Tiền của bạn không phải của bạn: Khủng hoảng ngân hàng đang đẩy người dân Trung Quốc đến bờ vực

Tiền của bạn trong ngân hàng có thực sự là của bạn không? Chuyện gì đang xảy ra khi một người bạn chuyển cho tôi 5.000 tệ nhưng tôi không thể rút ra và tài khoản của tôi ngay lập tức bị phong tỏa? Trên khắp Trung Quốc, từ thành thị đến đông thôn, một cơn hoảng loạn âm thầm đang lan rộng. Người dân xếp hàng dài trước các ngân hàng nhưng không phải để gửi tiền mà là để đấu tranh lấy lẽ chính những đồng tiền mồ hôi nước mắt của mình. Các giới hạn rút tiền vô lý, những câu hỏi thẩm vấn như tội phạm và những khoản tiết kiệm bỗng dưng bốc hơi. Đây không còn là những sự cố đơn lẻ, đây là triệu chứng của một căn bệnh trầm trọng, một cuộc khủng hoảng thanh khoản đang ăn mòn hệ thống ngân hàng Trung Quốc từ bên trong. Phải chăng những ngân hàng từng được coi là biểu tượng của sức mạnh kinh tế giờ đây đã trở thành những cái kho rỗng? Và ai sẽ là người phải trả giá cho sự sụp đổ này? Nguyễn Tươi xin kính chào quý vị đã quay trở lại với kênh Phân tích và Bình luận. Thưa quý vị, trong chương trình Phân tích chuyên sâu ngày hôm nay, chúng ta sẽ không nói về những con số vĩ mô xa vời. Chúng ta sẽ bắt đầu từ những câu chuyện rất thật, rất đời thường của những người dân Trung Quốc đang phải vật lộn với chính hệ thống tài chính của đất nước mình. Từ đó, chúng ta sẽ cùng nhau bóc tách bức tranh toàn cảnh về một cuộc khủng hoảng ngân hàng đang tiềm ẩn, một hệ thống tiến dụng đã tê liệt và một chế độ đang đánh mất đi nền tảng hợp pháp cuối cùng của nó, niềm tin của người dân. PHẦN 1 CUỘC CHIẾN VỚI NGÂN HÀNG KHI TIỀN CỦA BẠN KHÔNG CÒN LÀ CỦA BẠN Vâng thưa quý vị, có một câu nói được lan truyền ở Trung Quốc rằng thế giới có những ngân hàng tuyệt vời nhất chính là các ngân hàng của Trung Quốc. Họ muốn kiểm soát bạn thế nào thì sẽ kiểm soát bạn thế ấy. Họ muốn bạn dùng tiền ra sao, bạn phải phối hợp y như vậy. Họ muốn bạn dùng bao nhiêu, bạn chỉ được dùng bấy nhiêu. Đây không phải là một lời nói đùa mà là một thực tế cay đắng mà hàng triệu người dân đang phải đối mặt hàng ngày. Hãy nghe câu chuyện của một người đàn ông. Anh ấy nhận được 5.000 tệ từ một người bạn truyền khoản nhưng khi ra ngân hàng rút tiền, tài khoản của anh ta ngay lập tức bị phong tỏa. Anh đã đến hỏi nhân viên tại sao không thể rút tiền người khác truyền cho mình. Câu trả lời anh nhận được là phải chứng minh mối quan hệ. Anh ấy đã phải thốt lên một cách châm biếm. Vậy nếu cha tôi truyền tiền cho tôi, tôi có phải chứng minh tôi là con trai của cha tôi không? Cha tôi vẫn là cha tôi, tôi là con của cha tôi mà tôi vẫn phải chứng minh à? Một người khác, chủ của một doanh nghiệp nhỏ đến ngân hàng để rút 300.000 tệ tiền mặt để phát lương thưởng cho nhân viên. Anh ấy đã hẹn trước nhưng khi đến nơi, nhân viên ngân hàng lại một mực thuyết phục anh sử dụng dịch vụ tri hộ lương của ngân hàng với lý do giảm thiểu rủi ro tiền mặt. Anh đã từ chối và nói rằng công ty muốn phát tiền mặt để kích lệ tinh thần của nhân viên. Cuộc giang co kéo dài và chỉ khi anh bắt đầu nổi nóng, nhân viên mới miễn cưỡng làm thủ tục với một thái độ hậm hực. Những câu chuyện như vậy không còn là hiếm. Trên khắp đất nước Trung Quốc, người dân đang phải đối mặt với những giới hạn rút tiền và chuyển khoản vô lý. Một người đàn ông đến máy ATM của ngân hàng Trung Quốc để rút vài nghìn tệ nhưng máy báo số tiền bị hạn chế. Anh vào hỏi nhân viên và được biết mỗi ngày anh chỉ có thể rút tối đa 2.000 tệ và chỉ được rút một lần duy nhất. Anh ấy bức xúc. Tại sao tôi gửi tiền vào thì không bị hạn chế? Gửi 80.000 tệ một ngày cũng được mà rút tiền của chính mình ra thì lại chỉ được 2.000 tệ. Đây là ý gì? Để rút thêm, anh ấy đã phải lấy số xếp hàng dài trước quầy giao dịch nơi chỉ có 2 cửa sổ phục vụ cho hàng chục người. Một người phụ nữ khác rơi vào tình cảnh còn bi đắt hơn. Cha của cô bị hôn mê, đang chờ tiền để cứu mạng. Cô chạy đến ngân hàng đưa điện để rút tiền, nhưng các nhân viên ngân hàng lại chặn cô lại. Họ nói cần phải gọi điện cho cha cô để xác nhận. Cô tuyệt vọng gào lên. Cha tôi hôn mê rồi, làm sao gọi điện được? Mọi người chờ tiền cứu mạng mà các người không cho tôi rút. Hệ thống ngân hàng Trung Quốc dường như đang phát động một cuộc chiến chống lại chính những khách hàng của mình, với lý do bảo vệ an toàn tài sản của người gửi tiền. Một chiến dịch hạn chế giao dịch phi quầy, tức là giao dịch qua ITM và ứng dụng di động, đã được khai triển rầm rộ trên toàn quốc. Hạn mức cho mỗi tài khoản bị xiết lại có nơi chỉ còn 5.000 tệ, thậm chí là 1.000 tệ mỗi ngày. Trong bối cảnh kinh tế vốn đã không mây sáng sủa, việc các ngân hàng lẽ ra phải là huyết mạnh của nền kinh tế, lại tự tay bóc nghẹt dòng chảy của tiền tế, chẳng khác nào đang muốn biến cả hệ thống thành một vũng nước tù. Những câu chuyện cá nhân đau lòng này không phải là do các nhân viên ngân hàng khó tính hay quan liêu, chúng là triệu chứng của một căn bệnh trầm kha hơn nhiều, các ngân hàng Trung Quốc đang cạn kiệt tiền mặt. Phần 2, những kho chứa rỗng tuếch, tại sao ngân hàng hết tiền? Tại sao một hệ thống ngân hàng khổng đồ, từng là niềm tự hào của Đảng Cộng sản Trung Quốc, lại đột nhiên phải dùng đến những biện pháp giới hạn rút tiền thô thiện như vậy? Câu trả lời nằm ở những con số biết nói và những lời cảnh báo từ chính những người trong cuộc. Ông Jackson Ng, một cựu giám đốc cấp cao của Ngân hàng xây dựng Trung Quốc, đã tiết lộ một thông tin nội bộ gây shock. Hơn 300 ngân hàng ở Trung Quốc có tỉ lệ an toàn vốn thấp hơn 3%. Con số này có nghĩa là gì? Nó có nghĩa là các ngân hàng này gần như đang trong tình trạng thu không đủ chi, đang đứng bên bờ vực phá sản. Ông còn tiết lộ một chuyện động trời hơn, một ngân hàng cấp thành phố thậm chí còn không có khả năng huy động 3-5 triệu tệ tiền mặt mỗi ngày. Để đối phó với áp lực thanh khoản, các ngân hàng này chỉ có thể cung cấp tối đa 200.000 tệ tiền mặt cho mỗi chi nhánh. Sự cạn kiệt này là kết quả của một cuộc đại di cư của các khoản tiền gửi. Vào ngày 20 tháng 5, 6 ngân hàng quốc doanh lớn nhất Trung Quốc đã một lần nữa phải hạ lại suất tiền gửi, lại suất cho kỳ hạn một năm lần đầu tiên giảm xuống dưới mức 1%. Đây là một nỗ lực tuyệt vọng để giảm chi phí huy động vốn, nhưng nó lại đang phản tác dụng. Chỉ trong tháng 4 năm 2024, sau khi ngân hàng Trung ương hạ lại suất, một lượng tiền gửi khổng lồ lên tới 3,9.000 tỷ tệ đã nhanh chóng tháo chạy khỏi hệ thống ngân hàng, đổ vào các kênh tài chính phi ngân hàng như thị trường trái phiếu. Đây là một con số kỷ lục trong lịch sử. Và cơn ác mộng vẫn chưa dừng lại. Nhiều nhà phân tích dự báo rằng, trong tháng 6 này, quy mô dòng tiền gửi chảy ra có thể một lần nữa vượt qua cả con số 4.000 tệ. Điều này không chỉ có nghĩa là các ngân hàng sẽ phải đối mặt với áp lực đáo hạn của 4,2.000 tỷ tệ chứng chỉ tiền gửi NCD, mà còn phải đối mặt với việc mất trắng hàng nghìn tỷ tệ tiền gửi. Thách thức đối với ngành ngân hàng Trung Quốc đã bước vào một giai đoạn nghiêm trọng chưa từng có. Nhưng những con số vĩ mô đôi khi vẫn còn xa vời. Để thấy rõ ràng mức độ khủng hoảng, hãy nghe câu chuyện của một người phụ nữ khác. Mẹ của cô đã gửi tiết kiệm 100.000 tệ tại một ngân hàng, kỳ hạn là 3 năm. Ngày đáo hạn, hai mẹ con vui vẻ đến ngân hàng để rút tiền, nhưng họ đã chất lặng khi nhân viên thông báo rằng tài khoản của bà chỉ còn lại hơn 900 tệ. Mẹ cô khẳng định rằng bà chưa từng rút một đồng nào. Nhưng sau khi kiểm tra kỹ lưỡng, nhân viên ngân hàng vẫn khăng khăng rằng tài khoản chỉ có bấy nhiêu tiền, và gợi ý rằng có lẽ bà đã rút ra mà quên mất. Một người già chắc chiêu dành dụng cả đời, người gắm niềm tin vào ngân hàng vì nghĩ rằng đó chính là nơi an toàn nhất, bây giờ đây lại phải đối mặt với sự thật phũ phàng. Khoản tiết kiệm cả đời đã bốc hơi. Cú sốc quá lớn khiến bà ngất xỉu ngay tại sàn giao dịch. Một người khác kể lại trải nghiệm của chính mình. Tôi thực sự đã bị ngân hàng Trung Quốc dọa cho một phen toát mồ hôi lạnh. Buổi chiều, thẻ tiết kiệm của tôi vừa nhận một khoản tiền. Tôi đến nơi để thanh toán khi tài khoản bị đóng băng. Màn hình vẫn hiển thị số dư, nhưng không thể quẹt thẻ được. Lần đầu tiên tôi gặp phải chuyện này. Thật không biết nói gì hơn, tôi gọi điện cho Tổng Đài. Họ nói là do kiểm soát rủi ro, phát hiện khoản tiền có bất thường. Tôi cũng không biết nó bất thường ở chỗ nào. Họ nói hoặc là chờ 24 đến 48 giờ, hoặc là ra quầy giải quyết. Khi những khoản tiền gửi lớn có thể biến mất một cách bí ẩn và những giao dịch bình thường cũng có thể bị đóng băng vì rủi ro, thì niềm tin vào hệ thống đã hoàn toàn sụp đổ. Các ngân hàng không chỉ hết tiền, họ còn đang đánh mất thứ tài sản quý giá nhất của mình, sự tiến nhiệm của người dân. Phần ba, cỗ máy tiến dụng hỏng hóc và sự tê liệt của nền kinh tế. Vậy tại sao dòng tiền lại tháo chạy? Tại sao các ngân hàng lại rơi vào tình trạng khủng hoảng thanh khoản nghiêm trọng như vậy? Đó là bởi vì cỗ máy tiến dụng, trái tim của nền kinh tế về cơ bản đã ngừng đập. Hệ thống thẩm định tiến dụng quốc gia Trung Quốc sau ba năm hứng chịu những trích sách sai lầm bây giờ đây gần như đã tê liệt. Một nhà phê bình đã đưa ra một con số đáng báo động. Trong thời gian gần đây, trong số gần 70 khách hàng đến tư vấn vai vốn, thì 80% trong số đó có lịch sử tiến dụng xấu, thuộc diện tài khoản hoa tức là nợ quá hạn nhiều lần hoặc tài khoản đen bị liệt vào danh sách đen. Và những người này là ai? Họ không phải là những kẻ lười biếng hay vô trách nhiệm. Phần lớn trong số họ là nam giới, những người từng là trụ cột của nền kinh tế. Họ là những chủ doanh nghiệp, những người mở cửa hàng hoặc là những người có khát vọng khởi nghiệp, muốn chiến đấu để tạo ra một cuộc sống tốt đẹp hơn. Họ là những người đã vai vốn để khởi nghiệp, để mua nhà, để kinh doanh. Nhưng sau ba năm đại dịch COVID-19, với những trích sách gieo COVID hà khắc, cùng với sự suy thoái kinh tế nói chung, họ đã kiệt quệ. Doanh nghiệp phá sản, cửa hàng đóng cửa, các dự án khởi nghiệp chết yểu, họ không còn khả năng trả nợ, và hệ thống tiến dụng đã ghi nhận họ là những con nợ xấu. Ngay cả những công chức trong các đơn vị sự nghiệp, những người từng được coi là có công việc ổn định nhất, bây giờ đây cũng rơi vào tình trạng tương tự, bởi vì kiếm tiền ngày càng khó khăn. Hệ thống ngân hàng Trung Quốc đang bị mắc kẹt trong một nghiệp lý, do chính họ tạo ra. Họ không thể cho 80% những người có lịch sử tiến dụng xấu vai tiền, vì quy trình thẩm định của họ không cho phép. Nhưng 20% còn lại, những người có tiến dụng tốt thì lại quá sợ hãi trước sự bất ổn của nền kinh tế để dám vai vốn. Cộ máy tiến dụng đã hoàn toàn bị tê liệt. Một nhà bình luận đã thẳng thắn chỉ ra rằng, hệ thống tiến dụng của các ngân hàng Trung Quốc về cơ bản đã bị tê liệt rồi. Nếu các ngân hàng của chúng ta vẫn tiếp tục hoạt động dựa trên hệ thống tiến dụng này, thì sớm muộn gì họ cũng sẽ sụp đổ thôi. Ông nói đây không phải là lời nói gây hoang mang, mà là một thực tế. Chỉ cần nhìn vào những người xung quanh, những người nợ quá hạn, phần lớn đều là những người đàn ông không muốn chấp nhận số phận, không can chịu sự tâm thường, và có một chút trách nhiệm với gia đình của họ. Sự sụp đổ của hệ thống tiến dụng này chính là bản cáo trạng rõ ràng nhất cho sự thất bại của mô hình kinh tế và chính trị dưới thời Tập Cật Bình. Những chính sách như thịnh vượng chung, những cuộc đàn áp không thương tiếc đối với các doanh nghiệp tư nhân và đặc biệt là chính sách Zero Covid phi lý đã hủy hoại chính những tầng lớp từng là động lực tạo ra của cải và sự thịnh vượng cho xã hội. Cuộc khủng hoảng ngân hàng hiện nay chỉ là triệu chứng của một căn bệnh chính trị đã đến giai đoạn cuối. Phần 4. Từ hàng dài xếp hàng đến khủng hoảng niềm tin Khi người dân không thể rút tiền của chính mình để trả học phí cho con, để thanh toán tiền viện phí cứu người thân, khi các doanh nhân không thể vai bốn để duy trì hoạt động kinh doanh và khi hy vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn biến thành sự tuyệt vọng trước những cánh cửa ngân hàng đóng sập. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Điều xảy ra tiếp theo là một sự xói mòn niềm tin không thể cứu vãn, một cuộc khủng hoảng về tính hợp pháp của chính chế độ. Hãy nghe câu chuyện của một người đàn ông cố gắng rút 25.000 tệ tiền mặt. Anh ấy đã phải mất 20 phút ở ngân hàng, trong khi các nhân viên liên tục gọi vô số của điện thoại để xác mình. Anh nói, tôi rút tiền để lo cho vợ tôi nằm viện. Họ liên hỏi, vợ anh nằm viện ở kho nào? Anh bức xúc, kể cả vợ tôi không nằm viện, tôi tiêu tiền này, tôi rút tiền của chính mình, không được sao? Một người phụ nữ khác, khi cố gắng rút 3.000 tệ, một số tiền rất nhỏ cũng không thể thực hiện được dù là ở máy ATM hay là tại quầy. Ứng dụng trên điện thoại báo rằng hạn mức mỗi ngày là 10.000 tệ, nhưng máy chỉ cho rút 1.000 tệ. Cô phẫn nộ, tiền của tôi chỉ là gửi ở ngân hàng các người, chứ không phải cho các người, tôi chỉ muốn rút một ít tiền mặt để sinh hoạt hàng ngày, mà cũng khó khăn đến vậy sao? Sự phẫn nộ lên đến đỉnh điểm khi một người phụ nữ khác bị nhân viên ngân hàng đối xử như một tội phạm. Sau khi tài khoản bị phong tỏa, cô đến ngân hàng để giải quyết. Nhân viên yêu cầu cô phải kê khai từng giao dịch, chuyển cho ai, tên người đó là gì, và phải cung cấp cả lịch sử trò chuyện. Cô út nghẹn, các người là cảnh sát A.A. Các người đang thẩm vấn tôi sao? Một người khác, khi đi công tác ở tỉnh khác, tài khoản cũng đã bị đóng băng. Anh đi đến ngân hàng địa phương, nhưng họ không thể giải quyết, vì thẻ của anh không phải do họ phát hành. Anh phải đứng ngoài đường gọi điện thoại suốt 8 phút, mà vẫn không giải quyết được vấn đề. Anh chỉ có thể thốt lên, tôi chỉ muốn dùng tiền của chính mình thôi, mà cũng khó đến thế sao? Thật quá điên rồ! Thưa quý vị, những gì mà chúng ta đang chứng kiến không chỉ là một cuộc khủng hoảng ngân hàng, nó là một cuộc khủng hoảng của bản hợp đồng xã hội. Trong nhiều thập niên, tính hợp pháp của chính quyền Trung Cộng được xây dựng trên một thỏa thuận ngầm. Chúng tôi mang lại cho các người sự thịnh vượng kinh tế, đổi lại, các bạn trao cho chúng tôi quyền kiểm soát chính trị. Bây giờ đây, Đảng Cộng sản Trung Quốc đang tự tay xé bỏ bản hợp đồng đó, bằng cách ngăn cản người dân tiếp cận tài sản của chính họ. Đảng Cộng sản Trung Quốc đang phá hủy những tàn dư cuối cùng của niềm tin. Sự phẫn nộ đang âm ỉ trong những hàng dài người xếp hàng trước các ngân hàng trên khắp Trung Quốc chính là một thùng thuốc súng có thể phát nổ bất cứ lúc nào. Một cư dân mạng đã bình luận rằng, các ngân hàng bây giờ có đủ loại quy định kỳ quái đến mức khiến người ta bất lực. Tiền của mình mà không phải của mình. Rút tiền cần đủ loại giấy tờ chứng minh, không có thì không rút được. Chuyển khoản cũng bị giới hạn số lần và số tiền. Gửi vào thì dễ, muốn lấy ra thì khó. Tầng tầng lớp lớp rào cản, kẹt cứng không cho bạn rút. Một khi đã gửi vào, nó liền biến thành tài sản của ngân hàng. Và anh ấy kết luận bằng một câu hỏi, ngân hàng mới là kẻ cướp lớn nhất. Bạn có đồng tình với câu nói này không? Câu hỏi này có lẽ không chỉ dành cho các ngân hàng mà là cho cả một chế độ. Thưa quý vị, những phân tích vừa rồi cũng đã khép lại chương trình của chúng tôi hôm nay. Từ những câu chuyện cá nhân đầy phẫn nộ đến những con số biết nói về một hệ thống đang dẻo dã, một sự thật không thể chối cãi đã hiện ra. Cuộc khủng hoảng của Trung Quốc không chỉ nằm ở kinh tế mà đã lan sâu vào niềm tin của chính người dân. Khi một người dân không thể tự do sử dụng những đồng tiền mà mình vất vả kiếm được, đó là lúc bản hợp đồng xã hội đã bị phá vỡ. Chế độ không còn có thể dùng sự thịnh vưỡng kinh tế để biện minh cho sự tồn vong của mình nữa. Và đây chính là cuộc khủng hoảng lớn nhất. Nguy hiểm nhất mà họ đang phải đối mặt. Quý vị có suy nghĩ hay nhận định gì về các sự kiện được đề cập? Liệu đây có phải là dấu hiệu cho một sự sụp đổ hệ thống sắp xảy ra ở Trung Quốc? Hãy cho chúng tôi biết quan điểm của quý vị ở phần bình luận bên dưới video này nhé. Để không bỏ lỡ những video phân tích chuyên sâu tiếp theo từ kênh, quý vị đừng quên nhấn đăng ký và bật biểu tượng chuông thông báo. Trân trọng cảm ơn sự quan tâm và đồng hành của quý vị. Kính chúc quý vị và gia đình mọi điều bình an và tốt lành.