[Phát thanh] Ấu Học Quỳnh Lâm 🍃 Bài 9

Chương trình phát thanh Ấu học Quỳnh Lâm bài 9 Chào các em thiếu niên thân mến! Chị Trang Tử rất vui khi chúng ta lại được gặp nhau trong chương trình hôm nay. Chị Trang Tử sẽ cùng các em bước qua những năm tháng thanh xuân cùng nhau đi tìm về nơi cố gương của tinh thần và tâm linh cùng tìm kiếm ý nghĩa chân chính của đời người. Hôm nay chúng ta cùng lắng nghe bài viết có nhan đề Quả thụ ngân hoa Quả thụ ngân hoa có nghĩa là cây đèn hoa bạc nghĩa là rất nhiều các loại đèn lồng màu sắc rực rỡ thường được dùng để chỉ đèn lồng ngày Tết Nguyên Tiêu hoặc quả hoa. Quả thụ còn gọi là cây lửa có nghĩa là khi đến Tết Nguyên Tiêu người ta đem đèn lồng treo trên cây được gọi là quả thụ. Ngân hoa, hoa bạc, đèn hoa được treo trên cây trông rực rỡ như ánh bạc. Nghĩa của bài này là Quả thụ ngân hoa hợp là ví von ánh đèn rực rỡ náo nhiệt huy hoàng của ngày Tết Nguyên Tiêu. Tinh kiều thiết tỏa khai nghĩa là vào đêm Tết Nguyên Tiêu viên quan Kim Ngô đã giữ bỏ lệnh cấm ban đêm và hạ cây cầu treo trên thành qua hào để du khách trong và ngoài thành có thể tùy ý ra vào thử ngoạn cảnh đẹp của ánh đèn. Thiến thức được dạng trong bài học này hầu như là nói về cuộc sống của chúng ta. Ông Thục ăn bánh trôi, đốt pháo hoa, bán câu đối trên đèn lồng trong Tết Nguyên Tiêu nhiều ít còn được lưu truyền đến ngày nay hoặc vẫn được nghe nói đến nên ai cũng biết quả thụ ngân hoa không cần phải nói nhiều. Nhưng đối với Kim Ngô chi bất cấm thì không quen lắm. Thật ra cũng là một câu thành ngữ được dùng ở thời cổ đại đó chính là Kim Ngô bất cấm. Ban đầu có nghĩa là 3 ngày trước và sau Tết Nguyên Tiêu đều được quỷ bỏ lệnh cấm đi lại vào ban đêm cho phép mọi người ra vào tự do. Sau này thường thường chỉ cổng thành không bị quá vào ban đêm cho phép đi lại tự do. Ví như Phi Thuật Đời Đường đã viết trong cuốn Tây Đô Tạp Kỳ rằng Đường phố Kinh Thành Tây Đô có quan Kim Ngô sớm tối truyền lệnh cấm đi lại ban đêm chỉ có đêm 15 tháng riêng cho phép Kim Ngô nới lỏng trước và sau một ngày. Nghĩa là Kim Ngô làm nhiệm vụ bảo vệ Kinh Thành ban đêm thông báo giờ giữ và cấm qua lại vào ban đêm chỉ vào trước và sau Đời Đường trong tác phẩm đêm rằm tháng riêng của Tô Vị Đạo có câu Kim Ngô bất cấm dạng Ngọc Đậu mạc tương thôi Ngọc Đậu là một khí cụ tính thời gian cổ xưa nghĩa là trong đêm Tết Nguyên Tiêu sẽ diễn ra các hoạt động ăn mừng sôi đông đi lại không bị cản trở không cần báo giờ rớt sớm hay muộn. Sau này Ngọc Đậu vô thôi trở thành một thành ngữ thông dụng. Vào thời nhà mình Tam Quốc Diễn Nghĩa của La Quang Trung viết vào hồi 69 rằng Đến đêm Nguyên Tiêu ấy khí trời tanh tẽ trăng sao vàng vặc khắp các phố vườn lua nhau thả bẻn hoa Quả đúng là Kim Ngô bất cấm Ngọc Đậu vô thôi đi lại tự do không báo giờ rớt Ông vẫn dùng hai câu thành ngữ này để chỉ bầu không khí vui vẻ của đêm rằm tháng riêng âm lịch. Về sau, vào thời nhà Thanh mọi người dần dần coi việc không đóng cổng thành và ban đêm thường ví von với Kim Ngô bất cấm. Nói tóm lại, những từ ngữ cổ đại này thường xuất hiện trong các bài thơ kịch và tiểu thuyết thế nên chúng ta không thể không biết không biết thì đọc không hiểu được những cuốn sách cổ cũng sẽ không thể thực sự lý giải được nền văn hóa, cuộc sống và tư tưởng của người xưa. Vậy là, qua bài học này chúng ta đã biết được nguồn gốc của hai câu thành ngữ Quả Thụ Ngân Hoa và Kim Ngô bất cấm. Tiếp theo, Chị Trang Tử sẽ kể cho các em nghe một số phong tục vào ngày Tết Nguyên Tiêu ở một số nước châu Á Mừng Ngày Tết Nguyên Tiêu Từ xa xưa, Tết Nguyên Tiêu là một lễ hội dân gian quan trọng ở Trung Quốc và nhiều nước châu Á Sau Tết Nguyên Tiêu thì Tết năm mới sôi động và vui vẻ mới tính là kết thúc mọi thứ sẽ trở lại bình thường Vì vậy, Tết Nguyên Tiêu còn được gọi là ăn Tết nhỏ Tháng riêng còn gọi là Nguyên Nguyệt Đêm gọi là Tiêu Tháng năm, dằm tháng riêng là đêm dằm đầu tiên của năm mới Vì vậy, được gọi là Tết Nguyên Tiêu Còn được gọi nữa là Tết Cựa Nguyên hoặc Tết Đèn Lồng Đây là ngày của các phong tục dân gian truyền thống và thưởng thức đèn lồng đoán câu đố trên đèn lồng Đây cũng là ngày cuối cùng của kỳ nghỉ lễ Tết cổ truyền ở Trung Quốc và nhiều nước châu Á Phong tục ăn bánh Nguyên Tiêu Dân coi ăn là trời Trong những ngày vui này không thể thiếu các món ăn Món ăn cho ngày lễ hội đèn lồng là bánh Nguyên Tiêu Ban đầu, món ăn nhẹ cho ngày Tết Nguyên Tiêu không phải là bánh Nguyên Tiêu Ở thời Nam và Bắc Triều là cháo đậu hoặc cháo gạo nấu với thịt và mỡ động vật Đến thời Đường đó là món mì, hình con tằm và bánh nướng Nãy đến thời Nhà Tống mới xuất hiện bánh Nguyên Tiêu được làm từ bột gạo nếp và đường trài cây Nhưng thời đó không được gọi là bánh Nguyên Tiêu mà gọi là phù viên tử, bánh trôi hoặc thang viên Vào thời Minh, vì món này chỉ được ăn vào ngày Tết Nguyên Tiêu nên nó đã được đổi tên thành bánh Nguyên Tiêu Trên thực tế sự khác biệt giữa thang viên bánh trôi và bánh Nguyên Tiêu là nằm ở kích cỡ của nhân được nhồi trong đó Người miền Nam Trung Quốc dùng gạo nếp để làm ra bánh trôi có kích thước bằng quả nhãn được gọi là bánh trôi Còn người miền Bắc Trung Quốc thì lớn hơn được gọi là Nguyên Tiêu Giữa hai miền Bắc Nam Trung Quốc có cách làm khác nhau Ở miền Bắc, rồi bột cán mỏng bằng dây và lăn tay Còn miền Nam thì nhào bằng lỏng bàn tay nhiều hơn Tiếp theo chúng ta cùng tìm hiểu phong tục thưởng thức hoa đăng như thế nào nhé Cách Nguyên Tiêu còn gọi là Đăng Tiết tức là Tết Đèn Lồng Đăng và Đinh là từ nồng âm nên Đèn Lồng đón Tết mang ý cầu quý tử Sau thời Đường Đèn Lồng không chỉ đa dạng mà luôn thay đổi và còn trở thành một hoạt động phổ biến Thời Tống là thời kỳ Hoàng Kim của Đèn Lồng và nghề thủ công của Đèn Lồng là chưa từng có Đèn Lồng truyền thống sử dụng tre, gỗ, mây hoặc dơm làm giá nữa đèn được dán và gắn trên giấy lụa hoặc các loại vải khác Người Đài Loan đang gọi Đèn Lồng là Cổ Tử Đăng vì chúng được đặt tên theo những chiếc Đèn Lồng giống như Chiêng và Thống Có rất nhiều loại Đèn Lồng trong ngày lễ nhưng về cơ bản có thể chia chúng thành 2 loại Một là đèn mô phỏ hình ảnh của các sự vật chẳng hạn như Đèn Rồng, Cổ, Thỏ, máy bay v.v Còn lại là dựa trên dân gian bồm các chuyện như ngư lang chức nữ nhị thập từ hiếu, v.v thể hiện tinh thần trung thành hiểu thảo, chính nghĩa và tiết tháo Phong tục đoán câu đố Đèn Lồng Thời Sân Thu có cái gọi là ẩn ngữ Đến thời Hán, Huy mới gọi là câu đố Đến thời Nam Tống mới có người viết câu đố trên Đèn Lồng Người ta đoán câu đố trên Đèn Lồng Sau thời Nam Tống việc có thêm câu đố trên Đèn Lồng trở nên phong phú hơn Việc xem Đèn Lồng và câu đố trên Đèn Lồng đã làm cho không khí của lễ hội trở nên sôi động và ấm áp hơn bao giờ hết Các câu đố được dán lên đèn để mọi người vừa xem vừa đoán Các câu đố trên Đèn Lồng rất khó đoán, giống như hổ rất khó bị bắn trốn nên được gọi là Đăng Hổ Việc nghĩ ra các câu đố truyền thống nhất định phải nói đến quy tắc thuần sự kéo léo tinh xảo để làm ra những câu đố Đây là một nghệ thuật độc đáo của Trung Quốc Kể từ đó trở đi mỗi khi đến ngày Tết Nguyên Tiêu đoán câu đố trên Đèn Lồng lại được tổ chức trên khắp mọi miền đất nước Vậy là chúng ta vừa được tìm hiểu về 3 phong cục có trong ngày Tết Nguyên Tiêu Thật thú vị phải không nào Hóa ra các phong cục cổ xưa đều mang những ý nghĩa sâu sắc và tôn trọng những giá trị đạo đức cũng như cũng thể hiện được trí tuệ của người xưa Bài học hôm nay cũng dừng lại tại đây Hẹn gặp lại các em vào chương trình lần sau nhé