Ông Tập Mang Quà Tỷ Đô Đến Việt Nam Tìm Lối Thoát Cho Giấc Mơ Trung Hoa: Liệu Có Dễ Ăn Thế Không?

Ngày 14 tháng 4 năm 2025 đánh dấu chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Mỹ Thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tới Việt Nam. Với Việt Nam, đây là một ván cơ địa chính trị, nơi mỗi bước đi đều phải được tinh toán cẩn thận. Đây là chuyến thăm cấp nhà nước lần thứ tư của ông Tập đến Việt Nam trên cương vị Tổng Mỹ Thư, Chủ tịch nước, diễn ra chưa đầy một năm sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Mỹ Thư tô lầm vào tháng 8 năm 2024. Theo Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn phát biểu ngày 12 tháng 4 năm 2025, đây là một sự kiện chính trị đối ngoại quan trọng, mang ý nghĩa chiến lược cho cả hai nước. Ông bày tỏ tin tưởng rằng chuyến thăm sẽ là mốc son mới cho quan hệ Việt-Trung, nhưng với người Việt Nam, mốc son này cần được nhìn nhận qua lang kính cẩn trọng. Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình nhấn mạnh rằng Việt Nam sẽ dành cho ông Tập sự tiếp đón đặc biệt, nhưng đằng sau nghi thức ngoại giao là một câu hỏi lớn, Trung Quốc thực sự muốn gì từ Việt Nam? Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất, với kinh mạch song phân đạt 205,2 tỷ đô la trong năm 2024, trong đó Việt Nam xuất khẩu 61,2 tỷ đô la hàng hóa. Nhưng mối quan hệ này không hề dễ dàng. Đối với chúng ta, Trung Quốc là một láng giềng đầy tham vọng, luôn tìm cách áp đặt ảnh hưởng. Tổng thống Donald Trump vỡ áp thuế mức cao nhất 145% lên hàng hóa Trung Quốc từ ngày 9 tháng 4 năm 2025, khiến điển kinh tế của họ lung lay. Ông Tập, người đứng đầu Trung Quốc, đang đau đầu tìm cách giảm áp lực. Việt Nam, với vị trí chiến lược và vai trò đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN, trở thành một quân cực quan trọng. Nhưng Việt Nam cũng đang ở thế bỉ. Mỹ hoãn áp thuế lên Việt Nam trong 90 ngày, nhưng mức thuế 46% sắp tới có thể làm trao đảo các nhà máy từ Bắc Giang đến Bình Dương. Việt Nam cần xuất khẩu 61,2 tỷ đô la sang Trung Quốc và 111 tỷ đô la sang Mỹ trong năm 2024, nhưng không muốn trở thành con dối của bất kỳ ai. Trung Quốc biết ông Tập không được chào đón như trong các chuyến thăm trước vào năm 2017 và 2023, khi mạng xã hội tràn ngập ý kiến tiêu cực về Biển Đông, Đường Chín Đoạn, VV. Trung Quốc có thể sẽ mang theo những lời hứa kinh tế hấp dẫn mở rộng thị trường cho nông sản, đầu tư hạ tầng và giao lưu văn hóa. Họ đã rót hơn 3,2 tỷ đô la vốn FBI vào Việt Nam trong 9 tháng năm 2024 và họ sẽ nhấn mạnh con số này để làm dịu dư luận. Hơn nữa, họ có thể dùng truyền thông như Tân Hoa Xã để thổi phòng các cơ hội hợp tác, đồng thời đẩy mạnh các dự kiện văn hóa như năm giao lưu nhân văn Việt Nam, Trung Quốc 2025 để đánh lạc hướng sự chú ý khỏi Biển Đông. Trung Quốc sẽ cố gắng biến chuyến thăm thành một câu chuyện về hướng nghị và thịnh vượng như họ từng làm khi ông Tập đến Hà Nội năm 2023. Liệu Việt Nam có thể biến áp lực thành cơ hội hay Trung Quốc sẽ tìm cách lấn lướt? Chiến lược chuẩn bị của Trung Quốc, điều hướng dư luận và định hình câu chuyện. Người dân Việt Nam không mới yêu ông Tập và Trung Quốc càng không được lòng chúng ta. Việt Nam cần xuất khẩu 61,2 tỷ đô la hàng hóa sang Trung Quốc mỗi năm nhưng không muốn rơi vào vòng xoay lệ thuộc một láng giềng mà người dân không tin cậy. Trung Quốc thấy cơ hội kéo Việt Nam gần hơn nhưng họ phải hành động cẩn trọng. Vậy họ có thể làm gì để chuyến thăm của ông Tập không bị lưu mở bởi sự phản đối của người Việt Nam? Dựa trên các chuyến thăm trước của ông Tập như năm 2017 và 2023 dưới đây 1. Nhấn mạnh lợi ích kinh tế để làm dịu căng thẳng Trung Quốc biết rằng cách hiệu quả nhất để thuyết phục Việt Nam là đánh vào lợi ích thực tế. Trước chuyến thăm, họ có thể đẩy mạnh các thông báo về hợp tác kinh tế như từng làm trong các sự kiện cấp cao trước đây. Ví dụ, họ có thể nhắc lại các kế hoạch hỗ trợ cơ sở hạ tầng như các tuyến đường sát khổ tiêu chuẩn Lào Cai, Hà Nội, Hải Phòng Những dự án này hứa hẹn giúp Việt Nam vận chuyển hàng hóa nhanh hơn đến thị trường Trung Quốc nơi tiêu thụ 61,2 tỷ đô la hàng hóa của Việt Nam trong năm 2024. Họ cũng có thể nhấn mạnh việc mở cửa cho nông sản Việt Nam thanh long, sầu riêng, cà phê những mặt hàng mang về 12,4 tỷ đô la trong năm 2024. Theo Bộ Công Thương Việt Nam, Trung Quốc đã cam kết xem xét thêm các loại nông sản như dừa tươi và bơ, và Trung Quốc có thể dùng thông tin này để làm dịu dư luận. Bằng cách tập trung vào kinh tế, họ muốn Việt Nam thấy lợi ích của hợp tác việc làm, xuất khẩu, cơ hội cho nông dân để làm lưu mở những bất mãn về Biển Đông. Hai, dùng văn hóa để tạo thiện cảm. Trung Quốc nhận ra rằng tiền thôi chưa đủ để xóa bỏ sự nghi kị của người Việt Nam. Vì vậy, họ có thể tận dụng 5 giao lưu nhân văn Việt Nam Trung Quốc năm 2025 được thống nhất trong cuộc điện đàm giữa Tổng bí thư Tô Lâm và ông Tập vào tháng 1 năm 2025. Dựa trên các chiến lược trước đây, họ có thể tổ chức các sự kiện văn hóa trước chuyến thăm triển lãm, biểu diễn âm nhạc hoặc quảng bá du lịch. Họ sẽ nhấn mạnh rằng 3,74 triệu lượt khách Trung Quốc đã đến Việt Nam trong năm 2024, đóng góp hàng tỷ USD trong ngành du lịch. Trung Quốc muốn báo chí Việt Nam, từ VN Express đến thanh niên, bận rộn đưa tin về văn hóa thay vì tập trung vào các vấn đề nhạy cảm như Biển Đông. Họ có thể khuyến khích các ngôi sao Trung Quốc chia sẻ về Việt Nam trên mạng xã hội, nhằm đến giới trẻ Việt Nam những người có thể không quan tâm chính trị nhưng dễ bị ảnh hưởng bởi xu hướng truyền thông. Tân Hoa Xã và các kênh truyền thông khác của họ sẽ lặp lại thông điệp hiếu nghị như họ từng làm trong chuyến thăm của ông Tập năm 2023 để tạo cảm giác gần gối. 3. Tạo câu chuyện thích cực để định hướng dư luận. Trung Quốc không ngây thơ đến mức nghĩ rằng người Việt Nam sẽ quên những bất đồng chỉ vì triển lãm hay nâu sản. Họ cần những câu chuyện lớn để thú sự chú ý. Dựa trên cách họ hành động trước đây, họ có thể công bố các kế hoạch đầu tư vào Việt Nam ngay trước chuyến thăm. Trong 9 tháng năm 2024, Trung Quốc đã rót hơn 3,2 tỷ đô la vốn FDI vào Việt Nam, chiếm 13% tổng vốn FDI. Họ có thể nhấn mạnh con số này hoặc tiết lộ các dự án mới. Họ cũng có thể lặp lại khái niệm cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc được đề xuất từ chuyến thăm của Tổng Bỉ Thư Tô Lâm tháng 8 năm 2024. Ý tưởng này họa bình, thịnh vượng. Hợp tác được thiết kế để khiến các nhà phân tích Việt Nam bận rộn thảo luận thay vì chú ý đến, phản ứng tiêu cực. Trung Quốc có thể đề xuất ký nhiều văn kiện hợp tác trong chuyến thăm, từ kinh tế đến an ninh, nhưng họ từng làm năm 2023 với hơn 20 thỏa thuận để tạo ra một cơn báo thông tin khiến dư luận khó tập trung vào Biển Đông. 4. Định hình hình ảnh trên trường quốc tế Trung Quốc không chỉ lo về dư luận Việt Nam. Họ biết chuyến thăm sẽ được thế giới theo dõi, đặc biệt là Mỹ, nơi đang gây sức ép với họ bằng thuế 145%. Dựa trên các chuyến thăm trước, họ có thể sử dụng truyền thông nhà nước như Nhân dân Nhật Báo để nhấn mạnh rằng chuyến thăm là một bước tiến vì hòa bình khu vực. Họ sẽ nhắc lại cam kết giải quyết tranh chấp Biển Đông bằng đối thoại dựa trên Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 để làm dịu chỉ trích quốc tế. Với Việt Nam, họ muốn gửi thông điệp, chúng tôi là đối tác, không phải kẻ thù. Nhưng người Việt Nam không dễ bị thuyết phục chúng ta biết những lời hứa này thường chỉ là lớp vỏ. Nhưng liệu kế hoạch của Trung Quốc có làm lưu mờ sự nghi kỵ của người Việt Nam? Hay Việt Nam sẽ biến áp lực thành cơ hội? Hai ngày ở Hà Nội, Trung Quốc chuẩn bị gì? Việt Nam đón tiếp ra sao? Dựa trên các chuyến thăm trước của ông Tập, lần đến Hà Nội năm 2023 ngày đầu tiên có thể bắt đầu bằng lễ đón chính thức tại Phủ Chủ tịch. Trung Quốc sẽ tận dụng cơ hội này để đẩy mạnh hình ảnh hợp tác. Trong hội đàm với Tổng bí thư Tô Lâm, họ có thể nhấn mạnh các lợi ích kinh tế như hỗ trợ cơ sở hạ tầng ví dụ, các tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn từng được nhắc đến trong chuyến thăm Trung Quốc của Tổng bí thư Tô Lâm tháng 8 năm 2024. Những dự án này, nếu được triển khai, sẽ giúp Việt Nam vận chuyển hàng hóa nhanh hơn đến Trung Quốc, nơi tiêu thụ 12,4 tỷ đô la nông sản của Việt Nam trong năm 2024. Trung Quốc cũng có thể lặp lại cam kết mở cửa thị trường cho thanh long, sầu riêng và cà phê những mặt hàng thiết yếu cho nông dân Việt Nam. Buổi chiều, ông Tập có thể gặp Chủ tịch nước Lương Cường và Thủ tướng Phạm Minh Chính. Thủ tướng, như phong cách thường thấy, sẽ đi thẳng vào vấn đề Việt Nam cần hợp tác công nghệ cao và năng lượng xanh, nhưng phải trên cơ sở bình đẳng. Trung Quốc có thể nhắc đến đầu tư của họ hơn 3,2 tỷ đô la vốn FDI trong 9 tháng 5 2024, chiếm 13% tổng vốn FDI vào Việt Nam như một cách để chứng minh tiện trí. Ngày 15 tháng 4 văn kiện và sự cảnh giác của Việt Nam. Ngày thứ 2, dựa trên các chuyến thăm trước, có thể bắt đầu bằng việc ông Tập Viếng là Chủ tịch Hồ Chí Minh một cửa chỉ ngoại giao quen thuộc. Sau đó, tại nhà Quốc hội, hai bên có thể ký kết các văn kiện hợp tác như thưởng lệ trong các chuyến thăm cấp cao. Dựa trên lịch sử, các thỏa thuận này có thể bao gồm kinh tế, an ninh và giáo dục với trọng tâm làm mở rộng xuất khẩu nông sản và đầu tư hạ tầng. Trung Quốc sẽ dùng thời điểm này để nhấn mạnh khái niệm cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc được đề xuất từ tháng 8 năm 2024 như một cách để định hình câu chuyện về hòa bình và thịnh vượng. Sau đó, tại nhà Quốc hội, hai bên tổ chức lễ ký kết 40 văn kiện hợp tác vượt xa con số 20 thỏa thuận trong chuyến thăm năm 2023. Các văn kiện bao gồm biên bản ghi nhớ mở ô về phát triển năng lượng xanh với cam kết đầu tư 2 tỷ đô la ban đầu từ Trung Quốc vào các dự án điện gió ngoài khơi ở Quảng Ninh và Bình Thuận. Thỏa thuận mở rộng xuất khẩu nông sản Việt Nam bao gồm dừa tươi, bơ và tổ yến dự kiến mang về thêm 2 tỷ đô la doanh thu trong năm 2026. Hợp tác giáo dục với kế hoạch trao đổi 10.000 sinh viên hai nước trong 5 năm tới. Hợp tác an ninh mạng tập trung vào phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. Trung Quốc tận dụng lễ ký kết để nhấn mạnh khái niệm cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc được đề xuất từ tháng 8 năm 2024. Nhưng khoảnh khắc bất ngờ xảy ra vào cuối buổi lễ. Trong bài phát biểu, Chủ tịch nước Lương Cường công bố rằng Việt Nam sẽ tổ chức một diễn đàn khu vực về Biển Đông vào tháng 6 năm 2025 với sự tham gia của ASEAN, Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc. Ông nhấn mạnh rằng diễn đàn sẽ thảo luận công khai về các giải pháp duy trì hòa bình. Đây là một nước đi táo bạo, đặt Trung Quốc vào thế phải tham gia đối thoại đa phương điều Bắc Kinh thường tranh né. Vậy đó là tất cả những gì ông Tập có thể làm sao. Không hẳn rất có thể có một điều mà ông Tập không muốn công khai và có rất ít người nhận ra điều này. Để biết cụ thể hơn sâu sắc hơn, chúng ta sẽ cùng đón chờ video tiếp theo được phát sóng vào 7 đến 8 giờ tối nay nhé. Thưa quý vị xin kính chào và hẹn gặp lại!