《Tam Tự Kinh》 là một tác phẩm kinh điển nổi tiếng đã được dùng làm sách giáo khoa trong trường tư thục từ thời nhà Tống, tương đương với sách giáo khoa tiểu học ngày nay, do đại Nho gia Tống triều Vương Ứng Lân tiên sinh soạn. Điều thần kỳ nhất là nó đem nội hàm căn bản của Nho học và văn học, lịch sử, triết học, thiên văn địa lý cô đọng tại đây, như một phiên bản thu nhỏ của văn hóa truyền thống Trung Quốc, được cổ nhân tôn sùng là “kinh” thư. Kinh, là đạo lý bất biến. Đó là khuôn mẫu mà cổ nhân cho rằng đáng để tất cả mọi người noi theo và học tập.
Xin chào quý khán tính giả
Cảm ơn mọi người đã dành thời gian quý báo
để lắng nghe các podcast từ kênh Ban Nhi
Hôm nay mời quý vị cùng Ban Nhi
lắng nghe tạm từ kinh
đọc sách luận bức tập 5
Hương cửu Linh, năng ồn tịch
Hiếu vô thân, sợi đức chất
Dung tứ tuyết, năng nhượng lê
Để vô trưởng, nghi tiên tri
Tạm dịch, hoàng hương 9 tuổi
Có thể ủ ấm chiếu
Hiếu với cha mẹ
Là việc nên làm
Khổng dung 4 tuổi
Có thể nhiều lê
Thuận theo anh chị
Là điều trước tiên nên biết
Những giải tham khảo
Khi hoàng hương lên 9 tuổi
Đã biết dùng hơi ấm cơ thể của mình
Để ủ ấm chăng chiếu
Lúc đêm đông lạnh chá
Sau đó mới mời cha lên giường đi ngủ
Vì hiếu thảo với cha mẹ
Là bổn phận mà người làm con nên làm
Khổng dung khi mới 4 tuổi
Đã biết đạt lấy khiêm giường
Lấy quả lê to nhường cho anh ăn
Còn mình thì ăn quả nhỏ
Yêu mến anh chị là đạo lý
Mà các em trai, em gái
Từ khi còn nhỏ nên hiểu biết trước tiên
Đọc sách và búc
Trước hết, hãy hiếu kính cha mẹ
Ở bài trước
Tam Tự Kinh đã bắt đầu dạng trịch tiếp
Cho trẻ ngay từ nhỏ
Là làm người cần phải thích thù giáo dục
Bởi vì, nhân bất học, bất triên dĩa
Người mà không học, không biết lại phải
Cần phải học tập nghĩa lý
Hiểu được đạo lý làm người
Thì tương lai mới có thể trở thành nhân tài
Có ích cho xã hội
Vì vậy, giáo đạo con cái cần
Thân sư hữu, tập lĩa nghi
Gần gũi thầy tốt bạn hiền
Cùng học tập những lĩa nghi tốt đẹp
Ở họ và những nguyên tắc
Đối nhân sự thế đúng đáng
Do đó, 8 câu trong bài này
Tiếp tục dùng hay coi chuyện có thật
Tiêu biểu nhất thời cổ đại của 2 em bé
Để làm ví dụ
Giúp trẻ em biết nên bắt đầu từ đâu trước
Muốn hiểu đúng đạo lý sự thế
Thì trước hết bạn ghi nhớ
2 yêu cầu cơ bản của đạo làm người
Đó chính là phải giảng về
2 điều hiếu với cha mẹ
Và để với anh chị trong gia đình
Điều đầu tiên cần giáo đạo cho trẻ
Chính là con trẻ cần lấy tâm thái
Hiếu để để đối đại với
Người thân bên cạnh mình
Ấy là cha mẹ và anh chị
Đây là tất cả những điều cơ bản của việc làm người
Trong luận ngữ
Không tự nói, hiếu để, giả giả
Kỳ vi, nhân chi, bản dữ
Hiếu và để
Là cái gốc làm người
Chính là nói hiếu kính cha mẹ
Yêu thương anh em là những điều cơ bản
Của lòng nhân ái
Trong chữ hán, nghĩa gốc của chữ hiếu
Là nói đến lòng kính trọng
Yêu thương, lòng biết ơn đối với cha mẹ
Là đạo lý của người dưới đối với người trên
Tương lai bước ra xã hội
Đối với cha mẹ người khác
Người ngang hẳn với cha mẹ mình
Và hết thậy những người
Ở thế hệ lớn tuổi hơn
Hoặc cấp trây, giám đốc ở nơi làm việc
Đều có thái độ cơ bản đúng mật
Cả những điều ấy
Đều là từ hiếu tâm đối với cha mẹ
Trong gia đình mà ra
Giữ thành thái độ và lẻ nghi
Làm người khiêm tố, công kính
Có hành dựng một cách cơ bản nhất
Văn hóa truyền thống lấy hiếu trị quốc
Trong chữ hiếu
Bên trây là chữ lão
Bên dưới là chữ tử
Chuyên dụng cho mối quan hệ của con em
Đối với bậc trưởng bối là người già
Thầy giáo
Do vậy khi thứ bậc khác nhau
Thì hiếu được dùng để bày tỏ lòng kính ái
Của bề dưới đối với bề trên
Vì vậy chữ hiếu với nghĩa rộng
Sẽ được mở rộng ra toàn xã hội
Khiến bạn khi gặp người già
Hay người lớn hơn đều phải nhân ái kính rộng
Cả xã hội đều như vậy
Thì đất nước mới ổn định
Vì vậy từ thời nhà há
Đã lưu lại truyền thống bậc đế vương
Lấy hiếu trị quốc
Trong việc đối xử với cha mẹ mình
Bậc đế vương cũng phải làm tấm ngương sáng
Lấy tâm nhân ái như vậy
Chăm sóc cho bách tính thiên hạ
Vì vậy thơ cổ đại
Khi đề cử nhân tài làm quang
Đều là đề cử người hiếu thảo
Người ta tháng thưởng và tín nhiên bậc hiếu tử
Cho rằng người biết hiếu kính cha mẹ
Ở nhà thì sẽ có lòng nhân ái
Sẽ có lòng cảm ơn
Và quan tâm chăm sóc đến dân chúng
Cũng là những người đóng thuế nuôi mình
Người hiếu thảo là người
Đáng tin cậy nhất
Chỉ có người như vậy mới có thể
Khiến người ta yên lòng do phố nhiệm vụ
Và trách nhiệm chăm sóc bách tính cho anh ta
Nội hàm của đề
Đề cũng có ý là kính ái
Cũng là thái độ
Và sự tu dự cao bản của người dưới với người trê
Nhưng có khác với hiếu
Nó không phải là đối với người
Ở thế hệ trê hay cách trê
Những người mà chức vị và vai phế đều cao hơn mình
Mà là với người cùng thế hệ với mình
Nhưng tuổi tác lớn hơn mình
Đương nhiên trước hết là đối với
Anh chị trong gia đình
Phải biết kính lễ, thân thiện
Đó cũng là một loại tâm nhân ái
Khi hiểu được mối quan hệ
Và thái độ cơ bản này
Thì ngôn hành sẽ biểu đạt ra sự kính dường
Khiên tố và cung kính
Làm người vì sao dạng hiếu đỉ đầu tiên
Có nhiều trẻ sẽ không phục
Chờ rằng tại sao chúng ta
Phải nhấn mạnh thái độ của người dưới
Đối với người trê
Mà không phải là tâm tự ái của người trê
Thật ra, về trên đối với dưới
Cha mẹ hay anh chị
Nhất là cha mẹ luôn quan tâm
Và chăm sóc con cái
Đây là sự yêu thương
Xúc phát từ nội tâm
Coi như tạo vật
Dành hết thảy cho con cái
Thân tình quan tâm hết mất
Là thiên tính tạo ra
Xong khi cha mẹ quá dễ dàng
Cần chịu con quá mất tự nhiên
Sẽ biến con trở thành kẻ không biết cảm ơn
Đương nhiên sẽ thành đứa con hư hỏng
Hơn nữa, ở trên đời
Yêu thương phó xuất vô điều kiện
Chỉ có cha mẹ mới có thể làm được
Và người ta luôn so sánh
Yêu thương vô tư của người khác
Với tâm yêu thương của cha mẹ
Ví dụ, ân giáo đạo của sư phụ
Thầy giáo cũng vĩ đại như tình cha
Nên được mọi người tôn xưng là sư phụ
Ân tình này
Làm sao mà không biết cảm kích
Nếu như cha mẹ yêu thương nhất của mình
Mà cũng không biết kính yêu
Còn với anh chị
Tuy không phó xuất như cha mẹ
Nhưng họ vẫn đảm đương trách nhiệm chăm sóc
Dạy dụ em
Chia sẻ nửa lo của cha mẹ
Nếu xảy ra chuyện
Cha mẹ sẽ trách hỏi anh chị trước tiên
Vì sao không dẫn dắt các em cho tốt
Cổ quấn Trung Quốc dạy rằng
Trưởng huynh như phụ
Trưởng tổ như mẫu
Anh cả như cha, chị cả như mẹ
Nghĩa là anh chị lớn
Sẽ vì chăm sóc các em
Mà gánh dịu rất nhiều trách nhiệm
Sẽ hy sinh cho gia đình
Bỏ ra nhiều công sức
Vì lớn tuổi hơn sẽ không được tự do
Làm theo ý mình như các em
Cho nên các em phải biết cảm tạ
Cũng phải tôn kính và khiêm nhường
Đối xử với người thế hệ trên
Cấp trên như với cha mẹ
Đối xử với bạn bè lớn tuổi hơn
Như với anh chị
Tiến lùi phù hợp, khiêm tốn
Cung kính lễ độ
Cuộc sống xuân sẻ như ý
Đều xuất phát từ tâm hiếu đĩa của gia đình
Vì vậy mà khổng tử đã nhấn mạnh
Hiếu đĩa giả giả
Kỳ phi nhân chi vãn dữ
Hiếu và đĩa là cây gốc là người
Văn hóa lĩa nghi là người
Ở Trung Quốc
Hạch tân, trung tâm quốc lội
Đều là bảo vệ hai trưởng nhân nghĩa
Đạo lý này trước hết đặt cơ sở
Truy mô quan hệ giữa cha mẹ
Con cái và anh chị em trong gia đình
Khi lớn lên
Trang ngoại xã hội sẽ biết cách đối xử
Với người khác
Vì vậy cái gọi là thân sư hữu
Tập lĩa nghi
Chính là trích tim phải hiểu được hạch tâm của lĩa nghi
Nằm ở nhân nghĩa
Cơ bản của nhân nghĩa lại nằm ở hiếu đĩa
Chúng ta biết rằng
Nhật Bản đặc biệt chú trọng đến sự kiên tố
Cảm ơn, lòng biết ơn
Lễ kính tiền bố và khách nhân
Khách hàng, khách đến nhà
Bởi vì họ bắt đầu học hỏi
Lý điểm làm người truyền thống của Trung Quốc
Tư thơ tùy đường
Mặt khác, họ bảo trì cho đến ngày nay
Chưa hề bị tổn hại
Câu chuyện tham khẳng
Câu chuyện Hoàng Hương và Cúi Ủ Trăng
Hoàng Hương là người vùng Giang Hạ
Thời Đông Hán
Từ nhỏ đã rất hiếu thuận với cha mẹ
Người ở trong vùng đều gọi
Cậu bé là tiểu hiếu tử
Đứa con nhỏ có hiếu
Năm Hoàng Lương lên 9 tuổi
Thì mẹ cậu qua đời
Vì thế cậu bé lại càng hiếu thuận với cha hơn
Hàng ngày cậu đều dành làm
Những công việc tương đối ngằn nhọc
Để cho cha mình có nhiều thời gian
Nghỉ ngơi hơn
Cậu bé nghĩ mọi cách để cha có được cuộc sống thoải mái hơn
Mùa hè
Thời tiết oa bức
Lại nhiều mũi
Hoàng Hương biết cha mình không chịu được nóng
Thời tiết nóng thường làm ông không ngủ được
Lại còn bị mũi đốt nữa
Vì thế mà mỗi buổi tối
Trước khi cha đi ngủ
Hoàng Hương thường dùng quạt quạt cúi
Và chiếu cho mát
Và đuổi mũi xong rồi mới mời cha đi ngủ
Đến mùa đông đành giá
Hoàng Hương sợ cha bị lạnh
Cậu bé bèng nằm trên giường ngủ ấm
Chăn chiếu
Rồi mới mời cha lên giường nghỉ ngơi
Không lâu sau
Những hành động hiếu thuận của Hoàng Hương
Được truyền khắp kinh thành
Không ai là không biết
Không ai là không rõ
Thời đó còn lưu truyền câu nói khen ngợi Hoàng Hương
Thiên hạ vô song
Giang hạ hoàng đồng
Ý của câu nói này là
Hiếu thuận như Hoàng Hương ở quận Giang hạ
E rằng thiên hạ không có người thứ hai
Khi đó
Thái thú Giang hạ nghe được chuyện này
Ông cảm thấy đây là chuyện
Vô cùng yếm gặp
Liên tấn Liên Hoàng Thượng để biểu dương
Việc làm hiếu thuận của Hoàng Hương
Người đời sau có câu thơ kính trọng
Khen ngợi Hoàng Hương rằng
Trời rông ủ ấm trăng
Tiết hè quạt mát cúi
Tuổi nhỏ hiểu phần con
Ngàn xưa chỉ Hoàng Hương
Câu chuyện thứ hai
Khổng Dung nhựa lê
Khổng Dung, người giữ châu nước lỗ
Cuối thời Đông Hán
Là cháu đời thứ hai mươi của Khổng Tử
Khổng Dung tính tình thật thà lương thiện
Từ nhỏ đã biết khiêm dường
Năm lê bốn tuổi
Có người đánh tặng một giỏ lê
Cha Khổng Dung vòi cậu bé lại bảo
Cậu chọn trước một quả
Khổng Dung chọn quả nhỏ nhất
Cha Khổng Dung cảm thấy kỳ lạ
Liền hỏi
Này con, sao con không chọn quả to chứ
Khổng Dung trả lời
Dạ, con tuổi nhỏ nhất
Nên ăn quả nhỏ nhất
Anh lớn tuổi hơn con
Nên ăn quả to ạ
Sau khi người trong dòng họ biết được chuyện này
Đều nhìn Khổng Dung với ánh mắt khác
Tán thưởng không thôi
Hai câu chuyện trên đây
Đều là ví dụ rất hay về yếu để
Bật làm cha mẹ đối với người con như vậy
Có thể nào không vui mừng
Vì thế mà cảm thấy sự vất vả
Cổ cực của mình càng thêm có giá trị đúng không
Làm anh lớn đối với
Người em nhỏ hiểu chuyện thế này
Phải chăng càng cảm thấy yêu thương
Em mình, quả là không hủ công
Sẽ nguyện ý tận tâm
Với chức trách làm anh
Sẽ ra sức chăm sóc cho đứa em hoàng của mình
Nhiều hơn nữa đúng không
Một người biết cảm ơn
Thì mới có thể yếu để
Cũng nhất định sẽ làm cảm động người thân
Mâu thuẫn sẽ không xảy ra
Quan hệ sẽ hài hòa
Những ví dụ được đưa ra ở đây
Đều nhắn mạnh cái thái độ của người dưới
Đối với người dưới vô cùng trọng yếu
Người xưa tin rằng
Trách nhiệm và nghĩa vụ của người dưới
Đối với người dưới là dưỡng dục
Chăm sóc và bảo vộ
Là ban ân cho nên mới nhấn mạnh
Thái độ của người dưới đối với người dưới
Nhìn vào xã hội ngày nay
Quan hệ nhưng luôn
Khủng loạn không thể tả
Các vũng phận và đạo nghĩa
Bị vứt bỏ sau lưng
Truyền thống kính già yêu trẻ
Bị ủy hoại không còn gì nữa
Cảm ơn bạn đã dành thời gian
Quý giá xem hết video của Băng Nhi hôm nay
Nếu thấy hay hãy comment
Like share để video này
Có thể lan tỏa đến nhiều người hơn nữa
Để chưa follow hãy dành cho kênh Băng Nhi
Một nút follow bạn nhé
Mong rằng bạn sẽ luôn cảm thấy bình yên
Trên hành trình sống của mình
Gửi đến bạn một cái ôn thật ấm áp