Núi Ba Vì - Hà Nô ị- di tích và danh thắng

Sơn Tây thuộc thành phố Hà Nội ngày nay vốn là một vùng đất cổ có truyền thống lịch sử văn hóa rất lâu đời là quê hương của Phùng Hưng người đã khởi nghĩa đánh thắng nhà đường và ngô quyền với chiến thắng bạch đằng lịch sử đã giành lại nền độc lập cho nước nhà sau hơn 1.000 năm bắt thuộc Sơn Tây có vùng núi Ba Vì là 1 trong 2 điểm du lịch sinh thái nổi bật của Hà Nội là 1 trong 6 vườn quốc gia quan trọng của cả nước có mức độ đa dạng sinh học cao và hệ thống sông hồ đẹp phong phú nằm trong dãy núi cao chạy dọc theo hướng Đông Bắc Tây Nam Tại đây có trên 1.000 loài thực vật trong đó có nhiều loài quý như bách xanh, thông, rẻ, lát hoa v.v Về động vật, có 45 loài thú, 115 loài chim, 61 loài bò sát và 27 loài ếch ngái trong đó có nhiều loài quý hiếm có tên trong sách đỏ Việt Nam và thế giới Ba Vì có nhiều danh nam thắng cảnh rất đẹp và có nhiều di tích lịch sử, văn hóa, tân linh nổi tiếng trong đó nổi tiếng nhất là khu di tích các đền thờ tàn biên Sơn Thánh bao gồm đền Thượng, đền Trung và đền Hạ nằm ở sườn phía Tây của núi Ba Vì gắn liền với huyền thoại về Đức Thánh Tàn, tức Sơn Tinh người đã đánh bại Thủy Tinh là một trong 4 vị thần trong tiếng ngưỡng tứ bất tử của người Việt Trong 3 ngôi đền thì đền Thượng là ngôi đền cổ nhất nằm ở độ cao 1.227m Được dựng từ thời An Dương Vương đến năm 2010 đền được trùng tu lại với quy mô khá hoàn chỉnh Từ cổng đền phải leo hơn 500 bậc đá mới tới được đền chính Đền Thượng là một ngôi đền nhỏ nhắn được xây theo hình chữ nhất mái trước lộ thiên lợp ngói nghiêng mái sau nằm dưới một tảng đá lớn tạo cho ngôi đền có thể vững trải, trang nghiêm và độc đáo Trong đền có 3 gian thờ tuy không rộng nhưng chứa đầy sự huyền bí tâm linh Chính giữa ngôi tam bảo thờ Đức Thánh Tàn ngựa trong lòng ngai Bên tả thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo Vương và bên hữu là ban thờ Đức Chúa Bà Mẫu Thượng Ngàn Qua sân đền chính vượt lên vài chục bậc đá nữa là tới điểm cao nhất của đền Thượng Nơi đây có một chiếc lầu tám góc thoáng mát trong lầu đặt tượng địa Mẫu đứng trên quả địa cầu Cạnh đó là bệ thờ Mẫu Cửu Trùng Thiên Mẫu Cửu Trùng Thiên được tiếng ngưỡng người Việt xếp hạng đệ nhất Thượng Đằng Tối Linh Thần cai quản cả 9 tầng trời Tượng bà được đặt ở vị trí độc lập ngoài trời chân cao theo thế nhất trụ Trên núi Ba Vì, đỉnh cao nhất là Đỉnh Vua cao 1.296m nơi có đền thờ Bác Hồ được xây năm 1999 Sát ngay cạnh đền Bác Hồ có tháp Báo Thiên là biểu tượng của một cây cột chống trời giữ yên đất nước cao 26.9m 13 tầng được xây năm 2011 Quanh tháp Báo Thiên có 88 pho tượng vật Chân tháp có 8 pho tượng kim cương Hùng Dũng uy nghi, quay mặt về 8 hướng chấn giữ 8 phương Sinh thời, Bác Hồ hằng muốn khi qua đời cho cốt của người sẽ được đặt ở 3 miền đất nước trong đó có 1 nơi tại núi Ba Vì Do vậy, chủ trương xây đền thờ Bác tại đây đã được mọi người hưởng ứng nhiệt liệt Đền được khởi công tháng 3 năm 1999 hoàn thành tháng 8 năm 1999 mang phong cách kiến trúc truyền thống vững trái, uy nghiêm có mái đao uốn cong ở 4 góc dựng trên những cột tròn kê trên những chân đá tảng Đền không có tưởng bao quanh, thoáng đẳng hài hòa với thiên nhiên đúng như mong muốn mà người đã để lại trong di trúc nên xây 1 cái nhà dàn đơn rộng rãi, chắc chắn, mát mẻ để những người đến thăm viếng có chỗ nghỉ ngơi Trong đền có tấm bia trích ghi lại lời trong điếu văn do cố tổng bí thư Lê Duẩn đọc trong Tăng lễ Bác năm 1969 Chân tộc ta, nhân dân ta non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch Người an hưởng dân tộc vĩ đại và chính người đã làm ràng rỡ chân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta Đền Trung, Toạn Lạc ở Lương Trừng phía Tây Núi là ngôi đền có vị thế đẹp nhất trong các ngôi đền thở tàn viên ở Ba Vị Được dựng từ thời Lý có kiến trúc hình chữ tam gồm các gian tiền tế đại bái, hậu cung Gian chính giữa đền thở tam vị Đức Thánh Tản Đền có quy mô lớn, hoành tráng gồm nhiều hạng mục kiến trúc miếu thở Đức Âu, nhà mẫu nhà thở Phật v.v Tất cả tạo thành một quần thể di tích linh thiêng liên quan mật thiết đến sự tích Đức Thánh Tản viên Sơn Tinh Đền còn thở bà Ma Thị chủ thân núi Tản người đã nhận Sơn Tinh làm con nuôi rồi giao cả vùng núi Ba Vị cho Sơn Tinh cai quản Trong nhà mẫu thở Tăng Tòa Thánh Mẫu thở công chúa Ngọc Hoa con gái vua Hùng Duệ Vương phu nhân của Đức Thánh Tản Sơn Tinh và thở mẫu Sơn Tràng Đền Trung là nơi thở khá đầy đủ những người thân đã sinh thành và dưỡng dục nền Tản viên Sơn Thánh dân gian thường gọi là Sơn Tinh nhưng tên thật của Ngài là Nguyễn Tuấn Trong miếu thở Đức Âu ngoài thở Đức Âu còn thở tổ phụ Nguyễn Cao Hành thở thần sư Thái Bạch Kim Tinh người đã trao cây gậy sinh tử cho Nguyễn Tuấn khi còn là một cậu bé trăn châu ngày ngày kiếm củi nuôi mẹ già Ngay sát cạnh Đền Trung có chùa Tản viên còn gọi là Tản viên Sơn Quốc Tử được dựng từ thời Lý nhưng do bị đổ nát chùa được xây mới hoàn toàn vào năm 2008 Trong chính điện có ba pho tượng thở pho Đức Thế Tôn tức Đức Phật Thích Ca Mâu Ni cao 7,78m là pho tượng gỗ mít lớn nhất khu vực Đông Nam Á hiện nay Theo Đạo Phật Đức Thế Tôn được tôn xưng như một bậc thầy của trời người vì cả cuộc đời Ngài lúc nào cũng hướng đến mục đích tối thượng là cứu vớt chúng sinh thoát khỏi khổ đau của kiếp người sanh diệt Hai bên tả hữu Đức Thế Tôn là hai pho tượng văn thù Bồ Tát và phổ hiền Bồ Tát mỗi pho cao 3,5m Chùa Tản viên được xây dựng theo kiến trúc nội công ngoại quốc có tả vu, hữu vu, tiền phật hậu tổ, tăng đường và khu nội viện Chùa cũng là nơi nghiên cứu học tập tu hành chính pháp và là nơi các tín đồ Phật tử và nhân dân cả nước đến hành hương chiêm bái Đền Hạ còn được gọi là Tây Cung nằm ở một khu đất bằng phẳng dưới chân núi Ba Vì hướng mặt ra sông Đà Đền được dựng vào đầu thế kỷ XVIII để tưởng niệm 3 vị Đức Thánh Tản vào thời Thơ Ấu, 3 vị thường tưới kiếng củi và lưu lại nơi đây Quần thể Đền Hạ gồm tiền bái, hậu cung tam quan, nhà thờ mẫu lầu cô, lầu cậu, nhà sắp lễ Tại chính điện thờ tàn viên Sơn Thánh Cao Sơn Đại Vương và Quý Minh Đại Vương Trong điện thờ mẫu thờ bà Cao Sơn dưỡng mẫu của tàn viên Sơn Thánh Lễ hội tại cụm di tích Đền Thượng Đền Trung, Đền Hạ được tổ chức vào dầm tháng riêng kéo dài đến hết tháng 3 âm lịch hàng năm để tưởng nhớ ngày sinh của Đức Thánh Tản Đây là một lễ hội lớn thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế về tham quan, hành lễ cũng như nghiên cứu những giá trị văn hóa và tục thờ tam vị Đức Thánh Tản ở vùng đất xứ đoài nổi tiếng xưa kia Tại vùng núi 3 vị ngoài Đền Thượng, Đền Trung, Đền Hạ còn có hàng trăm ngôi bình đền khác thờ tàn viên Sơn Thánh thờ tam vị Đức Thánh Tản 3 vị còn có nhiều danh nam thắng cảnh nổi tiếng như Ao Vua, Khoang Xanh, Suối Tiên Thác Mơ, Thác Đa, Thác Ngà Thác Hương, Núi Đá Trẻ Đá Trông, Hồ Suối Hai Hồ Đồng Mô, Ngãi Sơn Hồ Tiên Sa v.v Những danh thắng này ngày nay đang phát triển thành những khu du lịch sinh thái với những dịch vụ ngày càng hiện đại, hấp dẫn hàng năm thu hút rất nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan, nghỉ dưỡng 3 vị nơi in đậm dấu ấn truyền thuyết Sơn Tinh Thủy Tinh với nhiều địa danh liên quan đến huyền thoại về cuộc chiến Sơn Tinh đánh bại Thủy Tinh với những ngôi đền thiêng thờ tam vị Đức Thánh Tản viên ngày nay trên đỉnh vua nơi cao nhất 3 vị còn có đền thờ Bác Hồ người được UNESCO công nhận là anh hùng giải phóng dân tộc danh nhân văn hóa thế giới cùng với vườn quốc gia 3 vị chứa được nhiều tiềm năng lớn để phát triển du lịch 3 vị thực sự là linh địa, là kho báu của cả nước và theo lời danh nhân Nguyễn Trãi thì 3 vị là vùng núi tổ của nước ta