý cấp cao của những cái tập đoàn lớn ở trên thế giới ở những cái phơm này họ có những cái chương trình alumni để mà dựng cái network đó thì đó là một cái tài sản rất là giá trị sau này cho cái sự nghiệp đi làm của em ngoài ra thì cuộc sống của những người kênh sao tình theo cá nhân anh nghĩ là cũng là một cái cuộc sống rất là thú vị thì em sẽ được trải nghiệm những cái gì tốt nhất trong cái cuộc đời đi làm professional của mình thì hy vọng là sau khi mà nghe thêm đoạn này thì em sẽ có thêm một chút động lực để mà phấn đấu ngoài ra nếu mà có anh chị nào mà có hứng thú muốn nghe tôi kể thêm về cái công việc và cuộc sống của những người kênh sao tình thì có thể comment thêm ở bên dưới nếu mà có nhiều người hứng thú thì tôi sẽ làm thêm một cái số riêng về cái chủ đề này Bạn Tuấn bạn có một cái câu hỏi bạn gửi riêng cho tôi trong email thì bạn hỏi là anh có thể cho em xin vài lời khuyên về những cái tốt chất cần có để mà được làm việc trong ngành management kênh sao tình hay không mơ ước của em là được làm việc trong các cái firm như là McKinsey Bank hay là BCG em đã có bằng MBA cũng đã có hơn 10 năm kinh nghiệm làm việc ở các cái vị trí quản lý về kiến thức thì em nghĩ là mình có đủ tuy nhiên em không chắc lắm về những cái tốt chất của mình nó có phù hợp hay không em không có ai để hỏi những cái điều này nên mạng phép hỏi anh mong được nghe những cái lời khuyên của anh thì em chào Tuấn về tốt chất thì anh nghĩ là thứ nhất em phải là một cái người mà cảm thấy thoải mái được với cái việc là liên tục bị nằm ngoài cái vùng an toàn của mình tại vì bản chất của cái công việc này là em sẽ liên tục bị đặt vô một cái môi trường mới mà điển hình nhất là em phải liên tục làm việc với rất là nhiều những cái khách hàng mới mà những cái khách hàng này đôi khi là ở những cái industry hoàn toàn khác nhau do đó nên em phải luôn luôn ở trong một cái môi trường mới rồi kể cả ở trong cái nội bộ của firm cũng vậy cái cách hoạt động của những cái firm này là khi mà em perform tốt ở một cái vị trí nào đó thì họ sẽ có cái xu hướng là họ sẽ promote em lên những cái vị trí cao hơn mà khi em lên cái vị trí cao hơn thì em phải trang bị thêm một loạt những cái kỹ năng mới do đó nên hầu như là lúc nào em cũng phải liên tục ở trong cái tình trạng là ở ngoài cái comfort zone của mình nếu mà em enjoy cái việc này đó thì đây sẽ là một cái môi trường mà em sẽ rất là thích, nhưng nếu mà ngược lại em là cái nhóm mà thích ở trong cái vùng an toàn thì phải cẩn thận cái việc mà thích ở trong cái vùng an toàn này nó cũng không hẳn là có gì là xấu chỉ có điều là em phải thực lòng với bản thân mình vì cái công việc này nó rất là demanding nó đòi hỏi em phải luôn luôn perform ở cái mức tốt nhất của mình do đó nếu mà không yêu thích cái tính chất của nó thì em sẽ rất là khó để mà trụ được lâu dài cái điểm thứ hai đó là em phải có một cái óc phân tích rất là tốt tại vì khi mà em bắt đầu qua một cái case mới dù là cái background information nó có được chuẩn bị kỹ đến mấy đi nữa nhưng mà thường là các cái project này nó rất là phức tạp do đó nó đòi hỏi em phải có một cái óc phân tích thật là nhạy để mà nhanh chóng nắm bắt được bao quát cái tình hình của cái vấn đề tại vì nếu mà thiếu cái tố chất này đó thì em sẽ rất là dễ vô cái tình trạng là khi mà các cái đồng nghiệp của mình đã nắm bắt xong xuôi hết rồi và họ bắt đầu họ đào sâu vô những cái phần giải pháp mà mình vẫn còn ngồi lây hoay chưa hiểu cái vấn đề của nó là cái gì thì chắc chắn là cũng sẽ không có hiểu các cái đồng nghiệp mình đang nói cái gì thì nó sẽ rất là struggle do đó nên cái việc mà em có thể sâu chuỗi lại cái tình hình rồi breakdown nó ra xem cái vấn đề gì để mà từ đó nắm được bao quát cái tình hình thì đó là một cái kỹ năng mà nó đòi hỏi rất là nhiều ở trong cái công việc này ngoài ra thì em cũng phải là người thoải mái làm việc với các cái con số cũng như là cái cách tư duy logic tiếng Anh họ gọi là Systematic Thinking đó tại vì có những người họ không có thể nào mà họ suy nghĩ được theo một cách mà nó có structure họ cứ suy nghĩ luôn tuồn từ cái này sang cái kia thì những cái người như vậy rất là khó để mà làm việc ở trong cái mảng cạnh sau tầng này còn về số liệu thì đó sẽ là cái vũ khí mạnh nhất của em tại vì cái lý do đó là dù là em đang làm việc với những cái firm rất là lớn có tên tuổi, có uy tín dù cho là khách hàng họ có tôn trọng em tới mấy nhưng mà những cái gì mà em đang nói là cái tương lai của cái doanh nghiệp của người ta do đó nên em không thể nào mà em cứ khơi khơi em đưa ra những cái lập luận của mình mà nó không có dựa trên số liệu được và cũng bởi vì vậy nên em phải là người cảm thấy rất là thoải mái với cái việc làm việc với số liệu và xa hơn nữa là em nhìn ra được những cái insight từ những cái số liệu đó rồi từ những cái insight đó em mới có thể form lên những cái recommendation được để coi còn cái gì nữa cái kỹ năng về communication thì cái này nó không phải chỉ là về cái việc giao tiếp hay là cái kỹ năng thuyết trình mấy cái đó thì hiển nhiên là em phải làm tốt rồi nhưng mà đằng sau những cái đó nó chính là cái kỹ năng mà em có thể break down những cái message mà em muốn communicate ra và cái cách mà em cấu trúc cái thông điệp đó như thế nào để mà cái người nghe họ có thể nghe và họ hiểu được những cái vấn đề đôi khi là rất là phức tạp mà họ hiểu một cái cách rõ ràng và dễ hiểu nhất có thể cái ví dụ là em có thể xem trong những cái buổi training của anh các cái bài giảng của anh về những cái công việc chuyên môn đó thì em sẽ thấy được một số cái ví dụ về cái cách mà anh structure những cái chủ đề phức tạp thành những cái giảng nó dễ hiểu hơn thì đó là một số cái tố chất chính mà anh nghĩ là nên cần có một cái người consultant còn hiển nhiên là những cái vấn đề như là đúng giờ như là tác phong làm việc chuyên nghiệp thì đó là những cái vấn đề thuộc tính hiển nhiên rồi anh sẽ không có nhắc tới câu hỏi tiếp theo là của Bùi Hữu Phương thì bạn Phương có hỏi là anh Hiếu cho em hỏi một cái câu nó hơi làng hoàng một tí và cũng không liên quan lắm đến những cái chủ đề mà anh từng chia sẻ em có đọc cái blog của anh trong một cái thời gian từ rất lâu rồi và có một cái bài từ cách đây rất lâu anh có nói đó là cái giá của sự tự do là cô đơn em có cảm giác là bây giờ là anh đã thực sự có freedom rồi và bây giờ có khi nào anh có cảm giác cô đơn hay không hay cái freedom thật sự nó không phải là cái freedom đi đôi với cô đơn như anh nói từ lúc trước nữa hello Phương anh có một cái niềm tin là đến một lúc nào đó anh sẽ đến được cái freedom mà nó không còn cái cảm giác cô đơn nữa tuy nhiên ở hiện tại thì anh chưa đến được cái mức đó nghĩa là cái freedom của anh đang có ít nhiều nó vẫn còn một ít cái cô đơn ở trong đó hiệu nhiên là nó ít hơn hồi xưa rất là nhiều bây giờ khi mà đến một cái lứa tuổi nhất định mình có được cái tinh thần vững chải hơn ở trong cuộc sống thì anh cũng ít cái cảm giác đó hơn nhưng mà để nói là hoàn toàn không có thì không đúng lần này anh nói hơi ra ngoài lề một tí xíu có những cái câu nói mà mình nghe đi nghe lại rất là nhiều lần nhưng mà hồi còn trẻ thì mình nghe nó nó giống như là nghe rồi để đó hoặc là nghe rồi tay này nó qua tay kia nhưng mà đến một cái lúc nào đó khi mà mình đã trải qua nhiều việc hơn tạm gọi là khi mình đã từng trải hơn thì tự nhiên cũng chính cái câu nói đó nhưng mà mình sẽ hiểu nó một cái cách trọn vẹn hơn người ta hay dùng cái từ là mình ngộ ra một cái gì đó thì với anh một trong những cái câu nói như vậy là cái gì ở trên đời nó cũng có đánh đổi cái câu này thì chắc là ai cũng nghe rất là nhiều rồi và hiểu thì chắc ai cũng hiểu cái ý của nó tại nó quá là rõ ràng nhưng mà với riêng anh đó thì tới một cái độ tuổi nhất định thì anh mới có thể nói là anh cảm nhận được toàn bộ cái câu này quay trở lại cái câu hỏi của em thì như lúc nãy anh nói đó cái freedom hiện tại anh có nó có lẫn cái cô đơn ở trong đó hay không thì câu trả lời là có có nhiều lúc anh vẫn có cái cảm giác cô đơn và đôi khi cái cảm giác cô đơn đó nó đến từ những cái khoảnh khắc rất là bình thường ví dụ như là suốt những cái năm trước khi mà covid xảy ra thì anh đi công tác rất là nhiều có những tháng là anh chỉ ở nhà vài ngày thôi thì những cái lúc mà đi công tác vài ngày như vậy rồi về tới trước cửa nhà là ngay cái khoảnh khắc trước khi mà mình ra cái chì khóa bước vô cửa nhà đó thì cái cảm giác đó nó tới mình biết là, à, ở bên trong nhà không có ai đang đợi mình hết nếu mà có thì chắc chỉ có ăn trộm thôi và mình cũng biết là ở bên trong nhà mình mọi thứ nó vẫn y chang như cũ y như là cái lúc mà mình kéo cái vali mình đi ra khỏi nhà rồi cái lúc mà mình bước vô nhà thì cũng y như là những gì mình dự đoán mình để cái vali xuống mình ngồi xuống, mình nhìn xung quanh mọi thứ nó cũng im ru không có ai đang chờ đón mình, cũng không có ai nói chuyện, mọi thứ nó vẫn im lặng như vậy thì những cái lúc vậy cảm giác đó nó có tới hoặc là có những cái hôm anh đi làm về thì cái thời điểm đó mỗi khi mà ra khỏi văn phòng buổi chiều đó thì anh hay ghé mua đồ take away để anh về nhà anh ăn thì cái lúc đó nhà của anh nằm đối diện một cái cánh rừng nhỏ anh ăn tối thì cái view của anh là nhìn trực tiếp ra cái cánh rừng đó thì mình bày đồ ra mình ăn rồi mọi thứ nó cũng im lặng thì tự nhiên cái cảm giác đó nó hơi cô đơn một tí cái đoạn này nghe nó hơi drama tí xíu, mong các anh chị thông cảm nhưng mà tôi chỉ đang kể là những cái cảm giác thật sự của mình trong cái khoảng thời gian đó thì bạn bè ở cái đồng căn lưới của anh thì đa số đều có gia đình và có con cái hết rồi nhiều lúc nhìn thì anh cũng thèm chứ thèm là mình có được một cái gia đình rồi mình cũng được nuôi dạy con cái và mình nhìn nó lớn lên anh thì anh không có được những cái đó thì anh nhìn lại để anh hỏi vậy thì anh có những cái gì thì anh có được cái sự tự do thì anh enjoy với cái sự tự do của mình như là hồi đầu anh có nói đó thì cái gì ở trên đời nó cũng có cái đánh đổi và quan trọng là mình nhìn vô những cái gì mình có để mà mình enjoy chứ nếu mà mình chỉ nhìn vô mấy cái mà mình không có thì cuộc sống nó sẽ rất là nặng nề và cũng như hồi nãy anh có nói anh tin là đến một lúc nào đó thì cái sự tự do nó sẽ càng ngày càng nhẹ nhàng hơn và một lúc nào đó thì mình sẽ không còn cái cảm giác cô đơn nào nữa hết nhưng mà hiện tại thì tỉnh thoảng thì cũng có thì mình coi nó như một cái dạng gia vị của cuộc sống câu hỏi tiếp theo là của bạn Ngân Trang thì bạn có hỏi là anh có thể nói về một lần thất bại của mình hay không? theo định nghĩa thất bại của bản thân anh trong cuộc sống, có thể là trong công việc hoặc là bất kỳ một cái khía cạnh nào đó và cái cách mà anh đã đối mặt, vượt qua khoảng thời gian đó như thế nào bài học lớn nhất anh học được là gì? thì... chào Ngân Trang thất bại thì anh có rất là nhiều nhưng mà cái thất bại lớn nhất của anh thì nó có lẽ là ở khía cạnh gia đình tuy nhiên nó lại thuộc một cái phạm trù hơi riêng tư nên anh sẽ không có nói sâu mà không có nói sâu thì anh cũng không có thể kể cho em được là anh đã trải qua khoảng thời gian đó như thế nào được có một cái thất bại lớn khác cũng có liên quan đến cái khía cạnh gia đình nhưng mà cái này thì anh kể được anh cũng không chắc là nó có phải là thất bại hay không nhưng mà với anh thì cái chuyện này nó luôn luôn làm anh rất là buồn mỗi khi mà anh nghĩ tới đó là vì anh sống ở nước ngoài nên những cái năm tháng cuối đời của ba anh anh không có ở bên cạnh ba anh được cái thời gian đó anh rất là ít về Việt Nam đó là cái khoảng thời gian mà anh mới sang Úc và gần như là anh bắt đầu lại mọi thứ từ đầu và anh cố gắng đi lên trong một cái xã hội mới nên cái khoảng thời gian đó anh làm việc rất là nhiều và cái lúc đó thì anh nghĩ là mình có cái lý do chính đáng nhưng mà hiện nhiên là bây giờ nhìn lại thì cái lý do mà mình nghĩ là chính đáng đó thật ra nó không có chính đáng chút nào hết và chính vì vậy nên nó làm anh ân hận rất là nhiều còn cái bài học mà anh rút ra thì thật ra nói một cách thẳng thẳng thì có rút ra cũng không làm gì được nữa tại vì ba anh mất rồi nên nếu mà có rút ra bài học thì cũng là chỉ để chia sẻ lại cho những người khác mà thật sự mà nói thì những cái bài học này thì những cái người khác họ cũng đã nói đi nói lại hàng trăm lần rồi nhưng mà cái vấn đề là những cái người như là chúng ta cái lúc cha mẹ còn sống thì nghe thì nghe như vậy thôi không có hiểu được khổ một cái là cha mẹ mất đi rồi thì mới hiểu nhưng mà dù sao thì anh vẫn cứ nói đó là không có cái công việc nào nó quý giá bằng cha mẹ mình mình còn ở bên cạnh họ được giờ nào thì mình tranh thủ giờ đó câu hỏi tiếp theo là của bạn Ngân Nguyễn bạn có hỏi một cái câu hỏi như vầy là trong một cái bài post gần đây ở trên facebook thì anh có nhắc đến thiền vậy xin anh có thể chia sẻ một vài kinh nghiệm về thiền hay không ạ câu hỏi này thì nó cũng có tương đương với một cái câu hỏi của một cái bạn khác tên là Hiệp thì bạn hỏi là anh có thực hành thiền hay không và nếu có thì anh thấy lợi ích của thiền là gì nếu không thì quan điểm của anh về thiền là như thế nào cũng không biết tại sao mà các bạn nghĩ là tôi có liên quan đến thiền thì xin chào Ngân và Hiệp anh thì anh có tìm hiểu về thiền cũng khá là nhiều tuy nhiên anh không có thực hành thiền theo cái cách mà mọi người thường làm đó là cái cách mà mọi người thường ngồi im một chỗ rồi xếp bằng rồi không có nhúc nhích gì đó cái dạng như vậy thì anh không có làm tuy nhiên nếu mà hiểu thiền là cái dạng là mình tự đi vô sâu bên trong bản thân của mình để mà mình tự đi tìm về bản chất con người của mình rồi mình đối diện với nó để mình hiểu xem mình là ai rồi mình đang ở đâu và mình muốn cái gì thì anh làm cái việc đó khá là nhiều đối với anh thì cái việc này rất là quan trọng tại vì thỉnh thoảng trong cuộc sống mình sẽ gặp rất là nhiều những trở ngại, những thất bại mà đôi khi nó sẽ làm cho mình suy nghĩ rất là nhiều về bản thân mình thậm chí tệ hơn là nó làm mình hoài nghi về bản thân mình hoặc ngược lại thì có những cái lúc mà mình có những cái thành tựu gì đó rồi mình được mọi người khen tặng thậm chí là tân bốc lên thì những cái lúc đó nếu mà mình không tỉnh táo thì mình sẽ rất là dễ bị quên đi mình thực sự là ai mình đang ở đâu, mình muốn cái gì do đó cái việc mà mình phải tỉnh táo liên tục quay trở về để mà nói chuyện với bản thân để mà hiểu cái bản thân mình hơn rồi từ đó để mình chấp nhận bản thân mình thì đối với anh đó là một cái điều rất là quan trọng và anh làm nó rất là thường xuyên nếu mà hai em có follow anh ở trên facebook đó thì hai em sẽ thấy là thỉnh thoảng anh hay đi vô rừng anh camping một mình hoặc là đôi khi anh chèo kayak mấy ngày ở trong rừng thì bạn bè anh ở bên này có nhiều người hỏi anh là sao mà nhà cửa em ấm không ở tự nhiên đi vô rừng hành sát làm gì thì sự thật là thứ nhất là anh cũng không có hành sát vì anh trang bị cho mình khá là đầy đủ do đó nên anh đi camping nó cũng khá là tiện nghi chứ nó không phải là hành sát nhưng mà thứ hai đó là những khoảng thời gian mà anh tách mình ra khỏi công việc, ra khỏi cuộc sống hàng ngày có nhiều lúc anh ngồi hàng giờ trước một cái hồ chỉ để ngắm trời mây sông nước gì đó những lúc như vậy thì anh nghĩ được rất là nhiều điều trái với suy nghĩ của nhiều người là anh đi theo kiểu mà tự kỷ như vậy đó thì nó sẽ dễ làm mình nghĩ quẩn rồi mình trầm cảm hay là gì đó thì với riêng anh thì những cái chuyến đi như vậy anh rất là enjoy và thường là nó làm cho cuộc sống của anh tích cực hơn rất là nhiều như hồi nãy anh mới nói đó thì cá nhân anh nghĩ là cái việc hiểu về bản thân mình nó rất là quan trọng vì bản thân mình chính là cái người mà mình sẽ chung sống lâu dài nhất trong cuộc đời nếu mà mình không hiểu mình hoặc là tệ hơn nữa là mình không yêu bản thân mình thì đó sẽ là một cái điều rất là kinh khủng và nếu mà hiểu thiền theo cái khía cạnh mà những gì mà anh vừa nói đó thì anh thiền khá là nhiều tuy nhiên anh không có thiền theo cái cách mà mọi người thường làm thì vô tình sau đó mà bữa nay những cái câu hỏi mà tôi chọn ngày hôm nay đều là những cái điều mà nó hơi cá nhân hơi riêng tư một chút đây cũng là lần đầu tiên mà tôi nói về những cái chuyện nó hơi riêng tư như vậy hy vọng là những cái câu trả lời của tôi nó có giá trị gì đó cho các anh chị và các bạn hoặc là chỉ ít là nó cũng tạo ra một cái bầu không khí là mình ngồi uống cà phê tâm sự với nhau hy vọng là những cái câu chuyện cá nhân này nó không có làm ra các anh chị bị chán còn rất là nhiều các câu hỏi mà tôi chưa có thời gian trả lời tôi nhìn vô tôi mới trả lời được chắc khoảng 1 phần 10 các câu hỏi thôi tôi sẽ lần lượt tôi trả lời tiếp ở trong các tập AMA tiếp theo nếu mà các anh chị có muốn hỏi thì vẫn có thể tiếp tục đặt câu hỏi cho tôi tôi sẽ để cái link đến cái video đặt câu hỏi ở trong phần dưới bình luận cho các anh chị cái tập này thì thật sự là tôi cũng không biết là nó có hữu ích để mà các anh chị chia sẻ cho bạn bè của mình hay không nhưng mà thôi nếu mà các anh chị có thấy nó hữu ích thì nhờ các anh chị chia sẻ để cho nhiều người biết thêm về các podcast của chúng ta chúc các anh chị có một ngày cuối tuần vui vẻ bên người thân và gia đình xin chào các anh chị và hẹn gặp lại các anh chị trong các tập tiếp theo