Mẹ Nghiêm Khắc Giúp Con Nên Người | Nét Đẹp Truyền Thống | Mỹ Đức Dưỡng Tâm

Chào mừng quý khán thính giả đến với chuyên mục Mỹ-Đức dưỡng tâm của kênh Nét đẹp truyền thống, nơi tồn vinh những vẻ đẹp của người phụ nữ xưa và ngày. Thưa quý vị, nữ nhân quá khứ có tàm tòng tứ đức cần tuân theo. Tứ đức chính là đức, ngôn, dung, công mà chúng ta đã tìm hiểu trong sách nữ giới. Vậy tàm tòng là gì? Đó chính là tài gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phù tử tòng tử. Có người giải thích là người phụ nữ luôn phải nghe theo nam giới. Ở nhà thì nghe lời cha, lấy chồng thì nghe lời chồng, chồng qua đời thì nghe lời con. Điều này có đúng không? Có phần đúng và có phần không đúng. Bởi cách giải thích nói trên thường được dùng để mình họa cho ý kiến rằng phụ nữ trong quá khứ có thần phận địa vị thấp kém, không có tiếng nói trong gia đình. Sự thực thì sao? Chúng ta hãy cùng phân tích và tìm hiểu. Đầu tiên nói về tài gia tòng phụ. Con gái chưa lấy chồng, còn ở trong nhà thì cần nghe lời cha. Câu này thực ra không có ý tiêu cực. Con gái vâng lời cha mẹ là điều đương nhiên. Chữ tòng thứ hai là xuất giá tòng phụ, có nghĩa là lấy chồng thì theo chồng. Chúng ta có thể từng nghe một câu tương tự, đó là thuyền theo lái, gái theo chồng. Trong một gia đình thì chồng là trụ cột, là người trụ gia đình, trách nhiệm gánh vác nhiều hơn và là người định hướng cho gia đình. Người phụ nữ trở sinh có đặc tính yếu mềm, cẩn thận, tình tế, nhân hậu, phù hợp với vai trò nuôi dưỡng, nâng đỡ, phụ giúp. Ví như chồng làm quan thì vợ phụ giúp chồng tìm hiểu tình huống của dân chúng, góp ý cho chồng cách quản lý cấp dưới, dạy con cái hiểu biết tạo lý, để sau có thể đi theo con đường của cha. Như vậy tạo thành một trình thể cùng nhìn về một hướng, cùng đi theo một mục tiêu, chứ không phải là vợ chồng thân ai nấy lo. Trong trình thể đó, người chồng là người dẫn hướng, người vợ là người hỗ trợ. Như vậy xuất giá tòng phù thể hiện hàm ý yêu thương, giúp đỡ tôn trọng chồng, theo đúng vai trò của phụ nữ, cũng là thể hiện trách nhiệm và đạo nghĩa của phụ nữ, chứ không hề có ý hạ thấp nữ giới. Chữ tòng cuối cùng, phù tự tòng tự, chồng qua đời thì theo con trai, nếu theo cách giải thích là mẹ phải nghe lời con thì càng sai lệch. Thực ra vai trò của người mẹ là vô cùng quan trọng trong việc giáo dục con cái, cho nên để có được những bậc danh nhân thì người mẹ của họ thường cũng là người phụ nữ xuất chúng. Một người mẹ luôn nghe lời con thì có thể dạy con thành tài không? Chắc chắn là không. Và thậm chí có một sự thật là nhiều người mẹ nổi tiếng chú đáo và nghiêm khắc trong việc dạy con trai. Ví như mẹ của Mạnh Tử, mẹ của Nhạc Phi, mẹ của Tể tướng Điển Tắc, v.v. Sau đây kính mời quý vị cùng đến với một số câu chuyện dạy con của những người mẹ thời cổ đại để có thể nhìn nhận rõ hơn về chủ đề này. Câu chuyện thứ nhất, Trần Phùng đánh con Vào thời Bắc Tống, có một vị tần quốc công họ Trần, tên là Tỉnh Hoa. Vợ ông Phùng Phu Nhân là mẹ của tiết độ sứ Trần Nghiêu Tư. Phùng Phu Nhân trị gia vô cùng nghiêm cẩn. Ba người con trai của bà, ai cũng đều thì đỗ tiến sĩ. Có một lần, Trần Nghiêu Tư làm thái thú ở Kinh Nam mãn nhiệm trở về nhà. Phùng Phu Nhân bèn hỏi, Con làm quan ở một nơi nổi tiếng, vậy con có chính tích nổi bật nào không? Trần Nghiêu Tư hộ thèn đáp rằng, không có ạ. Phùng Phu Nhân nghe xong, trong lòng không được vui. Có một lần, người trong nhà nói chuyện phiếm, nói đến Kinh Nam chính là con đường giao thông quan trọng để qua lại. Khách qua đường so tài bắn tên với Trần Nghiêu Tư. Không có ai là không nhường Trần Nghiêu Tư. Phùng Phu Nhân nghe xong, nổi giận nói rằng, Cha của con dạy rỗ con, bảo con phải tận trùng, tận hiểu, giúp đỡ đất nước. Này con làm quan, không biết phải thi hành chính sách, nhân từ, để giáo hóa nhân dân. Ngược lại, lại chuyển đi học loại tai lẻ, để khoe khoang bản thân. Đây đâu phải là nguyện vọng ban đầu, cha con dạy bảo con. Nói xong, ba bèn cầm gậy đánh Trần Nghiêu Tư, làm cho túi kim ngư đeo trên mình của Trần Nghiêu Tư, cũng rời xuống đất vỡ vụn. Lữ khôn bàn rằng, mẹ của Trần Nghiêu Tư thật là nghiêm minh. Biết việc giỏi bắn tên không phải là chức trách của thái thú. Đây đúng là hiểu rõ lý lẽ. Con trai làm quan lớn mà ba còn cầm gậy đánh phạt để dạy bảo. Đây quả thật là yêu cầu nghiêm khắc. Hiền minh mà lại nghiêm khắc, chẳng trách ba người con trai của bà đều giữ chức vụ quan trọng. Câu chuyện thứ 2 Tạ Thị phạt con trai Ngô Hạ là một học giá nổi tiếng của triều đại nhà Tấm. Mẹ của ông là Tạ Thị, là người mẹ có phương pháp giáo dục con vô cùng nghiêm khắc. Trong rất nhiều câu chuyện kể về cách dạy con của Tạ Thị, có một câu chuyện được hậu nhận nhắc đến rất nhiều như sau. Một ngày nọ, mẹ của Ngô Hạ tình cờ nghe được Ngô Hạ nói chuyện với một vị khách đến chơi nhà về những thiếu sót, khuyết điểm của những người khác không có mặt tại đó. Bà đã trở nên rất nóng giận và sau khi người khách rời đi, bà đã đánh Ngô Hạ 100 roi. Một người họ hàng đã cố chấn tĩnh bà và nói Nói về những điểm mạnh hay những thiếu sót, khuyết điểm của người khác là điều bình thường của những người đọc sách. Có gì sai đâu, sao bà lại đánh con đến như vậy? Mẹ của Ngô Hạ thờ dài và nói Tôi nghe nói rằng nếu cha mẹ thực sự yêu thương con gái của họ, họ phải cố gả con gái mình cho một người chỉ thức, có thể rất thận trọng về những điều mà anh ta nói xa. Tôi chỉ có một mình nó là con trai. Tôi đang cố gắng làm cho nó hiểu về đạo nghĩa và những luân lý đạo đức làm người, nếu nó không thận trọng về những điều được nói xa. Tức là nó đang quên mẹ của nó. Nó hiện giờ như vậy thì nói gì đến đạo sự thế lâu dài được đây? Mẹ của Ngô Hạ sau đó đã khóc và không ăn uống gì. Từ đó về sau, Ngô Hạ trong lòng sợ hãi hết lòng tù dưỡng bản thân mình, cuối cùng trở thành nhân vật rất có tiếng tâm. Có thể thấy mẹ của Ngô Hạ cho rằng việc một nam nhân chân chính nói xấu so lưng người khác là một việc làm phi thường nghiêm trọng. Hậu quả bề mặt có thể là không lấy nổi vợ vì không ai muốn gả con gái cho người đàn ông như vậy. Xét tiến sâu xa, có thể anh ta sẽ trở thành một kẻ thất phu không biết đạo nghĩa. Người quần tử phải thận trọng trong lời nói. Khi thấy ai đó làm sai thì dùng sự việc đó để tù chính bản thân. Nếu mình có hành động như thế thì phải thay đổi. Nếu mình không làm như thế thì cần phải đề phòng, lấy đó làm gương để không phạm phải sai lầm. Văn hóa tù dưỡng thời cổ đại cũng yêu cầu hướng nội tự xét chính mình, kiềm điểm hành vi lời nói của chính mình. Như Ngô Hạ nói những lời bản tán thị phi. Nếu không ngăn chặn tư sớm, sẽ có thể từ từ dẫn đến những sai lệch lớn về nhân cách. Mẹ của ông là nữ nhân nhưng lại hiểu rõ đạo người quần tử. Tuy dạy con có vẻ quá khắt khe, nhưng nhớ đó con bà mới có được thành tựu về sau. Phòng thái của bà cũng quả thực rất cứng rắn so với các nữ nhì thông thường. Câu chuyện thứ ba Mẹ Triệu Quát hiểu tài con Triệu Mẫu là mẹ của Triệu Quát, là đại tướng nước Triệu thời chiến quốc, con trai mã phục quần Triệu Sa. Có điển tích Triệu Mẫu viết thư cho Triệu Vương khuyên vua không nên dùng con trai bà. Nhưng Triệu Vương không nghe, cuối cùng quần Triệu đài bại dưới tay Triệu Quát. Triệu Quát từ nhỏ đã học bình pháp, bàn về chiến lược, rất có khẩu khí của nhà quân sự đứng đầu thiền hạ. Cha là Triệu Sa từng bàn với Triệu Quát về việc bải bình bố trận. Cũng thường bị cầu ta nói cho á khẩu, khó mà bắt bẻ được. Nhưng Triệu Quát không được tra đồng tình. Triệu Mẫn hỏi vì sao như vậy? Triệu Sa đáp. Cầm quân đánh nhau là việc đặt tính mạng vào chỗ chết. Thế mà Triệu Quát coi việc cầm quân là việc dễ dàng nhẹ nhàng. Sau này nước Triệu không dùng Triệu Quát làm tướng thì thôi. Nếu dùng hắn, người làm cho nước Triệu thảm bại nhất định sẽ là nó. Sau này Triệu Sa chết, Triệu Vương trọng dụng Triệu Quát làm đại tướng quân. Triệu Mẫu sau khi nhận được tin Triệu Vương bổ nhiệm con trai bà là Triệu Quát làm đại tướng thì ngày đêm đứng ngồi không yên. Bà biết con trai không phải là loại người làm đại tướng. Trách nhiệm nặng nẻ như thế nó thực sự không đảng đường nổi. Điều làm Triệu Mẫu không yên tâm nhất là quân đội nước Triệu hiện đang cầm cự với quân tần ở Trường Bình. Triệu Vương trúng kế phản gián của nước tần bãi bỏ nguyên đại tướng Liêm Pha. Con trai Trừa Hề có kinh nghiệm chiến đấu đi nhậm chức, đánh trận bị thua, mất thành, mất đất. Điều này không chỉ có hại cho đất nước mà còn hại cả con trai. Thế là bà Quyết viết một phong thư gửi Triệu Vương trần thuật những sự được mất lợi hại. Trong thư Triệu Mẫu viết rằng Đại Vương đừng có cho rằng nó là con trai của đại tướng Triệu Sa. Là nó nhất định cũng có tài năng của một đại tướng. Thật ra sự khác biệt giữa cha con nó rất lớn. Cha nó lúc còn sống làm đại tướng. Mỗi lần được đại vương bàn thưởng không bao giờ giữ lại cho mình và người nhà mà đem toàn bộ phần thưởng cho các tướng sĩ chiến đấu dũng cảm. Lúc nhận lệnh toàn bộ thể xác và tình thần đều tập trung vào việc dẫn bình đánh trận không hề hỏi qua chuyện gia đình. Thế nhưng con trai tôi lại hoàn toàn không giống cha nó. Đại vương bàn thưởng của cài vàng bạc cho nó nó đều cất trong nhà lại còn luôn luôn chuẩn bị đặt mua phòng ốc điền sản. Chí hướng của nó trật thẹp như thế. Đấu ốc nồng cản như thế. Làm sao có thể làm đại tướng cho tốt được? Tôi xuất phát từ sự an nguy của nước triệu. Thình cầu đại vương đừng nên ủy nhiệm con trai tôi làm đại tướng. Triệu vương nhận được lá thư của triệu mẫu lắc đầu nói Thiên hạ có người mẹ nào không vui mừng vì con trai mình được thang quan? Mẹ của triệu quát không tán thành con trai làm đại tướng. Thật là người kỳ quái. Ta không thể nghe lời bà ta được. Triệu mẫu biết triệu vương không nghe lời khuyến cáo của mình. Nhất định sẽ bổ nhiệm triệu quát làm tướng thì không còn cách nào. Đành viết cho triệu vương một lá thư nữa nói rằng Tôi hiểu rõ con trai tôi nhưng đại vương không nghe theo lời tôi. Sau này nếu như triệu quát thuộc trận chỉ xin đừng liên lụy đến gia đình tôi. Triệu vương nhận thư đồng ý miễn trách nhiệm cho gia tộc họ triệu nếu như triệu quát thuộc trận. Thế dù triệu quát bừng bừng khí thế lên đường hàng hái dẫn quân ra chiến trường cuối cùng thất bại thảm hại toàn quân bị diệt. Bản thân triệu quát cũng bị tình bắn mạ chết. Vì triệu mẫu đã có lời nói trước nên triệu già không bị liên lụy. Đúng như lời vừa nước triệu nói người mẹ nào cũng vui mừng khi con mình được thăng quan nhưng họ chỉ vui khi con của họ có năng lực đó. Mẹ của triệu quát hiểu rõ khả năng của con trai mình. Anh ta thường ngày phô trương tài năng thậm chí được nhiều người khen người nhưng cũng chỉ là bàn việc binh trên giấy chứ chưa từng có kinh nghiệm thực chiến. Tính cách lại ngồng cuồng sốc nổi và tầm nhìn thì hạn hẹp. Lòng thương con của bà thể hiện bằng cách cố gắng ngăn con trai mình trở thành đại tướng quân. Bề mặt là ngăn đường thăng tiến của con thực chất là đang cố cứu anh ta một mạng. Tiếc rằng người con này không chịu nghe lời mẹ mà tự trận ngay trong lần đầu làm đại tướng. Còn liên lụy đến rất nhiều tính mạng, bình sĩ. Đúng là không ai hiểu con bằng cha mẹ. Kính thưa quý vị, còn rất nhiều câu chuyện để chúng ta có thể hiểu rõ hơn về phong thái nghiêm cẩn, đức hành sâu dày của những người phụ nữ cổ đại. Xin mời quý vị cùng theo dõi trong những tập tiếp theo của Mỹ Đức Dưỡng Tâm. Xin chào và hẹn gặp lại!