Bí Ẩn Của Màu Sắc Truyền Thống - Phần 1 | Uyên Nhân Kiệt

Kính chào quý khán thính giả Thế giới này là một thế giới muôn màu muôn vẻ Các quốc gia, dân tộc khác nhau Đều có những màu sắc truyền thống đặc sắc của riêng mình Những màu sắc này không chỉ mang đến cho người nhìn những trải nghiệm thị giác bên ngoài Mà còn mang những hàm nghĩa lịch sử Nội hàm truyền thống của một dân tộc, quốc gia Tuy nhiên, trong hoàn cảnh nhân văn hiện đại hóa ngày nay Mặc dù những truyền thống chân chính đã quen thuộc với đại chúng Nhưng vẫn có chỗ khác biệt Không ít trong đó thậm chí còn là khác biệt một trời một vực Vì màu sắc truyền thống ở các địa phương đều rất phong phú và đa dạng Trùng loại rất lớn nên khó có thể diễn tả hết trong một bài viết Vì vậy bài viết này chỉ đưa ra một số ví dụ về các loại màu mà bạn đọc quen thuộc hơn Chúng ta hãy cùng khám phá bí ẩn của những màu sắc này Hôm nay, Kính mời quý vị đến với loạt bài Bí ẩn của màu sắc truyền thống, phần 1 Kính mời quý vị theo dõi và cảm nhận Ngũ Đức và Ngũ Sắc Trong quan niệm của người Trung Quốc hiện đại Khi nói về màu sắc truyền thống, nhiều người có thể nghĩ ngay đến màu đỏ Nhiều người nghĩ rằng màu đỏ là màu lễ hội Khi họ kết hôn, người ta trang trí rất nhiều màu đỏ trong nhà của họ Tân làng tân nương mặc áo cưới màu đỏ Trong tiết nguyên đán, người ta viết những câu đối xuân trên giấy đỏ Tất cả các loại lễ kỷ niệm cũng đã quen dùng màu này Tạm thời bỏ qua những tuyên truyền của chế độ đỏ về cái gọi là Trung Quốc đỏ vì lý do chính trị Trong suy nghĩ của nhiều người, màu đỏ dường như có nội hàm rất tích cực Họ xác thực cho rằng màu đỏ là tượng trưng truyền thống của đại các đại lợi Tuy nhiên, nếu bạn nghiên cứu văn hóa Trung Quốc cổ đại Bạn có thể nhận thấy rằng trong số 3 tôn giáo truyền thống của Trung Quốc Cho dù là Nho giáo Trung Chính Bình Hòa Đạo giáo Thanh Tĩnh Vô Vi Hay Phật giáo Tứ Đại Giai không Tất cả đều không rung hợp với màu đỏ vốn kích thích thị giác của thời hiện đại Từ thời cổ đại, sắc màu của các thời đại ở Trung Quốc Hoặc là Trang Nghiêm, hoặc là Bình Hòa, hoặc là Cổ Pháp, hoặc là Cao Nhã Chứ không quá kích thích trói mắt như thế này So với tính cách hướng nội của người Trung Quốc Thì màu đỏ trói mắt có thể nói là khác nhau một trời một vực Vậy, rốt cuộc màu sắc truyền thống của Trung Quốc là màu gì? Ở đây trước hết chúng ta cần liễu giải một học thuyết rất nổi tiếng do Châu Diễn Một nhà âm dương học thời chiến quốc đưa ra Dựa trên thuyết Ngũ Hạnh Ông đã đưa ra học thuyết rất nổi tiếng Gọi là Ngũ Đức Trung Thủy Thuyết Tuy nhiên, mặc dù trong lịch sử trước đây nó có sức ảnh hưởng rất lớn Nhưng ngày nay có thể nhiều người chưa từng nghe nói qua Bởi vì phần lớn văn hóa truyền thống tại Trung Quốc Trong mấy chục năm qua đã bị gán cho là tàn dư phong kiến Bị coi là cặn bã Dẫn đến nhiều điều căn bản đều bị vứt bỏ như vứt đi chiếc giày rách Ngũ Đức trong Ngũ Đức Trung Thủy Thuyết dùng để trị 5 đức tính do Ngũ Hạnh Kim, Mộc, Thủy, Hóa Thổ đại diện là Kim Đức, Mộc Đức, Thủy Đức, Hóa Đức và Thổ Đức Còn Trung Thủy biểu thị ý tứ rằng Ngũ Đức tuần hoàn lập đi lập lại Điều nổi tiếng nhất của học thuyết này là nó đã giải thích sự thay đổi Của các triều đại từ quan điểm của Ngũ Hạnh sinh khác Và có ảnh hưởng sâu sắc đến các thế hệ sau này Theo học thuyết này Lý do tại sao một triều đại có thể thống trị thiên hạ là bởi vì Nó có một trong Ngũ Đức do trời ban Người thống trị vì đức này mà được trời ban cho sứ mệnh Mới có thể trở thành thiên tử Khi đức của người đó dần suy yếu Vương Triều sẽ không thể duy trì được sự cai trị của mình Lúc này sẽ có Vương Triều tiếp theo Nắm giữ đức kế tiếp trong thứ tự Ngũ Đức Thay thế Vương Triều cũ mà đức Hạnh đã suy yếu kiên Đơn cử một thí dụ cụ thể Châu Diễn cho rằng Ngũ Đức theo lý Tương Khắc Ngũ Thổ Hạ Mộc Ân Kim Chu Hỏa Triều Mình Văn Tuyển Lý Thiện Tú Dẫn Theo Ngũ Hạnh sinh khác mà nói Mộc Khắc Thổ Kim Khắc Mộc Hỏa Khắc Kim Cho nên mỗi triều đại đều thay thế triều trước đó theo lý Tương Khắc Đến sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất các nước trư hầu Liên lấy Thủy Đức mà trị vị thiên hạ Theo lý luận của Châu Diễn Chu là Hỏa Đức Vì vậy đến triều đại nhà Tần Chính là Thủy Khắc Hỏa Theo dòng chảy của lịch sử Về sau là xuất hiện thuyết Ngũ Hạnh tương sinh Để kế thừa triều đại trước Sau đó là các thuyết biến thể khác Dựa trên cơ sở lý luận sinh khác Vì không liên quan đến trọng tâm của bài viết này Nên không nói thêm Ngũ Đức Thủy Trung thuyết được thừa nhận Rộng khắp từ triều đại nhà Tần Đến nhà Hán và cho đến thời Đại Tống Liêu Kim, các quan lại của các triều đại sẽ chính thức thảo luận Và xác định đức vận của triều đại đó Và bua cáo thiên hạ Sở dĩ như vậy Là bởi vì dù có thế lực nào đó Có thể dùng vũ lực mạnh mẽ để lật đổ triều đại trước Nhưng nếu không chứng minh được mình Có đủ đức tính cần thiết Tức là chính thống nhận thiên mệnh Thì cũng khó để quy phục quần chúng Không cách nào lâu bền Cho nên nó cũng là căn cứ lý luận Giải thích sự thống trị hợp pháp Của các triều đại đó Bá quan Tạm Triều Nguyên, Minh Thanh tuy không chính thức tuyên cáo đức vận Của triều đại nhưng các hoàng đế Từ triều Minh đều xưng là hoàng đế Phụng Thiên Thừa Vận cũng bắt nguồn Từ tư tưởng này Các triều đại khác nhau tương ứng Với các đức tính khác nhau trong ngũ đức Mà ngũ hành kim, mộc, thủy, hòa Thổ trong văn hóa truyền thống Tương ứng với 5 màu trắng Xanh, đen, đỏ và vàng Bởi vậy màu sắc tôn sùng Của các triều đại khác nhau cũng khác nhau Như đã đề cập trước đó Tần Diệt nhà Chu Cho rằng là thuận theo thiên đạo Lấy thủy khắp hòa Mà màu sắc tương ứng với nước là màu đen Nên triều Tần tôn sùng màu đen Như thế trang phục Hoàng đế Triều Tần mặc là màu đen Sử ký Tần Thủy Hoàng Bản Kỳ cũng xác nhận điểm này Thủy Hoàng thúc đẩy chuyên bá Thuyết trung thủy ngũ đức Cho rằng nhà Chu là hỏa đức Triều Tần thay thế Đức Của Triều Chu Ngay Thủy Đức bắt đầu hưng khởi Đổi lại tháng khởi đầu của năm Vào Triều chúc mừng đều từ ngày 1 tháng 10 Y phục cờ hiệu thầy đều màu đen Cũng cùng đạo lý đó Đường huyền Tông Lý Long cơ trong phong Thái Sơn Ngọc Điệp văn có viết Thiên khải Lý Thị vẫn hưng Thổ Đức Trời mở ra dòng họ Lý Vẫn hưng thịnh ở Thổ Đức Từ đó có thể thấy Triều Đường là Thổ Đức Bởi vậy Triều Đường mới tôn sùng màu vàng Nhưng Tôn sùng màu vàng không có nghĩa là Nhà nào cũng có thể mặc y phục màu vàng Ngược lại Là màu chuyên dụng của Hoàng tộc Dân gian không được phép mặc Nếu không sẽ trở thành hoàng bảo quát thân Trong triều đại tôn sùng hỏa đức Màu trang phục là màu đỏ Nhưng do đặc điểm của công nghệ nhuộm cổ Trung Hoa Và việc bài xích các màu trói Nên màu đỏ thời xưa hoàn toàn khác Với màu đỏ trói ngày nay Nói một cách chính xác Các màu đỏ thấm, đỏ thắm Đỏ tươi, đỏ hồng Đỏ cho trong các câu cổ ngữ đều là những màu khác nhau Màu đỏ truyền thống có màu Đậm hơn và dịu hơn Khiến mắt dễ tiếp nhận hơn Lấy cung điện của triều đình Nhà Minh và Nhà Thanh làm ví dụ Màu đỏ tươi chua sa trên tường Cung điện thực sự là màu pha giữa cam và đỏ Và màu sám hơn Không phải màu đỏ chót như hiện đại Đồng thời Nếu tôn trọng màu đỏ của hỏa Đức Như vậy cũng không phải ai cũng có thể tùy tiện sử dụng Thử nghĩ xem Bình dân có thể mặc quần áo Cùng màu với hoàng đế sao Vì vậy so với các triều đại khác Hạn chế đối với màu sắc này càng nhiều hơn Ví dụ Mặc dù các bá quan triều Minh Chưa từng chính thức bố cáo với thiên hạ Về đức vận của triều đại Nhưng nhiều tài liệu chính thức Cũng đề cập rằng nhà Minh dựa trên hỏa Đức mà lập triều Ví dụ như Minh Sơ Đại Thần Liêu Thần Trong quốc sơ sự tích cũng có nói Thái Tổ lấy hỏa Đức làm chủ Chuộng màu đỏ Nhà Minh chủ trương tôn sùng màu đỏ của hỏa Đức Vì thế không được lãm dụng Hệ màu đỏ được chia thành Nhiều loại màu đỏ khác nhau Tùy theo sự khác biệt về màu sắc Và có quy định chi tiết về các trường hợp Và dai tầng sử dụng Dân gian cấm sử dụng màu đỏ chính Dân thường muốn dùng màu đỏ Chỉ có thể dùng màu hồng tương đối nhạt Chỉ trong một số nghi lễ lớn Mới được nới lòng các hạn chế theo tình hình Điều đáng nói là Chữ hồng, màu đỏ, cổ đại Và chữ hồng, màu đỏ Trong tiếng Trung Quốc hiện đại không cùng một hái niệm Sách thuyết văn Thời Đông Hán có giải thích Hồng cũng là màu đỏ trắng của lụa Nói cách khác Màu đỏ trong cổ đại thực chất là một loại màu hồng Không phải màu đỏ Mà người ta nghĩ tới ngày nay Tuy nhiên Để thuận tiện cho việc tìm hiểu Của người đọc hiện đại Tác giả vẫn đề cập đến các màu đỏ thấm Đỏ thấm, đỏ rực Như màu đỏ theo quan niệm của người hiện đại Ngoài ra Nhìn từ tầng thứ cao hơn Mỗi chiều đại đã viết nền lịch sử Và để lại văn hóa cho các thế hệ sau Các nền văn hóa mà mỗi chiều đại mang lại Đều có nguồn gốc khác nhau Màu sắc phản chiếu tự nhiên cũng khác nhau Đây cũng là biểu hiện của sự đa dạng Với màu sắc truyền thống Vì vậy Thuyết Ngũ Sắc và Ngũ Đức Chỉ là một mức độ giải thích Ở một tầng diện nhất định Không phải là căn bản Phần một của loạt bài đã kết thúc Cảm ơn quý khán tính giả đã theo dõi Chúc quý vị an lành và hạnh phúc