Phân tích cuộc điện đàm Trump-Tập: Đất hiếm, quyền lực và sự im lặng bí ẩn của Trung Nam Hải

Khiên Chi xin kính chào quý vị. Chuyện gì đang thực sự xảy ra bên trong Trương Nam Hải? Sau 15 ngày biến mất đầy bí ẩn, lãnh đạo Tập Cận Bình đột ngột tái xuất, nhưng không phải tại văn phòng quen thuộc, mà lại ở chính nơi ở cũ của Mao Trạch Đông, một tín hiệu quyền lực chấn động hay dấu hiệu của một cuộc đấu đá nội bộ đang đến hồi kết. Ngay sau đó, một cuộc điện đàm khẩn cấp với Tổng thống Trump diễn ra, mà kết quả của nó lại vô cùng kỳ lạ. Trương Nam Hải im lặng một cách đáng sợ, trong khi ông Trump lại đơn phương tuyên bố thắng lợi. Vậy trong quyền lực của ông Tập đang luôn lai, hay đây chỉ là màn khởi đầu cho một ván cờ lớn hơn, nơi vũ khí đất hiếm chỉ là một con tố thí? Tất cả những ẩn số này, sẽ được Văn Triều tiên sinh giải mã ngay trong video ngày hôm nay. Sau khi lãnh đạo Tập Cận Bình xuất hiện vào ngày 4 tháng 6 để hội kiến với Tổng thống Belarus Lukashenko đang ở thăm tại Trương Nam Hải, ông đã liên tiếp có các hoạt động trong 2 ngày, 5 và 6 tháng 6. Vào ngày 5 tháng 6, ông đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Hoa Kỳ Trump, và vào ngày 6 tháng 6, ông đã tiếp nhận sự bái kiến của Ban thiền Lạt Ma đời thứ 11, Udini, tại Trương Nam Hải. Địa điểm của cuộc gặp thực chất chính là phòng khách nhỏ, nơi ông đã có buổi trà đàm với phái đoàn của Tổng thống Lukashenko 2 ngày trước đó. Sự khác biệt duy nhất là khi gặp Ban thiền Lạt Ma, có thêm một tấm bình phong được bài trí. Cách dùng từ của Tân Ha Xã khi đưa tin về sự kiện này cũng khá thú vị. Họ nói rằng ông Tập Cận Bình tiếp nhận sự bái kiến của Ban thiền Lạt Ma, chứ không phải hội kiến hay tiếp kiến. Việc dùng từ bái kiến nhằm thể hiện rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc đang thực thi quyền tông chủ đối với Tây Tạng, một cách nói kế thừa từ thời nhà Đại Thanh. Vấn đề đặt ra là tại sao lãnh đạo Tập Cận Bình lại đột nhiên muốn gặp gỡ một nhà lãnh đạo của Phật giáo Tây Tạng. Nguyên nhân là do ngày 17 tháng 5 năm nay là một ngày nhạy cảm đối với người dân Tây Tạng. Đó là ngày kỷ niệm 30 năm Vị Linh Đồng Triển Thế của Ban thiền Lạt Ma, đời thứ 11, người được Đạt Lai Lạt Ma công nhận bị buộc phải mất tích. Trong lịch sử, Đạt Lai Lạt Ma và Ban thiền Lạt Ma có truyền thống công nhận Linh Đồng Triển Thế của nhau. Vị Linh Đồng Triển Thế, Ban thiền Lạt Ma đời thứ 11, do Đạt Lai Lạt Ma xác nhận đã biến mất cùng với gia đình khi mới 6 tuổi, và từ đó đến nay hoàn toàn bật vô âm tín. Nếu còn sống, năm nay ông đã là một người đàn ông 36 tuổi. Trong khi đó, vị mà lãnh đạo Tập Cận Bình vừa tiếp kiến tại Trung Nam Hải lại là một Linh Đồng Triển Thế do chính Đảng Cộng sản Trung Quốc chọn ra. Trường hợp là, 5 vị Ban thiền Lạt Ma trước đó mất tích cũng chính là 5 vị kỷ niệm này, được Đảng Cộng sản Trung Quốc lựa chọn, đánh dấu một cuộc mốc 30 năm. Cứ mỗi 10 năm, vị Ban thiền Lạt Ma này lại phải đến Bắc Kinh để bái kiến lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc một lần. Đây chính là nguồn gốc của cuộc gặp mặt lần này. Vào năm 2015 đã có một lần và năm 2005 cũng có một lần. Tuy nhiên, trọng tâm lần này không phải là hoạt động bái kiến, mà là việc lãnh đạo Tập Cận Bình một lần nữa xuất hiện công khai sau 15 ngày vắng mặt. Điều này đã thu hút những góc nhìn quan sát khác biệt, đó là địa điểm của buổi bái kiến lần này. Năm 2005, địa điểm ông Hồ Cầm Đào tiếp nhận sự bái kiến của Ban thiền Lạt Ma 15 tuổi là tại Đại lễ đường Nhân dân trong sảnh Tây Tạng. Năm 2015, địa điểm lãnh đạo Tập Cận Bình tiếp nhận sự bái kiến của vị Ban thiền Lạt Ma này cũng ở Trưng Nam Hải, nhưng không phải là một phòng khách. Địa điểm tiếp nhận bái kiến năm nay lại chính là nơi đã hội kiến Tổng thống Lukashenko vào ngày 4 tháng 6. Vì vậy, phòng khách này đã xuất hiện liên tiếp 2 lần vào ngày 4 và ngày 6 tháng 6. Điều này cần được chí một chút, liệu đây có phải là nơi làm việc thường trực của lãnh đạo Tập Cận Bình trong tương lai? Tại sao thông tin về địa điểm này lại nhạy cảm đến vậy? Đó là vì từ khi Đảng Cộng sản Trung Quốc thành lập chính quyền và chuyển vào Trưng Nam Hải, nơi làm việc của các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc kế nhiệm đều ở Cần Chính Diện thuộc Nam Uyển của Trưng Nam Hải, Tổng Vĩ Thư Thường Tiếp Khách tại Đào Xanh Đài. Địa điểm lãnh đạo Tập Cận Bình tiếp kiến Tổng thống Lukashenko và Ban Thiền Lạt Ma lần này cũng nằm ở Đào Xanh Đài. Một số người đã nhận ra rằng đây là thuần nhất trai trong phòng trạch viên ở Trưng Nam Hải. Truyền thông Belarus đã tiết lộ thêm chi tiết về cuộc gặp của lãnh đạo Tập Cận Bình với Tổng thống Lukashenko, cho biết lãnh đạo Tập Cận Bình đã nói với Tổng thống Lukashenko rằng, đây là lần đầu tiên tôi gặp ngài ở đây, văn phòng của tôi ở ngay bên cạnh. Nhìn trên bản đồ, phòng trạch viên cách Cần Chính Điện một vài tòa nhà, không thể gọi là bên cạnh. Quảng cách giữa hai nơi này trên mạng được cho là khoảng 350 mét, đi bộ mất khoảng 5 phút. Phòng trạch viên thực chất là nơi ở của Mao Trạch Đông năm xưa. Do đó, điều này đã dấy lên suy đoán rằng liệu lãnh đạo Tập Cận Bình có phải đã rời khỏi văn phòng Tổng Vĩ Thư cũ ở Cần Chính Điện hay không? Việc ri rời cả văn phòng tự nhiên cũng làm dấy lên nhiều đồn đoán hơn về quyền lực của ông. Hiện tại, những suy đoán từ thông tin về địa điểm này mới chỉ bắt đầu. Chúng ta sẽ tạm gác lại ở đây, chờ có thêm manh mối sẽ tiếp tục thảo luận. Sau khi lãnh đạo Tập Cận Bình kết thúc chiến thị giáp tại Hà Nam vào ngày 20 tháng 5, hoạt động mang ý nghĩa quyết sắc nhất mà ông tham gia có lẽ là cuộc điện đàm với Tổng thống Hoa Kỳ Trump vào ngày 5 tháng 6. Về việc tiếp kiến Tổng thống Lukashenko vào ngày 4, theo thông cáo báo chí của cả hai bên, nội dung chiếu là những lời lẽ xã giao như củng cố tỉnh hữu nghị, làm sâu sắc thêm hợp tác, không đề cập đến vấn đề cụ thể nào và cũng không ký kết bất kỳ thỏa thuận nào. Ít nhất từ các nguồn tin công khai không thể thấy được ý nghĩa quyết sắc của hoạt động này. Nhưng cuộc điện đàm với Tổng thống Trump thì khác, cần phải phân tích kỹ lưỡng bởi vì cuộc chiến thuế quan Trung Quốc-Hoa Kỳ hiện là một vấn đề lớn liên quan đến nội chính của mỗi nước, đặc biệt ảnh hưởng rất lớn đến kinh tế Trung Quốc. Do đó, cuộc điện đàm như vậy chính là nơi thể hiện rõ nhất liệu lãnh đạo Tận Cận Bình có còn nắm quyền quyết định và chủ đạo các vấn đề lớn hay không. Đây cũng là một bằng chứng trực tiếp để chúng ta kiểm chứng những tin đồn và xem liệu lãnh đạo Tận Cận Bình có tiếp tục nắm giữ quyền lực hay không. Vào ngày 5 tháng 6, sau cuộc điện đàm giữa lãnh đạo hai nước Trung Quốc và Hoa Kỳ, truyền thông nhà nước Trung Quốc đã đưa ra một bản tin ngắn nói rằng Tổng thống Trump đã gọi điện đến. Tuy nhiên, trên trang web chính thức của Tòa Bạch Ốc, trong mục tin tức và thông cáo báo chí, cho đến hôm nay vẫn chưa có thông báo chính thức về cuộc điện đàm này. Chính Tổng thống Trump đã thông báo về cuộc nói chuyện này qua mạng xã hội của mình. Xin lưu ý, đây là một điểm rất kỳ lạ. Vậy Tổng thống Trump đã nói gì? Tóm lại, có mấy điểm chính. Thứ nhất, hai vị đã nói chuyện trong một tiếng rưỡi, chỉ bàn về thương mại, không nói về các vấn đề khác như chiến tranh Nga, Ukraine hay vấn đề Iran. Thứ hai, họ đặc biệt đề cập đến vấn đề Trung Quốc xuất cảng đất hiếm. Thứ ba, vãi đoạn hai bên sẽ sớm bắt đầu vòng đàm phán thứ hai. Thời gian và địa điểm sẽ được công bố sau. Thứ tư, lãnh đạo Tập Cận Bình đã mời Tổng thống Trump và đệ nhất phu nhân thăm Trung Quốc. Và Tổng thống Trump cũng đã đáp lại bằng một lời mời tương tự. Nội dung chính chỉ có vậy, còn lại là những lời mà Tổng thống Trump thường nói, nhưng rất vui vẻ, cuộc nói chuyện rất tích cực. Có một câu khá quan trọng, Tổng thống Trump nói về sự phức tạp của các sản phẩm đất hiếm sẽ không còn bất kỳ vấn đề nào nữa. Ý là vấn đề xuất cảng đất hiếm của Trung Quốc là một trong những vấn đề chính của cuộc điện đàm, và Tổng thống Trump đã vui vẻ tuyên bố rằng đã giải quyết xong, không còn vấn đề gì nữa. Nghe có vẻ như ông đã nhận được một sự nhợt bộ nào đó từ lãnh đạo Tập Cận Bình. Ngày 6 tháng 6, tin tức từ Reuters cho biết Trung Quốc đã cấp giấy phép xuất cảng tạm thời đất hiếm cho ba nhà sản xuất ô tô của Hoa Kỳ có thời hạn 6 tháng. Có vẻ như cuộc điện đàm Trump-Tập đã có hiệu quả bước đầu. Nhưng điều này có nghĩa là việc kiểm soát xuất cảng đất hiếm của Trung Quốc đã được nới lỏng, hay chỉ là một hành động mang tính hình thức. Điều này cần được kiểm chứng thêm. Từ cuộc điện đàm này, chúng ta có thể phân tích được những gì? Có một vài điểm. Thứ nhất, các phương tiện truyền thông chính thống của Hoa Kỳ dường như không nắm bắt được tiến trình giao thiệp giữa hai nước. Các bản tin thường xuyên có sai lệch. Điều này có nghĩa là các kênh thu thập thông tin của họ từ phía Trung Quốc có thể không còn hiệu quả. Trước cuộc điện đàm này, các phương tiện truyền thông chính thống như Bloomberg và Winchester đưa tin rằng lãnh đạo Tập Cận Bình rất cứng rắn, chỉ đạo ông Hà Lập Phong không hợp tác với người Hoa Kỳ. Tuy nhiên, từ cuộc điện đàm, có thể thấy lãnh đạo Tập Cận Bình có thái độ nhượng bộ và hợp tác, không cứng rắn như họ nói. Về việc mời Tổng thống Trump thăm Trung Quốc, điều đó có nghĩa là lãnh đạo Tập Cận Bình đã chuẩn bị sẵn sàng để trao cho Tổng thống Trump một thứ gì đó. Bởi vì trước chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao, phái đoàn hai bên phải đàm phán xong các chi tiết, những thỏa thuận cần ký phải được thảo luận trước, nếu không sẽ là một chuyến đi vô ích gây mất mặt cho cả hai bên. Cuộc gặp của Tổng thống Trump với ông Kim Jong Un vào năm 2018 là một trường hợp đặc biệt. Những chuyện như vậy không nên xảy ra trong tiến trình ngoại giao bình thường. Đây là nội dung đầu tiên chúng ta giải mã được. Truyền thông chính thống của Hoa Kỳ có sai lệch trong việc nắm bắt tiến trình đàm phán chung Mỹ. Điểm thứ hai, tình hình thực tế có lẽ gần với việc phía Trung Quốc cứng rắn không hợp tác như truyền thông Hoa Kỳ đã nói. Có lẽ sau cuộc đàm phán ở Geneva, ông Hà Lập Phong đã trở về và gần như không làm gì, công việc không được tiếp nối. Đương nhiên, khoảng thời gian này cũng trừng với lúc lãnh đạo từ Cật Bình vắng mặt và những tin đồn về việc ông có còn nắm quyền hay không đang lan rộng. Dường như ông Hà Lập Phong cũng đã buông xoay trong thời gian này và thái độ lạch nhạt, né tránh của các quan chức Trung Quốc đã bị phía Hoa Kỳ diễn giải là cứng rắn. Tình hình này khiến Tổng thống Trump và Chính phủ Hoa Kỳ cảm thấy việc giao thiệp với tầng lớp chấp hành của Đảng Cậu Sản Trung Quốc không hiệu quả. Phải liên tiếp, lên tiếng mới gọi được lãnh đạo từ Cật Bình ra mặt. Gần đây chúng ta đang quan tâm đến tình hình nắm quyền của lãnh đạo từ Cật Bình, vậy trong cuộc điện đàm chung tập, lãnh đạo từ Cật Bình có đưa ra tuyên bố mang tính quyết sách nào không? Có thể nói tình hình vẫn chưa rõ ràng. Đây cũng là điểm kỳ lạ giải thích tại sao và Bạch Ốc vẫn chưa có thông báo chính thức về cuộc điện đàm này. Tổng thống Trump đã tự đăng bài trên mạng xã hội, nhưng mọi người đều biết mạng xã hội không chính thức. Đặc biệt là một người hay nói như Tổng thống Trump, lời nói của ông không thể được coi là chắc chắn. Việc Tòa Bạch Ốc không đưa ra tuyên bố về cuộc đàm phán đất hiếm này cho thấy, từ góc độ chính thức, thái độ là vấn đề này vẫn chưa chắc chắn. Cần phải chờ cuộc đàm phán tiếp theo để giải quyết. Thông báo chính thức của Tòa Bạch Ốc về phương diện này rất thận trọng và bảo thủ. Ở phía bên kia, trong bản tin của Tân Hoa Xã, vẫn là rộng điệu Tổng Mỹ Thư Tập chỉ đường dẫn lối cho chàng trai lãng tử lạc lối Tổng thống Trump. Bản tin nói rằng Trung Quốc và Hoa Kỳ cần cận dụng tốt cơ chế đàm phán thương mại, tôn trọng lẫn nhau, cùng có lợi, toàn là những lời lẽ xã giao. Trong bản tin của Tân Hoa Xã, Tổng thống Trump được miêu tả như một người chăm chú ghi chép, cuối cùng còn đứng nghiêm trào bày tỏ sự tôn trọng sâu sắc đối với chủ tịch Tập. Sau khi chủ tịch Tập đưa ra lời mời thăm Trung Quốc, Tổng thống Trump lại vui mừng khôn xiết, chân thành cảm ơn như thể được ban ơn. Vấn đề cụ thể duy nhất được đề cập trong bản tin của Tân Hoa Xã không phải là thương mại mà là vấn đề Đài Loan. Lãnh đạo Tập Cận Bình đã nhắc nhiều Hoa Kỳ phải xử lý thận trọng vấn đề Đài Loan, tránh để Đài Loan độc lập, kéo quan hệ Trung Quốc-Hoa Kỳ vào vòng đối đầu. Tân Hoa Xã cũng cho biết Tổng thống Trump đã tái khẳng định chính sách Một Trung Quốc của Hoa Kỳ. Phần này hoàn toàn không được đề cập trong bài đăng trên Twitter của Tổng thống Trump. Có lẽ Tổng thống Trump không hề để tâm đến vấn đề này. Nói rồi cũng quên. Dấu hiệu cần quan sát nhất hiện nay là liệu lãnh đạo Tập Cận Bình có đưa ra cam kết cụ thể nào về đàm phán thương mại Trung Quốc-Hoa Kỳ hay không? Đây là bằng chứng cho thấy ông vẫn có quyền quyết định. Từ các bản tin của hai bên về cuộc điện đàm này, vẫn chưa có bằng chứng trực tiếp về điều đó. Điều duy nhất chúng ta biết hiện nay là cuộc chạy đua marathon đàm phán này sẽ còn tiếp tục. Tất nhiên, cũng có thể có một sự cân nhắc về mặt đàm phán. Đó là Đà Cộng sản Trung Quốc không muốn nhộn bộ trước khi Hoa Kỳ đạt được thỏa thuận với các đối tác thương mại khác. Vì điều đó sẽ đặt mình vào thế bất lợi. Tuy nhiên, điểm mấu chốt ở đây là chúng ta đang theo dõi liệu lãnh đạo Tập Cận Bình có đang mạnh mẽ chủ đạo các cuộc đàm phán để chứng tỏ ông vẫn nắm chắc quyền lực hay không. Đây là một trong những bước quan trọng để kiểm tra các tin đồn trong tháng 6. Từ cuộc điện đàm chung tập lần này, chúng ta chỉ có thể nói rằng tiến trình kiểm chứng tin đồn này vẫn phải tiếp tục. Tiếp theo, chúng ta sẽ mở rộng sang một vấn đề. Đó là đất hiếm có vị trí như thế nào trong thương mại Trung Quốc-Hoa Kỳ? Nó có phải là một trong những điểm chính của cuộc điện đàm Trump tập lần này hay không? Liệu việc Trung Quốc hạn chế xuất cảng đất hiếm có thực sự bóp nghẹt được Hoa Kỳ không? Kết luận trực tiếp là hiện tại nó đã có tác dụng bóp nghẹt. Đầu tháng 4, để trả đũa việc Tổng thống Trump áp thuế lên Hà Ngoài Trung Quốc, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã hạn chế xuất cảng 7 loại kim loại hiếm và một số vật liệu tử tính. Những vật liệu này đều có nguồn gốc từ đất hiếm. Kết quả là đã gây ra sự sáo trợ lớn cho chuỗi cung ứng ô tô và bán dẫn toàn cầu. Lượng tồn kho nguyên liệu của các nhà sản xuất thường chỉ đủ dùng trong vài tháng, nhiều nhất là không quá nửa năm. Nếu lượng tồn kho lớn sẽ gây áp lực về vốn cho các nhà sản xuất, hơn nữa giá của những nguyên liệu này cũng biến động, mua trước quá nhiều cũng có thể bị lỗ. Nói cách khác, từ đầu tháng 4 khi cuộc chiến Thế quan Trung Mỹ bắt đầu đến cuối tháng 6, tức là khoảng 3 tháng, là thời điểm các nhà sản xuất bán dẫn và ô tô cạn kiệt nguồn nguyên liệu tồn kho. Nếu vấn đề cung cấp đất hiếm không được giải quyết trước đó, sẽ gây ra khó khăn lớn cho các nhà sản xuất bán dẫn và ô tô. Những khối kim loại nhỏ bé này, tức là các vật liệu tử tính, tạo thành một phần quan trọng của các sản phẩm công nghệ. Một chiếc xe điện cần khoảng 1-2 kg vật liệu tử tính này. Các tua pin gió, điện thoại thông minh, UAV, thiết bị y tế đều cần đến vật liệu tử tính từ đất hiếm. Thực tế là Trung Quốc gần như độc quyền cung cấp các vật liệu này. Hiện tại, sản lượng khai thác đất hiếm toàn cầu Trung Quốc chiếm từ 60% đến 70%. Một số loại đất hiếm do Hoa Kỳ và Úc sản xuất cũng phải được gửi đến Trung Quốc để tinh luyện. Do đó, tỉ trọng năng lực tinh luyện đất hiếm của Trung Quốc trên toàn cầu còn cao hơn, đạt đến 90%. Năng lực sản xuất 500 hiệu suất cao chiếm đến 95% toàn cầu, gần như là độc bá. Tháng 4 năm nay, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thắt chặt việc xuất cảng đất hiếm, áp dụng một hệ thống giấy phép xuất cảng nghiêm ngặt hơn, khiến tiến trình mua đất hiếm của các nhà mua nước ngoài bị kéo dài. Hơn nữa, tiêu chuẩn xử lý đối với các nhà mua khác nhau cũng không giống nhau. Đây cũng là một tình trạng bổ biến ở Trung Quốc. Đối với một số nhà mua nước ngoài, Bộ Thương mại Trung Quốc đã trực tiếp từ chối với lý do thủ tục không hợp lệ và không cấp giấy phép. Đối với một số nhà mua có giá trị hơn đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc, ví dụ như các nhà sản xuất bán rận lớn, Bộ Thương mại Trung Quốc yêu cầu họ phải tiết lộ mục đích sử dụng rất chi tiết. Thực chất là yêu cầu họ tiết lộ các phần liên quan đến sở hữu trí tuệ, nếu không, sẽ không bán đất hiếm. Điều này đã tạo ra nhiều yếu tố không thể lường trước cho các nhà máy sản xuất này, nguồn cung ít đi và không biết khi nào sẽ khôi phục. Đương nhiên, vật liệu sẽ tăng giá. Trên thị trường châu Âu, một số kim loại đất hiếm đã tăng giá khoảng gấp đôi kể từ tháng 5 năm nay. Nếu vấn đề này không được giải quyết, các nhà sản xuất sẽ trì hoãn việc giao hàng theo một số hợp đồng và kế hoạch sản xuất cũng sẽ bị đảo lộn. Mà hiện tại, cả hai ngành này đều là những ngành mà Tổng thống Trump rất quan tâm. Hy vọng chúng sẽ quay trở lại Hoa Kỳ, là biểu tượng cho sự phục hưng của Hoa Kỳ. Vì vậy, chính quyền của Tổng thống Trump cũng khá xuất ruột về vấn đề này. Dẫn đến cuộc điện đàm với lãnh đạo Tập Cận Bình và vòng đàm phán thứ hai giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ sắp tới cũng sẽ tập trung vào đất hiếm. Bản tin của Tân Hoa Xã về cuộc điện đàm còn nói rằng Tổng thống Trump đã hứa chào đón sinh viên Trung Quốc đến Hoa Kỳ học tập. Tổng thống Trump có khả năng nói những lời như vậy. Điều này tạo ra một sự tương phản với thái độ trước đó của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ về việc thu hồi thị thực của một bộ phận sinh viên Trung Quốc. Đây là một dấu hiệu mới. Nói cách khác, các dấu hiệu cho thấy chính quyền của Tổng thống Trump đang liên kết với việc thu hồi thị thực của sinh viên Trung Quốc với việc Trung Quốc khôi phục xuất cảng đất hiếm. Nếu đất hiếm không được xuất cảng, sinh viên Trung Quốc sẽ phải về nước. Nếu xuất cảng đất hiếm được khôi phục, sinh viên có thể ở lại Hoa Kỳ. Tất nhiên, sự liên kết này nghe có vẻ khá lưu manh đối với một số khán giả. Chẳng phải nên việc kinh doanh ra kinh doanh sao? Tại sao lại lôi sinh viên Trung Quốc vào? Trên thực tế, những người bị thu hồi thị thực chủ yếu là sinh viên có liên hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc và học các ngành nhạy cảm. Nhưng Phạm Vi xem xét sẽ rộng hơn. Đây thực sự là một đặc điểm mới của thời đại Tổng thống Trump. Đó là ông không quan tâm đến nhiều thứ. Ông có thể vượt qua nhiều danh giới, sử dụng mọi con bài mà đối phương quan tâm để đạt được mục tiêu. Đây thực sự là một sự tương phản thú vị. Các chính trị gia chuyên nghiệp ở phương Tây, họ không phải là doanh nhân, nhưng họ lại dễ chấp nhận hơn câu nói, việc kinh doanh ra kinh doanh. Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng thường nói, làm ăn thì cứ làm ăn, cùng có lợi, đừng chính trị hóa các vấn đề thương mại. Các chính trị gia chuyên nghiệp này cũng khá tin vào điều đó. Tuy nhiên, một người thực sự xuất thân từ kinh doanh như Tổng thống Trump lại không tin vào điều đó. Chỉ cần có thể đạt được mục đích, phương pháp nào hiệu quả thì dùng. Điều này thực sự không nhất thiết phù hợp với các nguyên tắc thương mại, nhưng nó rất phù hợp với các nguyên tắc quân sự. Chiến tranh tuyệt đối không thể đánh theo cách đối phương quy định, nếu không, bạn sẽ thua ngay từ bước đầu tiên. Nhận thức rõ điểm này rất quan trọng để đối phó hiệu quả với Đảng Cộng sản Trung Quốc, có nghĩa là Đảng Cộng sản Trung Quốc không có gì để nắm thóp bạn nữa. Cuộc điện đàm của Tổng thống Trump và lãnh đạo Thầy Cận Bình diễn ra ngay sau khi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tuyên bố sẽ thu hổi thị thực của sinh viên Trung Quốc trên diện rộng. Có vẻ như chiêu bài thu hổi thị thực đã có tác dụng. Bình thường bạn lên tiếng khi Trung Nam Hải không nghe, nhưng vừa nói sẽ thu hổi thị thực sinh viên Trung Quốc trên quy mô lớn, lãnh đạo Tầng Cận Bình liền xuất hiện ngay. Tuy nhiên, vấn đề này lại bị truyền thông cánh tả của Hoa Kỳ quen thuộc đưa tin từ góc độ, bài hòa, phân biệt đối xử. Điều này lại phản ánh đúng vấn đề của xã hội phương Tây hiện nay. Đó là các nhà bình luận truyền thông và một số nhóm xã hội đã quy định cách thức giải quyết xung đột quốc tế. Ví dụ, họ quy định Israel nên trả đũa Hamas như thế nào. Nếu bạn không làm theo quy định đó, bạn là đồ tể, thậm chí nghiêm trọng hơn là tà ác. Đối với các cuộc xung đột nóng khát, họ cũng có đủ loại quy định, hình thành nên các định kiến. Lý do phổ biến cho những giang buộc này là chúng ta là xã hội phân minh, chúng ta phải làm như thế này, như thế kia. Về nguyên tắc, cách nói này không sai, đặc biệt là khi đối thủ của bạn có trình độ văn minh tương đương. Những tiếng nói này thực sự là sự giám sát tốt đối với chính phủ. Nhưng nếu đối thủ hoàn toàn không văn minh, những quy định này sẽ trở thành cạm bẫy tự chức lấy. Chính trị bầu cử làm cho sức mạnh của dư luận xã hội rất lớn, vì các chính trị gia chuyên nghiệp lo sợ bị gián nhãn, tần phát xít, phân biệt chứng tập, nên họ không dám ra tay mạnh mẽ khi chống lại các tổ chức khủng bố hay các quốc gia thật sự lưu manh. Đây cũng là nguồn gốc của sự yếu đuối của phương Tây ngày nay. Có sức mạnh cơ bắp, có quy mô kinh tế lớn, có tiềm lực quân sự, có công nghệ, nhưng tinh thần lại bị tiêu hao nghiêm trọng, không làm nên chuyện gì. Còn Tổng thống Trump thì hoàn toàn mặc kệ những điều đó. Ông ấy cứ thế mà làm, ai chửi ông ấy cũng không quan tâm. Việc trừ xuất sinh viên được dùng làm con bài chắc chắn sẽ không làm ai hài lòng. Nếu nói đất hiếm của Trung Quốc được xuất cảng, thì sinh viên ở lại, những người chống cộng sẽ không hài lòng. Cho rằng quá vô nguyên tắc, nếu đất hiếm không xuất cảng, sinh viên phải về nước, những người chống phân biệt chủng tộc cũng sẽ không hài lòng. Tất nhiên, trên thực tế, việc thu hồi thị thự sinh viên Trung Quốc chắc chắn sẽ là một tiến trình sang lọc, không phải là cắt một nhát. Chính phủ Hoa Kỳ cũng sẽ không công khai thừa nhận việc trừ xuất sinh viên Trung Quốc có liên quan gì đến việc xuất cảng đất hiếm của Trung Quốc. Nhưng trên thực tế, nếu chúng ta quan sát kỹ, chúng có một mối liên hệ nội tại. Nói về bối cảnh chiến lược của việc xuất cảng đất hiếm. Xin hỏi, đất hiếm rốt cuộc là thứ quý hiếm gì mà Trung Quốc có thể độc viên để thống trị thế giới? Thực ra, bản thân đất hiếm không hiếm đến vậy. Nhiều quốc gia đều có. Chữ lượng đất hiếm của Trung Quốc chiếm hơn một phần ba toàn cầu. Quốc gia có chữ lượng lớn thứ hai là Brazil. Việt Nam cũng có chữ lượng rất lớn, gần bằng Brazil. Sau đó là Nga, Úc, ngay cả Ukraine cũng không ít. Thỏa thuận khoáng sản mà chính quyền Tổng thống Trump ký với Ukraine chẳng phải cũng bao gồm cả mỏ đất hiếm sao? Vậy xin hỏi, nếu nhiều quốc gia có chữ lượng, tại sao Trung Quốc lại độc viên sản lượng đất hiếm, các quốc gia khác không sản xuất sao? Nói đơn giản là vì họ ngại bẩn, ngại chậm và ngại không có lời. Việc khai thác mỏ đất hiếm gây tổn hại lớn đến môi trường tự nhiên. Nhiều quốc gia không thông qua được các quy định phê duyệt về môi trường. Nói là chậm vì để phá vỡ các liên kết hóa học của những công nghệ hiếm này, để tinh luyện chúng ra, quy trình rất phức tạp, cần dùng đến lượng lớn axit mạnh và dung dịch hóa học sẽ tạo ra lượng lớn sản phẩm phụ độc hại và có tính phóng xả. Đối với các nước Ấu Mỹ, việc giám sát tiến trình sản xuất này phải rất nghiêm ngặt. Doanh nghiệp phải đầu tư nhiều vào các cơ sở vật chất bảo đảm an toàn sản xuất, đồng thời phải tính cả bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp cho nhân viên. Tính toán như vậy, chi phí sẽ rất cao, cơ bản là không có lãi. Còn đảng Cộng sản Trung Quốc thì hoàn toàn không quan tâm đến những chuyện này, do đó đã trở thành nơi sản xuất đất hiếm lớn nhất toàn cầu. Về bản chất, năng lực bóc nghẹt này là dùng mạng sống của người dân Trung Quốc để đổi lấy. Vì vậy, khi tôi thấy một số người Trung Quốc hoan hô, nói rằng nghề Mỹ cũng có lúc bị Tổ quốc chúng ta bóc nghẹt, tôi cảm thấy thật khó hiểu. Bạn phải biết rằng, sự hùng mạnh của Tổ quốc được đổi bằng việc mạng sống của bạn không đáng tiền. Tổ quốc càng hùng mạnh, bạn càng trở thành một phần của cái mỏ đó. Một nguyên nhân quan trọng nữa có thể bóc nghẹt Hoa Kỳ là từ lâu các chính phủ phương Tây đã làm ngơ trước việc đảng Cộng sản Trung Quốc độc quyền cung cấp đất hiếm. Năm 2010, khi xảy ra khủng hoảng Điếu Ngư Đài, đảng Cộng sản Trung Quốc đã thử dùng việc hạn chế xuất cảng đất hiếm để trừng phạt Nhật Bản. Năm 2018, trong cuộc chiến thương mại Trung Quốc-Hoa Kỳ lại thử một lần nữa, nhưng trong việc khai thác tài nguyên đất hiếm ở các nơi khác trên thế giới và tìm kiếm công nghệ thay thế, các nước phương Tây trong 10 năm qua đã không thực sự nghiêm túc. Việc khai triển mỏ mới cần vài năm, việc khai triển công nghệ sản xuất nam châm mới cũng rất có thể cần đến sự tài trợ của chính phủ mà chính quyền của ông Biden trong 4 năm kể từ sau năm 2020 gần như hoàn toàn không làm gì. Khi Tổng thống Trump tiết quản và cởi động lại cuộc chiến thương mại, vấn đề này lại nổi lên. Ngành công nghiệp ô tô và bán dẫn lại là những ngạch quan trọng mà Tổng thống Trump muốn thu hút về Hoa Kỳ, nên vấn đề bóc nghẹt bằng đất hiếm lại trở nên cấp bách hơn 4 năm trước. Nó leo thang cùng với sự leo thang của cuộc chiến thương mại Trung Quốc-Hoa Kỳ. Vậy xin hỏi, việc Trung Quốc hạn chế xuất cảng đất hiếm có trở thành một vũ khí lâu dài để kìm hãm Hoa Kỳ không? Câu trả lời khá rõ ràng, không. Nói là lâu, cũng chỉ vài năm. Vì cuộc chiến đất hiếm, về bản chất, cũng giống như cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970. Đó đều là việc một số quốc gia độc quyền cung cấp tài nguyên, dùng sự khăn hiếm làm vũ khí để tấn công đối thủ. Ngành công nghiệp đất hiếm này ảnh hưởng đến các ngành cụ thể, còn lâu mới có ảnh hưởng rộng như khủng hoảng dầu mỏ. Cuộc khủng hoảng dầu mỏ đầu tiên bắt đầu từ năm 1973, kéo dài một năm, khiến giá dầu quốc tế tăng cao nhất gấp 3 lần. GDP của Hoa Kỳ năm đó bị kéo xuống 4, mấy phần trăm. Năm 1979 và 1990, khủng hoảng dầu mỏ lại đến 2 lần, ảnh hưởng mỗi lần 1 nhỏ hơn. Đó là vì khi giá năng lượng cao đến một mức độ nhất định, tự nhiên vốn sẽ có hứng thú tham gia. Hơn nữa, khi thị trường dự đoán đây là một cuộc xung đột kéo dài, sẽ còn có lần thứ 3, thứ 4, thì tất cả các quốc gia sẽ tập trung vào việc đầu tư vào năng lực sản xuất mới, tái cấu chức chuỗi cung ứng. Ví dụ, từ những năm 1970, công nghệ khai thác dầu khí thêm lực địa, vốn không được ưu trượng trước đây, đã được đưa vào sử dụng. Trước đây, người ta ngại chi phí khai thác thêm lực địa cao, phải xây dựng các dàn khoan dầu ngoài khơi chuyên dụng, bị khủng hoảng dầu mỏ một phên, tốn tiền cũng phải làm. Mỏ dầu Biển Bắc của Anh bắt đầu sản xuất dầu từ năm 1975 đến năm 1981, Anh đã từ một nước nhập cảng dầu mỏ trở thành một nước xuất cảng, không chỉ đủ dùng cho mình mà còn có khả năng tham gia vào việc cạnh tranh giá dầu quốc tế. Lúc này, các nước Trung Đông không còn cách nào khác phải kết thúc cuộc chiến dầu mỏ nếu không sẽ mất thịnh phần. Cho đến nay, chưa có quốc gia nào có thể liên tục sử dụng việc độc quyền tài nguyên làm vũ khí. Đối với Hoa Kỳ, để thoát khỏi sự bốc nghẹt của đất hiếm cần có thời gian, và thực sự cần phải xem đây là một vấn đề chiến lược để hành động. Đối với các nước phương Tây, giải quyết vấn đề bốc nghẹt là một vấn đề đầu tư vốn tương đối đơn giản, đầu thiếu là ý chí, hành động và sự quan tâm liên tục đến mục tiêu này. Về phương diện này, các nước phương Tây thực sự cần phải tập trưng sức mạnh để làm một vài việc lớn. Thưa quý vị, bài phân tích, phân tích cuộc viện đàm Tram Tập, đất hiếm, quyền lực và sự im lặng bí ẩn của Trương Nam Hải, của Văn Triều Tiên Sinh đến đây là kết thúc. Quý vị đừng quên bấm bản nút đăng ký kênh và nút chuông để nhận được thông báo về những bản tin mới nhất của chúng tôi. Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi chương trình. Xin kính chào và hẹn gặp quý vị trong các bản tin tiếp theo.