Đồng minh của Bắc Kinh đồng loạt 'nhảy tàu' sang phe của TT Trump

Một vắn cờ địa chính trị dường như đã đến hồi kết. Các đồng minh tân cận nhất của Bắc Kinh, những quốc cờ tưởng chừng không thể lay chuyển trong chiến lược vành đai và con đường, đang đồng loạt có những động thái gây chấn động. Từ Campuchia ở Đông Nam Á cho đến Pakistan ở Nam Á, những quốc gia từng nhận được sự đầu tư khổng lồ từ Trung Quốc giờ đây lại công khai ca ngợi và thậm chí đề cử Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cho giải Nobel Hòa Bình. Phải chăng đây là một sự trùng hợp ngẫu nhiên hay là dấu hiệu của một cuộc tháo chảy tập thể khỏi con tàu của lãnh đạo Tờ Cật Bình? Liệu những nước cờ kinh tế và ngoại giao sóc bén của chính quyền Trump có đáng thực sự bẻ gãy các liên minh mà Bắc Kinh đã giải công xây dựng trong nhiều thập niên? Và quan trọng hơn, khi các xuân soi chiến lược, lần lượt xung chuyển, liệu vắn cờ toàn cầu của Tờ Cật Bình có thực sự đã đi đến chỗ Game Over, kết thúc? Kin Chi xin kính chào quý vị đã quay trở lại với kênh Phân Tích và Bình Luận. Trong chương trình ngày hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau giải mã một cuộc triển dịch quyền lực địa chính trị ngoạn mục đang diễn ra ngay trước mắt chúng ta. Một cuộc đối đầu mà ở đó, những đòn bẩy kinh tế và những lời đe dọa ác thế lại tỏ ra hiệu quả hơn cả vũ khí quân sự. Chúng ta sẽ phân tích cách Tổng thống Trump bằng những nước đi không thể lường trước, đã buộc các quốc gia phải lựa chọn phe, làm suy yếu ảnh hưởng của Trung Quốc và tái lập lại vị thế của Hoa Kỳ ngay tại những khu vực được coi là dân nhà của Bắc Kinh. Hãy cùng chúng tôi bác tách từng lớp màn của ván cờ tàn khốc này để xem ai mới là người chiến thắng và kẻ chiến bải thực sự trong cuộc đối đầu định hình lại cho tự thế giới của thế kỷ 21. Phần 1 Cú lật kèo ngoạn mục ở Đông Nam Á khi đồng minh của Bắc Kinh ca ngợi Tổng thống Trump Thưa quý vị, câu chuyện của chúng ta bắt đầu bằng một tuyên bố không thể bất ngờ hơn vào ngày 1 tháng 8, Phó Thủ tướng Campuchia Aung San Suu Kyi đã phát biểu trước truyền thông Thay mặt cho toàn thể công dân Campuchia, chúng tôi đánh giá cao và cảm ơn Tổng thống Trump đã mang lại hòa bình cho chúng tôi. Ông ấy đã có những đóng góp đáng kể trong việc thúc đẩy hòa bình giữa Campuchia và Thái Lan. Chúng tôi tin rằng Tổng thống Trump phải được đề cử cho giải Nobel Hòa Bình. Tuyên bố này được đưa ra sau khi Tổng thống Trump trực tiếp can thiệp để hòa giải cuộc xung đột biên giới gần đây giữa Campuchia và Thái Lan. Quý vị phải hiểu rằng, trinh chấp biên giới giữa hai quốc gia này đã kéo dài từ rất lâu và không thể giải quyết. Vào ngày 28 tháng 5 năm nay, căng thẳng đã leo thang thành cuộc xung đột tồi tệ nhất trong hơn một thập niên, khiến ít nhất 43 người thiệt mạng và hơn 300.000 người phải di tản. Trong bối cảnh đó, các cường quốc khu vực đã cố gắng vào cuộc, Malaysia đã nỗ lực hòa giải nhưng thất bại. Chính quyền Trung Quốc, vốn có mối quan hệ thân thiết với cả Campuchia và Thái Lan, cũng đã đề xuất một kế hoạch hòa giải, nhưng cả hai bên đều phất lờ, cho thấy ảnh hưởng hết sức hạn chế của Bắc Kinh. Bộ Ngoại giao Thái Lan thậm chí còn từ chối sự tham gia của bất kỳ bên thứ ba nào. Và rồi, thần thận chân đã ra tay. Vào ngày 26 tháng 7, ông đã gọi điện cho thủ tướng hai nước, thúc giục một lệnh ngừng bắn ngay lập tức. Theo Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ, Gina Raimondo, thần thận chân đã cảnh báo rằng nếu xương đợt tiếp diễn, Hoa Kỳ sẽ dừng các cuộc đàm phán thương mại và áp đặt mức thuế lên tới 36% đối với hàng xuất cảng của cả hai nước. Đoàn giáng kinh tế này đã có hiệu lực ngay lập tức, Thái Lan nhanh chắn thay đổi lật trường. Chỉ hai ngày sau, vào ngày 28 tháng 7, dưới sự chủ trì của thủ tướng Malaysia, thủ tướng Cambodia và Thái Lan đã gặp nhau tại Kuala Lumpur và tuyên bố ngừng bắn ngay lập tức. Và chỉ hai ngày sau đó, cả hai bên đã kết thúc các cuộc đàm phán thương mại với Hoa Kỳ. Thần thận chân sau đó đã nhận xét rằng đây là một thành tựu hòa bình quan trọng, ngăn chặn một cuộc chiến tranh có thể kéo dài nhiều năm và gây ra cái trước của hàng triệu người. Thư kỳ báo chí Tòa Bạch Úc, bà Caroline Levitt đã viết trên Twitter rằng những nỗ lực của thần thận chân đã biến lệnh ngừng bắn thành hiện thực và xứng đáng mang lại cho ông giải nơm bên hòa bình. Sự can thiệp thành công này không chỉ là một chiến thắng ngoại giao đơn thuần, nó đã phơi bày một sự thật chân trụi, ảnh hưởng của Trung Quốc tại Đông Nam Á, khu vực mà họ coi là dân sau chiến lược, đang suy yếu nghiên trậm. Nhà nghiên cứu thẩm minh rất thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc phòng Đài Loan phân tích rằng Trung Quốc luôn có mối quan hệ bền chặt với Campuchia, đầu tư mạnh mẽ vào giang kiến vành đai và con đường. Trong khi đó, Thái Lan dù có quan hệ với Hoa Kỳ nhưng những năm gần đây cũng rất thân Trung Quốc, điều này đã hạn chế khả năng của Trung Quốc trong việc chọn phe trong cuộc xương đột. Thêm vào đó, do kinh tế Trung Quốc di thoái, họ không còn nhiều đòn bẩy đối với Thái Lan và Campuchia nữa, điều này làm giảm khả năng hòa giải của Trung Quốc, làm di ưu thế chủ động chiến lược của họ ở Đông Nam Á. Sự can thiệp của Tổng Thượng Trâm do đó đã mang lại một chiến thắng nữa cho chiến lược nước Mỹ trên hết của ông và có thể có những tác động lâu dài đến cán cân quyền lực trong khu vực. Phần 2, Pakistan trở cờ khi vành đai và con đường bị lung lay tận góc Thưa quý vị, nếu câu chuyện Campuchia là một phú sốc thì những gì đang diễn ra ở Pakistan, một đồng minh được coi là sát son của Trung Quốc, còn đáng kinh ngạc hơn. Cần lưu ý rằng trước khi Campuchia đề cử, chính Pakistan, môi trượng cột trong sáng kiến vành đai và con đường của Bắc Kinh, cũng đã tuyên bố vào tháng 6 rằng họ sẽ đề cử Tổng Thượng Trâm cho giải Nobel Hòa Bình. Lý do được đưa ra là vì Tổng Thượng Trâm đã giúp giải quyết cuộc xung đột giữa Pakistan và nước láng giềng Ấn Độ. Đây không phải là một hành động mang tính hình thức, nó phản ánh một sự chuyển dịch chiến lược sâu sắc của Pakistan, quốc gia được coi là chiều khóa cho tham vọng của Trung Quốc ở Nam Á. Trong những năm gần đây, hợp tác thương mại và an ninh giữa Hoa Kỳ và Pakistan đã không ngừng gia tăng. Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, Pakistan đã đạt 7,3 tỷ USD vào năm 2024, tăng gần 6% so với năm trước. Hoa Kỳ cũng đã chỉ định Pakistan là một đồng minh chủ chốt ngoài NATO. Vào tháng 6 năm 2025, Tổng Thượng Trâm đã tổ chức một cuộc gặp riêng lịch sử kéo dài 2 giờ với Tổng Thác mưu trưởng Lục quân Pakistan, tướng Aziz Munir. Tổng Thượng Trâm bày tỏ sự vui mừng khi được gặp ông Munir tại Tòa Bạch Ốc và đề cập rằng Hoa Kỳ đã đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho một lệnh ngừng bắn sự Ấn Độ và Pakistan xuất ngăn chặn một cuộc chiến tranh hạt nhân tiềm tàng. Quân đội Pakistan tiết lộ rằng hai bên đã thảo luận về thương mại, phát triển kinh tế và tiền điện tử. Tổng Thượng Trâm đã thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến việc thiết lập mối quan hệ đối tác chiến lược lâu dài về Pakistan dựa trên các lợi ích chung, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại. Ông Munir cũng bày tỏ ý định đề cử Tổng Thượng Trâm cho giải Nobel Hòa Bình. Các động thái tiếp theo còn rõ ràng hơn. Cuối tháng 7, Ngoại trưởng Pakistan Isaac Da tiên bố rằng sau cuộc gặp gỡ với Ngoại trưởng Hoa Kỳ, hai nước đã rất gần với hoàn tất một thỏa thuận thương mại và có thể kết thúc trong vài ngày tới. Các quan chức Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng đã tổ chức một cuộc họp trực tuyến với Bộ trưởng Năng lượng Liên bang của Pakistan, mời các công ty Hoa Kỳ tham gia thăm dò và phát triển các khoáng sản quan trọng ở Pakistan. Vào tháng 8, hai nước sẽ tổ chức các cuộc đàm phán chống khủng bố tại Islamabad, nơi họ dự kiến sẽ thảo luận sâu hơn về hợp tác chống lại. Những hành động này cho thấy điều gì? Hoa Kỳ đang tích cực can thiệp vào các lĩnh vực năng lượng và khai khoáng của Pakistan, đồng thời tăng cường đối thoại an ninh và chống khủng bố. Đây không chỉ là một sự cân nhắc về kinh tế mà còn là một nỗ lực chiến lược nhằm kiên chế ảnh hưởng của Trung Quốc ở Nam Á có khả năng làm siếu tác động lớn dài của hành lang kinh tế Trung Quốc-Pakistan, CPEC. Bắc Kinh đã đổ hàng tỷ đô la vào CPEC với các khoản đầu tư lớn vào càng biển, năng lượng, đường bộ và khai mỏ. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, một số dự án lớn của CPEC đã phải đối mặt với bạo lực và sự phản kháng của người dân địa phương, dẫn đến sự chậm trễ và giảm đầu tư. Nhiều công trình phát triển quy mô lớn đã không mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương, với một số dự án như một phi trường mới xây nhưng vẫn chưa được sử dụng đang bị chỉ trích rộng rãi. Một báo cáo của tập đoàn RAND công bố vào tháng 1 năm 2025 đã nhấn mạnh rằng nếu quan hệ Trung Quốc-Pakistan tiếp tục xơ đi, nó có thể gây ra những hậu quả địa chính trị đáng kể. Pakistan cuối cùng có thể quyết định ưu tiên quan hệ đối tác chiến lược với Hoa Kỳ hơn là mối quan hệ với Trung Quốc. Rõ ràng, con nét trừ bài của Bắc Kinh ở Nam Á đang lung lay dữ dội. Phần 3 Đòn Xấm Xét Thương mại – Cuộc chiến chống gian lận xuất xứ Thưa quý vị, nếu việc lôi kéo các đồng minh của Trung Quốc là một chiến thuật, thì vũ khí chính mà Tổng thống Trump sử dụng để tình hình lại bàn cờ chính là sức mạnh kinh tế và các đòn áp thuế không khoan nhượng. Gần đây, một hành động của Tổng thống Trump đã dương chuyển toàn bộ cấu trức thương mại của Trung Quốc với thế giới, đặc biệt là với khu vực Đông Nam Á. Vào ngày 31 tháng 7, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp công bố mức thuế quan đối đẳng cập nhật cho hàng trường quốc gia. Tòa Bành Ốc nhấn mạnh rằng tất cả các hàng hóa bị phát hiện lách thuế quan thông qua việc trưng truyển sẽ phải chịu thêm một mức thuế 40%. Biện phát trừng phạt này nhằm chống lại chiến thuật rửa nguồn gốc xuất xứ của Trung Quốc để trốn Trong nhiều năm, đặc biệt là sau cuộc chiến thương mại Hoa Kỳ-Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump, nhiều công ty và nhà máy đã di chuyển dây chuyền sản xuất của họ sang các nước Đông Nam Á như Việt Nam. Tuy nhiên, hầu hết các công ty này vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu thộ hoặc linh kiện từ Trung Quốc. Họ chỉ thực hiện công đoạn lắp ráp cuối cùng ở một nước thứ ba, sau đó rán nhãn, Made in Vietnam hay Made in Thailand, để xuất cảng sang Hoa Kỳ, hòng né tránh mức thuế cao up lên hàng Trung Quốc. Giờ đây, Tổng thống Trump đã tuyên bố sẽ chấm dứt trò chơi này, tắt lệnh mới nhắm thẳng vào hành vi gian lận này. Điều đó có nghĩa là nếu các nước Đông Nam Á bị phát hiện đang rửa hàng ngoái Trung Quốc, họ không chỉ phải đối mặt với mức thuế hiện tại mà còn bị đánh thêm 40% thuế trừng phạt. Ví dụ, với mức thuế cơ bản khoảng 20%, tổng mức thuế sẽ lên đến 60%, một con số có thể giết chết hoàn toàn hoạt động thương mại. Đây là một đòn giáng trí mạng, nó bủ các quốc gia Đông Nam Á phải đứng trước một sự lựa chọn rõ ràng, hoặc là triệt để cắt đứt với các chuỗi cung ứng gian lận của Trung Quốc, hoặc là đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi thị trường Hoa Kỳ. Phản ứng đã đến rất nhanh, Việt Nam, một trong những trung tâm trưng chuyển lớn, đã bắt đầu hành động. Tháng trước, Việt Nam đã tiến hành cải cách luật pháp cho nước để đưa ra các hình phạt nghiêm cắc hơn đối với các hành vi trưng chuyển bất hợp pháp. Chính quyền Hà Nội đã tuyên bố rõ ràng rằng mục tiêu chính của các cuộc kiển tra này sẽ là hàng hóa do Trung Quốc sản xuất nhằm thực hiện cam kết của họ với chính quyền Trump. Khi Việt Nam làm gương, các nước Đông Nam Á khác sẽ phải làm theo. Điều này có khả năng tạo ra một xu hướng trên toàn khu vực. Nếu một quốc gia muốn làm ăn với Hoa Kỳ, họ phải chống lại Trung Quốc. Những ai liên kết với Trung Quốc sẽ bị Hoa Kỳ loại trừ. Xu hướng này ngày càng trở nên rõ ràng. Phần 4. Cối brick làm dung triển và sự suy yếu của ảnh hưởng toàn cầu Chính sách cứng rắn của Tổng thối Trump không chỉ giới hạn ở các quốc gia riêng lẻ. Nó còn nhắm vào các liên minh mà Trung Quốc đang cố gắng xây dựng để thách thức trật tự do Hoa Kỳ lãnh đạo, mà điển hình là cối brick. Xu hướng trừng phạt kinh tế thể hiện rất rõ qua các mức thuế đối đẳng mà Hoa Kỳ áp đặt. Các nước brick có quan hệ chặt chẽ với Trung Quốc đang phải đối mặt với các mức thuế cao hơn, với Brazil là 50%, Ấn Độ là 25% và Nam Phi là 30%, mức thuế hiện tại của Trung Quốc là khoảng 55%. Đặc biệt, trường hợp của Ấn Độ rất đáng chí và sáng ngày 30 tháng 7, Tổng thối Trump thông báo rằng Ấn Độ sẽ phải trả mức thuế 25% cộng với một khoản tiền phạt. Ông nói rằng thuế quan của Ấn Độ thuộc hàng cao nhất thế giới nhưng họ sẵn sàng giảm đáng kể. Khi được hỏi thêm vào buổi chiều, Tổng thối Trump nói rằng các biện pháp trừng phạt một phần liên quan đến thương mại và một phần là do sự tham gia của Ấn Độ và tổ chức BRIC mà ông mô tả là thù địch với Hoa Kỳ. Giới sự lãnh đạo của Trung Quốc và Nga, các nước BRIC ngày càng định vị mình là một khối đối chọng với Hoa Kỳ và phương Tây. Một số nhân vật chính trị lớn từ Brazil và Nga thậm chí còn đề nghị tạo ra một loại tiên tệ cho nhóm BRIC để thách thiết sự thắng trị của đồng USD. Tuy nhiên, giới sự răn đem mạnh mẽ của Tổng thối Trump, người đã tuyên bố sẽ áp mức thuế 100% nếu họ cố gắng làm siêu đồng USD. Brazil, trưa nhà của hội nghị thượng đỉnh BRIC năm nay, đã hủy bỏ kế hoạch thúc đẩy một đồng tiền trung. Thay vào đó, họ đã tiến tới một hệ thống thanh toán xuyên biên giới gọi là BRIC-7 nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và giao dịch tài chính bằng nội tệ. Nhà bình luận, Hoàng Hồ cho rằng theo một cách nào đó, đây là một lời cảnh báo nghiêm khắc đối với các nước BRIC. Ấn Độ vốn đã có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc và giờ đây, với các hành động của Tổng thối Trump, họ có thể phải xem xuất lại, liệu có nên tiếp tục liên kết với BRIC hay không. Trong khi đó, ảnh hưởng của Trung Quốc ở các khu vực khác như Mỹ-La Tình cũng đang giảm xuất do kinh tế trong nước suy thoái. Tại một diễn đàn Trung Quốc, Mỹ-La Tình, lãnh đạo Tậc Cận Bình đã đưa ra một gói quả tặng hào phóng bao gồm một khoản vay 66 tỷ nhân dân tệ để mờ rộng ảnh hưởng. Tuy nhiên, con số này chưa bằng một nửa so với những gì được đưa ra tại hội nghị năm 2015, cho thấy tiềm lực kinh tế của Bắc Kinh đã không còn như trước. Tổng thống Brazil Lula da Silva, dù tham dự với một phái đoàn kinh doanh hùng hậu, đã nhấn mạnh rằng khu vực Mỹ-La Tình không nên phụ thuộc vào bất kỳ một cường quốc nào, một lời phát biểu đầy ẩn ý. Phần 5 Ván cờ kết thúc, Bắc Kinh bị cô lập trên chính sân nhà Thưa quý vị, khi chúng ta sâu trưỡi tất cả các sự kiện này lại với nhau từ việc Campuchia và Pakistan nhảy tàu đến cuộc chiến chống gian lận thương mại và áp lực lên khối BRICS, một bức tranh toàn cảnh đang hiện ra. Đó là một chiến lược bao vây và làm sự toàn diện mà chính quyền Trump đang áp dụng đối với Trung Quốc. Trong nhiều năm, đặc biệt là dưới các chính quyền trước, Hoa Kỳ dường như đã phải áp dụng một lập trường phòng thủ trước sự tham nhập mạnh mẽ của Trung Quốc vào Đông Nam Á và các khu vực khác. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo mới của Tổng thống Trump, Hoa Kỳ đã chuyển sang một vị thế tấn công mạnh mẽ, thể hiện khả năng can thiệp toàn diện và bắt đầu định hình lại cục diện khu vực. Chiến lược của Tổng thống Trump dựa trên một nguyên tắc cốt lõi, tức mạnh kinh tế, là đòn bày quyền lực tối thượng, ông không cần đến can thiệp quân sự truyền thống. Thay vào đó, ông sử dụng mối đe dọa về thế quan, khả năng tiếp cận thị trường khổng lồ của Hoa Kỳ để buộc các quốc gia phải tuân thủ và lựa chọn. Tờ Wall Street Journal cho biết, nhóm của Tổng thống Trump đang xem xét mở rộng mô hình ngoại giao thế quan này đến nhiều khu vực xương đợt hơn như một giải pháp thay thế cho can thiệp quân sự. Kết quả là, các đồng minh và đối tác của Trung Quốc đang nhận ra rằng lợi ích kinh tế và an ninh khi hợp tác với Hoa Kỳ vượt xa những gì Bắc Kinh có thể mang lại, đặc biệt là khi kinh tế Trung Quốc đang gặp khó khăn. Họ đang hành động theo lợi ích quốc gia của chính mình, và điều đó có nghĩa là phải xa rời Bắc Kinh và nghiêm về phía Hoa Kỳ. Bán cờ này dường như đang đi đến hồi kết, lãnh đạo từ cận Bình đang chứng kiến các trực cột trong chiến lược đối ngoại của mình lung lanh từng ngày, bành đai và con đường đối mặt với nghi cơ sụp đổ khi các đối tác chửi chốt tìm kiếm những lựa chọn khác. Các nỗ lực xây dựng một khối kinh tế đối chậm với phương Tây thông qua BRIC đang bị vô hiệu hóa. Các mánh khói thương mại đang bị chặn đứng. Bắc Kinh đang bị cô lập một cách có hệ thống ngay trên chính sân nhà của mình. Với những phân tích vừa rồi, có thể thấy rằng những gì đang diễn ra không chỉ là những sự kiện ngoại giao riêng lẻ, mà là một cuộc tái định hình trật tự toàn cầu do Hoa Kỳ dẫn dắt. Quý vị có suy nghĩ hay nhận định gì về các sự kiện được đề cập? Liệu chiến lược của Tổng thống Trump có thực sự hiệu quả trong việc kiềm chế tham vọng của Trung Quốc và thế giới sẽ ra sao khi các quốc gia buộc phải chọn phe một cách rõ ràng? Hãy cho chúng tôi biết quan điểm của quý vị ở phần bình luận bên dưới. Để không bỏ lỡ những video phân tích trên sâu tiếp theo từ kênh, quý vị đừng quên nhấn đăng ký và bật biểu tượng trường thông báo. Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi. Xin kính chào tạm biệt và hẹn gặp lại!