Lời âm thầm ẩn sau tường tháp cổ | Bản sắc người Bình Định #travel #vietnamoi #thapcham #lichsuvietnam

Cây vẫn liền cây, lá vẫn xanh, đá reo trầm mặt, nắng thơ mành, có bóng tiếng về trên đỉnh tháp, lung linh nhịp múa, điệu chim thành. Đã bao giờ khi đặt chân đến một vùng đất, bạn tự hỏi chính mình, mảnh đất dưới chân mình đang đứng, đã từng là của ai? Đã trải qua những thăng trầm nào của lịch sử để có được như ngày hôm nay những gì cũ quá khứ? Người ta thường hay lạng quên khi phải đối mặt với sự vận động không ngừng của những biến động hiện tại. Kinh tế, du nhập văn hóa, những trào lưu mới sớm nở tối tàn. Chẳng mấy ai để tâm nơi ta đang đứng, đã từng có ai sống ở đó, và hôm nay mình đang sống trên đất đó với tư cách gì? Trước một tòa tháp cổ to lớn, uy nghi, tình cơn gió nóng mang theo mùi hương đặc trân của sứ sợ dây bóng chiều nghiêm. Tôi tự hỏi nhỏ mình rằng, người từng sống trên đất này, họ có biết những tòa tháp họ dựng lên chỉ để những người lạ đến, chụp hình rồi rời đi? Không ai trả lời, nhưng sự sống vẫn còn hiện hữu trên những tường gạch và trong chính những câu hỏi của những con người yêu truyền thống. Tôi tin rằng, khi nào còn có người hỏi, ai đã từng sống ở đó, thì văn hóa chăm chưa mất, và ở nơi sâu xa hơn, ta chưa mất đi chính mình. Nhưng điều đó thì có liên quan gì đến chính mình? Bởi vì người đã mất, không thể kể câu chuyện của chính bản thân mình. Nếu thế hệ hôm nay không đi tìm mỗi phần văn hóa mất đi, là một phần nhân loại bị mất. Việc đào sâu vào văn hóa chăm, không phải vì ta nợ họ, mà vì ta đang sống trên chính phần đất, phần ký ức của họ. Người Việt ta thường nghĩ, dân tộc mình sẽ sống mãi. Chúng ta đang đi lên, nhưng nếu chăm ba từng hồng cường, từng xây tháp hồng vị cũng có thể mất đi, thì ai dám chắc người Việt sẽ không đi theo con đường đó nếu như đánh mất đi gốc rễ. Hy vọng một chút tìm hiểu về tháp chăm thông qua video này sẽ khai gợi điều gì đó trong suy nghĩ của mỗi người chúng ta. Có một thời, vùng đất Bình Định không phải là cái tên ấy. An Nhơn cũng từng được gọi là vùng đất của người chăm ba, và hiện nay chỉ còn là cụm từ được nhắc đến trong sách sử. Một vương quốc bị diệt phong, người chăm ba xưa họ đã sống và tạo dựng nên những điều đẹp đẽ, sâu sắc. Những cụ vật được điêu khách và lưu trữ từ những năm của thế kỷ 13 cho đến thế kỷ 15. Thời ấy, người ta biết khai thác nước ngầm bằng cách đào giếng để sinh hoạt, tưới tiêu và trồng lúa. Không chỉ vậy, họ còn giỏi về thủ công nghiệp nên đã phát triển mạnh mẽ về làm gốm, điêu khách đá, luyện kim. Cảng Thị Nại là một trong những cảng lớn của chăm ba, là nơi diễn ra hoạt động giao thương xôi động với các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Java và các gia Hồi giáo qua các tượng và hành lực điêu khách trên tháp cổ. Người chăm trụ trang phục, khăn xếp bấy xa rong, áo ngắn hoặc đệ trần đều nhiều trang sức vàng bạc. Đây là điều đặc trưng phản ánh khí hậu nhiệt đới và văn hóa của Ấn Độ. Thời gian đã làm mờ đi những ký ức xưa cũ, nhưng những trầm tức văn hóa hiện diện trên những kỳ quan lại khiến những gì của quá khứ trở nên sóng động hơn bao giờ hết. Tháp Châm là minh chứng cho vẻ đẹp ấy. Tỉnh Bình Định hiện còn 8 cụm tháp Châm là Tháp Bánh Ít, Dương Long, Tháp Đôi, Tháp Cát Tiên, Tháp Phú Lốc, Tháp Thủ Thiện, Tháp Bình Đông và Tháp Hòn Chuông. Với 14 tháp có niên đại từ thế kỷ 10, 11 cho đến thế kỷ 15. Trong đó, nổi bật và thu hút khách du lịch đến thăm quan nhất là Tháp Đôi, Tháp Bánh Ít và Tháp Dương Long. Theo tiếng Châm thì các đền tháp Châm Ba này còn được gọi là Kha Lan, nghĩa là Lan. Các Lan này được các đời vua Châm xây dựng để thờ cúng các vị thần. Các vị thần được thờ phụng có thể là các vị thần Ấn Độ Giáo, tiêu biểu như là Shiva, Thần Hủy Diệp, Ganesha, Phúc Thần, Đầu Voi Mình Người hoặc đấy còn có thể là các vị Phật. Vẻ đặc biệt của Tháp Châm nằm ở sự kết hợp tài tình giữa vị trí xây dựng đắc địa, kỹ thuật xây dựng và đặc biệt là tìm tim tôn kính đối với các vị thần linh. Các tháp Châm thường được xây trên đồi cao, tượng trưng cho trục nối giữa trời và đất, tạo nên một sự thiên liêng và uy nghi. Các tháp cũng được xây gần với sông, biển, tượng trưng cho nước, cũng là biểu tượng của sự sống. Từ vị trí của tháp Ban Ich, chúng ta có thể nhìn bao quát cả một vùng đồng bằng rộng lớn hay tháp đôi ở Quy Nhơn nằm gần sông Hà Thanh hướng ra biển. Kiến trúc tháp xây dựng theo mô hình Ấn Độ Giáo thể hiện trục vũ trụ mang tính biểu tượng cao với ba phần. Phần đế tượng trưng cho cõi trần thế. Cõi người nằm ở thân dưới của tháp, với các biểu tượng trang trí như là khala, sư tử, thô dữ, rắn naga, quái vật thể hiện sự bản năng và vô minh. Phần thân ở giữa tượng trưng cho các vị thần ở trung giới. Đây cũng được xem là con người giao tiếp với các vị thần linh. Đây là vị trí xây các cục giả, cửa vòm, phụ điêu thần, hình tượng các nhà công, vụ nữ áp xa ra như đang thể hiện sự hân hoang chào đón các vị thần linh ngưỡng xuống đền thờ. Và phần trên cùng là đỉnh tháp gần như không trang trí, thể hiện cõi thiên thuần khiếp mà con người không thể chạm tới được. Một bí ẩn mà Hậu Thế luôn nhắc đến về kiến trúc tháp châm Chính là về kỹ thuật xây dựng, gạch châm có màu đỏ xằm, kết cấu bền vững và bề mặt mịn màng như đá Khiến cho tháp trường tồn qua thời gian, khó có thể bị sự phong hóa của thiên nhiên tác động tới Và cho đến nay, người hiện đại vẫn chưa thể giải mã được kỹ thuật nung và sản xuất loại gạch này. Một điều ấn tượng hơn nữa là các viên gạch được gắn kết với nhau mà không thấy giấu vữa. Có giả thuyết cho rằng người xưa đã dùng một loại keo hiệu cơ, bí truyền, theo phân tích của nhóm chuyên gia Ba Lan và ấy vào năm 2010 Hoặc là gặp được ghép khi còn ẩm rời nung toàn bộ công trình, nhưng dù là giả thuyết nào đi nữa thì đó cũng là một ẩn số. Các quần thể kiến trúc kỳ công này có kỹ thuật xây dựng rất tinh xảo Tháp còn ấn chứa trích lý sâu xa, tạo cho sự tương hợp với vũ trụ. Cách bố trí cũng thể hiện trí tuệ siêu việt của tiền nhân, mãi đến khi hậu thế nhắc lại thì cảm thấy trầm trồ và tháng phục. Một vũ trụ thu nhỏ bằng đá với đầy đủ trích lý, từ hổng mang cho đến giác ngộ ở trong một thời kỳ mà nhân loại chúng ta hiện nay cho là lạc hậu. Thời mà khoa học kỹ thuật chưa phát triển thì điều dây đã giúp người xưa làm được những điều phi thường như thế. Chẳng phải đây chính là minh chứng rõ ràng nhất về sự hiện diện của các vị thần hay sao? Hãy một lần đặt chân đến những di tích Tháp Trâm Cổ để cảm nhận bạn nhé!