8 THIẾU SÓT LỚN NHẤT ĐỜI NGƯỜI, AI VƯỢT QUA ẮT LÀ NGƯỜI XUẤT CHÚNG _ NGUYÊN NGỌC _ SỐNG ĐẸP RADIO

Quý vị thân mến, Người Ngọc Kính mời quý vị chúng ta thử suy nghĩ một chút. Cuộc sống trong một ngày có bao nhiêu ý nghĩ nảy ra trong đầu, bao nhiêu bất an, lo lắng, vui, buồn, giận. Bất cứ điều gì xảy đến cũng khiến cho mình động tâm, suy nghĩ chuyện quá khứ, tương lai, tầm thái bất an mà dẫn đến hành động thiếu sáng suốt, hậu quả khó đoán. Có câu, tài không đủ mới đa mưu, nhận thức không đủ thì lo nghĩ nhiều, uy không đủ mới hay tức giận, tín không đủ mới nhiều lời, dũng không đủ mới nhọc thân, minh không đủ mới hay quan sát, lý không đủ mới tranh biện nhiều, tình không đủ mới lắm lễ nghi. Và ngày hôm nay, Nguyên Ngọc Kính mời quý vị hãy cùng làm rõ 8 ý này mà trong cuốn Dưỡng Chính Di Quỳ đã nhắc tới. Vượt qua 8 thiếu suốt này, chắc chắn sẽ trở thành người suốt chúng, ung dùng tự tại với đời. Kính mời quý vị cùng lắng nghe. Tài bất túc, tắc đa mưu, tài không đủ mới đa mưu. Có nhiều người cảm thấy mình không thể ứng phó, đối diện với các vấn đề trong cuộc sống, rồi kêu do mình bất tài. Thế nhưng hãy có thời gian rảnh là họ lại nghỉ ngơi cho thoải mái, hoặc chỉ để tâm tới việc ăn uống, vui chơi, hưởng lạc hay ngủ nướng. Họ hoàn toàn không hiểu được việc cần phát triển học thức của bản thân. Vậy nên hãy gặp chuyện là họ trở nên dối loạn và hoang mang. Trong Thái Căn Đàm có câu, Khi nhàn dỗi không bỏ bê, lúc bận rộn át hữu dụng. Trong tĩnh lặng không lạc lõng, chỗ động át hữu dụng. Lúc tối không làm chuyện mờ ám, chỗ sáng át hữu dụng. Chỉ khi đọc nhiều sách, nỗ lực vươn lên mới có thể bồi đắp được chí lực, gặp việc mới có thể ứng phó một cách bình ồn. Quả thực, mỗi khi gặp chuyện không vui, chúng ta thường bận lòng lo nghĩ mà khó có thể quyết đoán. Ở một trường mực nào đó thì đây là biểu hiện rằng tài học của chúng ta chưa đủ, trí tuệ bó hẹp. Khi tài học được tích lưu ý tới một trình độ nhất định, thì hoàn toàn có thể mượn kinh nghiệm và trí huệ của những gì mình đã đọc, đã học của người xưa mà nhanh chóng tìm được phương pháp giải quyết, không bị điều đó làm nhiễu loạn tâm của mình. Thức bất túc, tắc đa lựa, nhận thức không đủ thì lo nghĩ nhiều. Pháp sư Hoàng Nhất từng giải thích câu này như sau, kiến thức không đủ thì khó có thể phán quyết nên sẽ suy nghĩ quá nhiều, lo lắng, đa nghi mà không có cảm giác an toàn. Kiến thức là phẩm chất phát triển bởi tài học và kinh nghiệm của bản thân, đại diện cho tầm nhìn và phán đoán của con người đối với xu thế tương lai. Nghĩ nhiều là chỉ sự lo lắng về tương lai, không biết con đường trước mắt sẽ đi đâu về đâu. Chúng ta biết rằng tương lai chẳng qua chỉ là sự kéo dài của hiện tại. Cứ truyền tâm sống hết mình với hiện tại thì mọi lo âu, hoài nghi đều sẽ tàn biến. Vậy thì câu nói này có ý nghĩa gì? Phải chăng những âu lo, bất an trong cuộc sống hoàn toàn không phải là tác động từ bên ngoài mà là do nhận thức của chúng ta còn giới hạn, kiến giải còn lệch lạc mà gây ra. Muốn thay đổi tình huống này thì phải làm phong phú trí tuệ của bản thân mở mang tầm mắt. Như người xưa từng nói, cách tốt nhất là đọc sách tăng học vấn, tìm hiểu lịch sử tăng kiến thức, mượn gương trí huệ và kinh nghiệm tổ tiên. Như vậy khi xảy ra chuyện, tự nhiên tâm ý chúng ta cũng sẽ được khai mở, biết cách ứng giữ hợp lý mà không cần lo lắng, phiền muộn. Nhìn thấu, nghĩ thấu, tự tâm ta sẽ bớt ưu phiền. Uy bất túc, tắc đa nộ. Uy không đủ mới hay tức giận. Nhiều khi chúng ta nổ giận vì cảm thấy người khác không tôn trọng mình, từ đó mà áp dụng biện pháp cực đoan nhằm thu hút sự chú ý của người khác. Đây chính là biểu hiện rằng uy tín của bản thân không đủ. Nhưng nổ giận như vậy lại càng bộc lộ ra những thiếu sót của bản thân. Hậu, đức, tải, vật. Uy vọng đều là từ đức mà ra. Sức mạnh của đạo đức có thể chinh phục tất cả mọi người. Nếu thực sự có học vấn, thì điều mà người có đạo đức thể hiện ra át phải là sự khiêm nhường, cung kính, dung dị và dễ gần. Đâu phải dùng tới sự phẫn nộ để chiêu mời lòng oán hận từ mọi người? Có phải những người càng không có thực lực thì càng dễ tức giận? Càng tức giận thì càng khiến cho người khác phải ngạc nhiên. Trong những tình huống thông thường, khi một người gặp phải chắc chở, họ sẽ rất dễ nổ giận. Nổ giận lại khiến cho con người càng bị kích động. Người không có thực lực thì càng dễ gặp chắc chở trong cuộc sống hiện thực. Không có thực lực thường sẽ phải sống một cuộc đời hoang mang. Họ chỉ có thể nhìn thấy ngọn lửa giận của mình. Bởi lẽ không có bản sự nào khác khiến cho người đời tôn trọng, nên vô tình ngọn lửa giận này lại giống như đang thống hận sự bất lực của chính mình vậy. Sau đó, ngọn lửa giận giữ còn thiêu đốt nội tâm họ. Khi làm tổn thương người khác, họ cũng làm đau chính mình. Nếu còn người thực sự có thực lực, thì sự tức giận cũng không còn cần thiết nữa. Khi một người nhận thức được tôn trọng chân thành, họ đã tù xuất được sự bao dung và hàm dưỡng. Còn cần gì đến sự tức giận? Tín bất túc, tắc đa ngôn. Tín không đủ mới nhiều lời. Người có tù dưỡng, lời nói mộc mạc, không bình luận bừa bãi. Người có tính cách bột trộm thì thao thao bất tuyệt. Nhưng trong lời nói lại không tìm thấy thực chất. Người quân tử dựng lập uy vọng, ngôn từ thận trọng mới gặp nhiều may mắn. Người lành mới biết nói năng cẩn trọng. Tàng Quốc Phiên, vị minh thần cuối đời nhà Thanh cũng chỉ ra rằng người bình thường có hai việc ác và nhược điểm là ngạo mạn và đa ngôn. Xét về một trường mực nào đó, khi còn trẻ, Tàng Quốc Phiên cũng từng phạm phải sai lầm ngạo mạn và đa ngôn này. Sau khi sự việc xảy ra, ông biết nghiêm túc phản tỉnh và quy chính, nên cuối cùng mới thành tựu được nhân cách của bản thân. Cho nên, hung đức trí bại giả, việc ác sẽ dẫn đến thất bại mà Tàng Quốc Phiên nói là những lời giáo huấn quý giá mà ông đúc rút ra từ kinh nghiệm trong chính cuộc đời của mình. Việc giới đa ngôn, kỵ kiệm lời của Tàng Quốc Phiên bắt nguồn từ một việc nhỏ. Lúc đó, ông mới dọn tới Viện Hàn Lâm không lâu, cũng là khi mọi sự đều như ý. Khi tổ chức sinh nhật cho phụ thân Trịnh Tiểu San, một vị bằng hữu thân thiết của ông tới Trúc Thọ, Tàng Quốc Phiên lúc ấy đắc ý nói thao thao bất tuyệt, quên hết cả mọi việc trên đời, khiến cho Trịnh Tiểu San phản cảm mà rũ áo bỏ đi. Sau đó, Tàng Quốc Phiên vô cùng hối hận. Trong nhật ký của mình, ông tự phản tỉnh thì nhận ra mình đã mắc ba sai lầm lớn. Một, là tự cho mình là đúng. Hai, là lời nói không chắc chắn, nghĩ gì nói nấy. Và ba, là rõ ràng nói lời đắc tội với người khác nhưng vẫn biện luận bằng được mới thôi, thậm chí còn tới mức không nể nàng gì người khác. Khi tổng kết được ba điểm này, Tàng Quốc Phiên nói rằng bản thân là một phần tử trí thức nho ra tiêu chuẩn mà ngay cả đạo lý, ác ngôn, bất xuất, ư khẩu, vẫn ngôn, bất phản, ư thân. Lời ác không nói ra miệng, tiếng giận chẳng quay lại mình, trọng lễ ký cũng không thể hiểu thấu. Ngay cả việc nói sao cho đúng mực, ông cũng không thực hiện được thì sao có thể làm được việc lớn đây? Quả thực, lời bản thân nói ra là phản ánh nội tâm của mình, không phải là chúng ta ngậm miệng không nói thì mới tốt, mà là cân nhắc điều mình sắp nói và không bình luận bừa bãi. Dũng bất túc, tắc đa lao. Dũng không đủ mới nhọc thân. Những người chăm chỉ chịu khó lao tâm lao lực dường như tình thuần rất cao, nhưng có thể trong tâm họ lại không đủ dũng khí. Người không có đủ dũng khí làm việc rất e rè, họ chỉ có thể bị sự tình làm cho nhọc sức. Tháng năm chẳng để lại dấu vết, nhân sinh ngắn ngồi lại lắm khổ đau. So với cuộc sống bình thường làm nhiều hưởng ích, chỉ bằng tập trung tình lực, khơi dậy dũng khí là một việc tốt mà thành tựu vĩ đại. Sự khác biệt giữa người ưu tú và kẻ phạm nhân chính là người ưu tú khơi được dũng khí và dốc hết tinh sức, sở trường để làm tốt một việc. Còn những người bình thường lại san đều tinh lực của mình cho rất nhiều việc, hào tổ tinh lực, nhưng kết quả chẳng được việc nào tốt. Cổ nhân có câu, nhất nghệ tinh, nhất thân vinh Chính là lời gian dạy chúng ta phải tĩnh tâm xuống, dốc tinh sức vào một việc mà thôi. Đương nhiên, điều này rất khó thực hiện, nhưng người càng ưu tú thường sẽ có dũng khí để trình phục những việc khó khăn. Chuyên tâm làm tốt một việc thì vinh dự sẽ tới. Những món quà mà số phận nên dành cho bạn chắc chắn sẽ không bị láng quên. Khi chuyên tâm làm tốt một việc cũng giống như hoạch định cuộc đời của mình vậy. Dẫu thất bại cũng không hối tiếc. Mình bất túc, tắc đa sát. Mình không đủ mới hay quan sát. Khi làm việc thường có rất nhiều chi tiết, rất nhiều sự việc khiến ta phải giải quyết, khiến cho ta xa xẩm mặt mày. Điều này có nghĩa là biểu hiện do mình bất túc. Mình tức là chí huệ quan sát từ chân tờ kẽ tóc như giữa ban ngày ban mặt. Cổ nhân cũng có câu Núi Thái Sơn không chê đất mỏng nên mới thành cao. Sông biển chẳng chê con nước nhỏ nên mới thành sâu. Sự giáo dưỡng và tồn quý của một người đều thể hiện ở tiểu tiết. Bạn có để ý không? Trong những cuộc trò chuyện bạn bè bình thường, nhưng sau khi họ nói xong, bản thân mình câu đầu tiên là không. Không phải thế, mà là thế này, mà là thế kia. Nghĩa là phủ định điều họ nói rồi đi nói lý của mình. Dẫu rằng mình có nói đúng, nhưng cuộc nói chuyện cũng dễ chuyển sang trạng thái khác, mất đi hỏa khí. Vậy nên mới nói, đừng dễ dàng phủ định người khác. Hãy khẳng định quan điểm của đối phương và đưa ra những giải kiến khác nhau. Đôi khi bạn có thể đùa cợt với bạn bè, nhưng tuyệt đối không được lấy họ ra làm trò đùa mua vui cho thiên hạ. Lần đầu gặp mặt, chắc chắn phải nhớ kỹ tên của người khác. Rất nhiều người nói là không thể nhớ nổi tên của họ. Kỹ thực không phải là do bạn không thể nhớ được, mà là bạn chưa thực sự để tâm. Dẫu tức giận tới mức nào, thì cũng cố gắng không nói những lời làm tổn thương tới lòng tự tôn của người khác. Với những người càng thân thiết, ngược lại càng cần tìm hiểu sở trường, sở đoàn của đối phương. Nhưng cũng đừng vì quá quen thân mà xuồng xã làm tổn thương tới họ. Nhìn thấu nhưng không được phá vỡ, hãy chừa lại đường lui cho người khác. Dẫu phát hiện đối phương lỡ lời hoặc nói dối, cũng đừng vạch mặt họ ngay lúc đó. Khi tâm bền trí vững, tự ta có thể che chở, bao dung cho những người xung quanh. Liên hệ tới Hoàng hậu Lùi thứ 16 khi phải bước lên đoạn đầu đài. Tới trước mặt Đào Phụ, bất giác bà cũng nói một lời xin lỗi, đáng tôn quý như vậy. Dẫu rằng sinh mệnh của bà phải cuối trào thua trước lịch sử, nhưng bà đã để lại sự tôn quý cho hậu thế ngàn thu. Lý bất túc, tắc đa biện. Lý không đủ mới tranh biện nhiều. Đức Khổng Tử từng nói Trời đâu có các tiếng nói mà bốn mùa vẫn vận hành như thường, trăm vật vẫn sinh trưởng như thường. Trời đâu có nói lời nào đâu. Khi người nắm giữ lý của đại đạo thì chẳng cần phải tranh biện, phản bác nhiều. Thời gian sẽ chứng minh sự chính xác của họ. Họ chỉ cần âm thầm vỡ đất, nhặt cỏ, chờ đợi ngày hái trái khiến cho người đời phải kinh ngạc. Đối với bản thân những người vô lý, không có nguyên tắc về giới hạn lại thường giỏi hùng biện, che mắt người khác. Kỳ thực, họ chỉ đang che đậy bản thân xáo rỗng của mình mà thôi. Tán dương bản thân mình một cách ngủ quáng cũng như thùng rỗng kêu to chỉ khiến bản thân bị những con hồ thực sự có bản sự nuốt chừng trong giày lát. Những người này thường có tư tâm tạp niệm rất nặng, tư tưởng về danh lợi quá sâu đậm. Nếu sự nghiệp không thành thì có thể thân bại danh liệt. Nhưng có người lại chọn tài cao ẩn mình không để vầng hào quang của mình tỏa sáng. Khi học thức và tài lực của bản thân không tới thì con người chẳng thể dễ dàng truy cầu danh lợi. Chỉ khi âm thầm tích lưỡi trí thức để chí huệ ngày một thầm hậu thì thành công mới vẫy chào bạn. Tình bất túc, tắc đa nghi Tình không đủ mới lắm lễ nghi Nghi chính là lễ nghi lễ nghi dùng để quy phạm mối quan hệ trong giao tiếp giữa người với người. Những người càng xa lạ thì càng cần phải đối đải với nhau bằng lễ nghi. Khi hai người có tình cảm sâu sắc thì có thể đối đải chân thành với nhau mà bớt đi những hình thức phép tắc bề ngoài. Đức Khổng Tử nói Người lễ biết kính người Lễ tiết không phải là những quy phạm dường già nhằm A-Dua nịnh hót lẫn nhau mà là để thể hiện sự tôn trọng và kính người. Luận ngứa cũng viết Nghĩa là con người không học lễ thì sẽ không hiểu phải lập thân như thế nào. Khi tôn trọng người khác chúng ta cũng sẽ được người khác tôn trọng. Người không hiểu lễ tiết rốt cuộc sẽ phải chịu những thiệt thoi gì. Họ sẽ chẳng để tâm tới lễ tiết hoặc coi đó là sự phiền phức màu mè hoặc họ sẽ chỉ làm trái với lòng mình để lấy lòng người khác và coi đó là đường tắt để thăng quan tiến chức. Đối với sự phát triển của con người mà nói tôn vinh sở trường, tránh né sở đoàn có lẽ không phải là chuyện xấu. Nhưng những điểm đáng quý của con người lại nằm ở việc có thể nhận thức được sở đoàn của mình và nỗ lực thay đổi nó. Biết được thiếu sót của bản thân con người sẽ biết cách nỗ lực san phẳng và biến nó thành ưu thế từ đó gặt hái được những thành tựu lớn hơn trong kiếp nhân sinh. Quý vị thân mến, điều đáng quý ở mỗi người chúng ta chính là có thể nhận thức được sự thiếu sót và nỗ lực sửa chữa. Khi con người dám thừa nhận thiếu sót và bù đắp thiếu sót thông qua nỗ lực của bản thân thì chính điều ấy ngược lại lại trở thành nấc thang giúp họ tiến xa hơn. Học tập không ngừng chúng ta mới có thể thấy được sở đoàn của bản thân. Vậy thì không còn nghi ngờ gì nữa thiếu sót chính là động lực để con người tiến lên. Tài bất túc, tắc đa mưu Thức bất túc, tắc đa lự Uy bất túc, tắc đa nộ Tín bất túc, tắc đa ngôn Dũng bất túc, tắc đa lao Minh bất túc, tắc đa sát Lý bất túc, tắc đa biện Tình bất túc, tắc đa nghi Tài không đủ mới đa mưu Nhận thức không đủ thì lo nghĩ nhiều Uy không đủ mới hay tức giận Tín không đủ mới nhiều lời Dũng không đủ mới nhọc thân Minh không đủ mới hay quan sát Lý không đủ mới tranh biện nhiều Tình không đủ mới lắm lễ nghi Tám thiếu sót trong cuốn Dưỡng chính di quy này Của danh thần Trần Hoàng Mưu Mong rằng sẽ giúp những ai thấu hiểu Làm hành trang đáng quý Cho trạng đường sắp tới Cảm ơn quý vị đã lắng nghe, quan tâm Và đăng ký kênh Radio Sống Đẹp Kính chúc quý vị có một giấc ngủ an lành Một tâm hồn thiện lương Một trái tim bao dung Và một cơ thể khỏe mạnh Xin kính chào và hẹn gặp lại