Khang Hữu Nhân Khinh Tài Trọng Nghĩa Khoa Cử Thành Danh” | Uyên Nhân Kiệt

Kính chào quý khán thính gia, vận mệnh và họa phúc của con người đều có nhân có quả, đều là kết quả quyết định bởi hành vi của mình. Chỉ có tích đức hành thiện mới có được cơ hội tốt. Người tính không bằng trời tính. Trên đời có những người chỉ tính cái nhỏ, không tính cái lớn. Chỉ nhìn trước mắt, không nhìn cả đời. Không muốn tích đức hành thiện, chỉ tổn hào phúc đức oan uổng. Bởi vì quả báo của đạo trời đối với thiệt ác thì không mảy may sai lệch. Chẳng qua là đến sớm hay muộn mà thôi. Đúng như cổ nhân nói, trên đầu ba thứ có thần linh. Cử tâm động niệm, trời đất đều biết. Hôm nay chúng ta cùng đến với câu chuyện Khang Hiếu Nhân Kinh Tài Trọng Nghĩa Khoa Cử Thành Xanh. Kính mời quý vị cùng theo dõi và cảm nhận. Thời nhà Minh Phủ Thường Châu, Giang Nam có hai tú tài. Một người là Khang Hiếu Nhân, một người là Đinh Quốc Đống. Từ nhỏ hai người đã là bạn đồng song cùng học Phách. Khang Hiếu Nhân là người trung hậu, khiêm dường, nói chuyện không lanh lợi lắm. Văn tài cũng chỉ bình thường. Đinh Quốc Đống nói năng lanh lợi, lại giỏi viết văn. Bình thường không tránh khỏi có vài phần đắc ý tự phụ. Đạo nhà Đinh Quốc Đống hơi xa xút, nhưng vẫn có thể ăn no mặc ấm. Khang Hiếu Nhân thì nghèo phiết xác, anh phải đến nhà người ta dạy học ngươi miệng. Hai người đã dự thi mấy lần, nhưng đều không đổ. Khang Hiếu Nhân chỉ nói mình văn không đạt, công phu chưa đến nơi đến trốn. Đinh Quốc Đống mỗi lần thi trượt thì mắng chủ khảo có mắt như mù, không biết có người tài học. Cứ kêu oan ủột mãi. Năm đó lại đến kỳ thi mùa thu, hai người đã trên dưới 20 tuổi rồi. Họ lập ý đều phải thi đỗ, hẹn nhau đồng hành, thuê một chiếc thuyền nhỏ đi Kim Lăng. Thuyền đến Trấn Giang thì gặp gió ngược, không thể tiến lên được. Đành rừng ở bên sông chờ đợi, hai người đàn cùng nhau lên bờ tảng bộ. Thấy có ngôi chùa cổ, hai người liền bước vào. Khang Hiếu Nhân bước tới gần bệ Phật. Thấy có một cái bọc vải màu xanh ở phía dưới bên tay trái. Anh nhặt lên, cảm thấy khá nặng. Bình gọi Đinh Quốc Đống. Lại đây xem, ở đây có đồ. Đinh Quốc Đống cầm bọc vải, nhất thử xem mặt nhẹ, sau đó mở ra xem. Đủ 10 gói bạc, tính ra có đến trăm lạng. Đinh Quốc Đống vỗ vai Khang Hiếu Nhân nói. Cung hỉ phát tài rồi, khiến già nhất phận. Mỗi người một phần, mau trở về thuyền đi. Khang Hiếu Nhân nói, chỗ bạc này nhất định là do khách qua đường để quên, khẳng định là sẽ trở lại tìm. Đợi ở đây trả lại họ mới đúng. Đinh Quốc Đống nói, đúng là đồ mọt sách. Mình đã nhặt được thì là của mình. Xưa nay đều nói, nhặt được, nhặt được, hoàng đế cũng không đoạt lại được. Mặc kệ họ có trở lại tìm hay không. Khang Hiếu Nhân nói, không thể nói như thế được. Người mất của, nếu dư già thì còn tốt. Nếu là người nghèo, hoặc gặp cấp nạn, dùng muôn phương ngàn kế mới có được. Ngỗ nhiên đánh mất, không còn con đường nào nữa, thì sẽ có mối nguy hiểm tính mạng. Người xưa nói, thấy của không tùy tiện lấy. Chính là ở của cải bất nghĩa này, thì cần phải giữ vững phép tắc. Đợi chờ ở đây, gặp người mất, trả lại cho họ. Đó mới là việc chúng ta nên làm. Đinh Quốc Đống nói, anh nói đợi, đợi đến mấy giờ? Nếu họ không đến, lẽ nào cứ đợi mãi ở đây? Chẳng phải là làm lỡ công danh đại sự hay sao? Khang Hiếu Nhân nói, người mất bạc này chỉ vì trong lúc bội vã nhất thời đánh mất. Sau này nghĩ ra, áp sẽ vội quay lại tìm. Hơn nữa thời gian thi còn cách xa, ở đây vài ngày cũng không ngại. Đinh Quốc Đống nói, tôi không dỡ hơi đợi họ. Khang Hiếu Nhân nói, huynh không thoải mái thì huynh đến Nam Kinh trước. Tôi một mình ở đây chờ là được rồi. Đinh Quốc Đống thấy bạn khăng khăng chờ đợi, mèn giả ý nói. Đợi để trả họ cũng là hảo ý của anh. Nhưng trong ngôi chùa cô tịch khoang giã, một mình anh ôm trong làng bạc ở đây. Nếu gặp tiểu nhân, chỉ sợ ngay cả tính mạng của anh cũng không giữ nổi. Nếu anh nhất định phải đợi, chi bằng để tôi cầm chỗ bạc này cho anh. Anh ở đây đợi người ta đến tìm. Anh và người ấy cùng đến Nam Kinh lấy. Đó mới là vẹn toàn, chẳng tốt hơn sao? Khang Hiếu Nhân là người trung hậu. Nghe nói có lý, nào có nghi ngờ bạn có lòng giả khác. Bèn nói, thế thì tốt nhất rồi. Hai người cùng về thuyền. Vừa lúc gió đã thuận, thuyền chuẩn bị đi. Khang Hiếu Nhân liền đem số bạc đó giao cho Đinh Quốc Đống. Cầm đồ dùng cá nhân, quay trở lại chùa. Vừa lúc gặp Lão Hòa Thượng coi chùa đi xa trở về. Khang Hiếu Nhân liền nói với Hòa Thượng rằng. Con có một người bạn hẹn gặp ở đây. Lúc này chưa đến, nhất định sáng mai đến. Con muốn tá túc ở đây một đêm. Tiền ăn, tiền phòng sẽ gian theo lệ. Không biết có được không? Hòa Thượng đồng ý. Ngày hôm sau, Khang Hiếu Nhân cứ đứng đợi ở cửa chùa. Không thấy người vào, anh không rời một bước. Mãi đến chiều, chỉ thấy một người mặt mũi mướt mát mồ hôi Chạy đến điện Phật, nhìn quanh nhớ nhát. Miệng không ngừng nói. Sao thế nhỉ? Sao thế nhỉ? Khang Hiếu Nhân ở bên đứng xem. Trong lòng nghĩ, người mất bạc nhất định là anh ta rồi. Thế là Khang Hiếu Nhân bước tới hỏi. Anh bạn, tại sao xuất suột như thế? Người đó thấy Khang Hiếu Nhân là người nho nhã, bềm nói. Không giấu gì anh. Phụ thân gặp nạn, cần gấp tiền bạc. Tôi đành đem cầm cố mua nhà cũ. Hôm qua đem trăm lạc bạc cầm nhà đi cứu phụ thân. Ngồi ở đây một lúc rồi quên đem bạc theo. Nghĩ là để ở nơi đây. Do đó vội vàng đến, nhưng tìm không thấy. Làm thế nào đây? Nói rồi, anh ta khóc đau khổ. Khang Hiếu Nhân nói, xin đừng khóc nữa. Tôi hỏi anh, bạc gói như thế nào? Người kia nói là một chiếc bọc vải màu xanh cũ, dùng dây thừng nhỏ tết. Bên trong có mười gói, mỗi gói mười lạ. Đều được bọc bằng giấy bỏ dâu, để ở trong hộp. Không biết làm sao, rơi mất. Khang Hiếu Nhân nói, đã là như thế thì đừng lo. Tôi nhặt được ở đây, trả lại cho anh là được rồi. Người kia nói, quả là anh nhặt được, muốn trả lại tôi à? Khang Hiếu Nhân nói, nếu tôi không muốn trả lại anh thì đã đi từ lâu rồi. Sao phải đứng ở đây chờ làm gì? Người kia vội vàng quỳ xuống khấu đầu tạ ơn rằng. Nếu như thế thì quả thực đã cứu tính mạng hai cha con tôi. Ân đức này, lấy gì báo đáp đây? Hỏa thượng nghe chuyện, nói với Khang Hiếu Nhân rằng. Thí chủ là quân tử đọc sách chân chính, khoa này ắt sẽ đỗ cao. Người kia càng cảm tạ không ngớt. Khang Hiếu Nhân nói, vẫn còn một chuyện. Tôi tuy nhặt được bạc, chỉ vì nơi này hoang dã, sợ có bất chắc. Nên đã nhờ một người bạn đến đến Nam Kinh. Cần phải đến Nam Kinh trả lại anh. Người kia nói, tôi vốn cũng phải đi Nam Kinh, có người đã đem đi trước rồi thì tốt quá. Khang Hiếu Nhân nói, như vậy tôi và anh đồng hành tiện quá rồi. Thế là hai người đồng hành đi Nam Kinh. Hai ngày sau, hai người đến cống viện trường thi hỏi thăm nơi đinh quốc đóng chú Ngụ. Hai người bước vào, đinh quốc đóng vừa thấy Khang Hiếu Nhân Bạn nói, anh đến rồi à? Khang Hiếu Nhân trả lời, vừa mới tới. Đinh quốc đóng lại hỏi, vị này là ai? Khang Hiếu Nhân đáp, chính là nhặt được bạc của người này. Sau khi từ biệt huyên, tôi đợi đến chiều hôm sau thì anh ấy mới đến, nói rõ rồi. Do đó cùng anh ấy đến lấy bạc. Đinh quốc đóng nói, anh đã nhặt được thì trả lại cho anh ấy. Việc chi dẫn đến đây? Khang Hiếu Nhân nói, huynh đừng đùa bạc của anh ấy là điều cứu tính mạng. Ngấp lắm đó, mau mau đem trả lại anh ấy đi. Đinh quốc đóng nói, buồn cười quá. Chỗ bạc đó tôi còn chưa trông thấy. Sao lại đến đòi tôi? Anh nhờ tôi đem đi, chẳng qua chỉ là một cái dương. Nó ở đây, trả lại anh. Các việc khác chớ hỏi tôi. Nói rồi, đinh quốc đóng mặc y phục đẹp rồi dương dương bước đi. Khang Hiếu Nhân tức giận nói, bạc của người ta mà lại chối, làm sao có cái lý ấy? Người kia của Khang Hiếu Nhân đến, chỉ nói là ấy đến, là có. Nay thấy quan cảnh này, kinh hãi đầy người ra. Hai mắt nhìn Khang Hiếu Nhân, nhưng nói rằng, anh phải cứu tôi, rồi tuân lệ. Khang Hiếu Nhân thấy anh ta lo lắng và nói, có, đừng sợ, nếu anh ta không muốn trả thật, thì tôi cũng phải đềm trả anh. Nói rồi Khang Hiếu Nhân mở dương ra, cầm mấy lạc bạc lộ phí, đưa cho người kia và nói, anh hãy cầm trước, tôi cũng không trú ở đây. Tôi và anh đến quán trọ đối diện ở tạo, giữ tính trả anh, xem anh ta quyệt trăm lạc bạc sẽ phát tích thế nào. Thế là, hai người cùng trú trong quán trọ, gặp một số bạc, Khang Hiếu Nhân cho biết sự tình. Đinh quốc đóng trái lương tâm, quyệt tiền bạc, bạc của người anh em này là đề cứu bạc, tôi phải nghĩ cách trả lại cho anh ấy. Có người thông cảm cũng cho một hay lạ, có người nói Đinh quốc đóng không có lương tâm, có người nói Khang Hiếu Nhân ngốc quá, ngày nay làm người tốt trên đời đều bị thiệt. Khang Hiếu Nhân lại đem hành lý của mình đi cầm đồ, khoan được hơn 50 lạng bạc. Đinh quốc đóng trái lại đi khắp nơi, trước mặt mọi người nói, các anh chớ để ý đến anh ta, chớ có tin lời anh ta nói. Khi đó có người Huy Châu là Uông Hiếu Nghĩa, đến trú ở cùng quán trọ, nhưng không phải là dự thi, nghe chuyện Đinh quốc đóng quyệt bạc không trả. Khiến Khang Hiếu Nhân phải cầm cố hết hành lý, cảm thắng rằng, người hiền và vô đức sao khác xa như thế này. Uông Hiếu Nghĩa bước đến nói với Khang Hiếu Nhân rằng, Huynh là một hàn nho, vì chuyện của người khác mà không để ý gì đến công danh của mình, có thể nói là hiếm có. Nhưng hôm nay 6 tháng 8 rồi, ngày nhập trường thi không còn xa nữa, số bạc đã đền được bao nhiêu rồi. Khang Hiếu Nhân nói, khoảng hơn 50 lạng, nhưng lúc này tôi chỉ nghĩ đến trả bạc, nhập trường thi cũng vô ích, dự tính trở về bán nhà trả anh ấy. Uông Hiếu Nghĩa nói, việc công danh đại sự của Huynh vẫn nên lo liệu, tôi giúp Huynh 20 lạng bạc để xong việc này. Họ Uông lại nói với người mất bạc rằng, chỗ còn lại còn ít, anh nên tự mình đi lo liệu, đừng liên lị đến Khang Tướng Công nữa. Người kia nói, tôi thấy Khang Tướng Công chạy vậy lo toan, trong tâm muốn tự thấy bất an. Hôm nay nhờ Tướng Công đã vì Khang Tướng Công tru tế cho Tiểu Nhân, sao dám làm liên lị thêm nữa. Khang Tướng Công, anh cầm ít tiền vào trường thi. Nếu cứ như hành vi của Đinh Tướng Công thì cái bệnh này của tôi đã sớm mất rồi. Uông Hiếu Nghĩa nên lấy ra 20 lạng bạc đưa cho anh ta. Tính tầm cộng lại cũng đã có hơn 70 lạng rồi. Người kia nên cảm ơn, cảm tạ mãi rồi ra đi. Khang Hiếu Nhân lúc này vội vàng thu xếp đồ thi cử. Ngày 8 cùng với mọi người nhập trường thi. Đề bài vừa đến, tay liền, tiện tay viết. Một loán đã xong bảy bài văn. Nhị trường, phan trường đều như vậy. Tự liệu là không đổ. Đình quốc đóng có được trăm lượng bạc. Vui mừng hớn hở, bèn lên phố mua lụa, mua đồ dạng. Sau khi nhập trường thi, vì tự cảm thấy tâm tình vui sướng nên họ đinh viết văn càng hứng chí. Cả ba trường đều viết rất tắc ý. Tự cho là hắt sẽ đổ cử nhân. Khi về đến nhà chợ, đinh bèn viết ra để mọi người xem. Mọi người đều cho rằng hắt sẽ đổ. Khang hữu nhân trở về nhà, mài lo nghĩ làm thế nào có được 30 lạng để trả cho người mất. Nên đã để việc thi đổ cử nhân này lên 9 tầng mây rồi. Nào ngờ, sau khi ít bản, trong huyện có 4 người đổ. Người đổ đứng thứ 36 lại là khang hữu nhân. Sau khi đổ, thân bằng cố hữu đến chúc mừng, giúp đỡ bạc, đưa giấy báo đến. Khang hữu nhân bận rộn mấy ngày, rồi lên đường đến Ngang Kinh tìm người mất bạc, hoàng lại 30 lạng. Người đó khấu đầu tạ ơn rồi đi. Đinh quốc đóng không đổ, lại nghe thấy khang hữu nhân thi đổ, thì trong tâm càng không phục, nguyền rùa quan chủ khả mù mắt. Sau đó khang hữu nhân bảo yết kiến tạ sư quan chủ khảo, khấu tạ ý đề bạc. Tạ sư gặp liền nói với khang hữu nhân rằng, không biết anh trong đời đã tích được những âm đức gì. Khang hữu nhân nói, môn sinh là một ngo sinh nghèo, có âm đức gì đâu. Tạ sư nói, vị trí đổ của anh là đã xác định đinh quốc đóng rồi, chỉ vì trong trường thi tôi có sức mộng. Thấy một người áo đỏ nói với tôi rằng, vị trí thứ ba sáu họ đinh đã làm việc trái đương tâm, trên bảng trời đã xóa tên anh ta, đổi người họ khang rồi. Kể ra cũng thật kỳ lạ. Bài thi của Túc Hạ tôi đã xem rồi, không thấy có chỗ nào hay, do đó không chọn. Bài thi của thí sinh họ đinh đã định là đổ rồi. Sau khi có giấc mộng này, tôi lại lấy bài thi của thí sinh họ đinh ra xem. Càng xem, càng thấy không hay, thế là bỏ đi. Tiện tay tôi nhập một bài thi, thì đúng là bài thi của anh. Càng xem, càng thấy thần thái, bền mồ sung vị trí khuyết của họ đinh. Đến khi biển bản, tháo niêm phong ra xem, quả nhiên là danh tính của Túc Hạ. Còn bài thi bỏ đi kia, nhất định là của họ đinh rồi. Nên cũng mở niêm phong ra xem, quả nhiên là đinh quốc đóng. Trong sự thay đổi này, thực sự có thần linh. Nếu anh không có âm đích, thì sao có thể được như thế này? Anh có thể nói cho tôi nghe xem? Khang Hiễu Nhân chỉ thoái thác không có. Lúc đó cũng có người cùng huyện vào Yết Kiến Vạ Sư, cùng ngồi ở đó. Người đó bèm nói, chuyện của Khang Huynh, Môn Sinh cũng biết. Thế rồi, người đó đem chuyện đinh quốc đóng quyệt tiền như thế nào? Khang Hiễu Nhân cầm cố đồ dùng, bồi thường ra sao? Nhất nhất kể ra hết một lượt. Quan Chủ Khảo chấp tay nói, đáng kính, đáng kính. Đạo trời quả nhiên không sai. Từ đó, Quan Chủ Khảo càng coi trọng Khang Hiễu Nhân. Sau này, Khang Hiễu Nhân vào kinh thi hội. Quan Chủ Khảo lưu giữ ở dinh thự, đọc sách và thi đỗ tiến sĩ. Đinh quốc đóng bị thất bại này. Vì sau khi Khang Hiễu Nhân thi đỗ, việc này ai nấy đều truyền nhau nói. Nên họ đinh càng thấy mất mặt. Nhưng hối hận thì đã muộn rồi. Sau đó không lâu thì sinh bệnh mà chết. Có thể thấy người chiếm lời của người khác thì trái lại lại bị thiệt lớn. Còn người dám chịu thiệt thì lại được lợi ích. Đương thời có người nói, đinh quốc đóng tham châm lạc bạc nên đã bán đi một cử nhân và một mạng sống. Làm người nhất định chớ có dối lòng. Xem câu chuyện này chẳng phải khiến người ta bừng tỉnh sao. Làm việc thiện thì chớ trần trừ nghi ngại. Trong gõi vô hình, mắt thần như điện. Chỉ có tuân theo thiên lý làm việc thiện thì mới là con đường chính đạo của nhân sinh. Mới có thể khiến sinh mệnh tự ngã chân chính có được tương lai tốt đẹp. Mình viết đến đây đã kết thúc. Cảm ơn quý khán thính giả đã theo dõi. Chúc quý vị an lành và hạnh phúc.