SÔNG DƯƠNG TỬ NỔI GIẬN CUỘN CẢ TỨ XUYÊN, ĐẬP TAM HIỆP BIẾN DẠNG SỢ BỊ SẬP, TRÚ NƠI NÀO SẼ AN TOÀN?

Tôi đã sống 80 năm rồi, mà đây là lần đầu tiên thấy Thành Đô từ xuyên mưa to đến vậy. Vừa mới đây thôi, Thành Đô bất ngờ đón một trận mưa lớn. Không hề nói quá trận mưa lần này đã biến Thành Đô thành biển. Đường xa không thể đi lại, mặt đất bị ngập, đường bị nước che lấp. Ngay cả dưới lòng đất cũng không khả dụng nước tràn vào hệ thống tàu điện ngầm. Dù có đi qua cây cầu nổi tiếng Nhị Tiên Kiều cũng không ích gì. Trong tình hình đó, buộc phải đi qua đường Thành Hoa, nhưng phải có thuyền mới đi nổi. Trên đường đi, thậm chí còn có người trèo thuyền đón khách 5 tệ một lượt lên thuyền. Vào lúc 20 giờ ngày 3 tháng 7, Thành Đô đã phát cảnh báo đỏ về mưa bão. Mưa lớn diễn ra với mức độ cực đoan. Tại Công viên Nhân dân Khu Thanh Dương, lượng mưa tích lũy đạt 171,7 mm phá kỷ lục lịch sử tại khu vực trung tâm thành phố. Trong một giờ, lượng mưa cao nhất lên tới 82,4 mm là trận mưa ngắn có cường độ mạnh nhất cả nước trong cùng kỳ. Toàn thành phố ghi nhận 94 trạm mưa lớn đặc biệt, 134 trạm mưa to, 93 trạm mưa vừa, bao phủ khắp các khu trung tâm chính. Lúc 17 giờ 10 phút, đài khí tượng Thành Đô đã nâng cảnh báo cam về mưa lớn lên mức đỏ. Mưa lớn gây ngập úng nghiêm trọng và làm tiên liệt giao thông. Trong khu trung tâm, 23 cây cầu bị ngập, một số đoạn cầu chậm có chỗ ngập trên 0,5 mét. Bên trong gà tàu Thành Đô Đông cũng bị ngập nước, một số khu dân cư bị cắt nước. Gà tàu điện Ngầm Hoa Quý Lộ thuộc tuyến số 5 bị đóng cửa hoàn toàn. Tại dân bay Sông Liêu, 23 chuyến bay bị hoãn, nhiều tuyến đường áp dụng kiểm soát giao thông. Đến 18 giờ, Thành Đô đã khởi động phản ứng khẩn cấp phòng chống lũ cấp 3. 3.052 luật nhân viên tuần tra được huy động, cùng với 774 thiết bị cứu hộ được triển khai. Từ 7 giờ ngày 2 tháng 7 đến 7 giờ ngày 3 tháng 7, toàn tỉnh Tứ Xuyên đã sơ tán 28.463 người khỏi khu vực nguy hiểm ở 11 thành phố và châu Tự Trị. Riêng Thành Đô, đối với các khu vực có nguy cơ lũ quét, đã sơ tán 123 hộ dân, tổng cộng 325 người. 6 quận huyện bao gồm Bành Châu đã phát cảnh báo vàng về nguy cơ địa chất. Riêng Trấn Long Trì đã khẩn cấp sơ tán 43 người. Dự báo từ ngày 4 đến ngày 6 tháng 7, Thành Đô vẫn có nhiều đợt mưa rào hoặc sông, lượng mưa vừa đến to. Riêng khu vực phía Tây có thể có mưa rất to đến đặc biệt to. Quay thực tế đầy chấn động trong 30 giây, góc nhìn trực tiếp đầu tiên, dòng lũ bùn đất 45.000 mét khối bất ngờ tấn công. Trong khi vào tối ngày 4 tháng 7 lúc 19 giờ, tại sông Phù Giang, Miên Dương, Tứ Xuyên, đỉnh lũ đã đi qua đoạn Sạ Hồng với lưu lượng nước lũ đạt tốc độ xả lên tới 7.400 mét khối mỗi giờ, tạo ra lực xung kích cực mạnh. Hiện mực nước vẫn đang tiếp tục dâng cao. Trước đó vào ngày 30 tháng 6 năm 2025, tỉnh Tứ Xuyên đã chứng kiến một trong những trận lũ nghiêm trọng nhất từ đầu mùa mưa. Hai con sông lớn là Mân Giang và Kim Sa đồng loạt đổ về thành phố Nghi Tân, nơi hợp lưu ba dòng sông tạo thành trường Giang. Tại trạm Hyang Gate ở Nghi Tân, mực nước lên tới 267 mét, với lưu lượng vượt 20.000 mét khối mỗi giây. Trong khi đó, hồ chứa Tam Hiệp đang tiếp nhận đến gần 30.000 mét khối nước mỗi giây, khiến mực nước dâng lên mức 152 mét, vượt qua ngưỡng kiểm soát lũ 7 mét. Để đảm bảo an toàn, một số hồ chứa buộc phải mở cửa xả lũ, làm tăng thêm tình trạng ngập lụt nghiêm trọng ở các khu vực hạ lưu. Trong hai ngày 29 và 30 tháng 6, mưa lớn bao phủ toàn miền Nam Trung Quốc, đặc biệt là lưu vực Tứ Xuyên. Diện tích chịu ảnh hưởng lên đến 100.000 km2, trong đó có tới 70.000 km2 hứng chịu mưa cực đoan. Tổng lượng mưa trong một ngày vượt qua 14 tỷ mét khối tương đương 1.000 lần thể tích hồ Tây Đổ Dồn về chỉ trong 24 giờ. Mạng lưới sông ngòi dày đặc khiến Tứ Xuyên trở thành điểm nóng về lũ lụt, khi nhiều con sông vừa và nhỏ tại 17 khu vực như Bằng và Quảng Ngọc đồng loạt vượt ngưỡng cảnh báo. Các phụ lưu chính như Mân Giang, Trung Khê, Gia Lăng đều ghi nhận mực nước tăng đột biến, khiến hàng loạt nhà máy thủy điện buộc phải xả lũ, gây ngập úng nghiêm trọng ở nhiều đô thị. Mưa lớn tiếp tục chút xuống khiến lượng nước đổ về thượng nguồn Mân Giang tăng mạnh. Đêm 29 tháng 6, Hồ Trì Ảnh Phổ ở phía Tây Bắc Thành Đô đã tăng lưu lượng xả. Hệ thống thủy lợi của Đô Giang Yền từng bảo vệ Thành Đô suốt hơn 2.000 năm, lần đầu tiên ghi nhận đỉnh lũ cực lớn vào sáng sớm 1 tháng 7. Trong hai thập kỷ gần đây, Tứ Xuyên ngày càng trở nên nhạy cảm với thời tiết cực đoan. Các nghiên cứu cho thấy tần xuất các trận lũ tại vùng núi Hùng Quan tăng trung bình 12 vụ mỗi thập kỷ. Một công trình nghiên cứu năm 2025 do Phó Thượng Nam thực hiện đã thu thập dữ liệu ngập lụt tại 251 huyện trên toàn Trung Quốc từ 2000 đến 2022 và chỉ ra rằng Tứ Xuyên thuộc nhóm có tần xuất lũ cao nhất cả nước. Một điểm trung hợp đáng chú ý là tần xuất lũ bắt đầu tăng mạnh kể từ năm 2003, thời điểm hồ chứa Tam Hiệp bắt đầu tích nước. Các nhà nghiên cứu không khẳng định đó là nguyên nhân trực tiếp, nhưng họ nhấn mạnh cần xem xét mối liên hệ tiềm ẩn này. Tỉnh Tứ Xuyên cũng được xác định là nơi dễ xảy ra hiện tượng thời tiết cực đoan kép như nắng nóng kẻ mưa lớn hoặc hạn hán đi cùng sóng nhiệt. Khu vực thành đô, trung khánh nằm trong vùng ảnh hưởng nặng nhất. Các dự báo khí hậu cho thấy nếu kịch bản phát thải cao xảy ra, số ngày chịu ảnh hưởng bởi các hiện tượng này có thể tăng gấp 3 trong những thập kỷ tới. Các phân tích từ tổ chức Carbonbrief cũng xác nhận rằng biến đổi khí hậu toàn cầu đang khiến thời tiết tại Tứ Xuyên trở nên cực đoan hơn, cả về tần xuất lẫn mức độ khác nhiệt. Những trận mưa lớn xuất hiện thường xuyên hơn, kéo theo nguy cơ lũ lụt, trong khi sóng nhiệt cũng diễn ra với cường độ ngày càng tăng. Ngoài tác động từ khí hậu, hoạt động của con người cũng đóng vai trò quan trọng trong việc làm trầm trọng hóa tình trạng lũ lụt. Tứ Xuyên là tỉnh có sản lượng thủy điện lớn nhất Trung Quốc, với hơn 3.700 trạm thủy điện và 8.200 hồ chứa. Các công trình này làm thay đổi dòng chảy tự nhiên, tạo ra biến động khí hậu cục bộ, và trong mùa mưa, việc buộc phải xả lũ để đảm bảo an toàn công trình có thể khiến vùng hạ lưu ngập sâu hơn. Đập Tam Hiệp là công trình thủy điện tiêu biểu của Trung Quốc, từng được ca ngợi là biểu tượng cho sức mạnh chinh phục thiên nhiên. Tuy nhiên, nghiên cứu của chuyên gia Phan Tố cho thấy từ khi hồ chứa bắt đầu tích nước năm 2003, khí hậu tại vùng ảnh hưởng đã thay đổi rõ rệt. Nhiệt độ mùa hè cao hơn, mùa đông lạnh hơn, số ngày nắng nóng kéo dài tăng mạnh. Đặc biệt, vùng Đông Bắc Tứ Xuyên, bao gồm Đại Trúc, Bành Châu, Quảng An, Nam Xương ghi nhận hàng loạt trận mưa lớn liên tiếp trong nhiều năm. Phân tích số liệu cho thấy, từ năm 2004 đến 2014, đã có ít nhất 32 sự kiện mưa cực đoan tại đây, trong đó 97% có lượng mưa từ 100 đến 250mm một ngày hoặc vượt qua 250mm một ngày những con số vượt xa mức bình thường. Các nhà khoa học thuộc Viện Khoa học Trung Quốc từng dự đoán rằng hơi nước từ hồ Tam Hiệp có thể hình thành các khối không khí ẩm và gây mưa tại các khu vực xa hơn, do gió mùa đưa chúng vượt qua vùng hồ. Mô hình này khiến các khu vực như Đông Bắc Tứ Xuyên trở thành nơi gánh phần lớn lượng mưa do hồ chứa gây ra. Một nghiên cứu của NACA năm 2006 sử dụng dữ liệu vệ tinh cũng phát hiện hồ chứa Tam Hiệp làm tăng lượng mưa ở vùng núi Đại Ba và dãy thanh những nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi lũ quét và sạt lở. Từ sông Kim Sa cho đến Mân Giang, Gia Lăng và các nhánh phụ, hơn 60 nhà máy thủy điện với sức chứa tổng cộng gần 70 tỷ mét khối đang hoạt động dọc theo hệ thống sông Tứ Xuyên. Khi các hồ chứa này buộc phải xả trong mưa lớn, toàn bộ lượng bùn tích lũy sẽ bị đẩy xuống dòng chính, đổ rôn về đập Tam Hiệp. Bùn lắng từ lâu đã được coi là quả bom hẹn giờ của hồ chứa Tam Hiệp. Riêng năm 2020, hồ đã tích thêm 140 triệu tấn bùn nhưng chỉ xả được khoảng 25%. Tính đến năm 2023, tổng lượng bùn tích lũy đã lên tới 2,1 tỷ tấn. Nỗ lực nạo vét thất bại, các tàu hút bị hư hại chỉ sau vài ngày hoạt động, bờ hồ sâu và không ổn định khiến việc đào trở nên cực kỳ nguy hiểm. Giải pháp duy nhất hiện tại là xả lũ với lưu lượng lớn để cuốn trôi bùn mịn nhưng việc này lại làm gia tăng nguy cơ lũ lụt ở Hạ Lưu, nhất là tại các vùng trũng như Hồ Động Đình và Vũ Hán. Hồ chứa Tam Hiệp từng là biểu tượng cho tầm nhìn đầy tham vọng của chính quyền Trung Quốc nơi con người chế ngự thiên nhiên để phục vụ phát triển. Nhưng giờ đây, những gì được xây dựng bằng niềm tin và tự hào đang dần bộc lộ giới hạn. Công trình vĩ đại ấy không chỉ đối mặt với nguy cơ bùn lắng, vỡ đập mà còn là tâm điểm của một cuộc tranh luận lớn. Liệu con người có thật sự kiểm soát được thiên nhiên hay đang đánh đổi bằng chính sự an toàn của mình? Đập Tam Hiệp biến dạng lo ngại bị sập, chú ẩn nơi nào sẽ an toàn? Từ những gì xảy ra gần đây công với một số chuyên gia khẳng định rằng cấu trúc công trình đã xuất hiện dấu hiệu dịch chuyển và biến dạng. Dù nhà chức trách chấn an rằng mọi thứ vẫn nằm trong giới hạn cho phép, nhưng điều đó không thể su tan được sự hoang mang ngày càng lan rộng trong cộng đồng. Câu hỏi khiến hàng triệu người không khỏi ban khoan, nếu đập Tam Hiệp vỡ, điều gì sẽ xảy ra? Và đâu là nơi an toàn để thoát thân? Theo các nhà nghiên cứu, khu vực Thần Nông Giá nằm ở phía tây bắc tỉnh Hồ Bắc được coi là nơi chú ẩn an toàn nhất. Với độ cao lên đến 3.105m và diện tích hơn 3.250km2, đây là vùng núi cao, tránh xa các dòng lũ chính và được ví như pháo đài thiên nhiên chống lại thảm họa. Không chỉ có địa hình lý tưởng, Thần Nông Giá còn là khu bảo tồn thiên nhiên phong phú, gắn với truyền thuyết về thần nông, vị thần nông nghiệp và y học, người được coi là ông tổ của người Hán. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng gây gắt, mưa lớn và lũ lụt sẽ còn khốc liệt hơn, thường xuyên hơn. Nhiều chuyên gia cho rằng Trung Quốc buộc phải đối diện với sự thật, đã đến lúc cần tìm ra giải pháp mới thay vì trông chờ mãi vào một con đập khổng lồ. Câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ liệu đập Tam Hiệp có thể tiếp tục hoàn thành sứ mệnh điều tiết lũ, bảo vệ người dân và giữ vững niềm kêu hãnh về kỹ thuật của một cường quốc. Câu trả lời chỉ có thể đến theo thời gian. Nhưng một điều chắc chắn, mỗi đợt lũ không chỉ là thử thách cho con đập mà còn là lời cảnh tình nghiêm khắc từ thiên nhiên. Video hôm nay kết thúc tại đây. Xin chào và hẹn gặp lại!