KINH HÃI 300 ĐẬP ĐỒNG LOẠT “NỔ TUNG”, 342 THỦY ĐIỆN TRUNG QUỐC "VỠ TRẬN", ÁM ẢNH THẢM HỌA BẢN KIỀU

Trong một nỗ lực táo bạo nhằm phục hồi dòng chảy và sự sống cho sông Dương Tử dòng sông dài nhất châu Á, chính quyền Trung Quốc đã tiến hành một chiến dịch quy mô lớn, phá bỏ hàng trăm con đập và ngừng hoạt động hàng loạt thủy điện nhỏ. Theo Tân Hoa xã, tính đến cuối tháng 12 năm 2024, đã có 300 trên 357 con đập trên sông Xích Thủy nhánh chính thượng nguồn Dương Tử bị tháo rỡ. Cùng lúc đó, 342 trên 373 nhà máy thủy điện nhỏ cũng dừng phát điện. Sông Xích Thủy, dài hơn 400 km, uốn lượn qua các tỉnh Vân Nam, Quý Châu và Tứ Xuyên, vốn là nơi cư trú của nhiều loài cá quý hiếm đặc hữu. Nhưng trong nhiều thập kỷ, hệ thống đập trằng chịt đã phá vỡ dòng chảy tự nhiên, khiến nhiều đoạn sông cạn trơ đáy, môi trường sinh sản của các loài thủy sinh bị hủy hoại. Giới chuyên gia thủy văn và biến đổi khí hậu dẫn lời từ BBC cảnh báo rằng tình trạng mưa cực đoan tại Trung Quốc sẽ ngày càng trở nên phổ biến và dữ dội hơn. Điều này đang đẩy hệ thống đê điều vốn đã xuống cấp vào trạng thái quá tải. Hệ thống đê điều của Trung Quốc, đặc biệt là những công trình được xây dựng từ thập niên 1950, không còn đủ sức chống đỡ những đợt mưa lũ mới có cường độ tăng nhanh và diện rộng chích lời giáo sư Wang Jihao, chuyên gia về thủy lợi Đại học Thanh Hòa. Thảm họa năm 1975 tại đập Bản Kiều, tỉnh Hà Nam, là một bài học sương máu vẫn còn nguyên tính thời sự. Khi ấy, theo SCMP, một loạt 62 con đập bị vỡ sau mưa lớn kéo dài. Đập Bản Kiều, được xây dựng theo thiết kế của Liên Xô và hoàn tất vào năm 1952, vốn được kỳ vọng sẽ chịu được trận mưa 1.000 năm có một. Tuy nhiên, lượng mưa trong 3 ngày vượt qua 1.600mm gấp hơn 4 lần mức thiết kế, khiến hệ thống đập không thể chịu nổi. Hơn 200.000 người đã thiệt mạng bao gồm cả những người chết do lũ cuốn, lây bệnh, đói khát và hậu quả gian tiếp sau thảm họa. Gần 11 triệu người mất nhà cửa và hơn 6 triệu công trình bị phá hủy. Đây là một trong những thảm họa nhân tai tồi tệ nhất thế giới trong thế kỷ 20. Thảm họa này bị Bắc Kinh che giấu suốt nhiều thập kỷ cho đến khi các tài liệu mật bị lộ ra vào đầu những năm 2000, được đưa ra ánh sáng bởi các nhà nghiên cứu độc lập và giới truyền thông quốc tế. Nhưng thiên nhiên không chờ con người kịp thích ứng. Theo Reuters, lượng mưa kỷ lục và lũ lụt dữ dội đang khiến chính quyền Trung Quốc đối mặt với thử thách chưa từng có. Hệ thống phòng chống lũ cũ kỷ đang bị đẩy đến giới hạn, hàng triệu người phải sơ tán, và ngành nông nghiệp trị giá 2.800 tỷ USD là nguy. Những gì quý vị đang thấy chính là cảnh tượng mưa lớn tại Hạ Môn vào ngày 11 tháng 7. Do ảnh hưởng kết hợp của tàn dư bão Danas và gió mùa Tây Nam, thành phố Hạ Môn thuộc tỉnh Phúc Kiến đã hứng chịu đợt mưa cực đoan hiếm thấy. Trên toàn địa bàn, hầu hết các khu vực đều ghi nhận lượng mưa từ rất lớn đến đặc biệt lớn, nhiều chỉ số mưa đã phá kỷ lục lịch sử. Mưa ngập nghiên trọng khiến giao thông và sinh hoạt của người dân bị ảnh hưởng nặng nề, ngập sâu tại nhiều nơi, quận cát Mỹ có nguy cơ cao xảy ra sạt lở và lờ đất. Điều đặc biệt qua đợt mưa lớn này phê bày điểm yếu của hệ thống thoát nước đô thị. Trước đó, vào ngày 10 tháng 7, cảnh báo từ Bộ Thủy lợi Trung Quốc phát trên CCTV cho biết 25 con sông ở Tứ Xuyên. Quý Châu, Trung Khánh và Vân Nam đã vượt mức báo động trong đó 10 sông có thể vỡ đê bất kỳ lúc nào. Đặc biệt, mực nước sông Xích Thủy tại Quý Châu đã đạt đỉnh lịch sử kể từ năm 1953, còn sông Tiểu Thảo, Tứ Xuyên ghi nhận mức cao nhất gần 3 thập kỷ. Tại thành phố Triều Thông, Vân Nam, mưa lũ đã cướp đi 2 sinh mạng và buộc hàng ngàn người sơ tán. Tổng cộng hơn 10.000 người phải rời khỏi vùng nguy hiểm tính đến ngày 10 tháng 7. Ngay cả thủ đô Bắc Kinh cũng không tránh khỏi. Trong 1 giờ sáng ngày 10 tháng 7, quận Triều Dương ghi nhận lượng mưa 68,2mm. Các chuyên gia cảnh báo rằng biến đổi khí hậu đang khiến những cơn mưa cực đoan xảy ra dày đặc và dữ dội hơn, vượt qua khả năng chịu tải của cơ sở hạ tầng. Trong khi đó, chính quyền y tế Bắc Kinh cảnh báo nguy cơ ô nhiễm nguồn nước và thực phẩm do thời tiết ẩm nóng và mưa lớn kéo dài. Sông Dương tử nổi dẫn cuộn cả Tứ Xuyên, đập tam hiệp biến dạng sợ bị sập, chú nơi nào sẽ an toàn. Tôi đã sống 80 năm rồi, mà đây là lần đầu tiên thấy thành đô Tứ Xuyên mưa to đến vậy. Vừa mới đây thôi, thành đô bất ngờ đón một trận mưa lớn. Không hề nói quá trận mưa lần này đã biến thành đô thành biển. Đường xa không thể đi lại, mặt đất bị ngập, đường bị nước che lấp. Ngay cả dưới lòng đất cũng không khả dụng nước tràn vào hệ thống tàu điện ngầm. Dù có đi qua cây cầu nổi tiếng Nhị Tiên Kiều cũng không ích gì. Trong tình hình đó, buộc phải đi qua đường Thành Hoa, nhưng phải có thuyền mới đi nổi. Trên đường đi, thậm chí còn có người trèo thuyền đón khách 5 tệ 1 lượt lên thuyền. Vào lúc 20h ngày 3 tháng 7, thành đô đã phát cảnh báo đỏ về mưa bão. Mưa lớn diễn ra với mức độ cực đoan. Tại Công viên Nhân dân Khu Thanh Dương, lượng mưa tích lũy đạt 171,7mm phá kỷ lục lịch sử tại khu vực trung tâm thành phố. Trong một giờ, lượng mưa cao nhất lên tới 82,4mm là trận mưa ngắn có cường độ mạnh nhất cả nước trong cùng kỳ. Toàn thành phố ghi nhận 94 chạm mưa lớn đặc biệt, 134 chạm mưa to, 93 chạm mưa vừa, bao phủ khắp các khu trung tâm chính. Lúc 17h10, đài khí tượng thành đô đã nâng cảnh báo cam về mưa lớn lên mức đỏ. Mưa lớn gây ngập úng nghiêm trọng và làm tiên liệt giao thông. Trong khu trung tâm, 23 cây cầu bị ngập. Một số đoạn cầu chậm có chỗ ngập trên 0,5m. Bên trong gà tàu thành đô đông cũng bị ngập nước. Một số khu dân cư bị cắt nước. Gà tàu điện ngầm hoa quý lộ thuộc tuyến số 5 bị đóng cửa hoàn toàn. Tại sân bay Sòng Liêu, 23 chuyến bay bị hoãn. Nhiều tuyến đường áp dụng kiểm soát giao thông. Đến 18h, thành đô đã khởi động phản ứng khẩn cấp phòng chống lũ cấp 3. 3.052 luật nhân viên tuần tra được huy động cùng với 774 thiết bị cứu hộ được triển khai. Từ 7h ngày 2 tháng 7 đến 7h ngày 3 tháng 7, toàn tỉnh Tứ Xuyên đã sơ tán 28.463 người khỏi khu vực nguy hiểm ở 11 thành phố và châu Tự Trị. Riêng thành đô, đối với các khu vực có nguy cơ lũ quét, đã sơ tán 123 hộ dân, tổng cộng 325 người. 6 quận huyện bao gồm Bành Châu đã phát cảnh báo vàng về nguy cơ địa chất. Riêng Trấn Long Trì đã khẩn cấp sơ tán 43 người. Dự báo từ ngày 4 đến ngày 6 tháng 7, thành đô vẫn có nhiều đợt mưa rào hoặc rông, lượng mưa vừa đến to, riêng khu vực phía Tây có thể có mưa rất to đến đặc biệt to. Quay thực tế đầy chấn động trong 30 giây, góc nhìn trực tiếp đầu tiên, dòng lũ bùn đất 45.000 mét khối bất ngờ tấn công. Trong khi vào tối ngày 4 tháng 7 lúc 19h, tại sông Phù Giang, Miên Dương, Tứ Xuyên, đỉnh lũ đã đi qua đoạn Sạ Hồng, với lưu lượng nước lũ đạt tốc độ xả lên tới 7.400 mét khối mỗi giờ, tạo ra lực xung kích cực mạnh. Hiện mực nước vẫn đang tiếp tục dâng cao. Trước đó vào ngày 30 tháng 6 năm 2025, tỉnh Tứ Xuyên đã chứng kiến một trong những trận lũ nghiêm trọng nhất từ đầu mùa mưa. Hai con sông lớn là Mân Giang và Kim Sa đồng loạt đổ về thành phố Nghi Tân, nơi hợp lưu ba dòng sông tạo thành trường Giang. Tại trạm Hiang Ghết ở Nghi Tân, mực nước lên tới 267 mét, với lưu lượng vượt 20.000 mét khối mỗi giây. Trong khi đó, hồ chứa Tam Hiệp đang tiếp nhận đến gần 30.000 mét khối nước mỗi giây, khiến mực nước dâng lên mức 152 mét, vượt qua ngưỡng kiểm soát lũ 7 mét. Để đảm bảo an toàn, một số hồ chứa buộc phải mở cửa xả lũ, làm tăng thêm tình trạng ngập lụt nghiêm trọng ở các khu vực hạ lưu. Trong hai ngày 29 và 30 tháng 6, mưa lớn bao phủ toàn miền Nam Trung Quốc, đặc biệt là lưu vực Tứ Xuyên. Diện tích chịu ảnh hưởng lên đến 100.000 km vuông, trong đó có tới 70.000 km vuông hứng chịu mưa cực đoan. Tổng lượng mưa trong một ngày vượt qua 14 tỷ mét khối tương đương 1.000 lần thể tích hồ Tây Đổ Dồn về chỉ trong 24 giờ. Mạng lưới sông ngòi dày đặc khiến Tứ Xuyên trở thành điểm nóng về lũ lụt, khi nhiều con sông vừa và nhỏ tại 17 khu vực như Bằng và Quảng Ngọc đồng loạt vượt ngưỡng cảnh báo. Các phụ lưu chính như Mân Giang, Trung Khê, Gia Lăng đều ghi nhận mực nước tăng đột biến, khiến hàng loạt nhà máy thủy điện buộc phải xả lũ, gây ngập úng nghiêm trọng ở nhiều đô thị. Mưa lớn tiếp tục chút xuống khiến lượng nước đổ về thượng nguồn Mân Giang tăng mạnh. Đêm 29 tháng 6, Hồ Chí Ảnh phổ ở phía Tây Bắc Thành Đô đã tăng lưu lượng xả. Hệ thống thủy lợi của Đô Giang Yển từng bảo vệ Thành Đô suốt hơn 2.000 năm, lần đầu tiên ghi nhận đỉnh lũ cực lớn vào sáng sớm 1 tháng 7. Trong 2 thập kỷ gần đây, Tứ Xuyên ngày càng trở nên nhạy cảm với thời tiết cực đoàn. Các nghiên cứu cho thấy tần xuất các trận lũ tại vùng núi Hùng Quan tăng trung bình 12 vụ mỗi thập kỷ. Một công trình nghiên cứu năm 2025 do Phó Thượng Nam thực hiện đã thu thập dữ liệu ngập lụt tại 251 huyện trên toàn Trung Quốc từ 2000 đến 2022 và chỉ ra rằng Tứ Xuyên thuộc nhóm có tần xuất lũ cao nhất cả nước. Một điểm trung hợp đáng chú ý là tần xuất lũ bắt đầu tăng mạnh kể từ năm 2003, thời điểm hồ chứa Tam Hiệp bắt đầu tích nước. Các nhà nghiên cứu không khẳng định đó là nguyên nhân trực tiếp nhưng họ nhấn mạnh cần xem xét mối liên hệ tiềm ẩn này. Tỉnh Tứ Xuyên cũng được xác định là nơi dễ xảy ra hiện tượng thời tiết cực đoàn kép như nắng nóng kẻ mưa lớn hoặc hạn hán đi cùng sóng nhiệt. Khu vực thành đô, trùng khánh nằm trong vùng ảnh hưởng nặng nhất. Các dự báo khí hậu cho thấy nếu kịch bản phát thải cao xảy ra, số ngày chịu ảnh hưởng bởi các hiện tượng này có thể tăng gấp 3 trong những thập kỷ tới. Các phân tích từ tổ chức Carbonbrief cũng xác nhận rằng biến đổi khí hậu toàn cầu đang khiến thời tiết tại Tứ Xuyên trở nên cực đoan hơn, cả về tần xuất lẫn mức độ khác nhiệt. Những trận mưa lớn xuất hiện thường xuyên hơn, kéo theo nguy cơ lũ lụt, trong khi sóng nhiệt cũng diễn ra với cường độ ngày càng tăng. Ngoài tác động từ khí hậu, hoạt động của con người cũng đóng vai trò quan trọng trong việc làm trầm trọng hóa tình trạng lũ lụt. Tứ Xuyên là tỉnh có sản lượng thủy điện lớn nhất Trung Quốc, với hơn 3.700 trạm thủy điện và 8.200 hồ chứa. Các công trình này làm thay đổi dòng chảy tự nhiên, tạo ra biến động khí hậu cục bộ và trong mùa mưa, việc buộc phải xả lũ để đảm bảo an toàn công trình có thể khiến vùng hạ liêu ngập sâu hơn. Đập Tam Hiệp là công trình thủy điện tiêu biểu của Trung Quốc, từng được ca ngợi là biểu tượng cho sức mạnh chinh phục thiên nhiên. Tuy nhiên, nghiên cứu của chuyên gia Phan Tố cho thấy từ khi hồ chứa bắt đầu tích nước năm 2003, khí hậu tại vùng ảnh hưởng đã thay đổi rõ rệt. Nhiệt độ mùa hè cao hơn, mùa đông lạnh hơn, số ngày nắng nóng kéo dài tăng mạnh. Đặc biệt, vùng Đông Bắc Tứ Xuyên, bao gồm Đại Trúc, Bành Châu, Quảng An, Nam Xương ghi nhận hàng loạt trận mưa lớn liên tiếp trong nhiều năm. Phân tích số liệu cho thấy, từ năm 2004 đến 2014 đã có ít nhất 32 sự kiện mưa cực đoan tại đây, trong đó 97% có lượng mưa từ 100 đến 250mm một ngày hoặc vượt qua 250mm một ngày những con số vượt xa mức bình thường. Các nhà khoa học thuộc Viện Khoa học Trung Quốc từng dự đoán rằng hơi nước từ hồ Tam Hiệp có thể hình thành các khối không khí ẩm và gây mưa tại các khu vực xa hơn, do gió mùa đưa chúng vượt qua vùng hồ. Mô hình này khiến các khu vực như Đông Bắc Tứ Xuyên trở thành nơi gánh phần lớn lượng mưa do hồ chứa gây ra. Một nghiên cứu của NACA năm 2006 sử dụng dữ liệu vệ tinh cũng phát hiện hồ chứa Tam Hiệp làm tăng lượng mưa ở vùng núi Đại Ba và dãy thanh những nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi lũ quét và sạt lở. Từ sông Kim Sa cho đến Mân Giang, Gia Lăng và các nhánh phụ, hơn 60 nhà máy thủy điện với sức chứa tổng cộng gần 70 tỷ mét khối đang hoạt động dọc theo hệ thống sông Tứ Xuyên. Khi các hồ chứa này buộc phải xả trong mưa lớn, toàn bộ lượng bùn tích lũy sẽ bị đẩy xuống dòng chính, đổ rôn về đập Tam Hiệp. Bùn lắng từ lâu đã được coi là quả bom hẹn giờ của hồ chứa Tam Hiệp. Riêng năm 2020, hồ đã tích thêm 140 triệu tấn bùn nhưng chỉ xả được khoảng 25%. Tính đến năm 2023, tổng lượng bùn tích lũy đã lên tới 2,1 tỷ tấn. Nỗ lực nạo vét thất bại, các tàu hút bị hư hại chỉ sau vài ngày hoạt động, bờ hồ sâu và không ổn định khiến việc đào trở nên cực kỳ nguy hiểm. Giải pháp duy nhất hiện tại là xả lũ với lưu lượng lớn để cuốn trôi bùn mịn nhưng việc này lại làm gia tăng nguy cơ lũ lụt ở hạ lưu, nhất là tại các vùng trũng như Hồ Động Đình và Vũ Hán. Hồ chứa Tam Hiệp từng là biểu tượng cho tầm nhìn đầy tham vọng của chính quyền Trung Quốc nơi con người chế ngự thiên nhiên để phục vụ phát triển. Nhưng giờ đây, những gì được xây dựng bằng niềm tin và tự hào đang dần bộc lộ giới hạn. Công trình vĩ đại ấy không chỉ đối mặt với nguy cơ bùn lắng, vỡ đập mà còn là tâm điểm của một cuộc tranh luận lớn. Liệu con người có thật sự kiểm soát được thiên nhiên hay đang đánh đổi bằng chính sự an toàn của mình? Đập Tam Hiệp biến dạng lo ngại bị sập, chú ẩn nơi nào sẽ an toàn? Từ những gì xảy ra gần đây công với một số chuyên gia khẳng định rằng cấu trúc công trình đã xuất hiện dấu hiệu dịch chuyển và biến dạng. Dù nhà chức trách chấn an rằng mọi thứ vẫn nằm trong giới hạn cho phép nhưng điều đó không thể su tan được sự hoang mang ngày càng lan rộng trong cộng đồng. Câu hỏi khiến hàng triệu người không khỏi băn khoăn, nếu đập Tam Hiệp vỡ, điều gì sẽ xảy ra? Và đâu là nơi an toàn để thoát thân? Theo các nhà nghiên cứu, khu vực Thần Nông Giá nằm ở phía Tây Bắc, tỉnh Hồ Bắc được coi là nơi chú ẩn an toàn nhất. Với độ cao lên đến 3.105m và diện tích hơn 3.250km2, đây là vùng núi cao, tránh xa các dòng lũ chính và được ví như pháo đài thiên nhiên chống lại thảm họa. Không chỉ có địa hình lý tưởng, Thần Nông Giá còn là khu bảo tồn thiên nhiên phong phú, gắn với truyền thuyết về thần nông vị thần nông nghiệp và y học, người được coi là ông tổ của người Hán. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng gây gắt, mưa lớn và lũ lụt sẽ còn khốc liệt hơn, thường xuyên hơn. Nhiều chuyên gia cho rằng Trung Quốc buộc phải đối diện với sự thật, đã đến lúc cần tìm ra giải pháp mới thay vì trông chờ mãi vào một con đập khổng lồ. Câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ liệu đập Tam Hiệp có thể tiếp tục hoàn thành sứ mệnh điều tiết lũ, bảo vệ người dân và giữ vững niềm kêu hãnh về kỹ thuật của một cường quốc. Câu trả lời chỉ có thể đến theo thời gian. Nhưng một điều chắc chắn, mỗi đợt lũ không chỉ là thử thách cho con đập, mà còn là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc từ thiên nhiên. Từ đầu năm 2025, thời tiết dị thường xuất hiện trên toàn Trung Quốc. Nửa Trung Quốc đang trong lò lửa lên tới đỉnh 87 độ C, đường xá nổ toác, chim gục ngã vì sốc nhiệt. Chiếc xe điện bị nắng làm chảy ra, lốt xe cũng nóng đến mức tan chảy. Đây thật sự là lần đầu tiên tôi chứng kiến cảnh tượng như vậy, nắng nóng làm chảy cả xe hơi. Thậm chí tại tỉnh Sơn Đông đang trải qua thời tiết nắng nóng lên tới 40 độ C, một xe ô tô nhỏ bóc cháy bất ngờ chỉ trong tích tắc. Người đăng video cảnh báo pin của xe điện tìm ẩn nguy cơ rất lớn. Thời tiết này nóng đến mức tấm pin năng lượng mặt trời cũng bị nắng làm bóc khói, phát lửa. Thật sự quá đáng sợ, bạn có thấy không? Chủ trang chạy không hay biết gì, mất điện khiến quạt gió ngừng hoạt động nửa tiếng đồng hồ. Thật quá đáng sợ, đừng ra phơi nắng nữa, nhiệt độ hơn 40 độ C khiến ra bị phòng rột vì cháy nắng. Và vì mưu sinh, vì cuộc sống, vì gia đình, họ gồng mình làm việc dưới cái nắng 40 độ C. Chủ nhà bất lực nhìn kính tự nứt từng mảng nhỏ. Thời gian bắt đầu thử nghiệm là 12h28 phút trưa ngày 4 tháng 7 theo giờ Bắc Kinh. Đến 17h22 phút chiều, tôi quay lại kiểm tra kết quả. Cả 3 quả trứng đầu tiên đều đã đông cứng lại. Mức độ chín chưa thể xác định ngay, nhưng rõ ràng chúng đã chuyển trạng thái. Bát nước ngâm trứng số 4 thì rất nóng. Tôi vớt trứng ra và bóc thử cả 4 quả. Lòng trắng và lòng đỏ của tất cả trứng đều đã đông đặc, trông như đã chín hoàn toàn. Trứng số 4 ngâm trong nước tôi cắn thử một miếng, dù có hơi mềm một chút, nhưng không nghi ngờ gì, nó cũng đã chín. Kết luận là, với thời tiết hiện tại ở An Huy, chỉ cần để trứng trong xe dưới nắng cũng có thể làm chín được. Và tối nay, tôi sẽ ăn 4 quả trứng ấy. Đến khi thấy cả chim chóc cũng bị sốc nhiệt, người ta mới nhận ra rằng đợt nắng nóng kéo dài trong mùa hè năm nay thực sự không phải chuyện nói chơi. Trung Quốc mùa hè này thực sự đang bốc cháy, và nếu bạn còn nghĩ nắng nóng chỉ là cảm giác thì danh sách 8 thành phố sau sẽ khiến bạn thay đổi suy nghĩ. Đây là những nơi mà cái nóng không chỉ làm người ta kiệt sức mà có thể khiến bạn mất mạng nếu bất cần. Đứng ở vị trí số 1 là Thổ Lộ Phiên, Tân Cương, nơi nhiệt độ mặt đất lên tới 87 độ C. Người dân ở đây có thể luộc trứng ngay trong cát nóng, chỉ mất đúng 2 phút để ăn. Cái nóng này không phải chuyện đùa, mà là thử thách sức chịu đựng thực sự. Trung Khanh giữ vị trí thứ 2, nơi bạn có thể phơi ngô mà nó nổ thành bỏng ngô luôn. Hơi nóng từ lòng đất dường như không cho ai cơ hội thoát thân. Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến đứng thứ 3, từng 17 lần được mệnh danh là vương quốc lò lửa. Bao quanh Bởi Núi Non, nơi này giống như một chiếc nắp giữ nhiệt khổng lồ nhiệt không thoát ra được, mà gió mát cũng chẳng thể vào. Tiếp theo là Nam Xương, tỉnh Giang Tây vị trí thứ 4, nơi mà một con cua vừa mua về nếu rơi xuống đường thì chín ngay tại chỗ. Chẳng cần bếp, chỉ cần sơ ý. Hợp phỉ, tỉnh An Huy xếp hạng năm với nền nhiệt mặt đường đạt tới 65,9 độ C đủ để dán trứng. Ra ngoài vào ban trưa ở đây chẳng khác gì bước vào phòng sông hơi miễn phí, chỉ là không ai muốn sử dụng dịch vụ ấy. Hàng Châu, tỉnh Chiếc Giang ở vị trí thứ 6, nơi mà 43 độ C không là gì cả vì ngay cả những thân cây lớn cũng bốc khói vì quá nóng. Xếp thứ 7 là Tây An, tỉnh Thiểm Tây nơi bạn chỉ cần đi dép lê ra ngoài 2 phút là đổ mồ hôi như tắm, keo dưới đế dày thậm chí còn chảy nhão ra đường. Và cuối cùng, Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc đứng thứ 8. Tại đây, chỉ cần ra ngoài 5 phút là toát nửa ký mồ hôi. Tôi thấy trên mạng nói rằng có con đường ở đây nóng đến mức nổ tung nên đã quyết định tự mình đến trải nghiệm. Quả nhiên, con đường này thực sự bị sức nóng làm cho nước toát ra. Nhìn thấy rõ ràng từng vết nước, tôi mới cảm nhận được mức độ khủng khiếp của cái nóng. Hóa ra, mùa hè ở Hồ Bắc có thể khắc nghiệt đến vậy. Nhiệt độ cao đến mức mặt đường cũng bị nung nóng và phát nổ. Đứng giữa cái nắng cháy ra cháy thịt ấy, tôi chỉ biết thở dài và đùa rằng giá như có ai đó một chim mờ nổi tiếng chẳng hạn có thể đến đây đập vỡ mặt trời thì tốt biết mấy. Chỉ cần giảm từ 38 độ xuống 28 độ thôi cũng đã đủ để cảm thấy như được sống lại. Ngoài 8 khu vực được blogger tổng hợp ở trên thì hiện nay, một đợt năng nóng diện rộng đến khu vực Bắc Kinh. Thiên Tân và Hà Bắc đang bị thiêu đốt bởi khí nóng khô, trong khi ở vùng Hoa Nam, thời tiết oi bức như trong một chiếc lồng hấp. Ở một số nơi, nhiệt độ bề mặt đất lên tới 70 độ C và nhiệt độ cảm nhận thực tế tại nhiều địa phương vượt qua 40 độ C. Nhiều người cảm thán rằng những năm gần đây, mùa hè dường như đến sớm hơn, kéo dài hơn và mức độ nóng ngày càng cực đoan. Dữ liệu khí tượng quy mô lớn xác nhận đây không phải là cảm giác chủ quan. So sánh dữ liệu từ giai đoạn 1961 đến 1990 với giai đoạn 1991 đến 2020 cho thấy, trong 30 năm gần đây, thời điểm xuất hiện ngày nắng nóng đầu tiên ở phần lớn khu vực Trung và Đông Trung Quốc đều có xu hướng đến sớm hơn. Trong gần 60 năm qua, số ngày nắng nóng tại nhiều thành phố gia tăng rõ rệt, đặc biệt là ban đêm. Từ năm 1961 đến 2020, 15 thành phố ghi nhận số ngày có nhiệt độ ban đêm cao ngày càng nhiều, cho thấy hầu hết các đô thị đang nóng lên rõ rệt vào ban đêm. Từ tháng 6 đến nay, Trung Quốc liên tiếp hứng chịu các đợt nắng nóng, trong đó khu vực bồn địa tứ xuyên ghi nhận số ngày nóng nhiều và mức độ gây gắt ở mức hiếm thấy trong lịch sử cùng kỳ. Nhiều kỷ lục nhiệt độ cao liên tục bị phá vỡ. Tại sao Trung Quốc lại nóng kỷ lục đến như vậy, nhìn từ hiện tại và lịch sử? Hiện tượng năng nóng kỷ lục năm 2025 tại Trung Quốc là hệ quả của nhiều nguyên nhân đang xem. Biến đổi khí hậu toàn cầu khiến nhiệt độ trung bình khu vực Đông Á tăng nhanh, đặc biệt trong những năm gần đây. Sự nóng lên toàn cầu góp phần làm cho mùa hè đến sớm hơn và nóng gây gắt hơn. Vòng nhiệt cao áp, heat dome, một khối không khí nóng bị nén bởi áp cao, không thể thoát lên cao, khiến khu vực bị út trong vòng nhiệt nóng bức ngày đêm. Hiện tượng này từng gây ra đợt nắng nóng lịch sử ở Bắc Mỹ và đang xảy ra ở Trung Quốc năm nay. Áp cao cận nhiệt đới mở rộng về phía Bắc, đặc biệt trong bối cảnh El Nino hoạt động mạnh. Điều này gây ra tình trạng khô hạn và ngăn mưa, khiến các khu vực nội địa càng thêm oi bức. Phá hoại môi trường tự nhiên nghiêm trọng, đây mới là căn nguyên sâu xa ít được nhắc đến. Trung Quốc đã xây dựng hàng loạt dự án khổng lồ phá vỡ cân bằng sinh thái. Đập Tam Hiệp, công trình thủy điện lớn nhất thế giới khiến hơn 1,3 triệu người phải di rời, hủy diệt nhiều vùng rừng ngập nước và làm thay đổi thủy văn toàn lưu vực Trường Giang. Dự án đập trên sông Gia Lung-Sangpo, Tây Tạng được cho là còn lớn gấp 3 lần Tam Hiệp không chỉ gây tác động không thể phục hồi đến hệ sinh thái cao nguyên, mà còn đe dọa sinh kế của hàng trăm triệu người tại khu vực Hạ Liêu ở Ấn Độ và Bangladesh. Dự án chuyển nước Nam Bắc quy mô hơn 44 tỷ M3 mỗi năm đã làm thay đổi dòng chảy tự nhiên, tàn phá vùng hồ, ao và gây sao trộn cấu trúc đất đai ở vùng đồng bằng Hoa Bắc. Tình trạng phá rừng, bê tông hóa đô thị và đốt than để phát điện tiếp tục ở quy mô lớn, Trung Quốc hiện vẫn sử dụng hơn 50% lượng than đá toàn cầu và là quốc gia phát thải co lớn nhất thế giới. Trong lịch sử Trung Hoa, những đợt nắng nóng kéo dài cũng từng để lại hậu quả nghiêm trọng. Năm 1743, khu vực Bắc Kinh và Sơn Đông ghi nhận mức nhiệt cao hiếm thấy, khiến hàng nghìn người tử vong. Trong giai đoạn 1876-1879, nắng hạn kéo dài gây ra nạn đói lớn tại miền Bắc Trung Quốc, làm chín đến 13 triệu người thiệt mạng. Đó là những minh chứng cho thấy thời tiết cực đoan có thể ảnh hưởng trực tiếp tới sinh mệnh và sự tồn vong của xã hội. Đáng chú ý, vào ngày 20 tháng 7 năm 1999, một đợt nắng nóng bất thường đã xảy ra tại Bắc Kinh. Mặt đất bỏng rát, nhiệt độ sát mặt đường lên tới 50 độ C, dân chúng mô tả cảm giác như bị nướng sống giữa trời đất. Nhiều học giả và tiến đồ tâm linh cho rằng, đó không chỉ là hiện tượng tự nhiên mà còn là lời cảnh báo từ Thiên Thượng, báo hiệu một đại nạn sắp ráng xuống nhân loại trùng hợp với thời điểm bắt đầu cuộc đàn áp Pháp Luân Công trên toàn quốc. So sánh quá khứ hiện tại cho thấy, mặc dù ngày nay có công nghệ, điện lực và hệ thống cảnh báo, nhưng nếu nắng nóng vượt ngưỡng kiểm soát, hậu quả vẫn có thể khôn lường, từ thiệt hại kinh tế, y tế quá tải đến rủi ro xã hội lan rộng. Quan trọng hơn, những hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng vượt ngưỡng, mưa lũ bất thường hay mùa hè kéo dài bất tận không còn là hiện tượng riêng lẻ chúng là tiếng chuông cảnh báo từ tự nhiên về sự mất cân bằng nghiêm trọng trong hệ sinh thái. Nắng nóng dữ dội không chỉ là một biểu hiện khí hậu mà còn là dấu hiệu của một xã hội phát triển lệch lạc, phụ thuộc qua mức vào tăng trưởng công nghiệp, đô thị hóa không kiểm soát và tiêu thụ năng lượng quá đả. Nếu không thay đổi tư duy phát triển và không điều chỉnh hành vi tiêu dùng, các thảm họa khí hậu trong tương lai sẽ không còn là điều bất ngờ mà là điều tất yếu.