Âm Nhạc – Tấm Gương Phản Chiếu Đức Hạnh Con Người

Khi tiếng đàn không chỉ để nghe, mà để sống cho đúng đạo Không phải ai cũng biết rằng, người xưa không gãy đàn khi tâm chưa tịnh Và không thổi sáo khi trời chưa yên Trong xã hội Trung Hoa cổ đại, âm nhạc chưa từng được xem là phương tiện tiêu khiển Người xưa tin rằng, mỗi âm thanh không chỉ để nghe Mà còn lên sâu vào tâm thức, làm châm lại dục vọng Làm lạng xuống những ồn ào trong tâm Âm nhạc là một hình thức của giáo dục Khổng tử từng nói, không có gì có thể nâng cao đạo đức bằng âm nhạc Đối với bậc quân tử, tiếng đàn là nơi phản chiếu tâm hồn Họ đốt hương trước khi gãy đàn, như thể mời cả trời đất làm chứng cho lòng mình Trong một bộ sách cổ, người ta ghi lại Âm nhạc có thể hòa quyện trời đất, làm hài hòa âm dương, nuôi dưỡng đức hạnh và ngăn ngừa dục vọng Âm nhạc vì thế là một phần quan trọng trong việc trị quốc Người không hiểu nhạc thì không hiểu lễ, người không hiểu lễ thì khó mà dưỡng đức Không ít người thắc mắc, tại sao triều đình xưa lại tuyển chọn quan lại qua âm nhạc Bởi người xưa tin, ai giữ được tâm bình trước tiếng đàn Thì cũng giữ được lòng bình trước quyền lực Âm nhạc thấp kéo người xuống, âm nhạc cao nâng người lên Không phải âm nhạc nào cũng mang lại đạo đức Có thứ âm nhạc khiến người ta trở nên cao quý Nhưng cũng có thứ làm cho con người trượt dần vào say đắm, buông thả và suy đồi Âm nhạc không trung tính, nó hoặc hướng người đến tịnh tâm, hoặc đẩy người vào tham dục Một bản nhạc có thể khiến lòng ta yên, hoặc cũng có thể khiến xã hội rung chuyển Chỉ tùy vào cách mà nó được tạo ra Lịch sử Trung Hoa từng ghi nhận Vào cuối thời nhà thương, vua trụ ngày đêm say đắm thứ âm nhạc trụy lạc Để rồi cùng với tiếng đàn dâm loạn Là một chiều đại sụp đổ trong lửa loạn Người ta nói, đạo đức mất trước, tiếng nhạc đổi sau Nhưng kỳ thực, đôi khi chính tiếng nhạc là sự khởi đầu cho sự mất đạo So sánh với phương Tây, chất gia Plato cũng từng cảnh báo Hãy thay đổi âm nhạc của một quốc gia Và bạn sẽ thay đổi toàn bộ linh hồn của nó Dù cách diễn đạt khác nhau Nhưng cả Đông và Tây đều khẳng định Âm nhạc là lời thì thầm của linh hồn Và khi linh hồn lạc hướng, tiếng nhạc cũng trở nên nguy hiểm Thật vậy, âm nhạc cao quý luôn đi kèm với tiết chế Nó không quá vui, không đẩy quá buồn Nó biết dừng, biết ngưng, biết nhường khoảng lặng cho tâm hồn nghỉ ngơi Đó là thứ âm nhạc khiến người nghe muốn sống có đạo hơn Muốn thành người tốt lặng lẽ hơn Là thành kẻ nổi bật Người xưa nghe nhạc để dưỡng tính Người nay nghe nhạc để đánh thức bản năng Và giữa hai lối ấy là cả một khoảng cách của đạo đức Chúng ta đang sống trong thời đại Nơi mọi thể loại âm nhạc đều hiện diện Chỉ trong những lần vuốt điện thoại Nhưng liệu chúng ta có biết phân biệt Thứ âm nhạc làm cho mình yên tĩnh hơn Với thứ âm nhạc chỉ khiến tim người ta đập mạnh hơn Câu hỏi đặt ra là Làm sao để quay về với tinh thần cổ nhạc? Câu trả lời không nằm ở nhạc cụ hay giai điệu Mà nằm ở người nghe Khi bạn chọn một bản nhạc để nghe mỗi ngày Bạn không chỉ đang chọn âm thanh Bạn đang chọn một kiểu tâm trạng để nuôi dưỡng bản thân Và tâm trạng ấy sẽ dần dần nhào nặn nên con người bạn Hãy thử dừng lại Tìm một bản nhạc cổ cầm chầm lắng Thắp một nén hương Nhắm mắt và chỉ nghe Nghe như thể trong âm thanh ấy có đạo đức Nghe như người xưa từng nghe Bằng tâm hồn lặng như nước Vì có lẽ Người tốt là người biết chọn thứ âm thanh Nuôi dưỡng được phần người bên trong mình Nếu một khúc đàn có thể dưỡng tâm Một âm thanh có thể hóa dục Thì tại sao ta lại để mặc tâm hồn mình Trôi theo thứ nhạc lạc hướng? Hãy lắng nghe kỹ hơn Không chỉ bằng tay mà bằng tâm Vì trong âm nhạc Có khi là cả một con đường trở thành Người tử tế