[Phát thanh] Ấu Học Quỳnh Lâm| Bài 5

Chào các em thiếu niên thân mến! Chị Trang Tử rất vui khi chúng ta lại được gặp nhau trong chương trình hôm nay. Chị Trang Tử sẽ cùng các em bước qua những năm táng thân xuân cùng nhau đi tìm cái nơi cố gương của tinh thần và tâm linh, cùng tìm kiếm ý nghĩa chân chính của đời người. Hôm nay chúng ta cùng lắng nghe bài viết có nhan đề Ngô Ngưu Xuyễn Nguyệt Tuyết Hoa Phi Lục Xuất Tiên Triệu Phong Niên Nhật Thược Dĩ Tam Can Nãi Vân Thời Hiến Thục Quyền Phẹ Nhật Tỉ Nhân Sở Kiến Thọc Hy Ngô Ngưu Xuyễn Nguyệt Tiếu Nhân Uý Cụ Quá Thọc Những bông tuyết bay phấp phới đều có hình lột rác. Tuyết rơi là dấu hiệu báo trước một năm mùa màng bội thu. Mặt trời đã lên cao 3 cây sào. Điều này cho thấy không còn sớm nữa. Ở vùng đất thục Tứ Xuyên vì nhiều núi cao ít thấy mặt trời nên thường có hiện ương đó ở đây khi thấy mặt trời thì sủa là ám chỉ những người có kiến thức hạn hẹp ít từng trải nên gặp chuyện bất thường thì thấy kỳ lạ. Những chú trâu ở nước ngô thở hồn hèn khi nhìn thấy mặt trăng người ta dùng điều này để trâm yếm những người sợ hãi quá mức. Cuốn sách giáo khoa nhập môn cho trẻ em này được biết đến như một bộ bách khoa toàn thơ chủ yếu là chuyển từ một lượng kiến thức lớn về thiên văn, địa lý và nhân văn. Trình độ kiến thức phong phú càng đọc càng cảm nhận được sự sâu sắc. Hồ nhân giảng tam tài thiên địa nhân thiên văn địa lý có quan hệ mật thiết với nhân văn nên họ không bao giờ dạy trẻ em học ngũ hiểu vô dụng. Mục đích của việc nghiên cứu các hiện tượng thiên văn và chế thức là để con người kết hợp với cuộc sống nhân gian mai sau trở thành nhân tài hữu dụng thông hiểu trời đất, thiên nhiên và con người. Trong bài học này người ta nói những bông tuyết có sáu cánh bay phớp phơ rơi trên mặt đất điều này báo hiệu cho một năm mùa màng một thu sắp đến. Nông nghiệp được mùa cũng là một cách nói khắc rằng tuyết lành báo trước một năm được mùa rất giàu ý thơ và sắc thái văn học. Có đó để các em học được kiến thức về mối liên hệ giữa thiên văn và các vấn đề của con người cũng học được cách diễn đạt giàu sắc thái văn học. Hổ nhân khuyên con người nên chú trọng thời gian họ thường nói mặt trời mà lên 3 cây sào là không còn sớm nữa rồi không như ngày nay nói thẳng một câu không còn sớm nữa là coi như xong chuyện không để lại gì cho trí tưởng tượng. Đề chỉ con người kiến thức khá hạn hẹp không còn là trạng thái ít thấy nên cảm thấy lạ mà đã trở nên kinh ngạc trước những chuyện nhỏ Hổ nhân lại dùng cuộc ngữ thục quyển vệ nhật tức là chó đất thục sủa mặt trời để gián kiếp bí von khi châm miếng người bị dọa phát sợ và những người dễ dàng hoảng sợ thì dùng cụm từ ngô ngưu xuyến nguyệt tức châu đất ngô thở hồn hèn khi thấy mặt trăng để hình dung thật có thể nói là hình tượng sống độc và vô cùng hàm xúc. Đọc những câu văn này làm ta hiểu được cái bao nhã và dí dỏm trong cuộc sống thường ngày của người xưa từ một góc độ khác ngay cả việc châm miếng con người cũng rất nghệ thuật quả đúng là khiến người ta hâm mộ mãi Tiếp theo Chị Trang Tử sẽ kể cho các em nghe câu chuyên bắt nguồn của thành ngữ ngô ngưu xuyến nguyệt Ngô ngư là loài châu có nguồn gốc từ lưu vực vùng sông Dương Tử và sông Hoài ở Trung Quốc Thời tiết ở vùng Giang Tô và Chiết Giang khá nóng mức châu uống rĩ rất sợ nóng nên vào mùa hè thường thích câm mình trong nước hoặc trốn trong bóng râm Vì nắng nóng quá nên châu cảm thấy rất khó chịu Vì vậy nhiều khi nhìn thấy Trang vào ban đêm chúng lầm tưởng mặt trời đã ló sạc nhiệt độ sẽ tăng lên khiến chúng sợ quá và thở hồn hền Vì vậy trong chuyên phòng tục diễn nghĩa giật văn của ưng thiêu đời Hán có câu Ngô ngưu vọng nguyệt tắt xuyến tức châu đất ngô khi nhìn thấy mặt Trang thì thở hồn hền Câu thành ngữ Ngô ngưu xuyễn nguyệt chính là bắt nguồn từ đây mà ra Trong cuốn Thế Thuyết Tân Ngữ có câu chuyện về Ngô ngưu xuyễn nguyệt Một đại thần của Tấn Vũ Đế là Bạn Phấn rất sợ gió Có lần Bạn Phấn ngồi cạnh Tấn Vũ Đế Cửa sổ phía bắc có tấm bình phong lưu ly khá chắc chắn và rất kín nhưng trông có vẻ như gió vẫn có thể luồn vào Bạn Phấn biết rằng bình phong này rất dày và gió sẽ không lọt qua nhưng trên mặt ông vẫn lộn ra vẻ sợ hãi bất giác dùng mình Khi nhìn thấy thế Vũ Đế đã bật cười khiến Bạn Phấn cược ngùng trả lời Thần giống như châu đất ngô Hãy nhìn thấy mặt trăng là sẽ nghĩ đó là mặt trời sợ đến nỗi thở hồn hền Hôm nay chị Trắng Tử sẽ tiết lộ cho các em biết nguồn gốc của đồng hồ xác định thời gian bằng nhìn bóng cây sáo của người xưa Khuê biểu là khí cụ quan sát mặt trời để đo thời gian chúng có cấu tạo rất đơn giản là công cụ đo thời gian lâu đời nhất của Trung Quốc được lưu truyền trên thế giới đến nay vẫn chưa khảo cứu được nền đại phát minh Cái gọi là khuê biểu chính là phát triển từ biểu tức đồng hồ sau đó lại từ khuê biểu phát triển thành đồng hồ nhật quỹ tức khí cụ dựa vào bóng của mặt trời để ước lượng giờ giấc Biểu ban đầu chỉ là một chiếc cột tre hoặc cột đá dựng thẳng đứng trên mặt đất thường gọi là tan ảnh chắc nhật tức xác định thời gian bằng bóng mặt trời lợi dụng sự thay đổi của bóng cây cột để biết sự thay đổi của thời gian Con người thời cổ đại trong cuộc sống thường ngày đã phát hiện rằng ánh sáng mặt trời tại các vị trí khác nhau sẽ làm bóng của vật thể thay đổi phương hướng và độ dài ngắn của nó hơn nữa lại có quy luật nhất định Ví dụ vào ngày Hạ Chí ở Bắc Bán Cầu thì bóng của cây sào hoặc quê biểu là ngắn nhất trong năm Còn vào ngày Đông Chí ở Bắc Bán Cầu thì ngược lại bóng của sào hoặc quê biểu sẽ dài nhất trong năm Vì vậy người ta dần nghĩ đến việc dùng cọc tre hoặc cột đá để chuyên môn làm dụng cụ quan sát sự thay đổi của bóng mặt trời Đây chính là nguồn gốc của đồng hồ Tuy cấu tạo của biểu khá đơn giản nhưng lại có khá nhiều công dụng Sau nhiều năm sử dụng người ta đã có thể sử dụng biểu rất thuần thuộc hơn nữa có thể dựa vào hướng bóng đổ trên mặt đất với độ dài ngắn khác nhau để xác định được phương hướng tiết phí, thời gian, khu vực... Quê biểu được hợp thành 7 biểu dựng thẳng đứng trên mặt đất bằng phẳng và thước quê đặt nằm ngang theo hướng Bắc Nam Mỗi nhất là vào khoảng giữa thời xuân thu Quê biểu đo bóng của mặt trời đã là một phương pháp quan trọng để làm lịch Rất ngắn gọn chúng ta đã biết được cách xác định thời gian của người xưa vô cùng sáng tạo phải không nào? Câu chuyện nguồn gốc của đồng hồ cũng đã khép lại chương trình của chúng ta ngày hôm nay Hẹn gặp lại các em vào chương trình lần sau nhé!