ĐỊNH LÝ BẤT TOÀN CỦA GODEL | TẬP 5: BẾ TẮC CỦA KHOA HỌC TRONG KHÁM PHÁ NGUỒN GỐC VŨ TRỤ

Vụ nổ Big Bang là một kết quả vô trật tự Nó sẽ tạo ra cái gì vô trật tự Nhưng ngược lại, nó lại tạo ra cái vũ trụ rất trật tự Cái khái niệm vũ trụ hằng hữu của Aristotle là sai Chắc chắn vũ trụ phải có khởi động Vô tình cái thuyết tương đối tổng quốc Nó dẫn đến kết quả Phải có tác giả Tạo ra cái vũ trụ này Đây là lời giải thích tuyệt vời Và thỏa đáng nhất Về sự sáng tạo mà tôi từng được nghe Những cái gì hay nhất của nhân loại Có ở ông Hawking Nhưng cái gì dở nhất của nhân loại Cũng có ở ông Hawking Cho nên tôi bảo ông Hawking chính là một đại diện của nhân loại Đặc biệt nhân loại thế kỷ 20 Kính chào quý vị khán giả Tôi là anh Dũng Rất hân hạnh đồng hành với quý vị ngày hôm nay Kính thưa quý vị khán giả Năm 2019 Các nhà thiên văn học phát hiện rằng Vũ trụ quan sát được của chúng ta Có độ rộng khoảng 93.5 ánh sáng Để hiểu hơn về sự vĩ đại của vũ trụ Quý vị có thể tưởng tượng rằng Nếu một người đi với bận tốc 1 năm ánh sáng 1 giây Thì người đó sẽ mất 3.000 năm Để đi từ đầu này đến đầu kia của vũ trụ Lưu ý rằng Mỗi năm ánh sáng Bằng 9.5 tỷ km Còn tốc độ ánh sáng chỉ là 300.000 km trên giây Sao kim là hành tinh gần nhất trái đất Nhưng cũng không thực sự gần Như chúng ta vẫn nghĩ Nếu biết rằng giả sử ta gọi điện Cho một người nào đó trên sao kim Thì sẽ mất tới 30 phút Để có thể nhận được sự hồi đáp Khi mà ánh sáng đi từ trái đất tới sao kim Mất khoảng từ 2 đến 15 phút Vũ trụ quan sát được có khoảng 2.000 tỷ thiên hà Và vũ trụ Có nhiều ngôi xa hơn So với số hạt cát trên trái đất Nơi xa nhất con người từng đặt chân tới đó là mặt trăng Cũng chỉ cách trái đất có 1.3 giây ánh sáng mà thôi Việc đặt chân lên mặt trăng Là một bước tiến công nghệ của nhân loại Và đó cũng là nơi xa nhất Trong vũ trụ mà con người đã từng đặt chân tới Cho đến hôm nay Các nhà thiên văn vẫn chưa biết được kích thước toàn thể Của vũ trụ là bao nhiêu Và cũng có thể vũ trụ là vũ tận Thưa quý vị khán giả Vũ trụ to lớn như thế Vậy mà các nhà khoa học của chúng ta Dường như đã phát hiện ra việc Vũ trụ hình thành như thế nào Với một lý thuyết đó gọi là lý thuyết vụ nổ lớn Hay còn gọi là Big Bang Trong chương trình ngày hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu xem Các nhà khoa học đã khám phá Được quá trình hình thành vũ trụ như thế nào Và đồng hành với chúng ta ngày hôm nay Tiếp tục là giáo sư Phạm Việt Hưng Xin kính chào giáo sư Phạm Việt Hưng ạ Xin chào tất cả Quý vị thính giả Khán giả Của trang nhận thức mới Tôi rất vui Được nói chuyện với quý vị hôm nay Về lý thuyết Big Bang Kính giáo sư Khoảng vài chục năm trở lại đây Các nhà khoa học dường như đã có những bước tiến lớn Cho việc tìm ra sự hình thành của vũ trụ Với lý thuyết Big Bang Vậy xin ông cho biết là với lý thuyết Big Bang Các nhà khoa học đã tìm được gì vậy ạ Lý thuyết Big Bang là Một khám phá của Thế kỷ 20 Trong cuốn luật sử thời gian Nhà bác học Stephen Hawking Nói là Gần đây chúng ta biết rõ hơn Về vũ trụ rất nhiều So với đầu thế kỷ 20 Thì ý ông ấy nói Là chúng ta đã có Một lý thuyết Về vũ trụ học Đó là lý thuyết Big Bang Và khi viết cái cuốn Định lý Gödel Nền tảng của khoa học nhận thức hiện đại Tôi đã đưa Những cái kiến thức về lý thuyết Big Bang Vào trong cuốn sách này Hôm nay tôi xin giới thiệu với quý vị Nội dung của cái lý thuyết Big Bang này Nó là cái gì Nó ra đời như thế nào Nó phát triển ra làm sao Và tại sao nó lại được gọi là lý thuyết Big Bang Trước khi trình bày Cái lực sử hình thành và phát triển của cái lý thuyết này Thì tôi Nhấn mạnh hai cái nhận xét Về lý thuyết Big Bang Để quý vị nhập tâm Một Giai đoạn hình thành và phát triển Của lý thuyết Big Bang Tức là giai đoạn mà khoa học hiểu vỡ ra Hiểu biết rất nhiều về vũ trụ Được gọi là Thế kỷ vàng của vũ trụ học The golden age Of cosmology Là một cái nhận định Của các nhà khoa học Về vũ trụ Đấy là một nhận định Một nhận định thứ hai Là nhận định của Marie Germain Ông này đoạt giải Nobel vật lý Năm 1969 Thì ông ấy nhận định Lý thuyết Big Bang Là cuộc phiêu lưu bền bỉ Và vĩ đại nhất Trong lịch sử nhân loại Nhằm hiểu biết vũ trụ Vận hành ra làm sao Và từ đâu tới Tôi nghĩ là cái nhận định Của nhà vật lý Marie Germain Là đáng Ghi nhớ Bởi vì nếu ông ấy nói như thế Thì có thể nói đây là cái lý thuyết Vĩ đại nhất của khoa học Xin quý vị lắng nghe Cái lịch sử Ra đời và phát triển của nó như sau Tôi đã viết tất cả Ở trong cái cuốn sách này Và bây giờ chỉ lược lại thôi Chứ không đọc tất cả Cái mốc đầu tiên phải nói đến Mặc dù Nó chưa phải là lý thuyết Big Bang Nhưng nó là cái mầm mống Của lý thuyết Big Bang Đó là thuyết tương đối tổng quát Của Albert Einstein Đó là năm mà Einstein công bố Thuyết tương đối rộng Tôi hay gọi nó là Thuyết tương đối tổng quát General Relativity Theory Tại sao Nói đến thuyết tương đối tổng quát Của Albert Einstein Là bởi vì lý thuyết Big Bang Nó ra đời từ cái thuyết tương đối này Trong cái thuyết tương đối tổng quát này Thì nó có một cái phương trình Nó gọi là phương trình trường Mà có một nhà vật lý Người Mỹ Là ông Amir Aksel Ông ấy gọi nó là Phương trình của Chúa God's Equation Chúng ta cứ gọi nó là phương trình trường thôi Lý thuyết Big Bang Nó bắt nguồn từ cái phương trình trường Cụ thể Là năm 1922 Thì một nhà toán học Người Nga Tên là Alexander Friedman Ông ấy Lấy cái phương trình trường ra Và ông ấy bắt đầu Giải phương trình trường Và cuối cùng ông ấy tìm được Một kinh nghiệm Và mỗi một kinh nghiệm của phương trình trường Thì dĩ nhiên nó phải ứng với Một cái thực tiễn nào đó Một trạng thái nào đó Thì kinh nghiệm Mà ông Friedman Nhà toán học Nga Năm 1922 Thì nó ứng với một cái vũ trụ Co và rãn Và ông ấy gửi thư Ông ấy viết thư Ông ấy báo cho anh Stein biết Thì anh Stein lúc đầu không tin Và không chấp nhận Bởi vì trong tư tưởng của anh Stein Thì vũ trụ không thể co rãn được Chúng ta nhìn lên Bầu trời chúng ta có thấy cái sự co rãn nào đâu Cho nên anh Stein không tin Và Xin nhấn mạnh cái ý này Quý vị cần phải nhập tâm này Cho đến cái thời điểm ấy Tất cả các nhà khoa học Tất cả các nhà vật lý Bao gồm cả anh Stein Luôn luôn nghĩ về vũ trụ Theo cái thuyết của Aristote Aristote nói rằng Vũ trụ của chúng ta Là hằng hữu Hằng hữu có nghĩa là thế nào Vâng, nó có từ Từ lâu đời Và nó cứ như thế thôi Và nó không thay đổi Nó bất biến như bạn vừa nói Thì bây giờ vũ trụ lại co và rãn Cái chuyện đó anh Stein không tin Tôi xin nhắc lại là Những nhà vũ trụ học hay là những nhà vật lý Lớn nhất trong lịch sử Thí dụ như là Copernicus Như là Newton Như là Einstein Và tất cả các nhà Vật lý của thế kỷ 20 Đều theo Aristote Nghĩ rằng vũ trụ là Hằng hữu và bất biến Vì thế Kết quả của Alexander Friedman Không được Einstein chấp nhận Nhưng đến khi Einstein đọc kỹ Cứ chứng minh cái biến đổi toán học Của Friedman Thì Einstein phải thừa nhận là nó đúng Nó chả có cái gì sai cả Mà nếu nó đúng Nó không có gì sai về mặt logic Thì suy ra rằng Cái phương trình của bản thân ông ấy Tức là cái phương trình trường Phải có một cái gì đấy Thì ông Einstein rất thông minh Ông nghĩ ngay là bây giờ để cho Cái phương để cho sao Để cho vũ trụ nó không co rãn nữa Thì ông ấy đưa thêm Một cái đại lượng vào cái phương trình của ông Cái đại lượng ấy Ông đặt tên cho nó là Hàng số vũ trụ Là cosmological constant Hàng số vũ trụ Thì hàng số ấy Nó có tác dụng là Làm cho vũ trụ không co không rãn Làm cho vũ trụ bất biến Nhưng Năm 1927 Lại có một nhà toán học khác Đó là George Lemaître Ông này là Một linh mục người Bỉ Linh mục công giáo người Bỉ Rất giỏi toàn Ông lại giải phương trình trường của Einstein Và cũng đi đến một kết luận Rằng cái vũ trụ Là nó rãn rồi Và ông lại thông báo cho Einstein biết Và xin nhấn mạnh là ông Lemaître Với ông Friedman Hoàn toàn độc lập với nhau Ngày xưa Các nhà khoa học Mặc dù Lemaître là ở Bỉ Còn Friedman là ở Nga Đối với thời đại bây giờ Thì nó quá gần Và thông tin mọi cái là Có thể người này khám phá Người kia biết ngay Nhưng mà ngày xưa Ngày xưa đấy cũng không phải là lâu lắm Cách đây 100 năm thôi Thì ông Lemaître với ông Friedman Hoàn toàn không biết nhau Tức là độc lập Mà cùng đi đến một kết quả Là Vũ trụ rãn nở Và lúc này thì Einstein đã Biết cái chuyện rãn nở rồi Nhưng mà cái điều chết người Đối với công trình của Lemaître Là Chỉ 2 năm sau 2 năm sau tức là năm 1929 gì đấy Thì có một nhà thiên văn Ngày Mỹ đó là Edwin Hubble Ông ấy coi kính thiên văn lên bầu trời Ông đo Ông đo đạt Thì ông ấy khám phá ra một hiện tượng Là các vì sao nó chạy xa nhau Nó rãn cách ra Tức là nó ứng nghiệm với Cái điều mà ông Lemaître Khám phá là Vũ trụ rãn nở Và đấy là những ngày gọi là Chấn động thế giới Năm 1929 là Edwin Hubble Khám phá ra bằng thiên văn Và ông Edwin Hubble Ông lại khám phá ra Những con số thiên văn mà ông ấy ghi chép được Nó hoàn toàn phù hợp Khấp với cái lý thuyết của Lemaître Và đến năm 1931 Ông ấy hoàn thiện cái lý thuyết của ông Ông đặt tên cho Cái công trình của ông gọi tất Nó là lý thuyết về vũ trụ rãn nở Và Ông Lemaître ông ấy Lập luận Nếu vũ trụ nó rãn nở Thì Đi ngược lại quá khứ Thì nó phải co lại Và nếu nó co mãi thì nó sẽ phải co về một điểm Điểm khởi đầu Và ông ấy tuyên bố Viết thẳng thành một cái lý thuyết Là vũ trụ khởi đầu Từ một điểm Bao nhiêu khối lượng của vũ trụ Tập trung trong cái điểm ấy Và ông gọi tên cái điểm ấy là Nguyên tử nguyên thủy Lý thuyết về nguyên tử Nguyên thủy The theory of primitive atom Và bắt đầu lý thuyết Big Bang ra đời từ đó Đến năm 1900 Trong những năm 20-30 Thì hầu hết các nhà khoa học Bao gồm cả anh Sanh Là theo cái tư tưởng của Aristotle Nghĩ rằng Vũ trụ là nó Vất biến cho nên không mấy ai thích Cái công trình của Lemaître Không những là người ta không ủng hộ Mà người ta còn có ý không thích Vì hai lý do Một Nếu vũ trụ mà bắt đầu từ một điểm Rồi nó bùng nổ và nó nở ra Thì vô tình là kinh thánh đúng Tức là sao Tức là vũ trụ có khởi đầu Và khởi đầu như thế thì phù hợp với kinh thánh Thì nói chung Các nhà khoa học không thích cái ý đó Và chính Einstein cũng không thích Lý do thứ hai Cái ông mà nghĩ ra cái lý thuyết Big Bang Lý thuyết Big Bang lại là một ông linh mục Cho nên người ta lại càng nghĩ rằng là Ôi có thể là Đây là một cái cách mà Ông Lemaître Ông ấy ủng hộ Thần học của ông ấy Nhưng khoa học là khoa học Sự thật là sự thật Và chính vì thế ông Einstein cũng rất quan tâm Ông Einstein Lúc đầu ông ấy bác bỏ Bác bỏ chỉ vì ông không thích Cái tinh thần gọi là Lý thuyết Big Bang lại ủng hộ thần học Như thế Nhưng cuối cùng Einstein và Lemaître gặp nhau Và trong cuốn sách này Tôi xin thưa Với quý vị Là tôi có một cái bài báo Tức là tôi dịch ra thôi Là có một cái bài báo chuyên sâu Nói về việc ông Lemaître gặp ông Einstein Và ông Lemaître Thuyết phục ông Einstein là làm sao Thì ông Lemaître nói với Einstein như thế này Ông ấy nói là Đó Cái lý thuyết này của tôi không hề nói gì Nó không có ý nghĩa thần học gì ở đây cả Tôi chỉ nói là Vũ trụ nó bắt đầu từ một điểm Rồi nó nở thành cái vũ trụ ngày nay Chứ tôi có nói là Chúa sáng tạo ra cái vũ trụ này đâu Tôi có nói là Chúa sáng tạo ra cái điểm ấy đâu Tức là ở đây không liên quan gì đến cái chuyện Ai sáng tạo ra cái điểm ấy Ở đây chỉ là một công trình khoa học Hoàn toàn trung thành Với cái gì Với cái thuyết tương đối tổng quát Với toán học Ra kết quả như thế Và lại được thiên văn nữa ủng hộ Thiên văn của ông Edwin Hubble Và tôi còn nhớ rằng là Nhờ cái việc mà khám phá ra Vũ trụ rãn nở qua quan sát Và tính được hàng số vũ trụ Hàng số hát ấy Thì ông Hubble được đặt tên cho một trong những kính thiên văn lớn nhất thế giới hiện nay Đúng rồi Hiện nay tên tuổi của Lemaître Của Hubble Là được ghi vào lịch sử khoa học đã đành Mà theo tôi nhớ hình như là Có tên tuổi gì đó Ở trên mặt trăng gì đấy Thì tôi không nhớ lắm Sau đó thì nhiều người khác Cũng lao vào nghiên cứu lý thuyết Bickbeck Và trong đó có một nhà khoa học Tên là Georges Gamow Ông Georges Gamow Là một nhà toán học vật lý Người Nga nhưng mà chạy sang Mỹ Thì cũng tham gia vào cái lý thuyết này Và theo ông Gamow Cái điểm ban đầu ấy Nó bị nổ và nó làm cho Giãn nở nhanh Rồi đến vũ trụ ngày nay Thì thì ông Gamow cũng được Có tên trong cái lịch sử Của lý thuyết Bickbeck Và theo ông Gamow Thì nếu như đấy từ một điểm Mà nó nổ thì chắc chắn cái vụ nổ ấy Nó phải để lại những cái vi sóng Những vi sóng tàn dư Và vì cái vụ nổ nó lớn lắm cho nên Những cái vi sóng tàn dư nó sẽ còn tồn tại Mãi trong vũ trụ cho đến hiện nay Và thưa với quý vị Là năm 1964 Người ta khám phá thấy Những cái tàn dư vi sóng ý thật Công trình ấy là của hai ông Một là Arnold Penzias Hai là Robert Wilson Và hai ông này được giao giải Nobel vào cái năm ấy Có nghĩa là sao? Có nghĩa là Lý thuyết Bickbeck Nó ra đời bắt đầu từ Lý thuyết tương đối tổng quát Và nó Được chứng minh về mặt Toán học rất là chật chẽ Rất là rõ ràng Bây giờ nếu như bạn muốn Bác bỏ cái lý thuyết này Bắt buộc bạn phải bác bỏ được Những cái chứng minh toán học của nó Mà những chứng minh toán học của nó thì theo tôi là Không bác bỏ được Bởi vì tất cả các nhà toán học Đã kiểm tra nó kỹ càng rồi Vấn đề chỉ còn là Cái phương trình trường của thuyết tương đối Nó có đúng không? Nếu ngày hôm nay một bạn lại Nói rằng cái phương trình trường của thuyết tương đối Nó không đúng thì bạn hỏng thôi Khó lắm! Nếu mà bạn nói Cái phương trình trường của Einstein nó không đúng Có nghĩa là bạn bác bỏ cái thuyết tương đối tổng quát Ôi! Nếu thế thì Thì khoa học sụp đổ Theo tôi cái điều đó là không thể Cho nên có lẽ bạn chỉ có thể Tìm ra một cái gì đó Nó còn thiếu sót Nó còn chưa đầy đủ Trong cái phương trình trường ấy thôi Chứ rất khó để bạn chứng minh Rằng nó lại sai Hiện nay phải nói là thế này Cái dư luận mà chống lại lý thuyết Big Bang Nó cũng ghê gớm lắm Hiện nay nó cũng đang phát triển Nó cũng tìm ra rất nhiều cái lý do Để nó bác bỏ cái lý thuyết Big Bang này Một trong những cái lý do để nó bác bỏ Lý thuyết Big Bang ấy Tôi được biết là cái lý do này Nó nói là từ một điểm bùng nổ Để mà phát triển thành cái vũ trụ ngày nay Tức là sao? Sự bùng nổ nó là một cái kết quả Vô trật tự Sự bùng nổ của cái gì đấy nó là Một sự tan vỡ vô trật tự Thì từ vô trật tự mà lại hình thành nên Một cái thế giới trật tự Như hiện nay Thế đấy là cái điều vô lý Cái điều nó trái với cái định luật entropy Trái với định luật là Định luật 2 của nhiệt động lực học Đấy, thế thì sao? Đấy là một cái lý rất mạnh Của cái trường phái Nó chống lại cái lý thuyết Big Bang Thì tôi cũng đã suy nghĩ nhiều Phải nói là cái lý lẽ rất mạnh Thì tôi nghĩ này Có thể khoa học, tức là lý thuyết Big Bang ấy Còn thiếu Một cái ý là thế này Bây giờ, từ một cái bùng nổ Là vô trật tự Mà lại thành trật tự Nếu chúng ta giả định Có một cái lực lượng nào đó Một lực lượng vô hình Nó can thiệp vào cái việc đó Khoa học thì chỉ biết đến Những cái gì trông thấy, những cái gì sờ thấy Những cái gì nghe thấy Những cái gì anh có thể kiểm chứng bằng máy mắt Nhưng, bây giờ để ủng hộ hay là để Bênh vực cái lý thuyết Big Bang Tôi đưa ra một cái giả định Là tồn tại một cái lực lượng nào đó Vô hình mà người ta can thiệp vào Cái Big Bang Để biến nó từ vô trật tự Và thưa với quý vị, thưa với bạn rằng Ngay cả khoa học sự sống cũng vậy Nếu khoa học sự sống mà không có Cái lực lượng vô hình ấy Tôi e rằng là khoa học sự sống cũng bế tắc Bởi vì sao? Phân tử, nguyên tử, chuyển động, hỗn loại Vô trật tự, làm sao mà kết hợp lại Để thành sự sống? Theo tôi là phải có một cái lực lượng nào đó Vô hình, tập hợp Những cái thứ gọi là vật chất ấy Thành trật tự Và chúng ta biết rồi Trong khoa học sự sống thì nó là gì? Nó là chương trình ADN Ngoài chương trình ADN còn có thể có những chương trình khác nữa Nếu nghĩ rằng hiện nay Chỉ có một cái chương trình ADN Can thiệp một cuộc sống, tôi cho là nghi thơ đấy Vâng Vậy sao? Nếu bạn giả định Có tồn tại Một cái lực lượng vô hình Nó can thiệp vào để nó biến vô trật tự Thành trật tự Thì bạn sẽ thấy cái lý thuyết Big Bang nó vẫn cứ đúng Thế thì sao? Hoặc là ai đã gây nổ Vâng đấy Tôi xin nhắc lại Cái câu mà ông Einstein không biết là mình đã nói chưa Sau khi mà ông Einstein gặp Ông Lemaître Ông Lemaître ổng thuyết phục, ổng giảng giải Thì cuối cùng Einstein không phản đối nữa Và từ chỗ không phản đối nữa Einstein lại còn cảm thấy cái lý thuyết này nó tuyệt vời Tuyệt vời đến nỗi Ông ấy thốt lên rằng Đây là lời giải thích Tuyệt vời Và thỏa đáng nhất Về sự sáng tạo Mà tôi từng được nghe Cái câu này Thưa quý vị Khi tôi công bố câu này lên mạng Trời ơi Rất nhiều trang mạng Họ lấy lại câu này, họ thích quá Bởi vì sao? Chính bản thân Einstein cuối cùng phải thừa nhận Đây là lời giải thích tuyệt vời và thỏa đáng nhất Về sự sáng tạo Mà tôi từng được nghe Nếu mà nói về lịch sử của lý thuyết Big Bang Thì Nó chỉ cũng có đến chừng ấy thôi Bây giờ có thêm vài chi tiết Gọi là nhỏ nhỏ thì tôi nói thêm này Như bên đấy tôi nói là ông Lemaître Ông gọi tên cái lý thuyết của ông Bằng cái tên rất dài dòng văn tự Mà tôi thì tôi tóm tắt là bằng cái chữ là gì? Lý thuyết Về nguyên tử nguyên thủy Và về sự giãn nở của vũ trụ Nhưng chữ Big Bang Từ đâu ra? Từ cái ông Fred Hoyle Fred Hoyle là một nhà Toán học, thiên văn học Lỗi lạc người Anh Giữa thế kỷ 20 Thì một lần ông trả lời phỏng vấn của đài BBC Thì ông ấy mô tả Cái hiện tượng Cái nguyên tử nguyên thủy Nó bùng nở rồi nó giãn nở thành cái vũ trụ ngày nay Thì ông gọi nó là Big Bang Thế là báo chí nó thích quá Nó lấy luôn cái tên ấy Từ đấy cái lý thuyết này được gọi là Lý thuyết Big Bang Và đến ngày hôm nay Những sự kiện mới nhất, gần chúng ta nhất Để mà ủng hộ lý thuyết Big Bang Thì có những công trình như sau này Đó là vào năm 1968 Và 1970 Hai nhà vật lý Lý thuyết giỏi nhất thế giới Vào thời điểm đó Đó là Stephen Hawking Và Roger Penrose Cả hai ông này đều Nghiên cứu lại Những gì mà Lemaître đã làm Và một lần nữa cũng lại xuất phát Từ phương trình trường Giải phương trình trường Đi đến kết luận giống y như Lemaître Khẳng định là Vũ trụ phải bắt đầu từ một điểm Và Ông Hawking, ông ấy tuyên bố Rất mạnh miệng Vũ trụ ắt phải có khởi đầu Tức là cái khái niệm vũ trụ hằng hữu Của Aristotle Là sai Chắc chắn vũ trụ phải có khởi đầu Riêng tôi Thưa quý bạn Thưa quý quý vị Riêng tôi tôi ủng hộ Cái lý thuyết vũ trụ phải có khởi đầu Bằng một cái lý lẽ khác Bằng định luật 2 của nhiệt động lực học Tức là bằng định luật entropy Tại sao? Nếu vũ trụ mà hằng hữu Thì theo định luật 2 của nhiệt động lực học Nó tan loãng dần Nó thoái hóa dần Và đến ngày hôm nay Có lẽ là nó đã về zero rồi Vậy chỉ có thể Có lịch sử vũ trụ Tức là vũ trụ có một điểm xuất phát Phát triển Và có thể rồi thoái hóa dần Theo cái định luật entropy Thì ok, thì có lý Chứ còn nếu nó hằng hữu Tức là nó đã tồn tại Bấy lâu nay rồi thì chắc chắn Nó sẽ bị suy thoái, bị thoái hóa Bị tan giã Theo cái định luật 2 Đó là ý kiến của cá nhân tôi Và tôi thấy cái ý kiến của tôi rất là phù hợp Để mà ủng hộ cái ly thuyết Big Bang Nó có sự khởi đầu, hình thành Và suy thoái đúng không? Đức là nó phải có lịch sử Nó phải có lịch sử, hình thành, phát triển Và có lẽ nó cũng có số phận giống như chúng ta thôi Sinh ra, lớn lên Phát triển Rồi tiêu vong dần Và đến Năm 1993 Đúng vào cái giai đoạn mà tôi Sắp xỉ giai đoạn tôi sang Úc đấy Thì tôi đọc những cái sự kiện Về thiên văn học Thời điểm ấy Thì những sự kiện mới toanh tôi được đọc ngay Và tôi cũng gửi thông tin về báo chí Việt Nam ngay Hiện nay những cái tờ báo ấy Hiện nay tôi vẫn còn giữ ở nhà Tôi đọc báo thông tin về Việt Nam Nói với độc giả Việt ngữ Rằng các nhà khoa học khám phá ra Rằng vũ trụ hiện nay Vẫn tiếp tục giãn nở Và thậm chí Giãn nở ngày càng nhanh hơn Tức là giãn nở gia tốc Mà nếu giãn nở gia tốc thì sao Thì có nghĩa là nó tan loãng rần Và cái điều ấy Đã được công bố trên tạp chí Time Và nó đã đoạt giải Công trình ấy Nó đã đoạt giải Nobel Tôi không nhớ là năm nào Vào cuối năm 2000 gì đấy Thế thì sao Câu chuyện về lịch sử lý thuyết Big Bang Thì nó có mấy cái chi tiết Chủ yếu ấy Tôi khẳng định là Lý thuyết ấy nó có những điểm này Để buộc bạn phải ghi nhớ Với đầu này Một vũ trụ có lịch sử Tức là có ra đời Có bùng nổ, có giãn nở, có phát triển Và hiện nay Nó đang giãn nở Ngay càng nhanh lên Giãn nở gia tốc Và về mặt lý thuyết Nó sẽ đi đến chỗ Tan loãng về Zero Tức là tiêu vọc Cái người tác giả đầu tiên Tác giả số một của lý thuyết Big Bang Là George Lemaître Và đã được Einstein ủng hộ Và lịch sử lý thuyết Big Bang Được coi là cuộc phiêu lưu Bền bỉ và vĩ đại nhất Trong lịch sử nhà loại Nhằm hiểu vũ trụ vận hành ra sao Và từ đâu tới Nhưng lý thuyết Big Bang Nó hay bao nhiêu Nó hay bao nhiêu, nó tuyệt vời bao nhiêu Nó làm cho khoa học cảm thấy tự hào bao nhiêu Vĩ đại bao nhiêu Thì cuối cùng nó lại dẫn đến Một cái bài toán Năn giải mấy nhiêu Bài toán đó được gọi là Năn đề sáng thế Genetics Problem Là đơn giản thôi Nó đặt ra câu hỏi là Nếu thế thì cái nguyên tử nguyên thủy ấy Nó từ đâu mà ra Ai tạo ra cái nguyên tử nguyên thủy ấy Và ai kích Để cho nó nổ Nguồn gốc của Big Bang và nguyên tử nguyên thủy là cái gì Thì câu hỏi này Thành một thách đố Đối với các nhà khoa học Mà phải nói rõ Ta nói chung chung các nhà khoa học Thực ra là sai Trong giới khoa học cũng có hai trường phái Một trường phái tôi tạm gọi Là ông Robert Russel Nhà khoa học của trung tâm NASA của Mỹ Thì những người như Robert Russel Thì mừng lắm Thấy lý thuyết Big Bang hay quá Một là nó đúng hoàn toàn về toán học Hai là vật lý cũng ủng hộ nó Bằng những bằng chứng thực tế Thì ông Russel Ông ấy nói là quan điểm của ông là Chắc chắn phải có nhà thiết kế vũ trụ Phải có đứng sáng tạo Và cái điều này Thì vô tình Đây là vô tình Là phù hợp với Trực giác của các nhà thần học Các nhà thần học nói rằng Vũ trụ phải có Nhà thiết kế Có đứng sáng tạo Thì bây giờ vô tình cái lý thuyết Big Bang này Nó ủng hộ Nếu như bạn nghe còn chưa ra Thì Phình nói là vô tình Cái thuyết đương đối tổng quốc Nó dẫn đến kết quả Phải có tác giả Tạo ra cái vũ trụ này Tức là cái điều ấy là Các nhà thần học đã nói từ nhiều thế kỷ trước Hàng nghìn năm trước Và đó là lý do ông Russel Ông ấy nói, ông ấy tuyên bố Đối với các nhà khoa học sống Bằng niềm tin và lý lẽ Thì câu chuyện đã kết thúc Giống như một giấc mơ buồn Anh ta đã leo lên ngọn núi vô minh Sắp chinh phục được Đỉnh cao nhất Nhưng khi trèo lên Tảng đá cuối cùng Anh ta lại được chào đón Bởi một nhóm các nhà thần học Đã ngồi ở đó Từ hàng thế kỷ nay Tức là các nhà thần học Đã ngồi sẵn ở Cái chỗ cao nhất Trên cái núi đá mà anh leo lên Của các nhà khoa học leo lên Vâng, thế thì sao? Và đây là một bài toán lớn Thách đố các nhà khoa học Theo chủ nghĩa tự nhiên Thì tôi muốn nói với bạn Nói riêng và với khán giả nói chung Tôi rất muốn là cái chữ Chủ nghĩa tự nhiên Nó phải đi vào đầu các bạn Hình như là ở Việt Nam Ít người còn biết chủ nghĩa tự nhiên Nó là cái gì? Tiếng Anh nó là Naturalism Mà những người theo chủ nghĩa tự nhiên Thì gọi là Naturalist Tôi không biết bạn là một người có theo Có phải là Naturalist hay không? Thì cái gọi là Naturalism Họ quan niệm là cái gì? Họ quan niệm là Cái vũ trụ này Là một cái hệ thống đóng kín Tức là ngoài những vật chất Những cái mà chúng ta nhìn thấy Những hành tinh Những ngôi sao Những thiên hà Những đại thiên hà v.v Không gian vũ trụ Ngoài những cái đó chả có gì khác Và cái vũ trụ ấy Nó là đóng kín Bởi vì ngoài cái vũ trụ ấy ra Nó chẳng còn cái gì khác nữa Đấy, cái quan niệm của chủ nghĩa tự nhiên là như thế Thế thì sao? Cái chủ nghĩa tự nhiên ấy bây giờ vấp phải Cái khái niệm nguyên tử, nguyên thủy Ai tạo ra cái nguyên tử, nguyên thủy này Thì cái chủ nghĩa tự nhiên ấy là bế tắc Bởi vì Anh không thừa nhận có Một đấng sáng tạo hay là một nhà thiết kế vũ trụ Tạo ra cái điểm Bắt đầu ấy, gọi là nguyên tử, nguyên thủy ấy Thì làm sao anh giải thích được Và hiện nay Các nhà khoa học của chủ nghĩa tự nhiên bế tắc Thì họ bắt đầu nghĩ cách Vượt qua cái thách thức này Bạn có biết là Người ta nghĩ ra cái gì không? Bí quá Người ta nghĩ ra Cái nó gọi là đa vũ trụ Tại sao họ lại nghĩ ra cái đa vũ trụ? Multi Universe Thế thì cái khái niệm đa vũ trụ này Bây giờ mà tôi nói về nó Mà không nhắc gì đến địa lý Godel Thì nó sẽ hơi khó hiểu Thế thì để tí nữa Tôi nhắc đến địa lý Godel Tôi nhắc lại cái địa lý Godel Nó có cái ý để từ đó Chúng ta có thể hiểu được Tại sao nó phải biết ra cái gọi là cái đa vũ trụ Thứ hai Là ông Stephen Hawking Ông cũng muốn vượt qua cái bế tắc này Thì ông cũng phát biểu Một cái điều mà Nếu bạn nghe thì bạn giật mình Ông bảo cái vũ trụ này Nhờ cái định luật vạn vật hấp dẫn Mà nó có thể tự nó sinh ra từ hư không Thì khi Chuyện này lại là một chuyện rất lớn Mà chúng ta nên bàn thảo với nhau Là ông Hawking Ông nói như thế có nghe được không Và tóm lại là gì? Lý thuyết Big Bang nó dẫn đến cái gọi là Năn đề sáng thế Tức là cụ thể Nguyên tử nguyên thủy nó từ đâu mà ra Ai châm ngòi nổ Để nó nổ Big Bang Thành cái vũ trụ bây giờ Thì tôi nghĩ là Chúng ta phải thảo luận thêm Về Stephen Hawking Thì chúng ta mới trả lời được Cái câu hỏi của lý thuyết Big Bang Hay là nguồn gốc vũ trụ Thưa giáo sư Vừa rồi giáo sư có nói đến một cái ý rất là quan trọng Là nhiều người cho rằng trong sự hình thành của vũ trụ Thì chắc chắn sẽ có một cái lực nào đó tác động Từ bên ngoài tác động lên Cái sự hình thành của vũ trụ Thì tôi chợt nhớ đến một số bài báo tôi có đọc được Là người ta đã phát hiện rằng là Đối với cả một hành tinh để hình thành lên sự sống Thì cần tối thiểu 200 thăm số khác nhau Với một cái giá trị nó cụ thể Để có thể là hành tinh đó tồn tại sự sống Ví dụ như trái đất Ví dụ như là Trọng lượng của nguyên tử oxy Và nguyên tử hydro cần phải là bao nhiêu Để đảm bảo rằng là nước có thể bốc hơi được Để có thể tạo mưa được Nhưng mà đồng thời nó cũng đủ nặng Để có thể là giữ Trên đất để cho đất nó ẩm Hoặc là nếu mà không có Một hành tinh lớn như là sao mộc Gần với trái đất để có thể là hút Những cái thiên thạch lao tới trái đất Thì trái đất cũng sẽ bị hủy diệt Đối với cả một hành tinh như trái đất ấy Cái sát xuất để 200 cái thăm số đấy sẽ ra Đồng thời ngỗ nhiên thì nó quá nhỏ Và nó sẽ không tồn tại Và người ta nghĩ rằng là phải có một lực tác động vào đó Khiến cho những cái thăm số này Ở đúng cái giá trị của nó cần thiết Đấy là một hành tinh thôi Nhưng còn đối với cả vũ trụ Thì chắc là nó sẽ phải hàng nghìn thăm số Thì mới đảm bảo rằng là vũ trụ tồn tại Thì tôi nghĩ là cái sát xuất để vũ trụ hình thành Các ngỗ nhiên thì nó không xảy ra Và chắc chắn sẽ phải có một cái người nào đó Phát động để vũ trụ hình thành Đấy là việc thứ nhất Thứ hai tôi cũng nhớ rằng là Khi người ta giải cái phương trình trường ấy Thì người ta phát hiện rằng Cái lý thiếp đích đen nó chỉ giải thích được Cái thời điểm ở cái giá trị Thời gian là 10 mũ trừ 43 Giây Tức là cái phương trình mà phương trình của Einstein Có thể áp dụng được từ đấy cho đi thôi Chứ còn trước cái giá trị Trước cái thời gian là 1 x 10 mũ trừ 43 Thì cái lý thiếp trường của Einstein Cũng không thể áp dụng được Như vậy là trước đó, trước cái giá trị đấy thì cũng không thể giải thích được Tức là về mặt khoa học Thì khoa học cũng không thể giải thích được cái giá trị trước thời điểm đó Và đấy cũng chính là những cái nạn đè Vâng, ý kiến bạn nói vừa rồi hoàn toàn đúng Mà cái người nói về cái chuyện đó nhiều nhất Và rõ nhất Và hay nhất, thuyết phục nhất Chính là ông Stephen Hawking Và chúng ta sẽ thảo luận Về ý kiến của nhà vật lý này Ý kiến của Stephen Hawking Tôi cho là nó có ý nghĩa Đại diện cho nhân loại Tại sao? Tí nữa tôi sẽ nói Còn bây giờ Có lẽ tôi muốn nói thêm một tí Mà vừa rồi nhắc đến cái gọi là entropy Thì cái định luật entropy nó hay lắm Nó quá hay Mà tôi cũng nhớ lại Ngày xưa đi học Tôi cũng hơi ngạc nhiên Là tại sao ít thấy các thầy giáo Nói đến cái định luật này Ngay cả trên đại học chứ đừng nói phổ thông Tôi tiếp thu cái định luật này Chủ yếu sau này là Qua sách và sau này Có lẽ cũng không hẳn thế Tôi cho nó có một cái chuyện gì đấy Mà người ta ít nói đến nó Có lẽ chúng ta sẽ thảo luận Cái chuyện ấy sau Có lẽ một hôm nào đó Tôi đề nghị bạn làm một cái chuyên đề Chuyên về cái định luật Entropy Cái đó tôi cho là hay lắm Thì hôm nay chúng ta Chỉ nói sơ sơ về nó Những gì nó liên quan đến cái gọi là lý thuyết Big Bang thôi Thì bữa nãy tôi có nói cái ý này này Trong cái trường phái mà người ta chống lại Lý thuyết Big Bang ấy Thì có nhiều lý do Một trong những lý do mà tôi cho là mạnh nhất Là cái họ nói rằng Vụ nổ Big Bang là một kết quả vô trật tự Nó sẽ tạo ra cái gì vô trật tự Nhưng ngược lại Nó lại tạo ra cái vũ trụ rất trật tự Hôm nay đó là cái điều vô lý Tức là cái lý thuyết Big Bang Nó trái ngược với cái định luật 2 Của nhiệt độc lực học Mà cái định luật 2 của nhiệt độc lực học Nó quan trọng đến nỗi Cái ông Eddington của anh ấy Eddington là cái người Làm cái thí nghiệm theo dõi ánh sáng Của mặt trời Khi nó đi qua gần sâu mộc Nó bị cong như thế nào Thì Eddington là người đã chứng minh Rằng anh Sanh đúng Không qua cái thí nghiệm ấy Thì Eddington là người giỏi lắm Mà ông ấy nói về cái định luật Entropy đến mức Nhưng đại ý ông nói là Bạn mà trái với định luật nào Chứ nếu bạn trái với cái định luật entropy Thì bạn hỏng rồi Cái định luật nó mạnh đến cái mức Vậy sao? Thế bây giờ người ta bảo là Lý thuyết Big Bang là trái với định luật entropy đấy Quả thật Nếu chúng ta không có một cái gì khác Để ủng hộ lý thuyết Big Bang Thì đúng là lý thuyết Big Bang hỏng rồi Bởi vì nó trái với định luật entropy rồi Vậy Tôi đưa ra một giả thuyết rằng Có một cái lực lượng nào đó tồn tại Mà khoa học không tiếp cận được Nó can thiệp vào Cái quá trình đó Can thiệp vào cái quá trình hình thành vũ trụ Nếu không có cái lực lượng ấy Nó tác động vào Thì quả thật là vụ nổ Big Bang sẽ dẫn đến hỗn loại Chứ không có Một cái thế giới vũ trụ trật tự như chúng ta Cho nên Cái giả thuyết mà tôi vừa đưa ra Tôi nói thật là mang tính khoa học Chứ không phải là Vô căn cứ đâu Rất có thể một ngày nào đó Người ta tìm ra đấy Cái đó thì thôi tôi không biết Nhưng về mặt logic buộc phải có Một cái lực lượng như thế Đấy là entropy Mà chống lại Big Bang Nhưng bây giờ Entropy lại Thuận theo Big Bang Người ta cũng lại thấy Đó là tình trạng vũ trụ Đang rãn nở rất nhanh Rãn nở rất nhanh tức là tan loãng Tan loãng thì dần dần sẽ Đi đến chỗ tiêu vong Nó sẽ trở về số 0 Tức là nó tiêu vong Và đấy là tuân thủ đúng entropy rồi Vậy sao Vậy thì vũ trụ vẫn tuân thủ Định luật entropy Và hôm nay tôi muốn nói với bạn rằng Nói với quý vị Rằng bất kể một quá trình nào Cũng cần phải có sự can thiệp Của một Của một gì Của một lực lượng nào đó Biến vô trật tựa thành trật tựa Đấy là kiến thức mà tôi cho là Quan trọng nhất trong mọi kiến thức Bởi vì Nếu quý vị Nếu bạn theo dõi Thì bạn sẽ thấy tất cả mọi thứ xung quanh của bạn Nó đều có xu hướng vô trật tựa Nó có xu hướng Đó là định luật entropy Mà có một người Việt Nam nào đó Tôi không nhớ tên Ông ấy dịch cái chữ định luật entropy Thành tiếng Việt là cái gì bạn có biết không Dịch hay quá Dịch là Quý luật Tàn úa Tức là cái gì nó cũng phát triển Theo cái hướng là tàn úa Mà muốn cho nó không tàn úa Bạn phải một cung cấp năng lượng Nhưng năng lượng chưa đủ Năng lượng không đủ bằng chứng là gì Một cái cây Bạn bẻ một cái cành vào nó Bạn vứt ra ngoài nắng Đấy ra ngoài nắng tức là nó được cung cấp năng lượng nhiều lắm Nó không bao giờ sống lại được Vậy muốn cho một cái cây Mà nó sống được Thì năng lượng là điều kiện cần thôi chứ không đủ Vậy phải có cái gì nữa Nó có lực sống Mà cái đó Trong các cái tài liệu mà tôi đọc được Nó gọi là gì bạn biết không Tiếng Anh nó gọi là teleonomy Tức là một cái loại thông tin Đặc biệt cái loại thông tin Nếu nó biến cái năng lượng gọi là từ mặt trời Nó biến thành năng lượng có ích Có ích Chứ không phải là cứ có năng lượng Mà bạn sống được đâu Thí dụ bạn cứ trời mà cứ nóng Liên tục 40 độ 50 độ Thì là nhân loại chết hết rồi Đó thôi được rồi Nói về cái entropy như thế thôi Và có cái này này Hiện nay chúng ta nghe thấy những cái từ ngữ như thế này Nhiều người nghe thấy Thuộc từ ngữ nhưng mà không hiểu Đó là vật chất tối và năng lượng tối Thì tại sao lại có cái khái niệm Vật chất tối và năng lượng tối Thì cái vật chất tối tôi không nói nữa Tôi nói cái năng lượng tối thôi Hiện nay vũ trụ rắn ở gia tốc Thế thì cái điều này nó trái Với lực hấp dẫn Tại sao nếu mà chỉ có lực hấp dẫn Thì vũ trụ sẽ có xu hướng Và co cụm lại Nhưng đằng này nó lại rắn ra Thì điều đó nó có một cái gì đấy Nó chống lại cái lực hấp dẫn Thì người ta đoán là có một cái thứ năng lượng Đặc biệt nào đó Và nó ứng với cái Hằng số vũ trụ âm của ông Anh Sanh Thôi chuyện ấy nói thế thôi Bây giờ tôi nghĩ là phải Phải quay về ông Stephen Hawking đi Bởi vì chuyện ông Stephen Hawking Tôi cho là hay lắm Nó hay là theo cái nghĩa là nó đại diện Cho nhân loại Nhân loại thế kỷ 20 Tại sao tôi dám nói thế Là bởi vì thế này Những cái gì hay nhất của nhân loại Có ở ông Hawking Nhưng cái gì dở nhất của nhân loại Cũng có ở ông Hawking Cho nên tôi bảo ông Hawking chính là một đại diện Của nhân loại Đặc biệt nhân loại thế kỷ 20 Và câu chuyện ông Hawking tôi nói liên quan đến những câu hỏi của bạn Về lý thuyết Big Bang Chúng ta tạm thời kết thúc Chủ đề về Lý thuyết Big Bang ở đây Bằng một cái kết luận là gì Lý thuyết Big Bang Giải thích về sự hình thành của vũ trụ Thông qua một vụ nổ lớn Tuy nhiên Thì nó không giải quyết một cách triệt đẻ Tại vì nó không thể nói rõ Nguyên tử, nguyên thủy đấy Được hình thành từ đâu Và nó cũng không giải quyết đến triệt đẻ Cái thời gian zero ban đầu Và nó sẽ khẳng định rằng là cần phải có một cái bàn tay nào đó Một cái lực nào đó bên ngoài Tác động đến cái vụ nổ đấy Và làm cho cái vụ nổ Nó được diễn ra một cách Có trật tự để hình thành nên vũ trụ Có trật tự này đúng không ạ Và thông thường như thế thì người ta gọi là Có một đứng sáng tạo Nào đó có thể là tác động vào quá trình Của vụ nổ lớn Vâng hoàn toàn đúng, tôi nhất trí quan niệm ấy Có nghĩa là sao Có nghĩa là vật lý, chính vật lý Dẫn đến kết luận Ất phải có Đứng sáng tạo Chứ bạn Quan niệm đứng sáng tạo là chuyện của tôn giáo Sai, bạn sai Tất nhiên tôn giáo họ cũng tin vào cái điều ấy Nhưng cái chuyện mà tôn giáo họ tin vào đứng sáng tạo Theo cái trực giác của họ Thì đấy là việc của họ Còn chính khoa học Cũng phải đi đến kết luận là phải có đứng sáng tạo Nếu chữ đứng sáng tạo Mà có thể gây nên những nhầm lẫn Với những cái Thần học, tôi đề nghị Là chúng ta gọi, đó là nhà thiết kế vũ trụ Hay là lập trình vũ trụ Phải có Tôi nghĩ là câu chuyện về lý thuyết Big Bang Nó còn nhiều chi tiết Để mà thảo luận lắm Nhưng vừa rồi chúng ta cũng đã Đi đến những cái nhận định Tôi cho là quan trọng nhất rồi đấy Có lẽ cũng đã đến lúc Chúng ta phải Tạm dừng những cái điều mà vừa thảo luận Hẹn một dịp khác Chúng ta sẽ tiếp tục Bởi vì những vấn đề nó lớn lắm Nói như thế nó chưa đủ Để bây giờ tôi nghĩ là Chuyển sang cái nan đề Là cái nan đề sáng thế Là ai tạo ra Nguyên tử nguyên thủy Và ai kích nổ cái Big Bang Nhưng mà dù bạn trả lời thế nào Chắc nữa thì vẫn có người lại hỏi Một cái câu hỏi còn khó hơn Là nếu có người Nếu có ai đó, nếu có một cái lực lượng Nào đó, một cái sức mạnh nào đó Tạo ra cái nguyên tử nguyên thủy Thì người ta lập tức đặt câu hỏi là Thì ai tạo ra Cái lực lượng ấy Nó gọi là một cái chuỗi Logic không bao giờ có điểm cuối cùng Thì tôi không biết là bạn có bao giờ bạn Để ý đến những cái câu hỏi Như thế chưa Cảm ơn giáo sư Tôi cũng có nhận được nhiều câu hỏi như vậy Từ một số bạn bè Cũng như đã đọc trên Internet về câu hỏi tương tự như vậy Nhưng có lẽ là chúng ta sẽ đẻ Cái chủ đề đó cho một video tiếp theo Và bây giờ chúng ta sẽ Tạm biệt khán giả và hẹn khán giả Ở một cái video tiếp Để trả lời cái câu hỏi đó Kính thưa quý vị khán giả Bây giờ chúng ta đã có một khoảng thời gian trao đổi rất thú vị Cùng với giáo sư Phạm Bề Hưng Về lý thuyết Big Bang Về sự hình thành của vũ trụ Tuy nhiên lý thuyết Big Bang mặc dù rất hấp dẫn Và rất hay, tuy nhiên nó có những giới hạn Và từ lý thuyết Big Bang Người ta lại phát hiện rằng Vẫn cần một lời kêu nói đó Hay một nhà thiết kế vũ trụ nào đó Đã tác động vào để tạo ra vũ trụ này Đã tạo ra Nguyên tử nguyên thủy đầu tiên Và người ta gọi rằng Đó là một nhà thiết kế vũ trụ Hay còn gọi là đứng sáng tạo Và chúng tôi xin phép được kết thúc Video ngày hôm nay tại đây Và rất mong quý vị khán giả sẽ đến Video tiếp theo đó là Nếu đứng sáng tạo tạo ra vũ trụ Thì ai là người đã tạo ra đứng sáng tạo Xin cảm ơn quý vị khán giả Xin cảm ơn giáo sư Cảm ơn bạn và cảm ơn tất cả quý vị khán giả