Khủng bố trỗi dậy: Hệ quả lan tỏa từ sự suy yếu của Iran đến an ninh khu vực - KHỎE TỰ NHIÊN

Sau nhiều năm bị đánh bật khỏi các thanh trí lớn tại Iraq và Syria, các tổ chức khủng bố cực đoan một lần nữa đang trối dậy, nhưng lần này kịch bản phức tạp hơn. Cuộc đối đầu khốc liệt giữa Iran và Israel, cộng với vai trò can thiệp trực tiếp của Hoa Kỳ, không chỉ thúc đẩy khu vực Trung Đông vào trạng thái bất ổn sâu sắc mà còn mở ra cánh cửa cho chủ nghĩa khủng bố hồi sinh, với quy mô có thể vượt xa những gì đã xảy ra từ năm 2014. Trong khi mọi sự chú ý đều đổ dồn vào các vụ không kích, những loài đe dọa trả đua và đối đầu chiến lược giữa các cưỡng quốc, thì một chiến tuyến ngầm đang hình thành, nơi các phần tử khủng bố âm thầm củng cố lực lượng, khai thác hỗn loạn, thu hút nhân lực bất mãn nhằm lan rộng tầm ảnh hưởng. Chi tiết ra sau, hãy cùng chúng tôi vén mản bí mật trong chương trình ngày hôm nay. Lợi dụng khoảng chống quyền lực và sự chưa rẽ giáo phái Như tướng 4 sao Joseph Votel là một sĩ quan quân đội Hoa Kỳ đã nghỉ hưu, nổi tiếng với vai trò lãnh đạo các chiến dịch quân sự quan trọng tại Trung Đông và Nam Á. Từng nhận định, các nhóm như ISIS có xu hướng phát triển trong các khoảng chống quản trị, nơi chính quyền trung ương suy yếu hoặc là mất kiểm soát. Với Iran hiện đang bị suy kiệt bởi chiến sự với Israel, bị tổn thất nghiêm trọng về nhân lực và cơ sở vật chất, bao gồm cơ sở hạt nhân, quân sự và tình báo, khả năng kiểm soát biên giới, khu vực dân tộc thiếu số và các vùng xa trung tâm của Iran đang bị suy giảm nhanh chóng. Đây là điều kiện để tưởng cho các nhóm cực đoan xâm nhập, cắm rễ và hành động. Lịch sử đã chứng minh điều này khi ISIS lần đầu trỗi dậy sau khoảng chống quyền lực tại Iraq hậu 2003, và hiện tại thì Iran có nguy cơ trở thành nạn nhân tiếp theo. Iran là quốc gia có đa số dân theo Hồi giáo dòng CIA, kẻ thù không đội trời chung của chủ nghĩa khủng bố, theo hệ tư tưởng Sunni-Salafi. Sự khác biệt về giáo phái không chỉ là tôn giáo, mà còn là công cụ tuyên truyền vô cùng hiệu quả mà nhóm khủng bố này đã, đang và sẽ tiếp tục khai thác. Những từ ngữ mang tính miệt thị như là Rafadi, kẻ từ bỏ, được ISIS sử dụng để khơi gợi hận thù và khuyến khích các thánh chiến chống lại người CIA, cụ thể là chính quyền Tehran. Bên cạnh đó thì sự tồn tại của các phong trào lê khai sát tộc như là người Kurd, Azeri tạo ra một bức tranh xã hội Iran đầy dặn nứt. Trong bối cảnh chế độ trung ương suy yếu, khả năng các nhóm này hợp tác với nhau để lật đổ hoặc là gây dối chính quyền là điều hoàn toàn khả thi. Sự trỗi dậy của nhóm khủng bố tại biên giới phía đông Iran Chỉ nhánh khủng bố tại Khorokhan, ISK, đang trở thành mối đe dọa nguy hiểm nhất, không chỉ đối với Iran mà còn đối với toàn bộ khu vực Nam Trung Á. ISK đã thành công trong việc tạo ra một mạng lưới xuyên quốc gia với khả năng tuyệt mộ, huấn luyện và phát động tấn công ở các nước như Iran, Pakistan, Pakistan và cả Nga. Cuộc tấn công khiến hơn 100 người thiệt mạng tại buổi tưởng niệm tướng Soleimani ở Iran vào tháng 1 năm ngoái hay là vụ đánh bom tại buổi hòa nhạc ở Nga khiến cho 145 người thiệt mạng là minh chứng rõ ràng. Chúng cho thấy khả năng hoạt động ngày càng sâu rộng và táo tợn của nhóm này, đồng thời đặt ra câu hỏi về hiệu quả phòng thủ của các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Iran. Hiệu ứng dây chuyển trong khu vực Iraq từ lâu đã là nơi rằng co giữa các lực lượng vũ trang như các lực lượng dân quân thân Iran, Ansabi, chính quyền trung ương ở Baghdad, lực lượng người Kurds ở miền Bắc và tàn dư của các nhóm khủng bố. Với mạng lưới dân quân thân Iran có nguy cơ tàn dã do tiền Iran không còn đủ khả năng hỗ trợ, sự suy yếu này sẽ tạo điều kiện cho các nhóm khủng bố cực đoan quay trở lại. Bukhari, một chuyên gia hàng đầu về an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại và phân tích địa chính trị, đặc biệt là tập trung vào Trung Đông, Nam Á và Trung Á, đã cảnh báo rằng nếu Iran không thể duy trì ảnh hưởng tại Iraq, quốc gia này có thể vỡ vụn thành một tập hợp các thực thể phi nhà nước, và trong môi trường đó thì khủng bố cực đoan sẽ trỗi dậy từ cả phía Tây và Đông Biên giới. Sự tàn dã của chục kháng chiến Iran, Syria và Hezbollah là sự sụp đổ của chế độ Assad, càng làm sâu sắc thêm sự phân hóa giáo phái tại Syria. Nhóm khủng bố cực đoan trong thời gian gần đây đã liên tục tấn công các nhà thờ, các mục tiêu người Alawite, một nhánh thiểu số của Hồi giáo Shi'ai mà nhiều thành viên trong bộ máy cầm quyền Syria thuộc về minh chứng rằng nước này vẫn là một chiến trường lý tượng cho sự phục hồi của nhóm. Chính phủ Syria mới dù tuyên bố chống chủ nghĩa khủng bố, nhưng bản thân cũng là sản phẩm từ các nhóm cực đoan trước đây, điều này khiến sự ổn định dài hạn trở nên mong manh và dễ bị lũng đoạn bởi các phe thánh chiến. Sau khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan và Taliban lên nắm quyền, thì nhiều người tin rằng nước ISK sẽ suy yếu, tuy nhiên thì ngược lại họ đang tận dụng chính sự yếu kém trong quản trị và mâu thuẫn nội bộ giữa Taliban và các lực lượng địa phương để mở rộng phạm vi hoạt động. Nhóm khủng bố này đang tuyển mộ các chiến binh từ Pakistan, Uzbekistan để xây dựng một mạng nới xuyên Trung Á, đe dọa không chỉ Iran mà còn Trung Quốc liên quan đến vấn đề người Duy Ngô Nhĩ và Nga. Mỹ Israel và nghịch lý chiến được Khi Tổng thống Trump ra lệnh tiêu diệt tướng Soleimani vào năm 2020, Mỹ đã trực tiếp làm suy yếu một mắt xích thèn chốt trong mạng nới quân sự chống lại các nhóm cực đoan tại Trung Đông. Chới trêu thay, chính quyền Mỹ đang vô tình dọn đường cho sự hồi sinh của nhóm khủng bố bằng cách nhắm vào Iran, một trong những thế lực kiên quyết và hiệu quả nhất trong cuộc chiến chống khủng bố. Ông Bukhari, chuyên gia về an ninh khu vực gọi đây là vòng luẩn quẩn không thể thoát ra của Washington, làm suy yếu Iran đồng nghĩa với việc các nhóm Sunni cực đoan sẽ mạnh lên. Ngược lại, tấn công trực diện vào các nhóm Sunni này lại vô hình chung giúp củng cố quyền lực cho Tehran, kẻ thù lâu dài trong địa chiến lược của Mỹ và các đồng minh. Trong chiến lược lâu dài nhằm phá vỡ liên minh kháng chiến do Iran dẫn đầu, Israel đã không ngần ngại tấn công thẳng vào hạ tầng chế huy, khòa vũ khí và nhân lực của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Tuy nhiên thì những đòn đánh này lại đang làm lung lay thế cân bằng lực lượng trong khu vực, khiến cho Iran mất dần khả năng kiểm soát biên giới và duy trì ảnh hưởng tại các vùng có đa số dân Sunni. Chính sự mất kiểm soát này đã tạo ra môi trường thuận lợi cho các nhóm cực đoan khác trỗi dậy mạnh mẽ hơn, đặt ra một mối đe dọa nghiêm trọng cho an ninh khu vực và thế giới. Chiến lược truyền thông và quốc tế hóa xung đột Không chỉ là một lực lượng chiến đấu, các tổ chức khủng bố còn là những cỗ máy truyền thông khôn hoan và nguy hiểm. Từ chiến tranh Nga-Ukraine đến xung đột Israel-Iran, từ Kashmir đến Tân Cương, chúng không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để quốc tế hóa cuộc thánh chiến của mình, biến những bất ổn địa chính trị thành bàn đạp tư tưởng và truyền cảm hứng cho các chiến binh toàn cầu. Ấn phẩm ANAPA mới nhất từ một nhánh truyền thông của tổ chức này đã mô tả cuộc chiến hiện tại là một cuộc xung đột giữa nhà nước Ba Tư và nhà nước Do Thái, thể hiện cách nhìn nhận chiến sự dưới khắp độ đối đầu các thế lực mà nhóm coi là kẻ thù chung của Hồi giáo. Nhóm không trực tiếp kêu gọi tham chiến mà hướng tới việc tuyên truyền trung lập nhằm duy trì và củng cố niềm tin của các phần tử ủng hộ. Thông điệp, người Hồi giáo thực thủ chỉ nên vui mừng vì những thế lực dối trá đang tản sát lẫn nhau, là một cách khéo léo để khuyến khích các phần tử trung thành không bị phân tán hoặc là mất niềm tin vào tổ chức, đồng thời tạo ra một hình ảnh rằng các đối thủ chính đang tự hủy diệt, mở ra cơ hội cho khủng bố cực đoan tái xuất. Kẻ thù trong bóng tối và tương lai bất định Sự xúc đổ hoặc là suy yếu nghiêm trọng của Iran dù là hậu quả của chiến tranh, khủng hoảng chính trị hay là bất ổn nội bộ sẽ không đơn thuần là một chiến thắng do Israel hay là Hoa Kỳ, mà trái lại có thể trở thành thắng lợi lớn nhất của tổ chức cực đoan kể từ năm 2014 khi họ từng thiết lập vương quốc khủng bố trên một phần rộng lớn của Iraq và Syria. Trong một khu vực Trung Đông và Nam Á đầy rễ rạn nước xác tộc và tôn giáo, với nhiều chính phủ yếu kém, tham nhũng và bất ổn kéo dài, các nhóm khủng bố không cần phải kiểm soát lãnh thổ để tồn tại. Thay vào đó, họ chỉ cần khoảng trống quyền lực, sự phân hóa xã hội xấu xác và một môi trường ngập tràn niềm tin cực đoan cùng xung đột liên tục. Đáng buồn thay những điều kiện này không chỉ tồn tại mà còn ngày càng lan rộng. Tự như thiên nhiên không chịu nổi sự chống rỗng thì chủ nghĩa khủng bố cũng không thể tồn tại nếu không có khoảng trống quyền lực để khai thác. Trong khi cộng đồng quốc tế dồn sự chú ý vào các cuộc đối đầu giữa các siêu cường quốc hay là các chiến dịch không kích dầm rộ, thì ở phía sau bức màn ấy, kẻ thù thật đang âm thầm phục hồi, chuẩn bị cho một chua kỳ bạo lực mới và nguy hiểm hơn. Nếu không có chiến lược toàn diện và đồng bộ để đối phó với những khoảng trống ấy, khu vực sẽ tiếp tục chìm sâu vào vòng xoáy khủng bố và bất ổn kéo dài. Và những thông tin vừa rồi cũng khép lại chương trình ngày hôm nay của Khoẻ Tự nhiên. Cảm ơn quý vị đã quan tâm và theo dõi. Kính chúc quý vị một buổi tối vui vẻ và ấm áp bên gia đình. Xin kính chào và hẹn gặp lại.