Xuyên Thời Gian về Quán Giá - Nơi Yên Nghỉ Của Lý Phục Man Rừng Cấm Yên Sở Là Huyệt Đế Vương #hnp.mp4

Đình Quán Giá, nơi tôn thờ tướng công Lý Phục Màn, người con yêu tú của quê hương làng Giá, người anh hùng dân tộc đã có công giúp Lý Bôn làm nên cuộc khởi nghĩa vào năm nhâm tuốt năm 542, đánh đuổi quân lầm ấp ra khỏi bờ cõi, dựng nên nhà nước Bạn Xuân, nhà nước đồng lập đầu tiên của dân tộc ta. Trong trận đánh quyết liệt tại thành Tô Lịch Hà Nội vào năm 545, người đã anh Dũng hy sinh, thứ hai của người được an táng tại khu Hồ Mã xã Yên Sở, nay là Quán Giá. Nhân dân làng Giá ghi nhớ công ơn của người đã lập miếu thờ. Đến nay, Đình Quán Giá đã trải qua gần 1.500 năm với 17 lần xây dựng, trùng tu và tôn tạo. Nhiều nhà phong thủy đã từng ca ngợi về huyệt đất đế bương này. Hàng năm nhân dân địa phương thường trồng cây ở xung quanh bộ. Cây mỗi năm lại lan rộng vườn cao. Trong bao lâu khu lăng bộ đã trở thành một rừng cây xanh tốt, dân dân khu lăng bộ đã lan rộng tới trên 20 mẫu bác bộ, tạo thành một danh tắng ở vùng này và đã trở thành một khu cấm địa. Từ cảnh cây đến ngọn cỏ trong khu cấm địa không ai được xâm phạm. Cầu Thành Ngữ, rừng Giá, Cái, Lá, Cũng Thiền, làng lơi dân thiêng liêng đã trưởng tồn trong lịch sử. Duy Hà Nội Phố xin biến chào quý vị. Thưa quý vị hiện tại Duy đang ở Đình Quán Giá thuộc Hoài Đức, thành phố Hà Nội, cách trung tâm thành phố khoảng 30 km và phía sau Duy đây đó là ngôi đỉnh cổ. Trước khi quý vị xem tiếp, quý vị nhớ ủng hộ kênh bằng cách nhấn like và chia sẻ video. Đừng quên nhấn đăng ký kênh Youtube Hà Nội Phố để đón xem những video mới nhất. Quý vị hãy bình luận ở phía dưới để góp ý cho Duy những địa danh lịch sử mà quý vị muốn Duy tới trải nghiệm. Cảm ơn quý vị. Quý vị muốn mua đặc sản trà sạch Thái Nguyên, xin lê lệ số 0989-260-877. Sản phẩm trà sạch Thái Nguyên được phân phối chính thức bởi Hà Nội Phố, nhận, giao hàng toàn quốc. Đình Quán Giá, nơi thương thờ tướng công Lý Phục Mang, người con yêu tú của quê hương Làng Giá, nghệ hùng dân tộc đã có công giúp Lý Bôn làm nên cuộc khởi nghĩa vào năm nhân tuốt năm 542, đánh đuổi quân lầm ấp ra khỏi bờ cõi dựng nên nhà nước Vạn Xuân, nhà nước đồng lập đầu tiên của dân tộc ta. Trong trận đánh quyết liệt tại thành Tô Lịch Hà Nội vào năm 545, người đã anh Dũng hy sinh, thi hai của người được an táng tại khu Hồ Mã xã Yên Sở, nay là Quán Giá. Nhân dân Làng Giá ghi nhớ công ơn của người đã lập miếu thờ. Đến nay, Đình Quán Giá đã trải qua gần 1.500 năm với 17 lần xây dựng, trùng tu và tôn tạo. Đình Quán Giá, còn gọi là Đình Yên Sở, thuộc làng Yên Sở, xã Yên Sở, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội, cách trung tâm Bờ Hồ Hoàn Kiếm khoảng 2.500 km. Theo truyền thuyết, đình được xây dựng lần đầu tiên vào thời Lý Thái Tổ, tức vào thế kỷ XIV, là một ngôi đền nguyên Nga bề thế, tọa lạc trên một quần viên rộng lớn, cây cối xanh dờn tựa lưng vào khu dựng Giá. Phía trước là dòng sông đáy Hiền Hòa Thơ Mộng, từ đây có thể phóng tầm mắt tới những dãy núi non mờ mờ đằng sau. Thật hiếm có ngôi đền nào to rộng và trắng lệ như Đền Giá, với tổng diện tích hơn 6.000 m2, đền được bóp bọc ở ba phía ở một rừng cây và được xây dựng theo kiến trúc cung đình nội công ngoại quốc. Từ trên đê tả đáy, rẽ xuống qua đường chân ngựa là đến ngay khu đền. Quán Giá là nền thờ chung của hai xã Đắc Sở và Yên Sở. Trước khi gọi là Kẻ Sở, rồi Cổ Sở, nhưng tên muộn vẫn là Giá. Dân địa phương vẫn thường gọi là Quán Giá. Quán ở địa phận xã Yên Sở, tên nôn là Giá Lụa. Trước cách mạng năm 1904, xã Yên Sở thuộc Tổng Dương Liễu, huyện Đàn Phượng, sau thuộc huyện Hói Đức. Theo Đại Việt sử ký toàn thư và tên liệu của địa phương, Quán Giá thờ Lý Phục Man là người làng Giá, sinh ra ở xóm Lã Xá, gọi trách là Lựa. Giáp Cào, tức Quả Tây. Ngày nay, ở xóm Lựa vẫn còn ngôi nhà thờ cha mẹ ngài, đó là Chùa Lựa. Vì dân làng tôn vinh đứng sinh thành ra ngài như là Đức Phật, cho nên ngôi nhà gọi là Chùa mà không có Phật. Chính là nơi sinh của Lý Phục Man. Theo sách Việt Điện U Linh của Lý Tế Xuyền, thì viết rằng vào năm 1916, vua Lý Thái Tổ đã đi Kinh Lý qua đây và cho lập đền thờ tướng Lý Phục Man, tên Giá, chỉ chuyến ngữ Giá của vua Lý, được đặt cho làng. Cụm di tích Quán Giá, Dương Giá, tồn tại đến ngày nay đã trải qua một thời kỳ lịch sử khá dài của đất nước, đặc biệt là sau thế kỷ thứ 11 đời vua Lý Nhân Tông. Cụm từ di tích được quan tâm của làng cổ sở cũng như các triều đại vua. Vị thân hoang của làng đã được nhiều lần bàn sắc, di tích luôn được tu sửa và hoàn thiện dần. Với những nét văn hóa, vật thể và phi vật thể đặc sắc, đền Giá hay Quán Giá và Dương Cấm Yên Sở đã được nhà nước xếp hạng di tích lịch sử cấp của nhà vào ngày 15 tháng 1 năm 1991. Theo các nguồn tư đồ liệu có trong di tích và nhiều nguồn tư đồ liệu khác thì, Quán Giá Yên Sở lúc đầu chỉ là một nguyên biểu nhỏ xây dựng lên cạnh mộ của Lý Phục Man, xung quanh mộ được trồng cây. Để từng nhớ người con quê hương đã hy sinh anh Dũng vì nền độc lập của nước nhà, trải qua một thời gian dài tồn tại đến năm 1916 đời vua Lý Thái Tổ, nhân một lần đi qua vùng cổ sở, ông đã cho xây dựng lại các tòa của khu đền Quán Giá, dựng tượng vị anh Hùng. Giữa thế kỷ thứ 13, vua Trần Thái Tông cho xây dựng tiếp tiền đường, đến thời Lê xây tiếp hai rãi hành lang vào năm 1668, cửa tàm quan xây vào năm 1672, rãi cô đồng trụ xây năm 1682, đúc ngựa đồng vào năm 1707, máng đồng hướng nước vào năm 1803. Vào năm 1947, di tích này đã bị quân Pháp đốt phá, chỉ còn lại hai tàm quan, hai bức tường và hậu cung. Nhân dân địa phương đã tu tạo nhiều lần, những kiến trúc cổ xưa chỉ còn gìn giữ được khu nền cổ, còn kiến trúc của các tòa nhà đã thay đổi. Còn hai rãi tả mạc có niên đại từ thế kỷ thứ 17, đức Thờ Lê. Sư tích về Đức Thánh Giá, nội dung chính về ngài chỉ có một, tuy nhiên theo nhiều lời kể và các tiêu liệu khác nhau sau khi nghiên cứu, đã có thêm nhiều thông tin được biến tấu và thần thánh hóa. Theo như Đại Việt Sử ký Toàn Thư, một bộ sử cổ Việt Nam kể lại các sự kiện diễn ra trong nửa sau thế kỷ thứ 6, thì không có viên tướng nào tên là Lý Phục Màn. Theo những sự nghiên cứu của cụ Nguyễn Văn Huyền, tin gọi này xuất hiện lần đầu tiên trong Việt Điện U Linh tập, tác phẩm của một quan phụ ngữ nào đó tên là Lý Tế Xuyền, xuất bản vào khoảng năm 1329 và theo sách này được dịch thì các chi tiết cũng hầu như là được thần thánh hóa trong một hoàn cảnh nhất định, qua nhiều đời các vị vua chúa đi qua vùng đất kẻ sở. Kể như vua Lý Thái Tổ kể lại giấc mộng đi tuần thú và gặp được Lý Phục Màn, Nhà Trần đã hiện về và tâu lại công trạng của mình và xin được giữ chức vụ tại đây. Tiếp theo là thời nguyên phong Nhà Trần. Từ năm 1251 tới năm 1258, cuộn thắt đá sầm lấn và khi đến địa phận của làng thì dường như có một thế lực siêu nhiên nào đó mà làm cho ngựa của chúng không đi được và nhân dân đã đánh tan được quân địch. Nhà vua đã ban tròn những xác phòng khác nhau. Theo đại nam nhất thống trí được biên soạn dưới triều vua tự đức, tức khoảng năm 1852, thì tướng quân Lý Phục Màn có tiểu sử rõ ràng hơn, công trạng cụ thể hơn, tuy nhiên thì cái chết của Lý Phục Màn ở đây là do ngài tự tử vì đánh thua người Trăm và được mai táng ở quê hương. Sự tích sau đó thì cũng vẫn là các đời vua tiếp theo đi ngang qua đất này. Như các vua thời Trần đều nói về giấc mộng gặp tướng quân Lý Phục Màn và thời Trung Hưng hay thời cảnh trị nhà Lê đều là được biên soạn lại và cụ Huyền đã viết. Cái thật sự mới trong sách thống trí so với Việt Điện U linh tập chính là phần nói về cuộc đời của Lý Phục Màn. Tên thần chỉ là một cái tên vai mượn, cả tên lẫn họ của ông đều không phải là tên gọi lúc ra đời. Chính vì ông dẹp được quân màn lầm ấp mà ông được đặt tên là Phục Màn Tướng Quần. Lịch sử có ý nghĩa rất quan trọng và nhất là đối với văn hóa, con người. Tuy nhiên thì nó cũng là một khó khăn chung cho rất nhiều ngành nghiên cứu khi liên quan đến lịch sử. Nhưng những giá trị tinh thần từ nhiều trang sử có thể là chưa chính xác, chưa đủ sức thuyết phục hay phong phú hơn rất nhiều cái mà chúng ta chưa thể tìm ra một con số thực. Nó cũng đã có một giá trị to lớn đối với đời sống, văn hóa và tinh thần của người dân từ xưa tới nay. Trong đình giá, hay còn gọi là quán giá, có hai ngôi nhà bên cạnh đền trung. Một bên là nhà để ngựa bằng đồng hôn, cung bai vị và bên đối diện là nhà bia để nằm tấm bia. Tấm bia có niên đại cổ nhất là năm 1620, sau đó là tấm bia có niên đại năm 1663, tấm thứ ba có niên đại năm 1728, tấm thứ tư có niên đại năm 1803 và tấm thứ năm có niên đại năm 1855, ghiêng lại sự tích và công trạng của tướng quần. Theo quấn, văn bia Hà Tây có dịch lại sự tích thờ thần của quán giá như sau. Ngày tốt năm mậu thần tức năm 1718, nguyên hiệu bảo thái thứ 9, quan viên xã trưởng, thôn trưởng và đồng dân xã Yên Sở huyện Đàn Phượng phù quốc oai dựng bia ghi lại sự tích đức thánh. Từng nghe, có công với nước thì được thờ cúng, có đức với dân thì được thờ cúng, dẹp yên tai họa thì được thờ cúng, dẹp bỏ nguy nan thì được thờ cúng. Đức độ của thần linh thật lớn lao lắm tay. Nếu như không có bia ghi lại thì làm thế nào để cho công đức sáng tỏ lâu dài mãi mãi về sau. Kính nghĩ, sự kìa đức đại vương vốn là người làm ta, thuộc trẻ anh hùng cái thế, tài nghệ hơn người, cưỡi ngựa rất tài, bắn cung càng giỏi, lại biết thuần phục voi rừng. Ngài theo giúp lý Nam Đế. Nam Đế thấy Ngài có khí phách hiên ngang, thật xứng đáng là bậc đại trượng phu, có thể giúp nước đảm đương công việc, do vậy cho giúp việc quần, xài ra trấn giữ, đỗ động, đường lầm. Khi Ngài đưa ra hiệu lệnh thì bọn gian ngoan đều nói tiếng, lũ giặc giữ về hàng, dân địa phương được sống yên ổn, khắp trong vùng đều được yên vui, tất cả trẻ, già đều được đội ân đức của Ngài nhiều lắm. Từ đó về sau, nước nhà hễ gặp hạn hán đến điền thờ cầu đảo thì đều thấy có mưa ngay, do vậy triều đình lại ban thêm mỹ tự để biểu dương sự anh linh của Ngài, ngay cả các việc sĩ tử đi thi, chiến binh đi hành dịch, dân nông cầy ruộng nuôi tầm, hệ ai đến cầu đảo cũng đều thấy linh ứng. Vì thế mà dân chúng càng thêm kính tin và khói hương còn mãi không bao giờ rút. Qua đó có thể thấy rằng công đức lớn lao của Đại vương giúp cho đời bây giờ thật là nhiều lắm, có để lại mãi cho đời sau. Do vậy Hoàng đế của các đời đã nhiều lần ban cấp sắc phòng để biểu dương sự anh linh của Ngài, thế nhưng e rằng thời gian quá lâu, bia cổ bị mở đi không biết dựa vào đâu mà khảo cứu, sắc chỉ sẽ thất truyền, không thể nào còn đủ được. Vậy nên này kính cần đem các tôn hiệu lưu truyền và các sắc lệnh hiện còn được khắp vào vần bia lại cho trùng tu để sau này nếu như còn có ra phòng thêm thì cứ theo đó mà khắp vào bia để lưu truyền mãi mãi. Kỳ Từ đời Lý cho đến niên hiệu Hoàng định chiều ta trở về trước, các đạo sắp đều phong là Già Thùng Bình Cảm Trứng, An Hiệu Quốc Bảo, Dân Phi Hiển, Hăng Liệt, Chiêu Nghị Linh Tế, Trương Ứng, Anh Dũng, Uy Địch, Dương Vũ, Hùng, Lược, Trang, Tín, Nhân Đức, Trung Chí, Nghĩa Hòa, Phu Mỹ Dụ Phúc, Quang Tuệ, Quảng Vận, Tư Hiêu, Phủ Thế, Tuần Mỹ, gồm 50 chữ. Ngày 6 tháng 2 năm Hoàng định thứ bốn tức năm 1603, kính dân sắc trị phong là Đốc Khang Uyên Sung Cương Chính Công Trực Thông Chiết Y Tuệ, gồm 12 chữ. Đến ngày 5 tháng 2 năm Hoàng định thứ 10 tức năm 1609, do ngầm giúp quốc gia khôi phục nên kính dân sắc trị ra phong là Khoan Dân Quảng Doãn, gồm 4 chữ. Đến ngày 12 tháng 9 năm Hoàng định thứ 14 tức năm 1613, do có Hiển Linh nên kính dân sắc trị ra phong là Trung Tú, gồm 2 chữ. Lại nữa, ngày 22 tháng ấy, bây giờ quân lính vai ngựa đi qua miếu đền thấy rất là linh ứng. Kính Vân Thánh Thượng bàn sắp lệnh chỉ cho phép bàn xã lựa chọn các hạng dân làm việc sái tạo trong non biển thờ, các nhà lại và nhân viên khác không được sách nhiễu. Ngày 20 tháng riêng năm Vĩnh Tộ thứ 2 tức năm 1620, do phù hộ mạch nước, kính Vân sắc trị ra phong là Nhân Thánh, gồm 2 chữ. Đến ngày 18 tháng 6, kính Vân lệnh chỉ cho phép bàn xã, căn cứ và tự ạm mục binh dân làm dân thủ lệ trong coi sự việc, các nhà lại và nhân viên khác không được sách nhiễu. Đến ngày 24 tháng 2 năm Vĩnh Tộ thứ 8 tức năm 1626, do bọn giặc Hoàng về hàng, phò nước có công, kính Vân sắc trị ra phong Cường Nghị Tông Bạch, gồm 4 chữ. Ngày 26 tháng 7 năm Đức Long thứ nhất tức năm 1629, do cầu mưa có ứng nghiệm, kính Vân sắc trị ra phong là Đốc Khánh Thủy Hiu, gồm 4 chữ. Đến ngày 27 tháng 3 năm Đức Long thứ 4 tức năm 1632, do có công cứu nước giúp dân, kính Vân sắc trị ra phong là Khuân Quốc Hội Dân, gồm 4 chữ. Đến ngày 29 tháng 8 năm Đức Long thứ 4 tức năm 1632, do có công phù trị giúp đỡ, bắt được tội phạm, kính Vân sắc trị ra phong là Kiến Mưu Khuân Tộ, gồm 4 chữ. Đến ngày 28 tháng 12 năm Đức Long thứ 8 tức năm 1636, do có công phò giúp giành được tháng lợi, kính Vân sắc trị ra phong là Tế Thế An Dân Thông Trực, gồm 6 chữ. Ngày 17 tháng 12 năm Phúc Thái thứ nhất tức năm 1643, do có công ngầm giúp cơ đồ, kính Vân sắc trị ra phong là Đôn Nghị Chính Đại Quang Bình, gồm 6 chữ. Ngày 13 tháng 9 năm Phúc Thái thứ 3 tức năm 1645, kính Vân lệnh trị cho phép bản xã tuyển trọng các hạng binh dân để lo việc tờ cúng phụ sự. Hễ các việc đắp đê sửa đường, phu phen, tạp dịch đều được miễn trừ, không được sách nhiễu. Đến ngày 24 tháng 6 năm Phúc Thái thứ 5 tức năm 1647, kính Vân sắc trị ra phong là Phấn Lực Trí Dũng Hâm Địch Hoàng Tướng, gồm 8 chữ. Cũng ban cho lý nương, mỹ hiệu là Phương Trung Trinh Phục Phương Hòa Gia Hộ Hạnh Tiết Hợp Nguy Đoan Nhất Hòa Mỹ Trả Dùng, gồm 18 chữ. Khoảng nên hiệu Phúc Thái, kính Vân sắc trị ra phong là Quảng Bác Ôn Lương Đạt Hiếu, gồm 6 chữ. Đến ngày 28 tháng 2 năm Phúc Thái thứ 7, do có công ngầm giúp cơ đồ, sinh được Hoàng tử kính Vân sắc trị ra phong là Giáng Tường Miễn Tộ Miên Đồ, gồm 6 chữ. Ngày 19 tháng 2 năm Khánh Đức thứ 4, tức năm 1652, kính Vân sắc trị ra phong là Phổ Cát Thuần Huống Yên Vy, gồm 6 chữ. Sau đó lại kính Vân sắc trị ra phong là Phổ Huệ Phát Chính Thi Nhân Hùng Hồn Hoàng Vĩ Thuần Tuế Linh Huy Cảm ứng Phu Dũng, gồm 18 chữ. Vào ngày 11 tháng 9 năm Vĩnh Thọ, tức năm 1659, kính Vân lệnh trị cho phép bản xã các căn cứ theo từng hạng binh dân được làm dân tạo lệ. Hễ các việc đắp đê, sửa đường, phu phen, tạp dịch đều được miễn trừ, để tiện việc thờ phụng và làm tỏ rõ công lao của thần linh dữ cho mạch nước vững bền. Vào ngày 6 tháng 7 năm Vĩnh Thịnh thứ 6, tức năm 1710, do ngầm giúp cơ đồ của Hoàng gia, kính Vân sắc trị ra phong là Quảng Bác Dịch Trực Linh Thông, gồm 6 chữ. Đến ngày 3 tháng 6 năm Vĩnh Thịnh thứ 7, tức năm 1714, kính Vân lệnh trị cho phép bản xã làm dân tạo lệ để thờ phụng. Hàng năm, các việc siêu sai, tạp dịch như đắp đê, sửa đường đều được miễn trừ do lo việc thờ phụng. Quản phụng xài hoặc các nhà môn đều phải tuôn theo cho phép miễn trừ, không được quấy nhiễu. Kẻ nào vi phạm phép nước còn đó. Xét, ruộng tế ở các xứ bên ngoài gồm châu ma, các ma, tế cát, nhà nàng, bãi nổi, phù sa, thủy dựng, cùng với các xứ nội điền là đường ma, nội đồng. Ngày 2 tháng 12 năm Vĩnh Khánh thứ 2 năm 1730, kính Vân lệnh trị cho phép xã yên sở làm dân tạo lệ để thờ phụng thần từ Đức ra thông đại vương. Các khoản tiền thuế và tạp dịch đều được miễn trừ. Tất cả các loại thế thân thuế ruộng trong cả năm không phải nộp mà được dùng vào việc tuyến lễ. Các việc siêu sai tạp dịch hàng năm như đắp đê sửa trường đều được miễn trừ. Các quan viên phụng sai và nha lại các cấp cần phải tuân theo. Kẻ nào vi phạm thì phép nước còn đó. Vào ngày 7 tháng ấy, do có công cứu nước giúp dân trừ tai dẹp họa nên kính Vân xác trị ra phong là Trần cơ tiên vật thâm vật vĩ văn minh dân hòa chúng gồm 12 chữ. Ngày 24 tháng 7 năm canh hưng thứ nhất từ năm 1740, kính Vân lệnh chỉ cho phép xã Yên Sở làm dân tạo lệ để thờ phụng đền thờ Đức ra thông đại vương. Hàng năm phẩm các loại tiền gạo thu thuế thân, thuế ruộng đều được miễn trừ để lo việc thử cúng. Hẽ các việc siêu sai tạp dịch hàng năm như đắp đê sửa đường đều được miễn trừ. Các quan phụng sai và các nhà môn đều phải tuân theo. Kẻ nào vi phạm thì phép nước còn đó. Vào ngày 8 tháng ấy, năm ấy ra phong các chữ là Y Bục Tuy Hiểu Đốc Hỗ. Ngày 16 tháng 5 năm canh hưng 44 từ năm 1783 ra phong các chữ là Tông Minh Uy Dũng Hùng Lược. Sau đó được ra phong các chữ là Uy Viễn Bảo Dân Lịnh Cảm. Lại ra phong là Hùng Nghị Cương Đoán Anh Thông. Lại ra phong là Trung Nghĩa Tráng Liệt Triều Huy. Lại ra phong là Cương Kiện Trung Chính Hùng Tuấn Tối Linh. Lại ra phong là Đồn Mẫu Chính Trực Anh Nghị. Các đạo sắc năm này đều bị thu hết. Do chữ bị mờ có dòng chữ. Ngày ra tặng là Kiến Công Uyên Đức Tối Linh Thượng Đảng Thần, Hiệu Thượng Đảng Thần. Bắt đầu từ đây, sau đó lại ra tự là Diệu Cảm. Vào ngày 12 tháng 8 năm ấy ra tặng là Phù ứng. Vào ngày chữ bị mờ ra tặng là Trác Vĩ. Đối với những câu chuyện trền miệng hay những chuyện dân gian siêu tầm thì thường có nhiều thông tin mang tính thần thánh hóa nên dẫn đến các câu chuyện về cùng một nội dung nhưng lại biến tấu khác nhau qua lời kể. Cũng như trong câu chuyện này về tướng Lý Phục Man, đã được dịch và treo ngay trong gian nhà khách của Quán Giá, xã Yên Sở hiện Hóa Đức, TP. Hà Nội. Tướng công Lý Phục Man có họ tên thực là Phạm Tù, người sinh trong một gia đình yêu nước ở xóm Lã Xá, giáo Cảo Tây, sau đổi là Quả Tây, thuộc làng Cổ Sở, sau đổi thành hai xã Yên Sở và Đắc Sở của Hóa Đức, Hà Nội. Vào những thập kỷ đầu của thế kỷ thứ sáu, sau công nguyện, khoảng năm 500 lẻ, năm tới 515, ngay từ thùa tiếu thời, cậu bé Phạm Tù đã tỏ ra là người khác thường, hàng ngày thích trò chơi cưỡi ngựa, bắn cung, tập trận bằng cờ chuối, bông làu. Cậu cùng các bạn nhỏ trong xóm chia thành quân ta và quân địch đánh trận để giành thắng bại. Lớn lên phải sống trong cảnh người dân mất nước và phải chứng kiến bao sự bất công tan bạo của bọn phong kiến xâm lược nhà nương Trung Quốc. Đối với nhân dân, tinh thần bất khuất, ý chí cam thù kẻ địch ngày càng sôi sụp, nội trí lớn đánh đuổi kẻ thù ra khỏi bờ cõi, trăm thanh niên đất Cổ Sở ấy đã cùng những người tâm huyết trong vùng bí mật vào rừng ngày đêm luyện tập võ nghệ. Vốn có sức khỏe và lòng dũng cảm, chàng trai họ Phạm đã thuần hóa được hàng chục voi rừng, biến chúng thành đội quân để sau năm nay ra trận. Tại Thao Lược, chí anh hùng ở người thanh niên quê Cổ Sở, sớm nổi danh một vùng, thu hút hàng trăm trái tim yêu nước, thường nói về đây kết bạn, bản miêu tính kế làm khởi nghĩa đánh đuổi kẻ thù. Nghĩa quân tuyển chọn những trai tráng trong vùng bằng sự khêu gợi, lòng yêu nước của tuổi trẻ kết hợp với quyền lợi vật chất là những chiến lợi phẩm dành lại từ trong tay giặc đem bằng chia đều cho nhân dân, nên đội quân mỗi ngày mỗi đồng. Chẳng mấy chốc thành thế của nghĩa quân đã làm cho kẻ thù khiếp sợ. Nhiều đồn giặc bị phá tan, nhiều kho lương thực được giành lại. Chủ tướng Phạm Tu nổi lên như một trong hào kiệt đất Sơn Tây, cả một dải non sông từ Đỗ Động đến Đường Lâm đã sạch bóng quân thủ. Cùng buổi ấy, ở nhiều vùng đất nước cũng còn có nhiều người nổi lên chống lại quân lường, trong đó người được Phạm Tu kính phục hơn cả là Lý Bôn, tức Lý Bí, quê ở Long Hưng, Thái Bình. Đầu năm Tân Dậu, tức năm 541, tướng Phạm Tu đã tìm gặp Lý Bôn để liên kết lực lượng cùng nhau đánh đuổi kẻ thù Trung. Vốn đã biết tiếng từ lâu, này lại thấy người. Lý Bôn hiểu Phạm Tu là người tài giỏi nên tiếp phong cho chức Đỗ Động tướng quân cho theo việc bình. Anh hùng hội ngộ, tướng Phạm Tu gặp được Lý Bôn như cá gạp nước, như rồng gạp mây, người anh hùng đất cổ sở ấy đã đem tài thao lược của mình cống hiến cho sự nghiệp giải phóng đất nước. Trong dựng nước và dựng nước, tướng Phạm Tu đã lập nhiều chiến công hiển hách, đánh bắc giảm Nam, đặc biệt trong trận đánh quân Lâm ấp, tức Chiêm Thành, khi chúng vào xâm lấn vùng kiểu Đức mùa thu năm quý hợi, tức năm 543. Lúc này vừa quét sạch quân lương ra khỏi bờ cõi, chấm dứt thời kỳ đô hộ 500 năm của các triều đại phòng kiến xâm lược phương Bắc. Biết tà còn phải lo bao nhiêu việc trong dựng nước, bọn vua quan Lâm ấp đã thừa cơ vào xâm lấn bờ cõi phía Nam. Tin cấp báo về tới Lý Bôn và các bạn chiến đấu của ông. Mọi người đều nói với kẻ thù hung hăng như vậy, vì Đỗ Động tướng quân không ai có thể đứng đầu với giặc này. Tin vào tài năng xuất trúng của người tướng trẻ, Lý Bôn đã nghe theo lời bàn cử tướng Phạm Tu vào Nam dẹp giặc. Đúng chỉ một lần ra quân, người anh hùng đất Sơn Tây ấy đã đuổi được quân Lâm ấp ra khỏi bờ cõi, mang lại cuộc sống thanh bình cho nhân dân địa phương. Nghe tin thắng trận báo về, Lý Bôn đã hết lời khen ngợi. Ông nói, che già mới biết giao sắc, có gặp lúc nguy nan mới biết người tài giỏi. Này Đỗ Động tướng quân bắn vài phát tên mà phá tan quân giặc giữ, thật là một hào kiệt đất Sơn Tây. Dẫu bậc danh tướng đời xưa cũng không hơn được, cần phải trọng thưởng. Ông đã phong cho tướng Phạm Tu tức hiệu là Phục Man, tức giặc giặc man, cho đổi họ Lý và gả con gái cho, là công chúa Phương Dùng. Từ đó mọi người không gọi tướng Phạm Tu là Đỗ Động tướng quân, mà gọi bằng cái tên đầy vẻ tôn kính là Lý Phục Man tướng quần. Đất nước đã sạch bóng quân thù đầu năm Giáp Tý tức năm 544. Lý Bồn Lê ngôi vua lập ra nhà tiền lợi Lý, đặt tên nước là Vạn Xuân, có trừ đình hai ban văn võ. Là người có nhiều công lớn, Phỏ Mã Phạm Tu đã được vua phong cho chức Thái Uý đứng đầu ban võ. Vốn là người giàu lòng yêu nước thương dân, lại được tham gia mọi việc chiều chính nên Thái Uý đã mạnh dạn can ngăn vua, khiển trách kẻ có lỗi, trưng trị kẻ lộn quyền, làm điều sàng bậy, ức hiếp nhân dân. Nên trong ngoài ai cũng ca ngợi công đức Lý Phục Man tứ công. Đầu năm Ất Xỉu tức năm 545, bọn phong kiến nhà lương lại sai trần bát tiên, mang quân sang Hồng đặt ách đô hộ nước ta một lần nữa. Trận thực sức đầu tiên với đội quân xâm lược ở thành Chu Riêng, quân tạp bị thua. Biết chưa đổ sức, triều đình nhà Lý đành lùi quân về sông Tô Lịch xây thành Đắp Lũy để giữ thế thủ. Bảo toàn lực lượng đánh địch lâu dài, vua Lý bèn cử Phục Man tướng công. Phạm Tù ở lại giữ thành, còn nhà vua đem triều đình về khuất liều. Chỉ qua mấy tháng, mùa thu năm Ất Xỉu tức năm 545, tướng giặc Trần Bá Tiên lại đem quân đến về đánh thành Tô Lịch. Trong một trận giao tranh với Trần Bá Tiên, tướng công đã anh Dũng hy sinh tại trận tiền. Hai tùy tướng của ngài là Trương Hống và Trương Hát đã mở đường máu mang được thi hải chủ tướng về quê Ấn Táng tại khu Hồ Mã, gần nhà. Bằng lòng biết ơn và thương tiếc vô hạn người con trung hiếu của quê hương, vĩnh hùng dân tộc, nhân dân đã đem trồng cây xanh xung quanh ngôi mộ, lập đền thơ ngày đêm tương niệm, cây xanh mỗi ngày một lan rộng, đến mỗi thời một xê to thành rừng giá và quan giá ngày này. Cùng với quê hương tướng công, con bầy tư làng xã trong nước từ Hà Tĩnh trở ra lập đền thơ vị anh hùng dân tộc ấy. Kể từ khi đất nước giành được quyền tự chủ, các vườn chiều xưa như Tiền Lê, Hậu Lý, Hậu Lê, Nhà Mạc, Lê Trung Hưng, Trường Nguyễn Tây Sơn và Nhà Nguyễn đã phong tặng tới 60 đạo sắp phong gồm 300 chữ đẹp. Đó chính là sự đánh giá của lịch sử và nhân dân về công lao sự nghiệp của tướng công bệnh. Sự tích được tổng hợp theo thần phà, văn bìa và sử. Đình quan giá được thiết kế theo phong cách kiến trúc tuần Việt với ba nhà đại đình, trung đình và thượng điện. Các cung trình kiến trúc cổ và các hiện vật đang được chính quyền và nhân dân làng giá đang lưu giữ có giá trị thư liệu lịch sử, màn hóa cao. Đình được xây dựng theo hình chữ công cổ, có lối kiến trúc của cung điện nhà vua. Rất hiếm có ngôi đình nào có được kiến trúc này. Đến nay, đình quan giá đã trải qua gần 1.500 năm với 17 lần xây dựng, trùng tu và tổn tạo. Năm Ất Xỉu năm 545, Niên hiệu Đức Nguyên, niền đời Vua Lý Nam Đế nhân dân lập miếu thờ. Năm Bính Thìn năm 1016, Vua Lý Thái Tổ cho xây dựng lại miếu thờ thành đền thượng đền trung, trong đền thượng dựng tượng thần và các nhân thân tùy tướng của người. Năm Đình Tĩ tức năm 1257, Vua Trần Thái Tông cho tu sửa lại đền và làm thêm đền hạ, tức tiền đường. Năm Mộ Thân năm 1668, Vua Lê Huyền Tông xây dựng thêm 2 rãi hành làng. Năm Nhâm Tí năm 1672, Vua Lê Gia Tông cho làm tam quan và xây dựng tường bao quan ngồi đền theo kiến trúc nội cầu ngoại quốc. Năm Nhâm Tuất năm 1682, Đới Lê Huy Tông cho xây dựng 2 cột đồng trụ, 2 rãi tường hoa. Mỗi bên có 2 cổng cuốn chia khu ngoài ra làm 2 sân. Năm Đình Hợi tức năm 1707, Vua Lê Dụ Tông cho đúc ngựa đông làm tàu ngựa dựng nhà biển. Năm Quý Hợi năm 1803, Vua Nguyễn Thế Tổ cho đúc mãng đồng. Năm Nhâm Ngọ năm 1942, Niên hiệu Bảo Đại thứ 17 xây thêm 8 gian hành làng phía Tây. Năm Kỳ Xỉu tức năm 1949, nhân dân xây dựng lại đền thượng sau khi bị chiến tranh tàn phá. Năm Tần Mão tức năm 1951, nhân dân xây dựng lại tam quan lần thứ 2 do bị tàn phá trong chiến tranh vào năm 1947. Năm Ất Xỉu năm 1985, xây dựng lại tam quan lần 2 vì đã bị hỏa hoạn. Năm Kỳ Xỉu năm 1989, trung túc lại đền thượng vì xuống cấp. Năm Giáp Tuất năm 1994, xây dựng lại tiền đường đã bị chiến tranh tàn phá từ năm 1947. Năm Đinh Xỉu tức năm 1997, xây dựng lại đền trung đã bị chiến tranh tàn phá từ năm 1947. Năm Canh Thìn tức năm 2000, xây dựng lại tam quan lần 3 vì xuống cấp. Năm Quý Mùi tức năm 2003, xây dựng lại 8 gian hành làng phía Tây. Qua một sân cỏ rộng là gặp một bức tường cổ hai bên lối đi giữa có đồi cột trụ. Đầu cột trang trí những hình đầu rồng và tận cùng là bốn con chim phượng hoàng dưng cánh lên trời tạo thành một bộng hòa lớn có bốn cánh kép. Trên cột phía ngoài là đôi câu đối được viết bằng hai hàng đại tự khảm sứ, đại danh Thủy Vũ Trụ, chính khí Tác Sơn Hà. Phía trong cột cũng một đôi câu đối lớn như thế, nhất thiên tang tự ấm và đại kiếm cung hùng. Qua một sân cỏ thứ hai là đến tam quan gồm một cửa chính gọi là cửa xước. Cây bên lối với hai bức tường có hai cửa nhỏ rồi kéo dài hai bức tường tả hữu ra hai bên. Đặc biệt trên hai bức tường này được gắn bốn chín bức phủ điêu bằng gốm nung thể hiện những nét văn hóa đặc sắc của nhân dân làng giá. Những viên gạch đất nung này có điều trị viền xung quanh giữa là những hình nội. Không hình nào giống hình nào tạo thành bức tranh sống động, các mảng trang trí này được sắp xếp theo chiều kim đồng hộ. Chạm nổi các đề tài dân gian, mỗi mảng có kích thước 25cm nếu là mảng chạm hoa có hình vuông hoặc 28cm nếu là mảng chạm hình chữ nhật. Có mảng hình dông được chắp từ ba mảng nhỏ dài 106cm. Những mảng chạm này ngoài các hình dông lân, bòi, ngựa, hiều còn có một số hoạt cảnh như các cô gái tắm hồ sen, người đi săn, cây bừa, người cưỡi báo, đánh cờ, v.v. Có một số người được ghi tên như Vương Sinh, Lão Tiên. Đình giá hiện nay mang phong cách kiến trúc thường nguyễn. Qua cửa tam quan dẫn đến sân cỏ thứ ba, bên phải và bên trái sân này là hai dãy hành làng. Hành làng phía tây dành cho các giáp yên sợ, hành làng phía đông là quả các giáp đắc sợ và tiền yên. Từ sân cỏ thứ ba qua bực tam cấp là đến sân rồng, tiếp đó là đền hạ hay còn gọi là nhà tiền tế. Sông song với đền hạ là đền trung và đền thượng. Đền hạ là nơi sắp xếp các đồ tế khí, chiếu lễ. Đền trung là nơi thờ hai thuộc hạ của tướng công Lý Phục Màn và các quan thần linh tổ địa. Đền thượng là nơi thờ tam vị đại vường. Đặc biệt, đền trung và đền thượng được nối với nhau bằng một hạng hiên kín, tổng thể tạo thành hình chữ công. Các vách của đền giá là những nét ngoài của chữ quốc. Kể hai sân trong ở hai đầu hồi đền trung phía đông là nhà ngựa. Trong nhà có một con ngựa chiến, thần Bạch Mã, tướng đúc bằng đồng đen sơn ta màu trắng từ năm 1707 đời Lê Dụ Tông thứ ba. Đối xứng với nhà ngựa ở phía tây là nhà bìa. Tưởng nhớ công ơn to lớn của người, hàng năm vào ngày 10 tháng 3 âm lịch, nhân dân làng giá mở hội vào đám theo nghị thức hội lệ và 5 năm một lần vào các năm có số 0 và số 5. Mở hội theo nghị thức đại đám, đặc biệt ở hội giá có tính dước thánh, nghiệm quân diễn tả lại cuộc chiến tranh nhân dân giành thắng lợi của thướng công Lý Phục Man nằm nhầm tuốt từ năm 542. Đây là nét đẹp văn hóa, phi vật thể của quê hương Yên Sở và đã được lưu truyền trong dân gian với câu ca. 10 năm dước giá hội thầy, nghiệm quân dước kiệu đã lan tỏa tinh thần bất diệt của cuộc khởi nghĩa vào năm 542. Truyền thống cách mạng của nhân dân Yên Sở đến quý khách tập phường và truyền lại cho các thế hệ đời sau. Tinh thần ấy đã thấm sâu vào tiềm thức mỗi người dân Yên Sở. Dù đi đâu, công tác ở lĩnh vực nào, người dân Yên Sở đều nhớ về quê cha đất tổ và phát huy tinh thần tượng võ của quê hương. Quý vị muốn mua đặc sản trà sạch Thái Nguyên, xin liên lệ số 0989 260 877. Sản phẩm trà sạch Thái Nguyên được phân phối chính thức bởi Hà Nội Phố, Nhận, Giam Hàng, Toàn Quốc.