THÀNH NHÀ HỒ - BÍ ẨN KỲ VĨ HƠN 620 NĂM | CÔNG TRÌNH ĐÁ KHỔNG LỒ VÀ NHỮNG BÍ MẬT CHƯA TỪNG TIẾT LỘ

Thành Nhà Hồ, công trình đá thuộc hàng độc nhất vô nhị ở Việt Nam đã tồn tại hơn 620 năm với chiều dài hơn 870 mét mỗi cảnh, bức tường dày đến 6 mét và những phiên đá nặng từ 10 đến hơn 26 tấn được ghép khít không một khe hở. Người xưa đã xây dựng tòa thành này trong trước đầy 3 tháng mà không dùng bất kỳ loại vôi vữa hay là chất kết dính nào, khiến giấy khảo cổ hiện đại bối rối về kỹ thuật xây dựng cổ đại. Trong lòng di sản này, hàng loạt cổ vật bị chặt đầu, tượng rồng, phượng và các bức phủ điêu bị đập phá của chủ đích gợi lên nhiều giả thuyết về những bí mật bị che giấu. Dưới lòng đất, giếng cổ và những dấu vết nghi ngờ của đường hầm ngầm càng làm tăng thêm sự kỳ bí của Thành Nhà Hồ, nơi từng là trung tâm chính trị, văn hóa và tâm linh dưới chiều đại hộp quý lì. Những câu hỏi về kỹ thuật, lịch sử và những truyền thuyết bao quanh công trình đá này vẫn chưa có lời giải thoả đáng, khiến Thành Nhà Hồ trở thành một trong những di sản bí ẩn và kỳ vĩ nhất Đông Nam Á. Ngay bây giờ, các bạn hãy cùng tôi, Mã Anh Tài, đi khám phá những bí ẩn trong video ngày hôm nay. Tòa lạc ở xã Vĩnh Tiến, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, Thành Nhà Hồ được xây dựng vào năm 1397 dưới chiều Trần nhưng do hộp quý lì chủ đạo, nên sau này gắn liền với chiều đại Nhà Hồ. Đây là tòa thành bằng đá duy nhất ở Việt Nam và là một trong rất ít thành đá lớn ở châu Á còn xót lại. Điều nổi bật và gây kinh ngạc nhất là cách mà người xưa có thể cắt ghép những phiên đá nặng hàng chục tấn, thậm chí có khối lên tới hơn 26 tấn để tạo nên bức tường thành cao trung bình khoảng 5 mét. Không có dấu vết của vôi vỡ, xi măng hay là chất kênh dính nào khiến cho các nhà nghiên cứu hiện đại phải tự hỏi kỹ thuật gì đã được sử dụng, công cụ gì đã giúp cho những người thợ thời đó có thể làm nên kỳ tích như vậy. Một giả thuyết cho rằng người xưa đã sử dụng hệ thống ròng rọc, con lăn và mặt phẳng nghiêng để vận chuyển và đưa đá vào đúng vị trí. Tuy nhiên điều này vẫn chưa thể giải thích được độ chính xác gần như tuyệt đối của các khối đá ghép nối, bởi chỉ cần xay lệch vài cm là toàn bộ kết cấu sẽ lệch và dễ sụp đổ. Một số chuyên gia còn đặt nghi vấn liệu có sự can thiệp của kỹ thuật cổ nào bị thất truyền hay không, hoặc có thể người xưa từng sử dụng những công nghệ mà thời nay vẫn chưa thể hiểu nổi. Cùng chính video này, thành nhà Hồ thường được so sánh với các kỳ quan như Kim tự tháp Ai Cập hay là thành đá Sasay-Human ở Peru, nơi cũng tồn tại những công trình đá không có lời giải đáp. Không dựng lại ở câu trúc khổng lồ và kỹ thuật bí hẳn, nhưng phát hiện khảo cổ mới nhất càng khiến thành nhà Hồ trở nên ly kỳ hơn. Trong đợt khai quật gần đây, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy hàng loạt cổ vật gốm xứ, tượng đá, đầu rồng, đầu phượng, đầu tượng bị chặt cột. Những hiện vật này phần lớn đều có niên đại trùng khớp với thời hồi quý ly hoặc ngay sau thời kỳ nhà Hồ sụp đổ. Có đầu rồng bị chặt đứt khỏi thân, có bức tượng chỉ còn phần thân không đầu, có mảnh bẹ đá còn nguyên viết đục phá. Dưới khảo cổ không tin đây là hậu quả của thiên nhiên hay là thời gian, mà có thể là hành động có chủ đích của con người nhằm xóa bỏ dấu tích, biểu tượng quyền lực hoặc thậm chí là mang ý nghĩa trừ tà, trấn yểm theo quan niệm của dân dàn. Một hướng giải thích khác được nhấn mạnh là yếu tố chính trị. Sau khi nhà Hồ sụp đổ vì thất bại chức quân Minh vào năm 1407, một lan sóng trả thù, phá hoại có thể đã diễn ra nhằm tiêu diệt tật gốc mọi dấu tích của triều đại này. Việc chặt đầu tượng, đập vơ các biểu tượng vương quyền, phá hủy kiến trúc có thể là cách để tuyên bố sự chấm dứt của một triều đại bị coi là tiếm quyền. Cũng có người cho rằng chính vua Lê Thái Thổ sau khi giành lại độc lập từ nhà Minh đã cho sàn phẳng các biểu tượng liên quan đến Hồ Quý Ly để cung cố chính danh cho nhà Hậu Lê. Dù là lý do nào, thì việc hàng loạt hiện vật bị chặt đầu cũng để lại một ấn tượng rùng rợn và đầy ám ảnh, khiến người ta phải đặt câu hỏi, có điều gì trong thành đá này khiến nhiều thế lực sợ hãi đến vậy? Thành nhà Hồ không chỉ là một công trình quân sự, mà còn là biểu tượng của tư duy cải cách mạnh mẽ dưới thời của Hồ Quý Ly. Vị vua này tuy chỉ tại vị trong thời gian ngắn, nhưng đã tiến hành hàng loạt cải cách về tiền tệ, giáo dục, hành chính và quân sự. Ông là người đầu tiên đưa tiền giấy vào sử dụng tại Việt Nam, cải tổ chế độ thi cử, đồng thời cũng có chính sách giảm tô thuế cho dân nghèo. Tuy nhiên, trong những cải cách táo bạo ấy lại khiến ông mất lòng giới quý tộc và tăng sự thù địch từ nhiều phe phái. Việc rời đô về thanh hóa, xây dựng tòa thành kiên cố này cũng bị coi là biểu hiện của sự độc đoán và xa rời chiêu đình chung ngược. Thanh Nhà Hồ vì thế không chỉ mang yếu tố quân sự mà làm sự lựa chọn đầy tính toán chính trị, như một căn cứ phòng thủ cuối cùng nếu bị triều đại phản loạn hoặc là có giặc ngoại xâm. Bên trong khuôn viên Thanh Nhà Hồ ngày nay vẫn còn tồn tại nhiều địa điểm đầy bí ẩn, trong đó có giếng cổ nằm sâu dưới lỏng đất, được xây dựng bằng những phiết đá xếp khéo léo. Nước trong giếng quanh nằm không cạn, dù mùa khô hạn hay là mưa bão. Người dân quanh vùng kể lại nhiều câu chuyện tâm linh liên quan đến giếng, trong đó có lời đồn rằng diếng thân với một hệ thống ngầm dẫn ra ngoài thành. Nếu giả thiết này là đúng thì điều đó có nghĩa là Thanh Nhà Hồ không chỉ có cách cố nổi mà còn có hệ thống ngầm cực kỳ phức tạp. Tuy chưa có cuộc khảo sát nào xác nhận hoàn toàn giả thiết này, nhưng một vài hố khảo cổ cho thấy có dỗ vết của các đường dẫn nước, hầm thoát hiểm hoặc là mạch dẫn ngầm, càng khiến câu chuyện càng thêm phần ly kỳ. Một chi tiết thú vị khác về mặt tổng thể của thành được quy hoạch theo mô hình kinh đô phương Bắc và trục chính Bắc Nam, bố cục vương vực, kết hợp giữa yếu tố phong thủy và quân sự. Thành có bốn cửa lớn quay về bốn hướng, mỗi cửa đều được xây dựng bằng đá cắt nguyên khối, tạo thành hình vòng độc đáo mà vẫn vững chắc sau hơn 620 năm tồn tại. Cửa Nam, cửa chính của thành, là nơi có kiến trúc vòng đá nổi bật nhất, được xem là biểu tượng của toàn bộ công trình. Vòng này cao 9 mét, rộng 15 mét, được ghép từ những khối đá dài từ 1 đến 1,5 mét, nặng hàng tấn, xếp theo hình công hoàn hảo, không cần chất kết dính. Nhiều chuyên gia cho rằng chỉ riêng kỹ thuật tạo vòng đá này thôi, cũng đủ chứng minh trình độ kiến trúc vượt bậc, rất có thể đã bị thất chuyển. Thành nhà hồ vốn là trung tâm văn hóa đặc biệt của khu vực Sứ Thành. Nhiều nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng đây từng là một trung tâm Phật giáo và Nho giáo thời hồ, với nhiều di tích liên quan đến chùa triển, đền tháp từng tồn tại trong và quanh khu vực. Trong những đợt khảo cổ gần đây, người ta cũng tìm thấy nhiều đồ gốm men xanh, men trắng hoa lam có xuất xứ từ lò gốm chu đậu hoặc dao chỉ, trở thấy sự giao thoa văn hóa giữa các vùng miền, đồng thời phản ánh mức sống khá cao của từng lớp tinh hoa trong thành. Hiện nay dù phần lớn cấu trúc thành chính vẫn còn, nhưng khu nội sinh đã bị hủy hoại khá nhiều do thời gian, chiến tranh và khai thác dân sinh. Tuy nhiên sự nguyên vẹn của các cổng đá, nhất là cửa Nam, vẫn khiến du khách phải chóng ngợp. Hàng năm, có hàng chục ngàn người từ khắp nơi đổi về đây để chiêm ngưỡng công trình đá kỳ vĩ này. Bên cạnh đó là cảm nhận bầu không khí linh thiêng, trầm mặt như thể đang bước vào một thời đại khác. Không ít người kể lại cảm giác giận ngợp, lành lạnh khi đứng giữa lòng thành và lúc chiều tà. Như thế, những phiên đá khổng lồ kia đang chất chứa những linh hồn của một chiều đại ngắn ngủi nhưng đầy bi tráng. Từ năm 2011, những thành nhà hồ chính thức được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, mở ra cơ hội phục dựng và nghiên cứu chuyên sâu. Nhưng điều đó cũng đi kèm với nhiều khách thức. Bởi để giữ gìn công trình đá cổ nhất Việt Nam này, cần một chiến lược bảo tồn dài hơi, tôn trọng yếu tố nguyên bản và tránh biến nơi đây thành khu vực du lịch thương mại hóa. Hơn hết, những bí ẩn quanh thành vẫn đang chờ lợi dài đáp. Kỹ thuật xây dựng thực sự là gì? Ai đã ra lệnh phá hủy các cổ vật? Có thật là có đường hầm bí mật bên dưới lọc đất? Và liệu hồ Quý Ly có để lại lời nguyện nào cho tòa thành mà mình đã từng xây dựng bằng tất cả quyền lực và khát vọng hay không? Giữa miền quê yên bình của Sứ Thanh, thành nhà hồ vẫn sừng sững, thách thức thời gian, chiến tranh và cả sự hiểu biết của con người hiện đại. Một tòa thành mà mỗi phiến đá đều mang một bí mật, mỗi khối vòm như chữa đựng một câu chuyện chưa kể. Dù bạn là người yêu lịch sử, đam mê khảo cổ hay là đơn thuần làm du khách tò mò, chỉ cần một lần đứng trước cánh cổng thành cổ ấy, bạn sẽ hiểu vì sao người ta gọi nơi đây là di sản của những điều không thể lý giải.