Nước Cờ Cao Tay Của Trump: Tiêu Diệt Iran Để Ukraine Được Hòa Bình

Vào trưa ngày 20 tháng 1 năm 2025, Donald Trump sẽ chính thức trở thành Tổng thống Mỹ lần thứ 2, khác với nhiệm kỳ đầu tiên lần này. Ông Trump nhậm chức khi nước Mỹ đang vướng vào 2 cuộc chiến, 1 cuộc chiến liên quan đến đồng minh Israel và 1 cuộc chiến liên quan đến Ukraine, 2 quốc gia mà Mỹ đã cam kết bảo vệ an ninh. Hiện tại, trong bối cảnh các đồng minh Trung Đông của Nga và Trung Quốc đang suy yếu trầm trọng, Mỹ và Israel có thể đang dồn lực vào một cuộc đối đầu mang tính quyết định với Iran, làm xung chuyển cả Trung Đông khi Tây Han đang suy yếu hơn bao giờ hết. Hai ông Trump và Netanyahu không chỉ đã lên kế hoạch phá hủy chương trình hạt nhân của Iran, mà có thể còn hướng đến việc lật đổ chế độ cầm quyền tại đây. Từ đó, bẻ cãi mắt xếp quan trọng nhất đang hỗ trợ Nga duy trì cuộc chiến kéo dài suốt gần 3 năm qua ở Ukraine. Vào ngày 16 tháng 12 năm 2024, khi được hỏi liệu Mỹ có tấn công phủ đầu Iran hay không, Tổng thống đắc cử Donald Trump đã không phủ định, nhưng lại có phản ứng khá gây gắt khi thẳng thừng trả lời phóng viên. Tôi không thể nói cho bạn biết điều đó được. Tôi nghĩ đó là một câu hỏi hay, nhưng làm sao tôi có thể? Liệu tôi có tiến hành tấn công phủ đầu không? Tại sao tôi lại phải nói điều đó? Bạn có thể tưởng tượng nếu tôi nói có hoặc không, bạn sẽ nói thật kỳ lạ khi ông ấy trả lời như vậy. Liệu tôi có thực hiện tấn công phủ đầu Iran không? Đó có phải là một câu hỏi nghiêm túc không? Làm sao tôi có thể trả lời một câu hỏi như vậy? Một cuộc tấn công phủ đầu thường mang tính chiến lược nhằm đánh phủ đầu đối phương trước khi họ kịp ra đòn và đòi hỏi yếu tố bất ngờ. Việc công khai ý định tấn công phủ đầu sẽ làm giảm đáng kể khả năng thành công. Câu trả lời của ông Trump không cung cấp cho chúng ta nhiều thông tin, nhưng nó cho thấy ông và đội ngũ của mình đã xem xét rất nghiêm túc khả năng tấn công Iran. Bằng chứng là tờ Thời báo Phú Hoa đã đưa tin vào thứ Sáu tuần trước rằng Tổng thống đắc cử Trump đang cân nhắc các phương án để ngăn chặn Iran sản xuất vũ khí hạt nhân. Đồng thời, vào ngày 12, Thủ tướng Israel Netanyahu đã lần thứ ba kêu gọi nhân dân Iran trong đoạn video phát biểu bằng tiếng Anh kèm phụ đề. Ông nói rằng do các phản ứng mà Israel thực hiện, Iran đang sụp đổ. Ông hy vọng nhân dân Iran có thể đạt được tự do và kêu gọi biến Trung Đông thành một ngọn hải đăng thịnh vượng để thực hiện hòa bình toàn cầu. Nếu kết hợp hai sự kiện này, tức là các kế hoạch và phát biểu của hai ông Trump và Netanyahu, có thể thấy Mỹ và Israel rất có khả năng sẽ thực hiện các hành động quân sự chung để phá hủy các cơ sở hạt nhân của Iran và có thể dẫn đến việc người dân Iran đập đổ chính quyền Iran. Nói cách khác, sau khi chế độ Assad ở Syria sụp đổ, tiếp theo sẽ là sự sụp đổ của chính quyền Iran. Hiện tại, đội ngũ của ông Trump cũng đang cân nhắc các phương án tấn công quân sự vào Iran vì thông tin tình báo gần đây cho thấy, Thế Hàn đã tiến gần đến khả năng tạo bom hạt nhân. Đồng thời, Mỹ cũng lo ngại về các âm mâu ám sát ông Trump do Iran thực hiện. Việc Mỹ phối hợp với Israel thực hiện một cuộc tấn công nhằm phá hủy các cơ sở hạt nhân của Iran đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Không dừng lại ở đó, khi trả lời phỏng vấn với tạp chí Time, Tổng thống Trump cũng tuyết lộ ông có một kế hoạch rất tốt để chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine, nhưng từ chối cung cấp chi tiết vì sự kế hoạch sẽ trở nên vô giá trị. Ông nhấn mạnh rằng mục tiêu của ông là đạt được một thỏa thuận hòa bình mà không từ bỏ Ukraine. Có thể thấy, ông Trump đang có tham vọng chấm dứt cùng lúc hai mối nguy đe dọa an ninh của Mỹ và đồng minh, cả ở Trung Đông lẫn tại Ukraine trong vài tháng sắp tới. Nhưng khác với cựu Tổng thống Richard Nixon, người từng hứa hòa bình trong danh dự đề xuất Mỹ khỏi vũng lầy Việt Nam, nhưng lại mang đến một cuộc tháo chạy hỗn loạn khỏi Sài Gòn, và chỉ bị vượt qua về mức độ hỗn loạn bởi cuộc xuất quân khỏi Afghanistan dưới thời Tổng thống Joe Biden. Tổng thống Trump không hứa hẹn quá mức về cách chấm dứt cuộc chiến tranh, mà thường lựa chọn hành động một cách sứt khoát và bất ngờ, khiến đối thủ của ông không cách nào lừng trước được. Vậy làm cách nào để chính quyền Trump đạt được mục đích này? Ông John P. Roberts Haidt, một chiến lược gia chính trị quốc tế và là sản xuất điều hành của chương trình Miss Lockheed Group của Mỹ cho rằng, ông Trump có hai cách thực hiện. Một là làm theo chủ nghĩa hiện thực chính trị và hai là làm theo đạo đức. Nhưng cho dù là làm theo lựa chọn nào, Tổng thống Hoa Kỳ cũng cần gây áp lực tối đa, buộc Tổng thống Nga Vladimir Putin phải chấp nhận một nền hòa bình đàm phán. Đó phải là một nền hòa bình bảo đảm an ninh quốc gia của Ukraine và bảo vệ tối đa sự toàn vẹn lãnh thổ của nước này. Sự thất thủ đáng kinh ngạc của Aleppo ở Syria cho thấy giải pháp cho cuộc chiến dẫn Nga và Ukraine có thể nằm ở Trung Đông. Sự kết hợp giữa hành động quân sự tập trung và ngoại giao kiểu Teddy Roosevelt có thể đồng thời chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran, thậm chí làn ruột đổ chế độ chơi hàn, đồng thời củng cố vị thế đàm phán của Tổng thống Trump. Ông Trump nên tận dụng sự liên kết trong hệ thống chính trị toàn cầu ngày nay. Trong hơn một thập kỷ, Nga và Iran đã hỗ trợ chế độ độc tài Bashar al-Assad ở Syria. Iran làm vậy vì muốn bao vây Israel bằng một tòng lửa, còn Nga cam thiệp để khẳng định vị thế cường quốc toàn cầu. Nhưng một lần nữa, Putin lại tính toán sai lầm. Việc Israel gần như tiêu diệt lực lượng Hezbollah, cánh tay nối dài của Iran ở Syria và Lebanon, kết hợp với áp lực từ cuộc chiến Ukraine, khiến lực lượng và vũ khí của Nga suy yếu, đã giúp gai nổi dậy Syria tiến hành một cuộc tấn công chấp nhoáng và chiếm lại đất nước. Al-Assad hiện đang ở Moscow và chế độ của ông ta chỉ còn là dĩ vãng. Điều này dẫn chúng ta đến mối liên hệ tương hỗ, sự hòa bình cho Ukraine và sự cần thiết cho một cuộc chiến tranh nhằm tiêu diệt chế độ Iran. Theo ông Trump, suốt cuộc, Iran không thể che giấu vai trò của mình trong cuộc chiến Ukraine. Hai năm trước, Iran bắt đầu cung cấp cho Nga các máy bay không người lái Shahed để sử dụng trong chiến đấu. Gần đây, Iran tiếp tục truyền hàng trăm tên lửa đạn đạo tầm cắn cho Nga. Đây chỉ là những hành động mới nhất trong chuỗi khiêu kích của Iran, đủ để trở thành lý do gây chiến. Âm mưu ám sát Trump là hành động trắng trợt nhất, nhưng cuộc tấn công hỏa tiễn quy mô lớn vào Israel càng khiến tình hình thêm đáng lo ngại. Iran đã thể hiện rõ khả năng và ý định tấn công gây thương vong hàng loạt. Một khi các giáo sĩ cầm quyền của Iran chế tạo được vũ khí hạt nhân, không chỉ Israel mà toàn bộ châu Âu sẽ nằm trong tầm nguy hiểm. Đây là thời điểm thích hợp để Mỹ và Israel tiến hành một chiến dịch tấn công nhằm làm suy yếu và phá vỡ liên minh Nga-Iran-Trung Quốc, đe dọa hòa bình thế giới. Hiện tại, Israel gần như đã phá phủy hệ thống phòng không của Iran và với việc đồng minh Assad đã bị lập đổ. Tổng thống Trump nên cho phép một cuộc tấn công chung của Israel vào các cơ sở hạt nhân, nhà máy sản xuất, hỏa tiễn và drone của Iran. Trước khi hành động quân sự, có thể đưa ra tối hậu thư yêu cầu Iran sửa bỏ chương trình hạt nhân và khôi phục các biện pháp trừng phạt từ Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Nhưng khả năng đạt được kết quả thỏa đáng là rất thấp. Hành động quân sự sẽ làm suy yếu chế độ Iran và các đất nguồn cung vũ khí quan trọng cho Putin. Nó cũng gửi thông điệp rõ ràng tới Trung Quốc rằng Mỹ sẽ không khoanh tay đứng nhìn khi liên minh của các cường quốc thủ địch chuẩn bị cho Thế chiến 3. Ông Putin đã đặt thế giới bên bờ vực chiến tranh khi xâm lược Ukraine gần 3 năm trước. Cuộc chiến dịch quân sự đặc biệt của Moscow chỉ là bước khởi đầu trong kế hoạch tái chinh phục Đông Âu. Ở bên kia địa cầu, Bắc Kinh đang theo dõi cuộc chiến này như một phát thử cho việc thôn tính Đài Loan và tấn công các căn cứ của Mỹ ở châu Á để đẩy lùi ảnh hưởng của Mỹ về tận Hawaii. Liên minh Nga-Ivan Trung Quốc đang giáo dất chuẩn bị lao thang xung đột bằng cách thích chữ vật liệu chiến lược, tiến hành tập trận chung, thường nghiệm hòa tiễn đạn đạo siêu thanh và mở rộng tuần tra hải quân. Trung Quốc cũng đang tìm cách giảm phụ thuộc vào Đông Đô và phối hợp với Nga để bảo vệ hệ thống tài chính khỏi các lệnh trung phạt. Khi các bước chuẩn bị hoàn tất chiến tranh có thể lao thang nhanh chóng nếu Tổng thống Trump hành động khuyết liệt ngay bây giờ. Cách phương Tây phản ứng yếu ớt trước việc Nga sắp nhập Crimea 10 năm trước đã mở đường cho cuộc xâm lược Ukraine. Cách ông Trump xử lý Nga lúc này sẽ quyết định liệu chúng ta có ngăn chặn nguy cơ Thế chiến 3 hay sẽ phải chiến đấu sau này khi kẻ thù đã mạnh hơn. Chiến lược đúng đắn có thể chặn đứng tham vọng của cả ba chế độ. Mất đi nguồn cung vũ khí từ Iran và một đối tác quan trọng, Tổng thống Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ phải đánh giá lại quyết tâm của phương Tây và tham vọng bành chướng của họ. Khi đó, Tổng thống Trump sẽ có cơ hội đàng phán với Putin để kết thúc cuộc chiến một cách danh dự. Đây là lập luận theo chủ nghĩa hiện thực chính trị cho việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine trong cuộc đấu tranh giành độc lập từ Moscow. Còn lập luận đạo đức nằm ở việc hiểu rằng Ukraine đã từ bỏ vũ khí hạt nhân theo sự thuyết phục của phương Tây. Ukraine đã bị Mỹ và Nga lừa dối. Ông Trump nhận định, năm 1994, Ukraine tự nguyện từ bỏ kho vũ khí hạt nhân lớn thứ ba thế giới và ký hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân. Đổi lại, Mỹ, Nga và Anh cam kết tôn trọng độc lập và chủ quyền của Ukraine trong bản ghi nhớ Budapest. Đứng trên lập trường bản ghi nhớ này, Mỹ có nghĩa vụ thực hiện cam kết này bằng cách đưa Ukraine vào NATO và buộc Putin phải đàm phán để khôi phục chủ quyền lãnh thổ của Ukraine. Việc từ bỏ kho vũ khí hạt nhân không phải là quyết định dễ dàng đối với Ukraine. Khi đó, các chính trị gia theo chủ nghĩa dân tộc lo sợ sự phục hương của chủ nghĩa bành chướng Nga đã đấu tranh quyết liệt trong Quốc hội Ukraine để giữ lại số vũ khí này. Trong khi đó, những chính trị gia đồng ý với việc trở thành quốc gia phi hạt nhân lại yêu cầu mức bồi thường cao cho giá trị của các đầu đại. Cả hai phe đều nhất trí rằng Ukraine không nên từ bỏ khả năng găn đeo hạt nhân của mình nếu không có những cam kết an ninh vững chắc về sự toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia mới giành được độc lập. Trong khi đó, Mỹ và Nga đồng thời gây áp lực để tiêu hủy số vũ khí này. Theo các điều khoản của Hiệp ước START, một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân được đàm phán giữa Mỹ và Liên Xô dưới thời Tổng thống Ronald Reagan. Đối với Mỹ, thành công của Hiệp ước START không phải là mục tiêu duy nhất. Đầu thập nhân 90, nguy cơ chiến tranh giữa Nga và Ukraine là hoàn toàn có thật. Trong nhiều tháng liền, khi di chuyển giữa Washington và Kiev, các tài liệu chuẩn bị cho chuyến đi của tôi luôn cảnh báo rằng tôi có thể đang bước vào một vùng chiến sự. Áp lực thô bạo từ Nga nhằm buộc Ukraine trả lại vũ khí, càng làm trầm trọng thêm bầu không khí khủng hoảng. Tôi có mặt ở Kiev vào đêm Quốc hội Ukraine bỏ phiếu đồng ý giải sát hạt nhân, căng thẳng lúc đó lên đến tỉnh tiểm và sự nhẹ nhõm là đều có thể cảm nhận rõ ràng. Ngoài việc ngăn chặn một cuộc chiến trên ngưỡng cửa châu Âu và thực hiện cắt giảm vũ khí hạt nhân theo Hiệp ước START, còn có một lợi ích khác cho Mỹ khi Ukraine từ bỏ vũ khí hạt nhân. Việc Ukraine tự nguyện giải sát hạt nhân để đổi lấy các đảm bảo an ninh và viện trợ đã tạo ra một tiền lệ mạnh mẽ. Nếu Ukraine có thể bị thuyết phục từ bỏ không vũ khí hạt nhân lớn thứ ba thế giới, mục tiêu cuối cùng của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân tiến tới giải trừ vũ khí hạt nhân toàn cầu có thể đạt được. Cuối năm đó, các tổng thống Bill Clinton của Mỹ, Boris Johnson của Nga, Leonid Khrushchev của Ukraine và Thủ tướng Anh John Marshall đã ký bản ghi nhớ Budapest đảm bảo an ninh và toàn vẹn lãnh thổ cho Ukraine. Thế nhưng kết quả thì sao? Năm 2014, Nga bất chấp giành dự xua quân xâm lược và đánh chiếm bán đảo Crimea, mà chính quyền của Tổng thống Obama thời đó, lẫn NATO đã không làm gì để bảo vệ Ukraine. Năm 2022, Tổng thống Putin thậm chí vứt bản ghi nhớ Budapest vào sò sát, chính thức ra lệnh xâm lược toàn diện Ukraine, mà nếu khi ấy không có sự anh dũng và lòng yêu nước bất khuất của Tổng thống Zelensky và hàng triệu người dân. Ukraine giờ đây có lẽ đã là một vùng lãnh thổ của Nga. Vậy nên, Mỹ giờ đây dưới quyền lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump có nghĩa vụ phải thực hiện các biện pháp hiệu quả để bảo đảm thỏa thuận Budapest năm 1994. Điều đó có nghĩa là chào đón Ukraine gia nhập NATO và buộc ông Putin vào thế phải đàm phán để côi phục càng nhiều chủ quyền lãnh thổ cho Ukraine càng tốt. Chủ đề bình luận ngày hôm nay cũng xin được khép lại tại đây. Quý vị đừng quên để lại bình luận, chia sẻ suy nghĩ để mọi người được biết nhé! Một lần nữa, Lê Uanh xin trân trọng cảm ơn và xin hẹn gặp lại trong chương trình lần sau!