KHÔNG BIẾT NHƯNG LẠI NÓI LÀ BIẾT | LUẬN NGỮ

Có một đệ tử của Khổng Tử họ trọng tiên do, tự là tư lộ, hiểu quý lộ người đất biển, ít hơn Khổng Tử 9 tuổi. Ông có tính cách cương trực và dũng cảm, ngay thẳng và hào phóng, là học trò giỏi về khoa chính trị trong 4 khoa của Khổng Môn. Một lần Khổng Tử nói, Do à, ta dạy cho cách hiểu biết đạo lý, biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết. Đây mới là thái độ đối đáy đúng đắn với việc biết hay không biết. Đây mới là chí huệ. Biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết. Cũng là một cách tự kiềm biệt, nhìn nhận rõ bản thân, nhìn thẳng vào sự thiếu sắc của mình mà dũng cảm thừa nhận bản thân có điều chưa biết. Xóa bỏ đi cách không hạn chế vốn cô trong tâm để thực sự đối diện với chính mình. Đây mới là chí huệ chân chính. Có một câu chuyện gọi là Khổng Tử Chí Nễ. Khi Khổng Tử còn trẻ, Ông nói tiếng ở quê nhà nhờ sự hiểu biết lễ nghi. Có một lần, Khổng Tử lần đầu tiên vào thái miễu để trận giúp việc công tế. Việc nào cũng phải hỏi mọi người. Dường như là không hiểu việc lễ nghi. Có người nên chê cười rằng, Ông chỉ có cái danh là hiểu biết lễ nghi, chứ thực tế thì không hiểu biết gì cả. Khổng Tử nghe thấy vậy nên nói, đây chính là nễ đó. Khổng Tử lúc đó, mặc dù đã có tiếng là hiểu biết lễ, nhưng đối với những việc chưa biết hoặc không hiểu đó, Ông vẫn khiêm tốn hoặc hỏi, tuyệt đối không biết, mà tự cho là biết. Tuy nhiên, có những kiểu người không khiêm tốn học hỏi, những điều họ không biết nhưng lại cho là biết. Xin trích dẫn cùng quý vị câu chuyện cười như sau. Phù bạch trai chủ nhân có khi chắc rằng, có một phú ông vốn là người không biết chữ. Một hôm, có người viết thư cho phú ông để mượn một con bò. Khi thư được đưa đến nơi, vừa hay có khách đang ngồi chơi. Phú ông không biết chữ nhưng lạnh giả vờ là biết chữ, mở thư ra, xem xong thì nói với người đưa thư rằng, ta biết rồi, đợi một chút rồi tự ta sẽ qua. Đây chính là câu chuyện cười về việc không biết lại cho là biết. Trong việc đối nhận sự thế, điều gắn quý nhất là sự chân thành. Trong việc tìm cầu chi thức học tập cũng như vậy. Trang tử nói, vô sinh giả hữu nhai, nhi chi giả vô nhai. Sinh mệnh của con người là hữu hạng, nhưng những điều cần học lại vô cùng vô tận. Nếu không biết mà cho là biết, tự cho mình là đúng, nói lời vô căng cứ, suy nghĩ phiến diện. Nhỏ thì sẽ phô trương bản thân vùa theo lấy lòng, lớn thì sẽ làm hỏng môn dân, hại người vô số. Người nạn thầy không biết mà cho là biết, đất sẽ dần học trò đi lạc đường. Người có quyền không biết mà cho là biết, đất sẽ tàn sát bạch tình thiên đường. Khi cái tâm này xuất hiện, sẽ tạo thành những vấn đề gì? Nên chữ bỏ đi như thế nào? Điều này đáng để chúng ta suy ngắm.