Book review ELON MUSK BIOGRAPHY

Chào mừng bạn đến với kênh Toán tắt sách cùng Tania. Bạn thân mến, bạn có tin được rằng một trong những thương hiệu ô tô giá trị nhất thế giới hiện nay, Tesla, công ty thuộc sở hữu và sự điều hành của tỷ phú giàu nhất thế giới Elon Musk lại không hề chi một đồng cho quảng cáo. Không biển quảng cáo ngoài trời, không TVC, không chiến dịch marketing dầm rộ, chỉ cần một dòng tweet của nhà sáng lập trên mạng xã hội cũng đủ để khiến cả thế giới chú ý. Marketing của Tesla chính là Elon Musk, một doanh nhân đã quá nổi tiếng với tài năng vượt trội và phong cách làm việc táo bạo. Anh cũng chính là công cụ quảng cáo sống cho những công ty của mình. Video hôm nay, Tania sẽ cùng bạn tour nhanh về cuộc đời và sự nghiệp của người hiện đang giàu nhất hành tinh này thông qua cuốn sách Tiểu sử Elon Musk được viết bởi tác giả Walter E. Sasson. Điều đặc biệt là Elon Musk không hề đọc cuốn sách này trước khi nó được xuất bản và anh cũng không hề kiểm soát nội dung. Tác giả viết sách đã dành 2 năm để theo sát Elon Musk, tham gia các cuộc họp, phỏng vấn những người thân cận và sống cùng những thử thách của anh. Cuốn sách có bản quyền tiếng Việt thuộc thương hiệu Alphabooks. Trong video này, Tania sẽ chia nội dung thành 3 phần chính. Phần thứ nhất, tuổi thơ trong cơn bão, nói về môi trường hỗn loạn bao quanh Elon Musk khi anh còn nhỏ. Phần thứ hai, hành trình khởi nghiệp của kẻ nổi loạn. Điểm lại những cột mốc quan trọng và những bước ngoặt đã biến Elon Musk trở thành một thế lực trong làng công nghệ hiện nay. Và phần cuối cùng, đứa trẻ lạc lối trong hình hài tỷ phú. Hé lộ những góc khuất bên trong con người Elon Musk, những tổn thương ẩn sâu vẻ ngoài thành công ấy. Chúng ta sẽ đến với phần thứ nhất, tuổi thơ trong cơn bão. Một tuổi thơ đầy bất ổn ở Nam Phi thời bạo loạn. Elon Musk sinh năm 1971 tại Nam Phi, nơi bạo lực diễn ra hàng ngày. Những vụ tấn công, chém giết được diễn ra bình thường đến mức người ta có thể thản nhiên bước qua một cái xác. Ở trường học, Elon Musk thường xuyên bị bắt nạt. Lần tồi tệ nhất là anh bị nhóm bạn đánh đến mức mặt xương vù và không nhìn thấy hai con mắt. Mũi của anh bị tổn thương nặng đến nỗi, sau này phải phẫu thuật. 12 tuổi, Elon Musk được đưa tới một trại sinh tồn nơi hoang dã. Ở đây, mỗi đứa trẻ chỉ được phát một phần nhỏ thức ăn và nước uống. Chúng được khuyên khích đánh nhau để cướp đồ ăn. Đứa mạnh bắt nạt đứa yếu, đứa yếu buộc phải phản kháng để có thể sinh tồn. Elon Musk khi đó khá nhỏ nên đã bị đánh nhiều lần. Hết kỳ cắm trại thì anh sụt tới 5kg. Lần thứ hai đến trại sinh tồn này là khi Elon Musk đã bước sang tuổi 16. Lúc này anh đã lớn hơn nhiều, cao tới 1m83 và đã luyện một chút võ judo. Vì vậy mà kỳ cắm trại lần này không đến nỗi kinh khủng với anh nữa. Elon Musk là con cả trong gia đình 3 anh em, có em trai Kimbo và em gái Tosca. Tính cách anh chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cả cha lẫn mẹ. Mẹ anh là bà Mayi, là một người mẫu kiêm chuyên gia dinh dưỡng, luôn làm việc chăm chỉ và là trụ cột gia đình sau khi ly hôn. Bà thư hưởng tính cách phiêu lưu, ưa mạo hiểm từ cha mẹ và truyền lại điều đó cho Elon Musk. Bà yêu thương các con nhưng không phải kiểu bao bọc. Ngược lại, cha anh là một kỹ sư tài năng nhưng độc đoán, buồn xỉn và tàn nhẫn. Ông thường xuyên chửi rũa, đay nghiến người khác, để lại trong Elon Musk những vết thương tinh thần sâu sắc. Nhiều người cho rằng tính cách dễ nổi nóng và quyết liệt của anh phần nào được di truyền từ cha. Dù không yêu quý cha nhưng Elon Musk vẫn quan tâm và sau này vẫn tru cấp cho ông. Đặc biệt, khi con trai đầu lòng của anh qua đời vào lúc 10 tháng tuổi, Elon Musk cảm thấy cần cha ở bên hơn bao giờ hết. Mãi sau này, khi cha anh có những việc làm suy đổi đạo đức đến mức không thể tha thứ như thân mật trên mức bình thường với đứa con gái riêng của người vợ sau của ông. Khi cô bé mới 15 tuổi và sau này ông còn khiến cô gái có bầu thì anh em Elon Musk mới chính thức từ mặt bố mình. 17 tuổi, Elon Musk rời Nam Phi đến Canada với hành trang là chút tiền ít ỏi từ cha mẹ cho. Vì đã quen với tình trạng cướp bóc, giết người trắng trợn ở Nam Phi nên Canada giống như một thế giới khác đối với Elon Musk. Anh lang thang khắp phố phường và vô cùng thắc mắc khi thấy dân cư ở đây không có gắn chấn song cửa sổ. Ít lâu sau thì mẹ và em gái anh cũng rời Nam Phi đến đó. Em trai Kimbo lúc này vẫn ở cùng bố tại Nam Phi, sau này mới sang Canada cùng. Ban đầu, ba mẹ con họ ở cùng nhau trong căn hộ một phòng ngủ. Mẹ và em gái nằm chung một giường, còn Elon Musk thì ngủ trên sofa. Tiền nòng của họ eo hẹp đến nỗi một lần ba May E phải bật khóc khi làm đổ một ít sữa bởi họ đâu có tiền để mua thêm. Ba May E làm một lúc nhiều công việc với thời gian biểu dày đặc cả tuần. Anh em Elon Musk đi làm thêm để cùng trang trải chi phí với mẹ. Elon Musk không chỉ lớn lên trong một môi trường hỗn loạn mà ngay cả nội tâm anh cũng đầy bất ổn. Anh là người hướng nội nhưng lại khao khát có đời sống xã hội. Từ nhỏ, Elon Musk gần như không biết cách giao tiếp hay đồng cảm. Khiến anh không có bạn bè. Anh chưa bao giờ là đội trưởng đội thể thao hay thủ lĩnh một nhóm bạn vì thiếu bản năng về tình bằng hiểu. Giống như cha mình, Elon Musk thường không kiểm soát được cảm xúc và dễ làm tổn thương người khác. Thời điểm mới đến Canada, khi cô em gái tuổi tin là Tosca hoạt bát hào hức chuẩn bị đi chơi, Elon Musk năn nỉ xin được đi cùng. Tosca miễn cưỡng đồng ý. Thế là Elon Musk cứ đi theo em gái và nhóm bạn. Anh cắt theo một cuốn sách để đọc khi họ vào chơi ở câu lạc bộ hay bày vẽ tiệc tùng. Với Elon Musk, đọc sách là niềm đam mê lớn nhất. Anh có thể ngồi trong một góc phòng và đọc sách liên tục suốt 9 giờ đồng hồ. Loại sách mà Elon Musk yêu thích là sách về không gian, kỹ thuật và những tiểu thuyết khoa học viễn tưởng về vũ trụ. Khi chọn trường đại học, Elon Musk không chỉ quan tâm đến chất lượng giáo dục mà còn suy tính xem đâu sẽ là nơi mang đến cho anh một đời sống xã hội phong phú hơn. Anh chọn đại học Queen's vì nghe nói trường này có nhiều nữ sinh hơn so với các trường kỹ thuật khác. Ở giai đoạn này, bên cạnh sở thích đọc sách thì Elon Musk còn có thêm sở thích thứ 2 là chơi game, cụ thể là những game chiến lược. Để trải nghiệm đời sống sinh viên, Elon Musk cùng bạn thuê một căn nhà để tổ chức tiệc tùng có thu phí. Bữa tiệc nào cũng đông và náo nhiệt nhưng thay vì hòa mình vào cuộc vui, Elon Musk ngồi lặng lẽ quan sát như một kẻ ngoài hành tinh đang học cách giao tiếp với loài người. Chúng ta sẽ sang phần thứ 2, Hành trình khởi nghiệp của kẻ nổi loạn. Để bạn dễ hình dung thì Tania sẽ chia chặng đường 30 năm khởi nghiệp vừa qua của Elon Musk thành 2 giai đoạn. Giai đoạn 1, Nhà khởi nghiệp táo bạo. Từ năm 1995 đến năm 2000, Elon Musk đúng chất là một nhà khởi nghiệp tay trắng làm nên, lao vào thị trường với tinh thần liều lĩnh và sự kiên trì phi thường. Giai đoạn 2, Cá mập trên thương trường. Từ năm 2001 đến nay, Elon Musk giống như một tay chơi lớn với tầm nhìn rộng hơn, nguồn lực dồi dào hơn và khả năng thâu tóm, đầu tư vào những dự án táo bạo mà không cần lo nghĩ quá nhiều về vốn liếng ban đầu. Chúng ta sẽ đến với giai đoạn 1, Nhà khởi nghiệp táo bạo. Elon Musk tốt nghiệp đại học với 2 tấm bằng, 1 tấm bằng vật lý và 1 tấm bằng kinh tế. Elon Musk dự định học tiếp tiến sĩ tại Stanford về khoa học vật liệu để theo đuổi đam mê về công nghệ năng lượng. Tuy nhiên, anh đã từ bỏ việc học tiến sĩ để nắm bắt cơ hội từ sự bùng nổ Internet. Nếu bạn thuộc thế hệ 8X hay nửa đầu 9X thì chắc hẳn bạn vẫn còn nhớ về những cuốn danh bạ điện thoại dày cột khi mà điện thoại để bàn vẫn còn phổ biến đúng không nào? Vào đầu những năm 90 thì ở nước Mỹ xa xôi cũng vậy. Và đến khoảng đầu năm 1995, khi Internet bắt đầu bùng nổ, 2 anh em Elon Musk đã nảy ra ý tưởng là truyền những cuốn danh bạ bao gồm thông tin, địa chỉ, số điện thoại của các doanh nghiệp lên mạng Internet kết hợp với phần mềm bản đồ. Từ đó, người dùng sẽ dễ dàng tìm kiếm và được chỉ đường đến những địa điểm này. Họ thành lập công ty đặt tên là Zip2, mượn ý từ câu Zip2 where you want to go. Khởi nghiệp chưa bao giờ là dễ dàng. Vì không có tiền, 2 anh em tìm thuê một căn phòng nhỏ đủ để đặt 2 cái bàn và đệm, vừa làm chỗ làm việc vừa làm chỗ ngủ. Elon Musk lập trình liên tục rồi ngủ gục dưới bàn khi kiệt sức, còn Kimbo thì gõ cửa từng doanh nghiệp để thuyết phục họ tham gia nền tảng. Trong 6 tháng đầu, 2 anh em ngủ trong văn phòng và tắm nhờ ở Hiệp hội Thanh niên Cơ Đốc gần đó. Rồi Elon Musk được cấp bằng sáng chế cho dịch vụ danh bạ trực tuyến. Từ đây, họ bắt đầu gọi vốn từ các nhà đầu tư. Bước vào vòng gọi vốn, mẹ của họ là bà May đã lập tức bay sang để giúp các con trai chuẩn bị cho các cuộc họp. Bà thức suốt đêm tại các cửa tiệm để in bài thuyết trình. Rồi khi thương vụ được chốt vào đầu năm 1996, bà đưa các con tới một nhà hàng sang trọng để ăn mừng. Lúc thanh toán hóa đơn, bà quay sang nói với 2 con trai, đây là lần cuối cùng được xài thẻ tín dụng của mẹ đấy nhé. Nhưng rồi niềm vui không được kéo dài, các nhà đầu tư đưa một giám sát viên lão luyện vào tiếp quản Zip2, đẩy Elon Musk xuống vị trí giám đốc công nghệ. Ban đầu, Elon Musk nghĩ rằng đây là một quyết định hợp lý để anh có thể tập trung vào sản phẩm. Nhưng anh nhanh chóng nhận ra đó là một sai lầm. Sự khác biệt về tầm nhìn ngày càng rõ rệt, Elon Musk muốn Zip2 trở thành nền tảng toàn cầu, giúp mọi người dễ dàng tìm kiếm địa điểm. Trong khi đó, ban lãnh đạo mới lại chỉ tập trung vào việc bán phần mềm cho các công ty báo chí lớn như New York Times hay Chicago Tribune. Đặc biệt, các nhà đầu tư chỉ muốn vỗ béo công ty để bán lấy lời. Còn Elon Musk thì coi đây là đứa con tinh thần và muốn nuôi dưỡng lâu dài. Khi Elon Musk yêu cầu được bổ nhiệm lại vị trí CEO, ban giám đốc thẳng thừng từ chối và loại anh khỏi vị trí chủ tịch. Đầu năm 1999, Zip2 được bán với giá 307 triệu đô la. Hai anh em Musk nắm 12% cổ phần nên Elon Musk nhận được 22 triệu đô la và Kimbo là 15 triệu đô la. Với Elon Musk, từ một sinh viên phải sống tàn tiện, số tiền anh có giờ đây đã có thể giúp anh tự do tài chính và theo đuổi ước mơ lớn hơn. Ngay sau khi nhận được tiền, Elon Musk tặng cha 300.000 đô la, tặng mẹ 1 triệu đô la. Sau đó, anh tự thưởng cho chính mình bằng việc mua một căn hộ cao cấp cùng một chiếc siêu xe trị giá 1 triệu đô la. Vào ngày nhận xe, khi phóng viên CNN ghi hình, Elon Musk nhảy tưng tưng trên đường và hào hứng nói Mới 3 năm trước, tôi còn phải tắm nhờ ở hiệp hội thanh niên cơ đốc và ngủ trên sàn văn phòng. Giờ thì tôi có hẳn xe hơi 1 triệu đô la rồi đây này. Hình ảnh đó thật giống như một đứa trẻ lần đầu nhận được hộp kẹo. Lần thứ 2 khởi nghiệp là công ty thanh toán trực tuyến X.com. Elon Musk luôn khó chịu với sự chậm chạp, giầm già của hệ thống tài chính truyền thống nên khi chứng kiến Internet bùng nổ, anh tin chắc rằng giao dịch trực tuyến sẽ sớm trở nên phổ biến. Anh muốn dẫn đầu xu hướng đó. Anh hình dung về một thế giới nơi việc thanh toán, vay vốn hay mở tài khoản ngân hàng chỉ cần vài cú nhấp chuột. Nơi tiền bạc có thể luân chuyển tự do mà không bị rào cản bởi điện lý hay hệ thống cũ kỹ. Với tham vọng ấy, vào năm 1999, Elon Musk thành lập X.com. Hiện tại thì nếu bạn gõ tên miền X.com sẽ được dẫn đến một trang mạng xã hội có tiền thân là Twitter đã được Elon Musk mua lại vào năm 2022. Nhưng vào năm 1999 thì X.com là một công ty khác của anh. Mặc dù lúc này Elon Musk đã có trong tay một tài sản lớn và đã tự do về tài chính, nhưng khi khởi nghiệp với X.com, Elon Musk vẫn chưa phải là một cá mập thực thụ. Lần khởi nghiệp này giống với một canh bạc liều lĩnh hơn. Anh đã dốc hơn nửa tài sản của mình để đặt cược vào công ty mới. Cụ thể là Elon Musk đã đầu tư 12 triệu đô la vào X.com. Thương trường thì luôn có cạnh tranh. X.com nhanh chóng phải đối đầu với Confinity, công ty sở hữu dịch vụ thanh toán điện tử PayPal. Hai bên lao vào cuộc chiến thu hút khách hàng bằng những khoản thường khổng lồ, đến mức chính Elon Musk sau này phải thừa nhận rằng chúng tôi chỉ thi xem ai cạn tiền trước. Nhận thấy nếu tiếp tục đối đầu thì cả hai sẽ cùng chịu tổn thất, nên X.com và PayPal đã quyết định hợp nhất với tỷ lệ cổ phần là 50-50 và cái tên PayPal được giữ lại vì thân thiện với người dùng hơn. Nhưng một lần nữa Elon Musk lại mâu thuẫn với ban lãnh đạo. Trong khi họ muốn tập trung vào thanh toán điện tử thì anh lại tham vọng xây dựng một ngân hàng kỹ thuật số toàn cầu. Năm 2000, Musk bị loại khỏi vị trí CEO, chỉ còn là cổ đông lớn. Đến năm 2002, eBay mua lại PayPal với giá 1,5 tỷ đô la, mang về cho Musk 165 triệu đô la. Khép lại giai đoạn 1, nhà khởi nghiệp táo bạo, để bước sang giai đoạn 2, cá mập trên thương trường. Như đã nói ở phần trước, Elon Musk có niềm đam mê đọc sách từ nhỏ. Bên cạnh những cuốn sách về công nghệ, vật lý, thì thể đoại sách mà Elon Musk yêu thích là những tiểu thuyết khoa học phiễn tưởng, những câu chuyện về một tương lai nơi con người chinh phục vũ trụ và có những ngôi nhà mới ở trên các hành tinh khác. Có lẽ vì thế mà vào năm 2001, Elon Musk ấp ủ dự án gửi một nhà kính nhỏ lên sao hỏa để trồng cây, nhằm thuyết phục thế giới rằng việc chinh phục sao hỏa là điều khả thi, rằng chúng ta có thể xây dựng cuộc sống trên một hành tinh khác ngoài trái đất này, và để thực hiện dự án thì cần có tên lửa. Lúc đầu, anh lựa chọn đến Nga để tìm mua lại các tên lửa đã qua sử dụng với hy vọng tiết kiệm chi phí nhất có thể. Tuy nhiên, sau 2 lần đến Nga, vấp phải thái độ hoài nghi, coi thường từ các quan chức Nga, cùng với việc mức giá họ đưa ra quá cao thì Elon Musk quyết định tự mình sẽ sản xuất. Và lần khởi nghiệp thứ 3 của anh được bắt đầu. Công ty SpaceX được ra đời vào tháng 5 năm 2002. Nhiệm vụ đầu tiên của họ là tự chế tạo ra tên lửa với chi phí tối giản nhất có thể. Đây là một quyết định vô cùng liều lĩnh, liều lĩnh gấp nhiều lần so với 2 lần khởi nghiệp trước, bởi lẽ ngành công nghiệp vũ trụ lúc này chỉ có các ông lớn như NASA hay Boeing. Người ta không thể tin được một công ty khởi nghiệp nhỏ bé có thể cạnh tranh nổi. Vậy mà Elon Musk đặt cược gần như toàn bộ số tiền kiếm được từ thương vụ PayPal là hơn 100 triệu đô la để thành lập SpaceX. Elon Musk là CEO, cũng là kỹ sư trưởng của công ty này. Vì cần phải tối ưu chi phí và quan trọng hơn, Elon Musk muốn kiểm soát được toàn bộ sản phẩm, nên ảnh hưởng đến việc tự sản xuất càng nhiều linh kiện càng tốt thay vì mua chúng từ các nhà cung cấp. Elon Musk cùng các kỹ sư làm việc đến tận khuya rồi thư giãn bằng trò chơi bắn súng trên máy tính. Elon Musk không chỉ đam mê khám phá không gian mà còn lo lắng về sự cạn kiệt nhiên liệu và tác động của khí thải carbon. Năm 2004, anh được giới thiệu với Tesla là một start-up xe điện mới thành lập, chưa có sản phẩm hoàn chỉnh và gần như chỉ tồn tại trên giấy. Thời điểm đó, ngành công nghiệp ô tô vẫn chỉ xem xe điện là một thị trường ngách và không khả thi về mặt thương mại. Khi nói về xe điện, mọi người thường hình dung ra chiếc xe chạy trên sân gốc, chứ không phải một chiếc ô tô có thể chạy trên quốc lộ. Nhưng Elon Musk thì khác, anh bị thu hút ngay bởi tiềm năng to lớn của việc sản xuất xe điện đối với cuộc cách mạng công nghiệp ô tô sau này. Vậy là anh đã đầu tư 6,5 triệu đô la và trở thành nhà đầu tư lớn nhất, đảm nhiệm vị trí chủ tịch hội đồng quản trị của Tesla, có quyền quyết định cao nhất. Ban đầu, Elon Musk không trực tiếp điều hành Tesla mà chỉ ghé thăm công ty mỗi tháng một lần, nhưng nội bộ Tesla sớm xảy ra mâu thuẫn. Elon Musk bắt đầu tham gia nhiều hơn vào quá trình phát triển sản phẩm và nhanh chóng nhận ra sự khác biệt trong tầm nhìn. Đội mũ sáng lập muốn sản xuất một chiếc xe điện hiệu suất tốt, dễ sản xuất và tối ưu chi phí. Còn Elon Musk thì có tầm nhìn xa hơn, anh muốn tạo ra một siêu xe điện, không chỉ mạnh mẽ mà còn phải đẹp. Quan trọng hơn, nó phải mang lại đẳng cấp cho người sử dụng. Chiếc xe đó không chỉ xanh, sạch mà còn thể hiện phong cách sống sang trọng và đột phá. Vậy là anh can thiệp mạnh hơn vào thiết kế, yêu cầu nhiều thay đổi khiến cho chi phí đội lên và tiến độ bị kéo dài, làm căng thẳng trong nội bộ Tesla. Chiến lược của Elon Musk là trước khi xe điện có thể trở thành xu hướng chính thống, thì nó cần phải đủ hấp dẫn để thay đổi định kiến của công chúng rằng xe điện chỉ là phương tiện chậm chạp và không hấp dẫn. Mẫu xe đầu tiên, Tesla Roadster, có giá hơn 100.000 đô la, không nhắm đến số đông mà nhằm khẳng định xe điện có thể đẹp, mạnh mẽ và đáng khao khát. Từ đó mới mở đường cho việc sản xuất xe điện phổ thông với giá cả phải chăng hơn. Chiến lược này đã thành công, sự kiện ra mắt Roadster năm 2006 thu hút sự chú ý của truyền thông, tạo dựng danh tiếng tiên phong cho Tesla và giúp công ty kêu gọi thêm vốn đầu tư, đặt nền móng cho những dòng xe điện phổ thông sau này. Tưởng rằng mọi thứ sẽ tiến triển tốt đẹp thì năm 2008, cuộc khủng hoảng có thể coi là lớn nhất trong cuộc đời Elon Musk lại nổ ra. Đây là năm mà tất cả những khó khăn về tài chính, công việc và cuộc sống cá nhân của anh đều cùng ập đến. Lúc này, Elon Musk đang điều hành một lúc hai công ty là SpaceX và Tesla. SpaceX thì đã trải qua 3 lần phóng thử tên lửa và đều thất bại thảm hại, công ty gần như cạn kiệt ngân sách. Tesla thì đối mặt với tình hình chi phí sản xuất cao hơn dự tính và rơi vào tình trạng thiếu vốn nghiêm trọng. Hai công ty lúc này như hai cục tạ đè nặng lên vai Elon Musk. Chưa hết, cuộc hôn nhân kéo dài 8 năm giữa Musk và người vợ đầu tiên là Justine Wilson phải kết thúc. Sự kiện ly hôn này không chỉ khiến Elon Musk suy sụp tinh thần mà còn tiêu tối một khoản tiền lớn. Người thân khuyên Musk hãy đóng cửa SpaceX hoặc Tesla, bởi vì lúc này nếu ngoan cố thì có thể cả hai công ty sẽ cùng chết. Nếu đóng cửa một trong hai thì vẫn có thể cứu được công ty còn lại. Thế nhưng Elon Musk nói rằng anh không thể. Anh nói, đối với tôi, về mặt cảm xúc, việc này giống như bạn có hai đứa con và bạn sắp hết thức ăn. Bạn có thể chia cho mỗi đứa một nửa và cả hai có thể chết. Hoặc bạn đưa toàn bộ thức ăn và tăng cơ hội sống sót cho một đứa. Tôi không thể chọn đứa phải chết nên tôi quyết định sẽ cống hiến hết mình để cứu cả hai. Elon Musk vay mượn khắp nơi, bán tài sản cá nhân để trả lương nhân viên, bất chấp bị chỉ trích và chế diễu. Căng thẳng kéo dài khiến anh mắc chứng sợ hãi ban đêm, đau dạ dày, non ói, kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần. Anh ngủ ngay trên sàn nhà máy thay vì về nhà. Khả năng chịu đựng căng thẳng của Elon Musk cao hơn rất nhiều so với người bình thường, nhưng giai đoạn năm 2008 này thì gần như đã đẩy anh vượt quá giới hạn. Em trai anh Kimbo mất gần hết tài sản trong thời kỳ suy thoái, nhưng vẫn ủng hộ và đồng ý bán cổ phiếu theo yêu cầu của anh trai mình. Thế rồi ánh sáng cuối đường hầm bắt đầu ló dạng vào cuối năm 2008 với Elon Musk. Sau ba lần thất bại thảm hại thì ngày 28 tháng 9 năm 2008, lần phóng thử tên lửa thứ tư, sự kiện mà Elon Musk đặt cược toàn bộ, đã thành công như mong đợi. Falcon 1 đã trở thành tên lửa tư nhân đầu tiên trên thế giới đưa được vệ tinh lên quỹ đạo. Sự kiện này đã giúp SpaceX có được hợp đồng trị giá 1,6 tỷ đô la từ NASA vào tháng 12 năm đó, giúp công ty thoát khỏi nguy cơ phá sản. Cùng lúc đó, Tesla cũng được các nhà đầu tư bơm thêm tiền để có thể tồn tại và tiếp tục phát triển Model S. Bên cạnh SpaceX và Tesla, Elon Musk còn đầu tư vào SolarCity, công ty cung cấp tấm pin năng lượng mặt trời được thành lập vào năm 2006 bởi 2 người anh em họ của anh. Khi họ hỏi ý tưởng khởi nghiệp, Elon Musk nói, hãy tập trung vào năng lượng mặt trời và sau đó anh dót vốn để họ vận hành công ty. Năm 2008, khi Tesla và SpaceX lao đao, SolarCity ít bị ảnh hưởng hơn nhờ sự hỗ trợ tài chính từ mẹ và em trai của Elon Musk. Dù kiệt quệ, Elon Musk vẫn tài trợ bằng vốn cá nhân. Tuy nhiên, đội bộ công ty cũng xảy ra mâu thuẫn. 2 người anh em họ của Elon Musk tập trung vào việc bán các tấm pin riêng biệt để lắp lên mái nhà khách hàng. Cách làm này có ưu điểm là dễ lắp đặt nhưng lại mất đi tính thẩm mỹ của ngôi nhà. Còn Elon Musk, anh không chỉ muốn bán các tấm pin mặt trời đơn lẻ, mà anh muốn tích hợp năng lượng mặt trời vào chính mái nhà cho khách hàng, biến nó thành một phần của thiết kế tổng thể ngôi nhà. Vậy là chiến lược bán hàng được Elon Musk định hình lại. Elon Musk không chỉ nhìn SolarCity như một công ty cung cấp giải pháp năng lượng mặt trời mà còn là một phần của cuộc cách mạng về thiết kế nhà ở thông minh, một phần của công cuộc đổi mới và bảo vệ môi trường. Vì vậy mà đến năm 2016, Elon Musk để Tesla mua lại SolarCity. Tesla cũng được định vị lại không chỉ là công ty sản xuất xe điện nữa mà sẽ trở thành một hệ sinh thái năng lượng sạch. Ngoài ra, Elon Musk có tham vọng sản xuất xe ô tô điện tự lái kết hợp AI, sau này thì Tesla còn sản xuất robot Optimus có hình dạng giống con người. Khi đã trở thành cá mập trên thương trường, Elon Musk giống như một nhạc sĩ tài hoa, mỗi công ty anh lập ra là một bản giao hưởng độc đáo. Một số công ty ra đời từ tầm nhìn lớn lao, nhưng cũng có những ý tưởng xuất phát từ những cảm xúc rất đời thường. The Boring Company tạm dịch là công ty buồn chán, cung cấp giải pháp giao thông siêu tốc đầy tham vọng lại không phải khởi đầu từ một phòng họp chiến lược, mà từ sự bực bội của Elon Musk khi bị kẹt giữa dòng xe cộ đông đúc ở Los Angeles vào năm 2016. Một cảm xúc thoáng qua đã trở thành ý tưởng táo bạo, rồi phát triển thành một công ty công nghệ giao thông. Khi chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của AI, Musk vừa lạc quan lại vừa lo lắng. Anh tin rằng nếu AI vượt xa con người, nó có thể nguy hiểm hơn cả vũ khí hạt nhân. Vì vậy mà năm 2015, anh đồng sáng lập OpenAI để kiểm soát điều này. Song song với việc kiểm soát AI, Elon Musk cũng tin rằng con người cần được nâng cấp để không bị tụt hậu. Vào năm 2016, anh thành lập Neuralink, phát triển chip cấy não giúp người khuyết tật điều khiển máy móc bằng suy nghĩ. Xa hơn, Elon Musk muốn công nghệ này tăng cường trí nhớ và tư duy của con người, giúp con người có khả năng ghi nhớ thông tin nhanh hơn, nhiều hơn, tương tự như máy móc. Là người dùng Twitter thường xuyên, Elon Musk không hài lòng khi tự do ngôn luận bị kiểm soát. Và rồi tháng 4 năm 2022, anh mua lại Twitter với giá 44 tỷ đô la, đổi tên thành X. Lại là chữ cái mà Elon Musk yêu thích và từng đặt tên cho một công ty thanh toán trực tuyến của mình đúng không nào? Có lẽ điều này thể hiện tham vọng của Elon Musk hướng đến việc biến mạng xã hội này thành một nền tảng tích hợp thanh toán và dịch vụ số, tái hiện giấc mơ về một ngân hàng điện tử mà anh từng theo đuổi. Sự nghiệp thành công là vậy, giàu có và đứng trên đỉnh vinh quang là vậy. Nhưng cũng như bao người, Elon Musk cũng có những góc khuất yếu đuối. Chúng ta sẽ đến với phần thứ 3, Đứa trẻ lạc lối trong hình hài tỷ phú. Elon Musk là một thiên tài công nghệ, nhưng trong thế giới tình cảm, anh giống như một kẻ mãi miết tìm kiếm sự lấp đầy cho những khoảng trống tâm hồn. Từ Justin Wilson, người vợ đầu tiên với mối tình kéo dài từ thời đại học, đến minh tinh Tallulah Relay, với hai lần kết hôn rồi lại ly hôn với Elon Musk. Sau đó là nữ ca sĩ Graham, người mang đến cho cuộc đời Elon Musk màu sắc kỳ lạ và ba đứa con chung, rồi mối quan hệ bí ẩn với Siobhan Gillis, cấp dưới của anh tại New Raleigh, người đã sinh ba đứa con với Musk, trong đó có một cặp song sinh bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệp. Dường như Elon Musk bị cuốn hút bởi sự hỗn loạn và những người phụ nữ bước vào cuộc đời anh cũng mang theo điều đó. Họ không chỉ yêu Elon Musk mà còn có những câu chuyện riêng đầy dữ dội. Tallulah từng nói rằng, sống với Elon Musk là phải chấp nhận ở bên cạnh một người đàn ông thuộc về thế giới, không chỉ riêng mình. Còn Graham, người từng yêu và hiểu Musk, cuối cùng cũng phải thừa nhận rằng, anh là một người khó đoán và có vần cô độc. Nhưng có lẽ, điều khiến Elon Musk đau lòng nhất không phải là những cuộc chia tay, mà là mối quan hệ với các con. Anh có hơn 10 đứa con. Tính đến thời điểm tháng 1 năm 2025 là 12 người con được sinh bởi 3 người phụ nữ. Nhưng không phải đứa trẻ nào cũng chấp nhận con người anh. Đứa con chuyển giới của Elon Musk không chỉ đổi họ để cắt đứt quan hệ mà còn công khai chỉ trích sự giàu có của cha mình. Dù Elon Musk thường tỏ ra mạnh mẽ trước công chúng, nhưng bạn bè anh nói rằng, Trong công việc, Elon Musk là một lãnh đạo có thể nói là tàn nhẫn, yêu cầu sự hoàn hảo và cống hiến tuyệt đối. Elon Musk nổi tiếng với phong cách lãnh đạo khắc nghiệt và luôn tạo áp lực cho đội mũ của mình. Ngay cả em trai Kimbo, người từng khởi nghiệp cùng Elon Musk cũng phải nói rằng, Elon Musk là người đặt ra tiêu chuẩn cực kỳ cao, luôn thúc ép nhân viên làm việc với cường độ khủng khiếp. Anh không khoan nhượng với những ai không theo kịp tốc độ và sẵn sàng sa thải ngay cả những nhân sự cấp cao nếu cảm thấy họ không đủ năng lực hoặc không còn phù hợp với tầm nhìn của anh nữa. Rất nhiều cộng sự ban đầu đã rời đi, trong đó có cả những người từng giữ vai trò quan trọng như Jim Keller, kỹ sư AI nổi tiếng tại Tesla, Peter Reif, đồng sáng lập SolarCity, Lyndon Reif, CEO của SolarCity và thậm chí Straubel, người đặt nền móng cho công nghệ pin của Tesla. Tuy nhiên, có 2 cộng sự đặc biệt gắn bó với Elon Musk lâu dài về công việc, đó là Tom Mueller, kỹ sư trưởng về động cơ tên lửa tại SpaceX, một trong những người đầu tiên giúp Elon Musk biến giấc mơ chinh phục vũ trụ thành hiện thực. Sau 18 năm làm việc chịu áp lực cường độ cao bên cạnh Elon Musk, thì Mueller xin nghỉ việc để tận hưởng kỳ nghỉ thực sự của mình. Dù không còn làm việc chính thức tại SpaceX, nhưng Mueller vẫn có mối quan hệ tốt với Elon Musk. Và người cộng sự gắn bó thứ 2 là Winnie Shortwell, người được Elon Musk tin tưởng đến mức giao gần như toàn bộ quyền vận hành SpaceX. Cô không chỉ giỏi chuyên môn, mà còn có sự thấu hiểu đặc biệt dành cho Elon Musk. Có lẽ vì chồng cũ của cô cũng mắc chứng dối loạn phổ tự kỷ giống như Musk, nên cô có khả năng đồng cảm với những hành động và phản ứng đôi khi khắc nghiệt của anh. Shortwell thậm chí có đóng vai trò là người phiên dịch giữa Musk và nhân viên, giúp biến những mệnh lệnh khó hiểu của anh thành kế hoạch thực tế. Nếu SpaceX là một con tàu, Elon Musk là chỉ huy vẽ ra viễn cảnh tương lai, thì Shortwell chính là người cầm lái giữ cho con tàu đi đúng hướng. Sau khi đọc hết gần 800 trang của cuốn tiểu sử, thì Tania cảm thấy Elon Musk luôn được ca ngợi là thiên tài, là người thay đổi thế giới. Nhưng phía sau ánh hào quang đó, anh vẫn là một đứa trẻ tổn thương mãi miết đi tìm sự thấu hiểu trong một thế giới mà chính anh đang góp phần định hình. Những người xung quanh anh, dù là bạn đời, đồng nghiệp hay con cái, đều bị cuốn vào vòng xoáy tham vọng và sự hỗn loạn mà anh tạo ra. Có người rời đi vì không chịu nổi áp lực, có người ở lại vì tin vào giấc mơ của anh. Nhưng cuối cùng, Elon Musk vẫn là một kẻ cô đơn trên con đường chinh phục vũ trụ và tương lai. Cảm ơn bạn đã lắng nghe. Bạn hãy theo dõi kênh để chúng ta lại gặp lại nhau trong những video tiếp theo nhé!