VTV1 | Phim tài liệu: Hàn gắn

Tôi bị gọi nhập ngũ và được điều đến Việt Nam vào năm 1968. Tôi chẳng tìm thấy lý do nào để tin vào cuộc chiến ấy. Trong tâm trí tôi luôn có một suy nghĩ ẩm ị. Rằng một ngày nào đó, tôi phải quay trở lại mảnh đất ấy. Cơ hội đến khi tôi trở thành một giảng viên ngành báo chí. Nhờ đó tôi đã có dịp trở lại Việt Nam hai lần và thực hiện hai bộ phim tài liệu về đất nước này. Tôi sinh năm 1958. Khi tôi lên 6 hay 7 tuổi, mọi bản tin trên truyền hình đều tràn ngập hình ảnh về cuộc chiến tranh tại Việt Nam. Nhưng tất cả những gì tôi biết đều là từ gốc nhìn của người Mỹ. Tôi luôn nghĩ rằng vẫn còn có điều gì khác ở đó. Khi trở thành một nhà làm phim, tôi đã muốn làm một bộ phim về đất này. Một câu chuyện để người xem, nhận ra, điều gì đã thực sự xảy ra. Mỗi thủ tướng Mỹ đã gửi giúp đỡ cho người dân của Việt Nam Bắc. Chúng tôi đã giúp đỡ, và chúng tôi đã giúp đỡ. Khi bị gọi nhập ngũ, thực sự khi ấy tôi không hề biết mình đang dấn thân vào điều gì. Tôi đã rất giận dữ. Tôi nghĩ rằng chúng tôi không nên có mặt ở đó và mang trong mình cảm giác bị phản bội. Vì vậy sau khi trở về, tôi đã gia nhập tổ chức Cựu chiến binh Mỹ Phản đối Chiến tranh tại Việt Nam. Đó là cách tôi đối diện với những cảm xúc hỗn độn của mình. Chúng tôi giúp đỡ những cựu bình khác, kêu gọi sự chú ý của công chúng và đã từng tuần hành ở Washington. Nhưng điều đó không có nghĩa là tôi dễ dàng chia sẻ với quá thời gian ở Việt Nam. Phải mất rất lâu, tôi mới có thể bắt đầu nói về điều đó. Anh ấy đã cố gắng tự mình đối mặt với mọi thứ, với những gì anh đã trải qua trong chiến tranh và cả khi trở về nước. Thời điểm đó, nhiều người Mỹ rất phẫn nộ với việc đưa quân sang Việt Nam. Không ít người lính, ngay khi vừa đặt chân xuống máy bay đã bị chửi ruộng, thậm chí bị ném đồ vào người. Bởi đến lúc đó, chúng tôi đều bắt đầu nhận ra rằng chúng tôi không nên có mặt ở đó ngay từ đầu. Đó là một sai lầm. Khoảng 10 năm trước, tôi trở thành một giảng viên ngành báo chí Sinh viên của tôi là những người trẻ đam mê làm phim, khao khát trở thành những nhà báo trần chính. Họ muốn học cách kể những câu chuyện về thế giới, về xung đột, về con người. Và quan trọng nhất là học cách dùng nói bút để tạo ra sự thay đổi tích cực. Để cho họ có một góc nhìn chân thực nhất, tôi đã một lần nữa nhắc lại câu chuyện của bản thân về những gì đã xảy ra ở Việt Nam. Và điều đó đã thổi thúc tôi thực hiện một bộ phim có tên Trở lại Việt Nam. Một người bạn của tôi, Dan Alwar, đã xem được bộ phim đó. Dan trẻ hơn tôi, chưa từng nhập ngũ và là một đạo diễn chủ yếu làm các video ca nhạc. Thế nhưng anh ấy đã rất đam mê với đề tài này và muốn hợp tác với tôi để cùng làm một bộ phim tài liệu khác cũng về cuộc chiến tại Việt Nam. Sự tâm huyết của anh ấy đã thực sự thuyết phục tôi. Tôi bị thôi thúc phải kể câu chuyện này bởi tôi luôn cảm thấy đó là một cuộc chiến vô nghĩa. Ý tưởng về bộ phim đến khi tôi biết được một dự án tại Việt Nam có tên Renew do Chuck Stacey, một cựu chiến binh Mỹ thành lập. Khi ấy Chuck đang tổ chức những buổi gây quỹ cho dự án và kể cho mọi người về những điều kinh hoàng mà người dân Việt Nam đang phải đối mặt. Đây là một câu chuyện mà nước Mỹ cả trong quá khứ lẫn hiện tại dường như đã quên. Một câu chuyện chưa bao giờ được kể đầy đủ. Điều đó khiến tôi giải dứt và rồi tôi biết mình phải kể lại nó. Chúng tôi đã dựng một đoạn phim ngắn sử dụng tư liệu từ dự án Renew và một số cuộc phỏng vấn với Chuck Stacey. Sau đó chúng tôi tổ chức một buổi chiếu thử cho một số khán giả. Đoạn phim chỉ khoảng 10 phút thế nhưng điều khiến chúng tôi bất ngờ đó là sau buổi chiếu khán giả đã ở lại gần một giờ đồng hồ để đặt câu hỏi và chia sẻ cảm nhận. Với một buổi chiếu thử phản hối như vậy là tín hiệu rất tích cực. Nó khiến chúng tôi tin rằng câu chuyện này có sức nặng và sẽ chạm đến trái tim người xem. Bộ phim đã để lại một cảm giác dai dứt trong lòng những người xem bởi khi bộ phim khép lại ai cũng mong muốn được tìm hiểu sâu hơn được lắng nghe nhiều hơn những câu chuyện mất mát và nghị lực của các gia đình từng chịu ảnh hưởng bởi chiến tranh. Tôi tự hỏi là với những tổn thương lớn như vậy tại sao nước Mỹ lại không tiếp tục bồi thường ở một mức độ cao hơn và thậm chí chúng ta đã từng lãng quên nó trong quá khứ. Chúng tôi đặt tên cho bộ phim là Di sản Hòa Bình bởi đã có quá nhiều bộ phim xoáy sâu vào tàn khốc của chiến tranh và hậu quả của nó. Tôi muốn kể một câu chuyện khác tôi nhận ra rằng chiến tranh không thực sự chấm dứt sau khi ngưng tiếng súng mà nó vẫn hiện hữu, dài dẳng và âm ỉ trong cuộc sống thường nhận. Nhưng chính trong những nỗi đau đó tôi thấy được sự hợp tác chân thành giữa người Việt Nam và những cựu binh Mỹ trong hành trình hàn gắn quá khứ. Với tôi, đó chính là di sản thật sự của Hòa Bình. Để thực hiện bộ phim lần này tại Việt Nam chúng tôi đã liên hệ với Ban văn hóa giải trí tại truyền hình Việt Nam. Trước đó chúng tôi đã từng có cơ hội hợp tác cùng đơn vị này trong bộ phim Trở lại Việt Nam, nên quá trình phối hợp diễn ra khá thuận lợi. Hai bên đã cùng trao đổi, thống nhất kịch bản cách nhanh chóng. Bên cạnh địa điểm quay ban đầu chúng tôi quyết định lựa chọn thêm Đà Nẵng nơi có một trung tâm bảo trợ dành cho trẻ em nhiễm chất độc gia cam. Đặc biệt, tại đây còn có sự hiện diện của một cựu chiến binh Mỹ từng tham chiến tại Việt Nam đó là Matthew Keenan. Sau nhiều năm, ông quay trở lại không phải với tư cách một người lính mà là một người bạn để đồng hành, chia sẻ, giúp đỡ và góp phần xoa dịu những nỗi đau mà chiến tranh để lại. Tôi được trần đoán mắc ung thư do phơi nhiễm chất độc gia cam và trong hồ sơ y tế có ghi rõ cựu chiến binh bị phơi nhiễm chất diệt cỏ tại Việt Nam và điều đó khiến tôi tự hỏi còn người Việt thì sao? Họ đã phải gánh chịu những gì? Nó chính là lý do tôi quay trở lại nơi này. Ban đầu tôi nghĩ mình sẽ quay trở lại Việt Nam một lần đến đó để tìm hiểu, trải nghiệm rồi trở về. Nhưng không, tôi cứ quay lại hết lần này đến lần khác cho đến khi tôi nhận ra mình đã xem nơi đây như quê hương thứ hai của mình. Những người dân nơi đây khiến tôi cảm thấy như đang ở nhà. Họ là anh chị em, bạn bè. Tôi cũng xem những đứa trẻ tại trung tâm như con cái của mình và chúng cũng đối xử với tôi như gia đình. Chính tình cảm đó đã giúp tôi vượt qua bệnh tật và cả những ám ảnh chiến tranh. Matthew thật là tuyệt vời hết lòng cống hiến luôn sẵn sàng giúp đỡ dù bản thân đang chịu được bệnh tật và những khó khăn thể chất. Anh ấy thật sự muốn bù đắp cho những con người mà chúng tôi những người Mỹ đã từng gây tổn thương. Tôi cũng rất xúc động khi chứng kiến những đứa trẻ ở đây trong suốt thời gian ở trung tâm. Tôi luôn trong trạng thái có thể khóc bất cứ lúc nào nhìn thấy các em tự dạy nhau giúp đỡ nhau và vui đùa giống như bất kỳ đứa trẻ nào khác. Tôi thật sự ngạc nhiên và cảm động. Đây là món quà đặc biệt mà một trong số các em nhỏ ở đó đã tặng cho tôi. Đó là một bông hoa giấy được làm thủ công. Bè gái đã nắm tay tôi dẫn tôi vào một căn phòng lắm hoa và nói cháu sẽ làm cái này để tặng cho bà. Chắc trong quá trình đi hình bạn đã gặp một người bạn thân của tôi Phương, người đang điều hành sưởng làm hương. Anh bạn có vóc ráng nhỏ bé nhưng rất nhanh nhẹ. Từ lần đầu tiên gặp gỡ chúng tôi đã trở thành đôi bạn thân. Anh ấy không chỉ thông minh, khéo tay biết sửa chữa mọi thứ mà còn rất duyên dáng. Anh ấy là một con người tuyệt vời và cần được mọi người biết đến. Số phạm của tôi nó cũng không được may mắn là sinh ra trong một cái hoàn cảnh là bị những cái lục nhà cam. So với những người bình thường lẫn dạng khác là tôi thấy là bất hạnh nhưng mà cái bất hạnh của tôi cũng còn may mắn hơn các em ở trung tâm bởi vì đa phần các em ở trung tâm đang nuôi dưỡng đây thì các em bị thiểu năng trí tệ rất là nhiều. Cái sự nhận thức, hiểu biết của các em nó rất là hẳn hề. Cho nên là đối với các em ở đây là tôi dành cái tình yêu thương dạ dê nhất đem tới truyền đạt cho các em. Tôi nghĩ là các em đến là tôn hào và tranh với anh thôi chứ không phải ngồi vào những cái máy là gói những cái bói hương như thế này đâu. Nhưng mà tôi truyền đạt lâu ngày, nhiều năm, nhiều tháng thấy các bạn được như thế này tôi thấy rất là vui. Hiện nay thì tại trung tâm bảo trợ nạn nhân chất độc gia cam thì hai cơ sở thuộc hộ nạn nhân chất độc gia cam là 90 nạn nhân. Các em thiệu năng trí tuệ rất là nặng và rất là thụ động. Nhưng mà sau khi các em được đến đây thì được các cô ở đây chăm sóc, học thọc cũng như là cục hồ chức năng, lao động trị liệu từ đó là các em phát triển về tâm sinh lý cũng như tinh thần các em. Và đến đây thì một số em cũng làm được các cái nghề. Khi đến đây, ấn tượng đầu tiên thật sự kiến tôi ngẹn lại là khi thấy những khuyết tật cơ thể mà các em phải gánh chịu. Nó như bóp nghẹt trái tim tôi vậy. Nhưng cũng gần như ngay lập tức cảm giác ấy nhường chỗ cho một điều kỳ diệu khi chúng tôi cảm nhận được sự ấm áp từ các em và chứng kiến cách các em xây dựng như một cộng đồng nhỏ đầy tình yêu thương. Tất cả các em đều bị ảnh hưởng về chiến tranh theo những cách khác nhau. Nhưng thay vì bị nhấn chìm chẳng bất hạnh các em đã tạo nên một thế giới riêng nơi các em yêu thương sụp đơ lẫn nhau, sống với nhau bằng một thứ tình cảm trong trèo và vô cùng mạnh mẽ. Điều đó khiến tôi thật sự xúc động. Nhờ vào các nhân viên giáo viên ở đây cùng với sự cống hiến của những người như Matthew tất cả tạo nên một trải nghiệm thật sự kỳ diệu. Đó là một trải nghiệm khiến tôi thật sự thay đổi. Nơi này hoàn toàn khác với những hình dung ban đầu của tôi. Tôi đang nghĩ đến một khung cảnh giống như bệnh viện, nặng nề và buồn bá. Nhưng thực tế lại giống như một mái nhà chung, gần gũi và đầy lắp yêu thương. Và khi chứng kiến cách các em chơi đùa với Matthew, tôi thật sự xúc động. Ở đó là sự yêu thương chân thành, là những tương tác đầy tình cảm. Bạn có thể cảm nhận được rõ ràng giữa họ là sự gắn kết rất thật. Các em quý mến anh ấy và tôi tin rằng tình cảm đó là sự đáp lại cho tất cả những gì Matthew đã trao đi. Sau khi rời Đà Nẵng, điểm đến tiếp theo của chúng tôi là Quảng Trị. Tôi chưa từng đến vùng đất này trước đây. Khi còn trong quân đội năm 1968, tôi đóng quân ở vùng Tây Nguyên. Lúc đó tôi chỉ được nghe về những đợt ném bom trên tuyến đường Mòn Hồ Chí Minh ở Quảng Trị và những trận đánh ác liệt tại khu vực đó, đặc biệt là ở Khe Sanh. Thế nhưng cho đến khi trực tiếp đến trung tâm của dự án Renew, tôi mới thật sự hiểu được mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Tôi cũng từng nghe qua vài con số thông kê, nhưng bạn biết đây, con số thì chỉ là con số. Phải tận mắt chứng kiến hậu quả và nguyên nhân mới cảm nhận được sức tàn phá khủng khiếp của chiến tranh và thấy rõ sự cần thiết trong công việc của tổ chức này đang âm thầm thực hiện. Đó là tìm kiếm, tháo gỡ và xử lý bom mìn còn sót lại. Việc tôi có mặt ở đây và thành lập tổ chức Renew cùng với nhiều cứu binh Mỹ khác. Đó là khi chúng tôi bắt đầu nhận thức được những vấn đề mà chúng tôi đã gây ra. Kể từ khi chiến tranh kết thúc vào năm 1975, đã có hơn 100.000 người Việt Nam thiệt mạng hoặc bị thương vì bom mìn còn sót lại. Đó là một hậu quả khốc liệt của cuộc chiến mà chúng tôi đã từng là một phần trong đó. Với nhiều người, chiến tranh vẫn âm ý hiện diễn trong đời sống, trong ký ức và cả trong những nỗi đau kéo dài của nhiều thế hệ. Quảng Trị là một địa phương bị ảnh hưởng nặng nề bởi hậu quả chiến tranh và trong tổng số trên 8.600 nạn nhân bom mìn sau chiến tranh thì trẻ em dưới 18 tuổi chiếm đến 1,3. Vì vậy, bên cạnh việc duy trì hoạt động ra tháo bom mìn thì hoạt động nâng cao nhân thức của cộng đồng vẫn phải được duy trì. Cuối tôi ở dưới cửa Việt, cách thành phố Đồng Ha là khoảng 10-18km và tôi sẵn sàng bị chạy lên đây. Khi lên đây là tôi mở cửa trung tâm sau đó là tôi chuẩn bị các công việc để chuẩn bị cho buổi hậu chiến trên phòng trận bom mìn. Lúc đó tôi mới 10 tuổi, tôi đã dành 3 người em đến một bãi cạt trên da để mà chơi mà trên bãi cạt đó là có rất nhiều bóng đạn. Vì tiện hiệu đồng, tôi đã cầm một cục đá rối khẽ vào quả bom bì và quả bom bì nó đã phát nổ. Tôi là chết tại chỗ luôn. Lúc đó là họ chỉ mở cửa trung tâm một đứa là 10 tuổi và một đứa là 4 tuổi. Còn tôi thì bị thương rất là nặng. Tôi bị thương đến là 86%. Bản thân tôi là một nạn nhân bom bì. Các em, các bạn học sinh sẽ nhìn thấy cái sự tổn thương cơ thể mà quả bom bì đã gây ra cho tôi. Từ đó các bạn sẽ có một ảnh tượng sâu sắc về hiểm hào của bóng bì đối với con người. Thứ hai là tôi là một người khuất thật. Tôi hy vọng tôi sẽ truyền được động lực cho rất nhiều người khuất thật khác để họ sống vui vẻ lên và làm nhiều việc cõi cho xã hội hơn nữa. Với bộ phim này, chúng tôi đã thực hiện khoảng 15 cuộc phỏng vấn. Mỗi cuộc trò chuyện đều chứa đựng những nội dung vô cùng sâu sắc. Những câu chuyện chân thực và giàu cảm xúc góp phần khắc họa rõ nét điều mà chúng tôi muốn truyền tải. Đó là hành trình của người dân Việt Nam vượt qua đau thương, vươn lên từ những mất mát với nghị lực phi thường và lòng nhân ái. Thì có khi không đi là tiệm phải lưu. Phải lưu cũng bị đưa lại nào chung với giống đồng sách bằng nào chung vấn vân. Thì có khi đó mới bị kiệp chất độc màu da cam. Cho nên sau khi hả chậu bị nhiễm 506 sau cái hả chậu này là khó khăn nhất. Thì có chứ tẩm rửa rồi dạy ọc quên cho cháu rồi có chứ nói chung đó là cùng lo anh lo bận cho cháu. Rồi bỏ ai thương qua gãy như nắng. Chứ sinh con thì phải lo cho con như mấy đứa trẻ. Nói con nhìn ngoài nào phải giành gợt nè, rồi phải đuôn nè. Cả công ty, cả ngành, cả cấp giúp đỡ cái vấn màu chất độc màu da cam đó. Sinh con thì cũng muốn cho khỏe cả. Nhưng trong sự nghiệp mà truyền thánh chậu cũng ảnh hưởng về cái vấn chất độc màu da cam của chính á. Cho nên chứ nói coi chứ sinh con phải lo cho con. Chứ để mấy đứa trẻ. I'm Lori. Hello, I'm Dan. Nice to meet you. Rất vui được gặp anh. Năm 1980 thì trong lúc đi làm lúc đó là đi cắt vài tránh về làm nhà. Thì bị gặp gặp mình thì mất thấy chính mình. Lúc tai nạn xong rồi như bà da này bây giờ em đâu làm được việc gì đâu. Năm 2003 dự đoạn này vô trời cái nhà này. Để tìm dùng cửa để đi tới chỗ nào có thì có người trẻ tránh vui heo, cứu giúp gia đình. Trẻ thì mất chút thôi, tìm lại. Không được thì thôi, chấp nhận rồi thôi. Nói chuyện đến tình trạng qua này thì cứ là gặp mấy đứa thôi. Nếu người mấy thì không bị mấy đứa. Thì anh có thù ghét những người đã gây ra chung tận cho mình không? Không, không có gì ghét. Biết thì chuyện xảy ra rồi. Rồi đã qua rồi thôi, chấp nhận rồi. Quảng trị cũng là điểm cuối cùng trong hành trình làm phim của chúng tôi. Chúng tôi trở lại Hà Nội để chuẩn bị cho công việc hậu kỳ cùng ekip của Đài truyền hình Việt Nam hoàn thiện những mảnh ghép cuối cùng của bộ phim. Tại đây chúng tôi không có gì tham gia một chương trình nơi mọi người cùng nhau hồi tưởng và chia sẻ những kỷ niệm sâu sắc trong suốt chuyến đi. Chúng tôi xin giới thiệu với các bạn ngày hôm nay chúng ta có nhà làm phim Dan Aguirre và Chuck Cersei. Theo ông, điều gì của bộ phim này đã gây ấn tượng với khán giả Mỹ? Ban đầu tôi nghĩ đây sẽ là một câu chuyện buồn nhưng rồi nó lại mở ra một hành trình đầy hy vọng và quan trọng hơn là một câu chuyện mà cả thế giới cần phải biết. Sự kiên cường của con người khả năng đứng dậy từ mất mắt từ tan dư của chiến tranh tất cả thật phi thường có thể có nỗi buồn, có nước mắt nhưng họ vẫn tiếp tục sống tiếp tục công hiến, vẫn làm việc và sẽ chia với sự tận tâm và nghị lực. Điều đó khiến tôi xúc động thật sự. Tôi không muốn bật khóc trước ống kính, nhưng đây là một câu chuyện đầy sức mạnh, chạm đến trái tim của bất kỳ ai. Và điều gì đã làm cho ông thấy xúc động nhất? Chỉ đơn giản là tôi thấy những con người ấy đã chịu được quá nhiều khó khăn vậy mà họ vẫn có thể vượt lên tất cả. Tôi xin lỗi, tôi không ngờ mà nó lại ảnh hưởng đến tôi sâu sắc như vậy. Tôi đã nghĩ rằng Chuck sẽ là nhân vật chính, là người anh hùng trong bộ phim. Nhưng sau đó tôi nhận ra những con người Việt Nam mới thực sự là những người anh hùng. Ban đầu, Dan chỉ đơn giản mang theo mong muốn làm một bộ phim. Thế nhưng, anh ấy không thể ngờ rằng những câu chuyện và con người ở Việt Nam đã để lại trong anh dấu ấn sâu đậm đến vậy. Dù chưa từng trải qua chiến tranh, nhưng qua từng lời kể, từng ánh mắt và nỗi niềm của họ, Dan như thế đã sống trong đó, cảm nhận được nỗi đau, mất mát, và cả sự kiên cường, nghị lực và niềm hy vọng không bao giờ tắt. Tôi luôn chú ý đến nội dung của bộ phim, nên tôi thường giữ cho mình một chút tách biệt với nhân vật để có thể tập trung vào mọi thứ đang diễn ra xung quanh. Còn Dan, với vai trò đạo diễn, anh ấy luôn phải kết nối sâu sắc và thực sự cảm nhận được họ ở từng sâu cảm xúc. Và tôi nghĩ chính nhờ sự kết nối ấy, Dan đã mang theo mình một trải nghiệm vô giá, và có lẽ sẽ mang theo nó suốt đời. Nếu tôi ở vị trí của anh ấy, chắc chắn tôi cũng sẽ không thể giữ được bình tĩnh và sẽ tràn ngập những xúc cảm giống như vậy, một cảm giác thán phục và ngưỡng mộ. Tôi tin rằng bộ phim này sẽ tạo được nhiều sự chú ý, không chỉ bởi cách nó lay động về xem, mà còn bởi sự kết nối nhân văn mà nó tạo ra, cách nó khắc họa một Việt Nam rất chân thật và cảm động. Nó sẽ khơi dậy thêm nhiều sự thấu hiểu, cảm thông và ủng hộ từ nước Mỹ. Tôi nghĩ các đối tác khác của chúng tôi ở Quảng Trị cũng nhận thấy cần phải mở rộng nguồn lực, không chỉ phụ thuộc vào chính phủ Mỹ. Trong vài tháng tới, tuy chưa có lịch cụ thể, chúng tôi hy vọng có thể quay trở lại Mỹ để kêu gọi sự hỗ trợ từ cộng đồng, từ các thựu binh, và từ tất cả những ai hiểu rõ mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước. Đó không chỉ là trách nhiệm lịch sử, xuất phát từ chiến tranh, mà còn là một tình hữu nghị đã được nuôi dưỡng và phát triển mạnh mẽ suốt 30 năm qua. Tôi đã hoàn toàn bị bất ngờ với Việt Nam. Người dân nơi đây là những con người cởi mở và đầy lòng nhân ái. Lúc đầu tôi có chút lo lắng, không biết liệu họ có ghét chúng tôi không, bởi vì chính bản thân tôi cũng thực sự cầm ghét những gì mà chúng tôi đã từng gây ra ở mảnh đất này. Nhưng trái lại, họ đã đón tiếp chúng tôi bằng tất cả sự nồng hậu và chân thành. Tôi biết rằng những nỗi đau và tàn dư chiến tranh vẫn chưa kết thúc. Nó vẫn còn hiện diện và sẽ còn kéo dài. Nhưng chính vì lực sống phi thường, lòng nhân ái và tinh thần không đầu hàng của người dân Việt Nam đã khiến tôi xúc động mạnh liệt. Với bản thân tôi, đây là một trải nghiệm không thể nào quên. Chúng tôi rời Việt Nam mang theo những thước phim quý giá cho bộ phim Di Sản Hòa Bình. Nhưng không chỉ là hình ảnh, chúng tôi còn mang theo những tình bản sâu sắc, sự ngưỡng mộ dành cho những con người nơi đây. Tôi tin rằng bộ phim không chỉ khiến tất cả mọi người đều cảm thấy tự hào, mà còn khơi ra ý thức cộng đồng, thúc đẩy tinh thần sẻ chia để tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trên hành trình hạ gắn và phát triển.