Độc lạ về Cây Đào Tô Hiệu tự bật hoa vào đúng ngày giỗ trên quê hương #hnp.mp4
Anh Đức
212 Người theo dõi
23 thg 2, 2025
Cây đào này muốn ép kiểu gì thì ép tết không ra hoa
Cứ phải đến ngày rỗ là mới bật hoa
Đó là ngày 7 tháng 3
Đây toàn là các hậu rệ của cụ Đốc Nam
Các anh cả đây
Tô Trấn, Tô Hiệu
Cháu Ngoại, nhà Văn Nguyễn Tôn Hoa
Bác Tô Lâm
Cũng ở đây
À dạ vâng
Tức là rỗ tổ là bác cũng sẽ về đây
Ừ cũng về đây
Cả ba tăm cây phóng ở trên đấy
Các quý viên chung đảng này cũng làm nhận con nuôi của dòng họ
gia đình đây
Còn đây tình sở bà Nguyễn Thị Tì này
Kể xưa không như hiện đại thầy này
Bây giờ các cụ hứa hôn với nhau
Vẫn thủy chung, cụ 92 tuổi mới mất
Nhưng mà cụ không định lấy chồng
Khi ở nhà tù, cụ bị hóa lao
Cụ bảo là thôi
Tưởng vì đi lập gia đình
Tôi đi tham gia cách mạng
Không biết đến bao giờ
Nhưng mà bà ấy cũng vẫn thủy chung
Cụ bị giam ở cái phòng số 5 này này
Cụ 4 mất buồng
Ừ
Thế đây là cây đào là cụ trồng
Bây giờ là biểu tượng đấy
Còn sau khi cụ yếu thì mất ở phòng số 10
Là cái nhà tạm
Cụ mất ở đấy thì có cái bàn thờ ở đấy
Thưa quý vị
Hình ảnh quý vị đang xem
Đây là cây đào tô hiệu
Do tỉnh ủy Sơn La tặng
Và cây đào này được triết từ chính cây đào
Do chính tay
Chiến sĩ
Lịch sĩ tô hiệu trồng
Và hiện tại Duy đang đứng ở
Quê hương
Ngôi nhà anh hùng lịch sĩ tô hiệu
Được sinh ra
Trước khi quý vị xem tiếp, quý vị nhớ ủng hộ kênh bằng cách nhấn like và chia sẻ video
Đừng quên nhấn đăng ký kênh youtube Hà Nội Phố
Để đón xem những video mới nhất
Quý vị hãy bình luận ở phía dưới để góp ý cho Duy những địa điểm
Những di tích lịch sử
Mà quý vị muốn Duy tới trải nghiệm
Cảm ơn quý vị rất nhiều
Quý vị muốn mua đặc sản trà sạch Thái Nguyên
Xin lê lệ số 0989 260 877
Sản phẩm trà sạch Thái Nguyên
Được phân phối chính thức
Bởi Hà Nội Phố
Nhận giam hàng toàn quốc
Thưa quý vị
Hình ảnh quý vị đang xem là khu nhà tưởng niệm
Lịch sĩ tô hiệu
Tại tôn Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ
Huyện Văn Giàng, Hương Điền
Cách trung tâm bờ Hồ Hoàn Kiếm khoảng 2-3 km
Trong khu di tích nhà tưởng niệm lịch sĩ tô hiệu
Còn có nhà thờ họ tô
Chi Cụ Đốc Nam
Ở tỉnh Hưng Yên
Có lẽ không mấy ai không biết
Và nhớ tới câu ca rào
Ai về đồng tỉnh Huê Cầu
Đồng tỉnh bán thuốc Huê Cầu nhuộm thâm
Và có câu nói vui rằng
Về làng Xuân Cầu
Cứ ba bước chân gặp một rừng người nổi tiếng
Thưa quý vị
Xuân Cầu là một làng Việt Cổ
Có lịch sử trên 2000 năm
Vào thế kỷ thứ 8 đến thứ 9
Thời nhà đường đô hộ nước ta
Có nhiều người Hoa định cử tại đây
Nên gọi là làng Hoa Kiểu
Hay Huê Cầu
Nay thuộc xã Nghĩa Trụ huyện Văn Giàng Hưng Yên
Ở làng này hiện còn đình thờ Hoa Kiểu lang
Và di tích bốn khẩu riêng đá kiểu Trung Quốc
Và dưới đất còn nhiều dấu tích
Của một hương Hoa Kiểu đời đường
Người dân ở đây đã mang
Nghề nhuộm thâm khéo léo của quê hương mình
Ra Thang Long Hà Nội
Lập nên phố hàng vải thâm là phố hàng vải ngày nay
Làng có ba thôn
Lê Cao, Phúc Thọ, Tam Kỳ
Chạy dọc theo dòng sông Bắc Hưng Hải
Nhưng hầu hết những người nổi tiếng
Đều ở thôn Tam Kỳ
Tập trung quanh khu riêng Đình Ba
Nơi đất phát của dòng họ Tô
Dòng sông Bắc Hưng Hải ngày nay
Là một phần còn lại của dòng sông Nghĩa Trụ Xưa
Là một dòng sông cổ
Còn có tên gọi là Tế Giang
Bắt nguồn từ sông Hồng
Điểm đầu phân lưu thuộc xã Bát Tràng huyện Gia Lâm Hà Nội ngày nay
Vào năm 1958
Đại công trình Thủy Nông Bắc Hưng Hải
Khởi công
Điểm đầu phân lưu thuộc xã Bát Tràng huyện Gia Lâm Hà Nội
Nhưng hầu hết những người nổi tiếng
Đều ở thôn Tam Kỳ
Nơi đất phát của dòng họ Tô
Dòng sông Bắc Hưng Hải ngày nay
Là một phần còn lại của dòng họ Tô
Điểm đầu phân lưu thuộc xã Bát Tràng huyện Gia Lâm Hà Nội
Ngày nay
Điểm đầu phân lưu thuộc xã Bát Tràng huyện Gia Lâm Hà Nội
Nhưng hầu hết những người nổi tiếng
Trong suốt triều dài lịch sử
Vùng đất này luôn sản sinh ra những danh nhân
Những nhà khoa bảng cho đất nước
Xuân cầu có tới 12 người thi đỗ đại khoa
Trong các triều đại phong kiến
Nhất là dòng họ Nguyễn và dòng họ Tô
Dòng họ Nguyễn ở đây
Có cụ Nguyễn Hằng
Đỗ tiến sĩ vào năm 1586
Nguyễn Tính
Đỗ tiến sĩ vào năm 1640
Nguyễn Hành
Đỗ tiến sĩ vào năm 1688
Nguyễn Gia Cát
Đỗ tiến sĩ vào năm 1787
Đối với dòng họ Tô
Có cụ Tô Trần
Đỗ tiến sĩ vào năm 1826
Cụ Tô Đăng
Đỗ cử nhân vào năm 1867
Cụ Tô Huân
Đỗ phó bảng vào năm 1868
Cụ Tô Ngọc Huyền
Đỗ cử nhân vào năm 1825
Cụ Tô Ngọc Niễu
Đỗ cử nhân vào năm 1850
Đầu thế kỷ thứ 20
Làng Xuân Cầu lại xuất hiện nhà văn lớn
Nguyễn Công Hoàng
Với nhiều tác phẩm văn học có giá trị lớn
Đóng góc không nhỏ vào kho tàng văn học Việt Nam
Và Tô Ngọc Vân
Họa sĩ bậc thầy trong làng hội họa nước ta
Người đầu tiên được vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh
Tại Bắc Bộ Phủ
Vào năm 1954
Đầu thế kỷ thứ 20
Làng Xuân Cầu là một làng quê giàu truyền thống panh mạng
Với những người còn yêu tú
Những chiến sĩ cộng sản kiên trung như
Tô Hiệu, Tô Trấn, Lê Văn Lường
Tức Nguyễn Công Biểu
Tô Quang Đậu, Tô Dĩ
Tức Lê Giản, Tô Duy v.v
Tấm gương liệt dĩ Tô Hiệu sáng mãi
Trong lịch sử dân tộc ta
Với tinh thần lạc quan cách mạng
Tấm gương về bản lĩnh và khí phách cách mạng
Của đồng chí Lê Văn Lường
Trong suốt 15 năm lao tù
Trong đó có 11 năm bị giam giữ
Tại nhà tù quân đảo
Nước được coi là địa ngục trần gian
Nhưng đồng chí luôn giữ vững khí tiết cách mạng
Phẩm chất của người cộng sản kiên trung
Biến nhà tù đế quốc thành trường học cách mạng
Sau đây
Mời quý vị cùng tìm hiểu về kiến trúc
Nhà tưởng niệm đồng chí Tô Hiệu
Nhà tưởng niệm gồm 3 gian tiền bái
Và 1 gian hậu cung
Được làm bằng gỗ tứ thiết
Các bộ vì được làm kiểu con trồng đấu sen
Kết hợp với kiểu kèo giá trên trụ trốn
Tạo cho không gian nội thất được thoáng rộng
Các đề tài trang trí
Chủ yếu là hoa văn lá lật
Truyền thống
Chủ yếu ở 2 bộ vì hồi
Và trên các đấu sen kê trên các trụ cột
Gian hậu cung bài trí ban thờ
Với ảnh và tượng đồng chí Tô Hiệu
Toàn bộ khu nội tự
Của 3 gian nhà thờ dùng để trưng bày
Những hiện vật và hình ảnh quý
Về thân thế, sự nghiệp và cuộc đời hoạt động
Của đồng chí Tô Hiệu
Được sắp xếp từ trái qua phải
Theo 3 chủ đề
Quê hương Xuân Cầu và gia đình
Dòng họ tô làng Xuân Cầu
Tiều sử và quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí Tô Hiệu
Những tình cảm của các đồng chí lãnh đạo đảng
Nhà nước và nhân dân đối với đồng chí Tô Hiệu
Cụm di tích thứ 2
Là nhà thờ họ tô
Chi cụ Đốc Nam
Tức cụ Tô Ngọc Nĩu
Cụ nội các đồng chí Tô Trấn và Tô Hiệu
Đốc học Nam Bịnh
Cùng nằm trong khuôn viên di tích
Nhà tưởng niệm đồng chí Tô Hiệu
Cổng vào xây gạch chỉ
Theo kiểu truyền thống
Hai bên trụ cổng đắp nổi
Đôi cầu đối chữ Hán
Công trình nhà thờ họ
Được thiết kế xây dựng bằng gỗ
Theo kiểu kiến trúc truyền thống
Hướng Đông Bắc nhìn ra sông Nghĩa Trụ
Mặt bằng tư đường có kiến trúc kiểu chữ nhất
Xây kiểu tường hồi bịt đốc
Mái lợp ngói âm dường
Long nhà chia làm 5 gian
Hệ cửa làm kèo bức bàn
Theo kiểu thượng song hạ bàn
Kết cấu các bộ vỉ kèo là bằng gỗ tứ thiết
Theo kiểu con trồng đấu sen
Đề tài trang trí chủ yếu tập trung
Ở bộ vỉ hồi và các bức cốn trên vỉ nách
Tại 2 gian hồi với các đề tài trúc mai hóa lòng
Các đấu kê
Và trên các con trồng
Đầu các sàn nách chạm cánh sen
Hoa văn lá lật mềm mại
Giữa gian nhà thờ là nơi đặt khán thở
Bên trong đặt 4 bài vị của các vị liệt tổ họ thổ
Gian hồi phải trên treo bức đại tự
Xuân thọ
Do các học trò của cụ Đốc Nam
Bái tặng mừng thọ cụ
Được làm năm tân bùi từ năm 1871
Giữa sân là cây đảo
Được chiết từ cây đảo tô hiệu
Được ở nhà tù Sơn La
Do tỉnh ủy Sơn La tặng vào năm 1998
Với những giá trị trên
Cung lưu liệm tô hiệu
Ở xã Nghĩa Trụ huyện Văn Giảng tỉnh Hưng Yên
Đã được bộ trưởng bộ văn hóa
Thế thao và du lịch xếp hạng là di tích lịch sử quốc gia
Tại quy định số 3080
Quy đề BVHTTDL
Vào ngày 27 tháng 10
Năm 2020
Theo các cụ cao tuổi truyền lại
Thì xưa đến nay ở thôn Tam Kỳ
Có 4 tri họ tô
Cùng có Tô Xuân, Tô Ngọc
Và 2 tri họ tô không có chữ đệm
Ngày nay
Họ tô ở xã Nghĩa Trụ tập trung đông nhất
Ở thôn Tam Kỳ với khoảng 10 tri
Tri họ Tô Cụ Đốc Nam
Tri họ Tô Cụ Đốc Đồng
Tri họ Tô Xuân, Tri họ Tô Trần
Tri họ Tô Cụ Đám Ký
Ngoài ra, xã Nghĩa Trụ còn có các tri họ tô
Ở thôn Phúc Thọ
Thôn Đồng Tỉnh, thôn Đại Tài
Dạ thưa bác là dòng họ tô của mình
Tri bên trên nữa
Tô Huyên Thành
Đại Mổ Hà Tây
Họ tô Việt Nam
Hàng năm tháng 1 âm lịch
Thường tổ chức rỗ
Họ tô Việt Nam
Có ông Tô Huy Dương
Trong Ban Ninh Lạc
Sau đây, mời quý vị cùng tìm hiểu về
Thời niên thiếu của Tô Hiệu
Qua lời kể của Lê Giảng
Tiếng cay sinh là Tô Dĩ
Vốn cùng họ cùng quê
Cùng người làng Xuân Cầu, huyện Văn Giàng, tỉnh Bắc Ninh
Nay thuộc tỉnh Hưng Yên
Chỉ kém Tô Hiệu có 1 tuổi
Tô Hiệu có những 5 anh chị em
Nhưng Hiệu là con trai út
Ông thân sinh ra Hiệu mất sớm
Bà cả y, mẹ của Hiệu
Phải tần tạo thuê mấy xào ruộng kể cấy nuôi con
Có một người chị gái của Hiệu
Hơn Hiệu vài tuổi giúp đỡ bà
Người ta thường bảo anh Hiệu là mẹ nào con đấy
Vì cả bà y, thân mẫu của anh
Cũng là người rất vui tính
Một bà bác mà bọn chúng tôi
Rất quý mến, rất gần gũi
Chuyện kể lại rằng
Bà có một bà chị chồng gia đình khá già
Đọc được cả chữ Hán và chữ Quốc ngữ
Nhưng lại rất sợ ma quỷ
Mỗi lần về chơi nhà
Cùng ngủ với bà cả y
Mấy đêm trước không có chuyện gì xảy ra
Vì buông ngủ, cửa đóng then cài
Các bà lại rất tình ngủ
Trộm đạo chỉ có đứng trước cửa mà khóc thôi
Biết thoát bà chị hay sợ ma
Một đêm bà cả y đi bắt được một túi đom đóm
Đem dấu kín
Cho ba chị ngủ say mới đem thả lên đình màn
Đom đóm được thả ra bầy tứ tung
Lập lè ánh sáng xanh xanh
Lúc đó bà cả y mới giả vờ
Đụng tay mạnh vào bà chị
Bà này đột ngột tỉnh giấc
Trông lên đình màn, thấy trong buồm, tối omom
Mà có hàng chục cái mắt xanh xanh
Cứ lập lè xung quanh màn
Bà sợ quá, hốt hoảng la lên, in ngọi
Bà cả y tóm lấy mấy con đom đóm
Đưa tận mắt bà chị bảo
Đom đóm nó thấy chị về đây
Mà không cúng vái gì
Nên nó về treo một tí thôi
Chị cứ ngủ đi, mai ta dậy làm đĩa xôi
Con gà cúng thì chẳng làm sao hết
Bà chị hiểu ra rằng
Bà cả muốn treo gạo bình
Mà làm ra như vậy
Từ đó hết sợ mà, sợ quỷ
Trong mấy anh em cùng học thì trinh độ sàn sàn
Không ai nổi trội
Kể chi tiết thì có Nguyễn Công Biểu
Tức Lê Mà Lương có vẻ thông minh, sáng dạ hơn
Anh có vẻ nghiêm nghị ít hay chưa đùa
Lê Mà Lương và Tô Hiệu cùng có họ với nhau
Vì mẹ Lê Mà Lương
Là bà cô ruột của Tô Hiệu
Còn Tô Hiệu thì cũng không kém phần thông minh
Nhưng lại là tay hay tinh nghịch
Trêu trọng người khác
Đặc biệt tất cả bọn tôi phải coi anh là trạng cờ
Và rất tự hào
Khi được ngồi trầu rìa bên anh
Xem anh đấu cờ với các bậc đàn anh
Có người hơn anh 2, 3 lần tuổi
Và cũng có cả những tướng cờ nổi tiếng trong vùng
Người ta đánh một ván cờ
Mất hàng giờ hay hơn nữa
Bao nhiêu tâm trí tập trung vào màn cờ
Lừa nguyết những người trầu rìa
Hay tán chuyện tầm phảo
Còn Tô Hiệu thì cứ ung dung
Nhiều lắm một nước cờ đi
Cũng chỉ mất vài ba phút
Vừa đánh cờ vừa tán chuyện đầu đầu với bọn cùng lứa tuổi
Nhưng cuối cùng ông đàn anh
Bà 40 tuổi đời
Vẫn thường phải cười nói cho đứa ngượng
Bà nảy mình tính nhầm một nước
Biết là phải đệ phần thắng cho chú mà
Hai cụ đi tham gia hoạt động rất sớm
13-14 tuổi đã
Giác ngộ canh mạng phải tham gia rồi
Và cụ huy sinh rất sớm
Hai cụ đều vượt tuổi 32
Các đồng chí Tô Trấn và Tô Hiệu
Thuộc thế hệ cán bộ canh mạng tiền bối của đảng ta
Sinh trưởng trong một gia đình nhà nho nghèo
Có truyền thống yêu nước
Cụ nội các đồng chí là cụ Tô Ngọc Nĩu
Đốc học Nam Bịnh
Khi tự đức ký hiệp định đầu hàng Pháp
Cụ từ chức về quê dạy học
Cụ kết thân với cụ Ngô Quang Hùy
Đốc học Bắc Ninh
Sau này là ông ngoại các đồng chí
Cũng như cụ Nguyễn Thiện Thuật
Cụ Ngô Quang Hùy được vua hàm nghi phòng tước tán tương quân vụ
Là một lãnh tụ rất có uy tín
Trong phong trào bãi sệnh Hương Yền
Do cụ Nguyễn Thiện Thuật
Tức tán thuật lãnh đạo
Cụ bà Ngô Thị Lý
Con gái danh tướng Ngô Quang Hùy
Thân mẫu của các đồng chí được nhân dân địa phương
Kính trọng vì lòng yêu nước quả cảm
Có công nuôi dưỡng, bảo vệ cán bộ canh mạng
Đã được suy tôn là một trong những bà mẹ
Tư biểu, ngưng mẫu
Của phong trào phụ nữ canh mạng tỉnh Hải Hương Cũ
Cụ Cả
Cụ Tô Cả
Khi bố mẹ mất thì cụ
Giữ nhiều trọng trách nhiều lắm
Cụ còn sang cả Lào để
Kiếm tiền để về
Làm kinh tế cho gia đình
Rồi nuôi dạy các em học
Vì hai em đi hoạt động canh mạng từ rất bé
Cụ đối cũng vũ kiêu tặng
Cụ cũng có các cảm xúc
Và đến tặng những bức
Cụ đối
Đây hai cụ gả con cho nhau
Còn bà Cụ Ngô Thị Lý
Con gái có danh tiếng hai là
Cụ Tô Y
Bây giờ sinh ra được 5 người con
Quê này
Ngày trước
Đây thuộc địa danh Bắc Ninh
Đây còn toàn các
Hậu dễ của con cái
Cụ Đốc Nam
Anh Cả
Tô Trấn, Tô Hiệu
Cháu Ngoại
Nhà Văn Nguyễn Công Hoàng
Ông Lê Đương
Ông Tô Quang Đẩu
Ở dưới Hải Phòng
Còn đây là
Nguyên Giám Đốc
Nhà Công An Trung Ương
Bây giờ tương đương với bộ trưởng như Tô Lâm
Nhưng đấy chỉ là Giám Đốc
Nhà Công An thôi
Thầy Bùi
Sau đó ông Nguyễn chuyển về làm phó trí an toàn
Như Tô Cao
Còn Chút đây
Chút là
Anh nghề thứ 2
Của ông Tiến
Nguyên bộ trưởng chủ nhiệm
Vật giá Trung Ương
Chút Ngoại Nguyễn Hoàng
Trung tướng Ủy Vân Dương Đảng
Tư lệnh quân đoàn 1 chiến dịch Hồ Chí Minh
Cụ Tô Trấn
Trước là
Trẻ đã tham gia quốc dân Đảng
Nhưng mà yêu nước
Sau hi sinh ở
Côn Đảo sau mãi tư liệu
Mãi rồi mới được
Công nhận địa chỉ
Thì mới được truy tặng bà mẹ Việt Nam Anh Hùng
Tức là khi mà cụ được nhận
Cái này là
Tô Trấn sinh năm 1904
Từ năm 1925
Đồng chí tích cực tham gia
Hoạt động cách mạng trong các tổ chức yêu nước
Cách mạng ở Hà Nội, Sài Gòn
Và Nam Bộ
Vào năm 1927 đồng chí tham gia
Việt Nam quốc dân Đảng do Nguyễn Thái Học đứng đầu
Và trở thành một đảng viên cốt cán
Kiên cường được cử làm đảng trưởng
Kỳ bộ Nam Kỳ
Tháng 10 năm 1930
Khởi nghĩa yên bái thất bại
Nguyễn Thái Học bị thực dân Pháp sự tử hình
Đồng chí được đề cử thay Nguyễn Thái Học
Và tiến hành miêu sát toàn quyền Đông Dương
Vì chúng đang cấu kết để đạt áp
Phong trào cách mạng
Việc chưa thành thì đồng chí bị thực dân Pháp bắt
Tại Hà Nội, kết án tử hình
Sau đó giảm án xuống trung thân
Đẩy đi quân đảo
Trong khoảng năm 1930-1936
Trong nhà tù quân đảo
Đồng chí đã trở thành đảng viên
Đảng Cậu Sản Đông Dương
Đồng chí hăng hái tham gia đấu tranh kiên cường
Đồng chí tích cực học tập
Trở thành một đảng viên nổi tiếng có kinh thức uyên bác
Và trí nhớ tuyệt vời về lý luận
Mạc Lê Linh, được anh em rất tín nhiệm
Đồng chí đã tham gia vào ban lãnh đạo
Nhà tù cùng các đồng chí Ngô Gia Tự
Đầu năm 1936
Đồng chí được chi bộ nhà tù bố trí
Vượt quân đảo cùng đồng chí Ngô Gia Tự
Và một số đồng chí khác
Chẳng may đều bị y sinh trên biển
Bởi vì cụ mộ của cụ tôi hiểu là
Nằm trên nghĩa trang vườn ổi
Ngày xưa nó gọi là vườn ổi
Gia đình đi lại vất vả quá
Bảo So Chin chuyển về
Nhưng mà tôi cứ yên tâm
Bên bảo tàng
Bảo yên tâm cho gia đình
Không phải no nghĩ thật cả
Trên này chúng tôi chăm sóc mộ chú đáo
Thế hàng năm thôi đấy
Riêng năm nay từ 79 năm
Thì có năm nay là
Là đông nhất
Mọi khi mọi lần
Chỉ có các đoàn
Nhỏ nhỏ thôi
Năm nay trên 50 người đi
Rồi Trê Sơn A
Nó cũng có tình cảm
Khi có dỗ chạp là vẫn
Về dâng hương
Làm các sự kiện
Quỹ khuyến học hoặc là
Xây trường trường làm tượng đài
Đều về đây thắp hương
Rồi kinh cáo của củ
Nói chung là
Sơn A và Hải Phong
Hải Phong có trường đảng của Hải Phong
Vì bao nhiêu năm ông làm bí tử
Ở dưới họ cũng rất là
Trân trọng
Công lao của củ Tô Hiệu
Tô Hiệu
Sinh năm 1912
Năm 1926
Đồng chí tham gia phong trào để tàng cụ Phan Châu Trình
Khi học tại kỵ xã Hải Dương
Vì vậy đã bị nổi học
Năm 1927-1929
Đồng chí lên Hà Nội
Ở nhà anh cà Tô Tù
Tiếp tục đi học
Tích cực tham gia hoạt động trong tổ chức yêu nước canh mạng
Xích vệ đoàn do Đảng Cộng sản lãnh đạo
Cuối năm 1929
Vào Sài Gòn hoạt động yêu nước
Cùng với người anh Tô Trấn
Năm 1930
Bị thực dân phát bắt và kết án 4 năm tù
Đầy đi côn đảo
Trong thời gian bị giam cầm tại côn đảo
Đồng chí kiên cường tham gia đấu tranh trong tù
Tích cực học tập lý luận canh mạng
Được bồi dưỡng trở thành đảng viên xe
Dầu nhiệt huyết và có bản lĩnh bưỡng vàng
Từ kỳ năm 1934-1939
Mãn hạn tù côn đảo về
Đồng chí bị thực dân pháp quản thúc
Tại làng Xuân Cầu
Nhưng đồng chí không chịu bỏ tay khuất phục
Tham gia lãnh đạo phong trào
Mặt trận dân chủ Đông Dương
Năm 1936-1937
Đồng chí tham gia chỉ đạo phong trào
Ở Hà Nội và một số tỉnh khác
Vào năm 1938-1939
Được điều vệ đặc trách
Bí thư Lê Cu Bề
Bao gồm các tỉnh miền Duyên Hải Bắc Bộ
Hải Dương và Hương Yên
Kiêm bí thư thành ủy Hải Phòng
Đã đưa phong trào ở đây lên rất cao
Cuối năm 1939
Đồng chí bị thực dân pháp bắt tại Hải Phòng
Kẻ thù đã trà tấn dã man
Giả sức mua chuộc nhưng không thể lay chuyển được
Ý chí cách mạng kiên cường của đồng chí
Vào năm 1940
Chúng đầy đồng chí đi xương là
Trong nhà ngục hà khắc của đế quốc
Anh bị kết án 5 năm tù
5 năm tù đối với anh là một bản án tự hình
Bệnh càng ngày càng trầm trọng
Lại sống trong cảnh 4 tường
1 cửa ở nơi nước độc rừng xanh
Anh còn hy vọng đâu sống đến ngày mãn hạn
Nếu ai gặp tình cảnh ấy
Thì không khỏi bi quan chán nản
Nhưng anh là một người giàu nghị lực
Chẳng lúc nào buồn
Trên làn môi khô héo đã cạn dần
Siêu lực của anh vẫn luôn luôn nở
Một nụ cười tin tưởng
Nên dù nằm trong nhà ngục
Anh không hề sao nhãn công tác cách mạng
Anh đã đào tạo cho phong trào biết
Bao cán bộ có năng lực
Những đêm đông lạnh lẽo
Trước ngọn đèn mở
Trong một nhà giam u ám
Anh thường ung ngực ho ra từng cục máu
Mà anh vẫn thức đến 1-2 giờ khuya để làm việc
Anh đã để lại cho chúng ta
Những sáng tác có giá trị về lý luận
Cũng như về công tác
Đời anh chỉ lấy sự hoạt động chính trị làm vui
Anh không bao giờ nghĩ đến hạnh phúc cho riêng mình
Bình sinh anh vẫn thường nói
Mình chỉ e chết sớm không làm hết được
Những điều đã dự định
Vì vậy lúc nào anh cũng giáng sức
Cho đến khi hết bối
Anh còn gắng ngượng nói với chúng ta những lời
Căn dặn cuối cùng
Các đồng chí hãy cố gắng hơn lên
Đừng phút nào quên nhiệm vụ của mình
Mặc dù bị lo phổi nặng
Với cơm vị là bí thư chi bộ nhà tù
Đồng chí Hăng Hái tham gia lãnh đạo anh em
Trong tù đấu tranh giữ vững khí tiết cách mạng
Đồng chí biến nhà tù thành trường học
Đào tạo được nhiều cán bộ
Cốt cán cho đảng cho cách mạng
Đồng chí được anh em tuyệt đối tín nhiệm
Tin tưởng được coi như linh hồn
Của nhà tù Sơn La
Đồng chí Tô Hiệu hy sinh vào ngày 4-7-3-1944
Tại nhà tù Sơn La
Hơn 1 năm sau cái chết
Của Tô Hiệu
Cả nước ta đã đứng dậy
Đánh đổ nền thống trị của bọn đế quốc
Phong kiến làm cuộc cách mạng
Tháng 8-1945 thành công
Lập nên nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa
Nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Bác ở ngoài đây
Cháu nhìn thấy có cây đào và có dòng chữ
Đây nhé
Đây là cây đào
Của Sơn La
Đây cái biển vẫn có đây
Rồi lại một cây kia nữa
Cũng là cây đào chết ở đây
2 cây mà
Nhưng mà tôi nói một cái điều rất đặc biệt thế này
Cây đào này
Muốn ép kiểu gì thì ép
Tết không ra hoa, cứ phải đến ngày rỗ
Nó mới bật hoa
Một điều kỳ lạ tôi đã làm ở đây
Tôi ép kiểu gì Tết không ra hoa
Cứ phải đến ngày rỗ
Tức là có cái gì đó nó rất là tâm linh
Trước là chỉ là di tích của
Tỉnh thôi
Nhưng bây giờ 2020
Đúng thời Covid
Mà
22 mới tổ chức được
Tổ chức nhưng mà
Các nơi về khảo sát để
Làm lễ hoành trang
Nhưng cuối cùng cũng không có tổ chức ăn uống
Giếng thì ở đây có 3 cái giếng
Nhưng mà sau quá trình
Thay đổi thì
Thì bây giờ chỉ còn 2 cái
Một cái thì hồi làm điện
Thôn để bán cho
Một gia đình
Gia đình bây giờ
Chuộc lại, người ta không cho chuộc
Người ta cứ để trong khuôn viên nhà ta
Còn cái trường này, đại trường bây giờ phá rồi
Bây giờ cháu đi qua là
Trường Mầm Non Tô Quyền
Chứ bây giờ đổi
Vì khuôn viên đây nó hẹp quá
Khai sông Lộng Bắc Căng Hải
Nó mất hết diện tích còn nhỏ
Thế là thỏa thuận
Chuyển ra ngoài đồng
Khuôn viên nó rộng còn mở mang thêm
Trường Tiểu Học Tô Hiệu
Ở ngoài đồng
Cái đào vẫn duy trì còn
Nhưng mà
Nó chỉ còn như thế này thôi
Cứu ra một cái góc
Chéo, làm rác
Sao ngày xưa hoạt động ở trong nhà tù
Pháp họ lại cho trồng đào
Đào thì chim nó ăn hạt thì có
Rồi trồng vào
Nhưng mà tất cả khu tù này
Bòm nó
Nó muốn xóa dấu vết thế mà
Bây giờ chỉ còn tường như thế này thôi
Đây đây
Để được
Cụ
Bồi dưỡng để trở thành những đảng viên
Trung thành với đảng
Còn đây tình sở
Bà Nguyễn Thị Tì tình sở
Ngày xưa không như hiện đại thầy
Bây giờ các cụ hứa hôn với nhau là
Là
Rất vấn thủy chung
Cụ 92 tuổi mới mất nhưng mà cụ không nính lấy trồng
Khi ở nhà tù
Cụ bị hóa lao
Cụ bảo là thôi
Tưởng vì đi đập gia đình
Tôi đi tham gia cánh mạng
Không biết đến bao giờ
Nhưng mà bà cũng vẫn thủy chung
Ngày xưa thì
Hứa hẹn là
Thủy chung, các cụ rất là thủy chung
Không lấy trồng đến 92 tuổi
Mất mà về đây
Khi cụ hết thời gian
Về hiu thì cụ về quê
Về quê thì ủy ban nhân dân xã
Cụ rất quan tâm
Làm cái nhà cho cụ
Ở khuôn viên của xã
Nhưng về sau thì
Cụ già rồi
Cụ muốn về đất của các cụ
Thì cụ về cụ mất
Đất của cụ, quê của cụ là
Thôn này
Mà xinh đẹp chứ không phải là cụ xấu
Cụ cũng đảng viên
Yêu tú
Chuyện bà Tỳ
Bà Nguyễn Thị Tỳ
Là người cùng làng với ông Tô Hiệu
Sau này đi công tác
Bà đổi tên thành Nguyễn Thị Vân Tường
Tôi nghe nói bà nội tôi
Cụ bà Ngô Thị Lý
Mẹ ông Tô Hiệu
Là bạn bè thân thiết của mẹ bà Tỳ
Chắc hai bà cụ có nói chuyện với nhau
Sau này nếu có duyên
Thì hai nhà là thông gia
Thời kỳ năm 1938-1939
Ông Hiệu là Bí Thư Liên Khu Bề
Phụ trách miền Duyên Hải
Đặc trách Bí Thư thành ủy Hài Phòng
Ông có gặp bà Tỳ hai lần
Khi ấy bà đang làm tiểu thương trợ sát Hài Phòng
Ông khuyên bà đừng đợi ông
Vì ông làm nghề cách mạng rất nguy hiểm
Và mắc bệnh lao là bệnh hiểm nghèo
Sau lần gặp gỡ ấy
Đến tháng 12-1939
Thì ông Hiệu bị phát bắt giam ở đề lao Hài Phòng
Sau đó ông bị kết án
Tù 5 năm, đẩy đi Sơn Là
Và mất tại đây
Vào buổi 7 tháng 3-1944
Hơn cả một tình yêu thầm lặng
Có lẽ bà Tỳ đã cảm phục ý chí
Của người thanh niên cách mạng tôi Hiệu
Mà sau này bà không yêu ai, không lấy ai
Tính từ năm 1939
Từ lúc bà gặp ông Hiệu lần cuối cùng
Cho đến khi bà mất
Là 6-3 năm
Suốt đời bà thở phục ông Hiệu
Lập bàn thờ ông ở nhà
Thời kỳ tiền khởi nghĩa, bà tham gia cách mạng
Và bị địch bắt giam
Sau cách mạng tháng 8, bà công tác trong ngành thương nghiệp
Ở Phú Thọ, tuổi già về hưu
Bà về quê Xuân Cầu nghĩa trụ
Sẵn làm cho bà một căn nhà tình nghĩa
Bà mất năm 2002
Thọ 90 tuổi
Khi bà còn sống, thỉnh thoảng về quê
Tôi và vợ tôi lại đến thăm bà
Lần gặp cuối cùng trước khi bà mất
Vợ chồng tôi khen bà gần 90
Mà vẫn còn minh mẫn, không bị lẫn như người khác
Bà cười nói, sao lại lẫn?
Lẫn có mặt chết
Năm 1957, ông Tô Quang Đậu
Chú họ tôi, khi đó là thứ trưởng bộ nội vụ
Nay là bộ lao động thương minh và xã hội
Có tìm một số hình ảnh
Của ông Tô Hiệu
Liêu chữ tại Sở Mật Thám
Của Pháp tại Hà Nội
Ông gửi bà tì một mài tấm ảnh làm kỷ niệm
Nhận được bà làm bài thơ sau
Cùng nhau xa cách đã bao đông
Nhìn ảnh càng thêm chạnh nỗi lòng
Cây đắng bất bình khi nhớ tiếc
Ngậm ngùi ly biệt lúc sầu tuôn
Tím gan từng nhớ lời
Giao ước
Nát ruột dành cam giọt lệ hồng
Nhà tù canh tàn ngơ ngật bóng
Xa xôi tình nghĩa
Chẳng vơn mỏng
Ghi chép của Tô Quyết Tiến
Đây còn cái khẩu điệu này
Là của thằng công
Sứ Pháp đây này
Xin ngài cứ tiếp tục
Gửi tù chính trị phạm lên Sơn A
Bọn này nếu họ
Lò là những hạng hung hăng khó trị
Thì rồi đây tới Sơn A
Chỉ trong vòng 6 tháng
6 tháng thôi vi trùng số xét sẽ làm cho
Chúng suy nhược và trở lên hiền hòa
Trên đấy là rừng thiêng
Đức độc nhưng mà bây giờ
Nó thành thành phố rồi
Trông nó như rừng thiêng đức độc
Đấy toàn số xét
Chết nhiều người chết
Về số xét
Đây còn sang bên này
Đây sơ đầu của
Nhà tù Sơn A
Những cái bài viết là bài báo
Do đồng chí Trường Trinh viết
Cơ giải pháp này
Nếu lại
Một dấu ấn
Những cái cảm xúc của
Trường Trinh viết
Lưu lại
Rồi bưu những bút cảm thưởng
Của Nguyễn Thanh Bình
Trong danh sách
Của
Các tù nhân
Tù ở đây của Sơn A
Nguyễn Nương Bằng
Nguyễn Thanh Bình
Rồi Trường Trinh
Đây cái ảnh này của
Bác ngày xưa chắc là bị tra tấn
Tra tấn đấy
Đập vào mắt thư liệu của Pháp mới có
Chứ không phải là dễ đâu
Có số tù đàng hoàng
Đây là
Gọi là cái trăm vườn đổ
Thì có mỗi
Củ ấy là
Đấu tranh là còn 2 cốt
Và cái bia đây này
Bia này trôn là
Cũng anh em tù nhân đục
Các lãnh đạo cao cấp
Cũng về nhà tù
Tù Tham Viếng này
Cây đào Tô Hiểu này
Ở trên nhân tù Sơn A
Đây các lễ kỷ niệm
Còn ghiu lại hình ảnh
Các nhà lãnh đạo
Về Dương Hương này
Đây trường đảng
Cụ bị giam ở cái phòng
Nhỏ này
Phòng số 5 này này
Thế đây là cây đào
Cụ trồng bây giờ là biểu tượng
Ừ
Tôi lên rồi tôi thấy
Dưới cái nhà số 9 này
Là cái hầm
Tù chính trị nguy hiểm nhất
Nó tông xuống dưới
Còn số 7 là bể nước
Còn sau khi
Cụ Nao
Cụ Yếu thì bị mất
Phòng số 10 là cái nhà tạm
Nhà tạm nhưng bây giờ
Cụ mất ở đấy
Có cái bàn thờ ở đấy
Nó còn muốn hủy cả sát đi
Nhưng các thù nhân đấu tranh
Nó cho trồn với
Đục đá
Hồi ấy mà
Trong nhà tù thì đồ làm gì có
Nó cấm hết cả
Đấy cũng vẫn
Đục được những
Cái bìa để trồn
Sau quy tập vào thì đưa vào Nghĩa Trang
Vườn Ổ
Nhà tù Sơ La nằm trên đỉnh đồi Khao Cả
Thuộc tổ 9
Phường Tô Hiệu
Thành phố Sơn La
Nhà tù Sơn La do Thực dân Pháp xây dựng vào năm 1907
Hoàn thành vào năm 1908
Khi mới xây dựng
Nhà tù Sơn La rộng khoảng
500m2
Năm 1930 Hồng dọc tắt phong trào
Cách mạng đẳng dần cao
Thực dân Pháp 3 lần xây dựng và mở rộng nhà tù
Với tổng diện tích 2.184m2
Vào năm 1940
Nhà tù Sơn La được chuyển thành
Nhà ngục Sơn La
Với mục đích biến nơi đây
Thành địa ngục để giam cầm
Đầy ải và thủ tiêu ý chí đấu tranh
Của những người chiến sĩ cộng sản
Nhà tù Sơn La được xây dựng rất kênh cố
Tường xây bằng đá hục
Gạch dây 0.3m-0.6m
Cao 3.9m
Sàn nằm của tù nhân
Làm bằng đá, mặt láng si măng
Cuối mép sàn gắn hệ thống củm chân tập thể
Từ năm 1930
Từ năm 1945
Thực dân Pháp đã giam giữ
14 đoàn tù chính trị
Với tổng số 1.013 lượt tù nhân
Nhà tù Sơn La đã trở thành
Nơi đào tạo những chiến sĩ cộng sản xuất sắc
Đồng góc chung vào tháng lợi
Của cuộc tổng khởi nghĩa tháng 8
1954, tiếng biểu như các đồng chí
Tô Hiệu, Lê Duẩn, Trường Trinh
Nguyễn Lương Bằng, Trần Huy Liệu
Lê Thanh Nghị, Văn Tiến Dũng
Lê Đức Thọ, Nguyễn Văn Trần
Trần Quốc Hoàng, v.v.
Nơi đây, từ năm 1940
Tới năm 1944, đồng chí Tô Hiệu
Đã bị thực dân Pháp giam cầm
Tên tuổi của đồng chí Tô Hiệu đã gắn liền
Với chi bộ nhà tù và là linh hồn
Của chi bộ nhà tù Sơn La
Mặc dù trong hoàn cảnh khó khăn, nhưng đồng chí
Tô Hiệu đã tham gia thành lập chi bộ nhà tù
Biến nhà tù Sơn La thành trường học
Cộng sản, đào tạo những chiến sĩ
Cộng sản kiên cường. Nhiều cán bộ
Cốt cán cho đảng. Do sức khỏe yếu
Vào ngày 7 tháng 3 1944
Đồng chí Tô Hiệu đã hy sinh
Sau một thời gian bị lo phổi
Cây đào ở nhà tù Sơn La
Do đồng chí Tô Hiệu trồng được mang tên
Cây đào Tô Hiệu như một chứng nhân
Của lịch sử. Khẳng định
Sức sống vĩnh hẳng, ý chí cuộc cường
Đấu tranh gian khổ của những chiến sĩ
Cộng sản, trung quyền. Vào năm 1954
Sau thất bại ở chiến dịch Tây Bắc
Trước khi rút khỏi Sơn La
Thức dân Pháp đã ném bom nhằm xóa đi
Dấu tích về tội ác. Năm 1906
Trước những thất bại nặng nề
Ở miền Nam. Đế quân Mỹ dùng không quân
Ném bom phá hoại miền Bắc. Nhà tù Sơn La
Tiếp tục bị phá hủy. Chỉ có hầm
Ngầm là còn tương đối nguyên vẹn
Đến này, nhà tù Sơn La đã
Được phục dựng lại một số hạng mục
Của nhà tù trước đây. Đã bị đế quốc
Thức dân phá hủy. Nhà tù Sơn La
Là nhân chứng về tội ác của chế độ
Thức dân phong kiến. Đồng thời là biểu tượng
Sáng người của truyền tống yêu nước
Chủ nghĩa anh hùng cách mạng và ý chí
Đấu tranh bất diệt không thể khuất phục
Của dân tộc Việt Nam. Với những giá trị
Thư biểu vùng ngày 31 tháng 12
Năm 2014. Di tích lịch sử
Nhà tù Sơn La đã được xếp hạng
Là di tích quốc gia đặc biệt
Nếu quý vị bạn có dịp về với
Hương Yên. Nhớ ghé qua
Khu lưu liệu của
Chiến sĩ, lịch sĩ, tô hiệu
Để tưởng nhớ tới công lao
Của đồng chí. Quý vị nhớ ủng hộ kênh bằng cách
Nhấn like và chia sẻ video. Đừng quên
Nhấn đăng ký kênh youtube Hanoi phố để đón xem
Những video mới nhất. Hẹn gặp lại quý vị
Trong những video sắp tới
