Công dụng và tác dụng của lá tía tô, hiệu quả khi uống nước lá tía tô, và những điều kiêng kỵ

Lá tía tô là phần chính được sử dụng của cây tía tô. Thông thường, dù chúng ta dùng tía tô để nấu ăn hay làm thuốc, thì lá tía tô vẫn là bộ phận chủ yếu. Vì lá tía tô là thứ chúng ta hay ăn nên nhiều người thắc mắc không biết nó có tác dụng cụ thể gì và kỹ những gì. Trước tiên, lá tía tô có công dụng giúp giải cảm hàn, tức là làm toát mồ hôi để hạ sốt, giảm ớn lạnh khi bị cảm do phong hàng. Khi bị cảm lạnh, sốt mà không ra mồ hôi, dùng lá tía tô sẽ rất hiệu quả. Thường được phối hợp với gừng tươi để tăng khả năng phát tán phong hàng. Nếu người bệnh ngoài cảm còn bị đầy tức, chứng khí có thể kết hợp thêm trần bì, hương phủ để làm dịu các triệu chứng đó. Ngoài ra, lá tía tô còn giúp điều khí, hỗ trợ tiêu hóa. Những ai bị đầy bụng, tức ngực, ăn không tiêu. Có thể dùng lá tía tô để cải thiện tình trạng này, bất kể có biểu hiện cảm mạo hay không. Trong y học cổ truyền, nó thường được dùng kèm với hoác hương để tăng hiệu quả điều khí, khoan chung. Lá tía tô còn có tác dụng an thai, hỗ trợ giảm nôn ngén, thai động không yên. Trong trường hợp này, thường dùng chung với trần bì để nâng cao hiệu quả điều trị. Ngoài ra, tía tô có tính ấm, giúp giải độc và kháng viêm. Khi cơ thể bị ngộ độc nhẹ hoặc bị dị ứng, có thể dùng nước sắc lá tía tô, hoặc kết hợp với gừng tươi để giải độc. Tuy nhiên, tía tô tuy tốt nhưng cũng có những điều kiêng kỵ khi sử dụng. Thứ nhất, không nên ăn lá tía tô cùng với cá giếc vì dễ sinh mụn nhọt, độc lở. Thứ hai, người bị tì vị hư hàn nếu dùng lâu ngày có thể bị tiêu chảy. Những ai bị khí hư, ấm hư cũng không nên dùng. Thứ ba, vì tía tô có tính ôn, nên người đang bị cảm do phong nhiệt, sốt cao, miệng khát, da mồ hôi nhiều, không thích hợp sử dụng. Đặc biệt những người thể chất nhiệt, hay mệt mỏi, yếu sức, da mồ hôi nhiều, càng nên tránh. Thứ tư, không nên ăn quá nhiều lá tía tô vì nó chứa nhiều acid oxalic nếu kết hợp với canxi hay kém trong cơ thể sẽ tạo ra oxalat, tích cụ lâu dài có thể gây tổn thương thần kinh, hệ tiêu hóa và ảnh hưởng tới chức năng tạo máu. Ngoài ra, do lá tía tô có chứa tinh dầu bay hơi nên không nên đun quá lâu khi nấu. Và vì có tác dụng làm tăng đường huyết nhẹ nên người bị tiểu đường cần cẩn trọng khi dùng. Về cách chế biến, có nhiều cách ăn lá tía tô. Thứ nhất là pha trà, dùng lá tía tô, gừng tươi và một ít đường phèn, thái nhỏ, cho vào cốc có nắp rồi chế nước sôi, đậy nắp 10 phút là dùng được trà này có công dụng giải cảm, ấm bụng, trị ho. Thứ hai là làm gọi, lá tía tô luộc sơ. Cắt nhỏ, trộn với nước mắm, muối, bột ngọt, dầu mè để ăn kèm cơm. Thứ ba là nhúng lẩu. Chỉ cần nhúng sơ lá tía tô vào nước sôi, không nên nấu quá lâu để tránh mất mùi thơm và dinh dưỡng. Thứ tư là xào lá tía tô, xào với tỏi, ớt chuông, dầu ăn, hoặc xào sơ trước rồi trộn cùng gia vị để giữ hương thơm. Thứ năm là món sườn xào lá tía tô, sườn ướp gia vị, chiên vàng. Sau đó xào với tía tô, gừng, tỏi cho đến khi cạn nước là hoàn thành. Tóm lại, lá tía tô là một thực phẩm dược liệu có giá trị rất cao nhưng cũng cần sử dụng đúng cách, đúng liều lượng, phù hợp với thể trạng để tránh tác dụng phù.