-VỪA ĐEN VỪA CỨNG - NẰM GIỮA 2 ĐÙI Là Gì-, Trạng Quỳnh Đáp Đố II Truyện Hài Dân Gian

Vừa đen vừa cứng, nằm giữa hai đuôi là gì? Câu hỏi vừa vang lên giữa sân đình Đã khiến cả đám đông đang nhấp chén trà, suýt sặc Đám thanh niên thì cười hô hố Mấy bà mấy chị đỏ mặt che miệng Còn mấy ông già dâu bạc thì gật gù Ô! Cái này khó à nha! Giữa đám đông, Trạng Quỳnh đứng khoanh tay Miệng nhách nụ cười tinh quái Mắt liếc sang cô làn Cô chủ quán trà, vừa xinh vừa lanh lợi Nổi tiếng khó cưa nhất làng Ai muốn chinh phục được nàng Cả làng im bật, chỉ còn tiếng ve kêu dâm gian Ai nấy hồi hộp chờ xem cô làn sẽ ứng biến ra sao Trước câu đố vừa lấp lửng Vừa dễ khiến người ta nghĩ, linh tinh Và câu trả lời bất ngờ sắp tới Sẽ mở màn cho một cuộc đấu trí khiến cả làng nhớ mãi Cô làn khẽ nhấp ngụm trà Ánh mắt vẫn giữ về bình thản Như chẳng hề bị câu hỏi của Trạng Quỳnh làm lung lây Nhưng cả làng biết Bên trong nàng chắc chắn đang chạy đua ý nghĩ Bởi lẽ câu đố Vừa đen vừa cứng, nằm giữa hai đùi là gì Nghe qua thì ai cũng liên tưởng đủ thứ nhạy cảm Mà đáp bậy thì mất mặt Còn lúng túng thì coi như thua ngay hiệp đầu Nàng đặt chén trà xuống, mìm cười hỏi lại Thế nếu chạm vào thì sao hả Trạng Trạng Quỳnh cười ranh mánh Chạm đúng cách thì nó kêu Còn chạm vụn về thì im ra Cả đám thanh niên ngồi dưới nhốn nháo Có đứa vỗ đùi đánh đét Cười như vừa bắt được vàng Mấy bà mấy chị thì giả vờ cúi xuống xếp lại giỏ hàng Nhưng tai vẫn rộng lên hóng Mấy ông già thì cười khà khà, lắc đầu Cái thằng này miệng mồm lúc nào cũng lắc léo Cô Lan nghiêng đầu, đôi mắt sáng long lanh như bắt được manh mối Nàng thông thả nói Vậy chắc nó không phải cái mà mấy ông đang nghĩ đâu Đúng không Trạng Ừm, có thể Trạng nhau mắt Mà nếu đã kêu khi vuốt về, lại nằm gọn giữa hai đùi Thì là cây đàn nhị chứ gì Cả sân đỉnh Ồ, lên một tiếng Trạng Quỳnh phá lên cười gật ngủ Chính xác Tiếng vỗ tay văng lên rào rào, vừa ngưỡng mộ vừa thán phục Nhiều người nhìn nhau cười trừ vị Suýt nữa thì nghĩ sai hướng Cô Lan không chỉ đoán đúng Mà còn giữ được phong thái điềm tĩnh Không để Trạng rồn vào thế bí Đó mới là điều khiến dân làng thích thú Trạng Quỳnh vỗ tay hai cái Rộng như châm chọc Xem ra cô Lan không chỉ khéo tay phá chả Mà còn khéo gỡ bẫy nữa nhỉ Thì cũng nhờ trạng gài mà tôi được dịp tháo Cô Lan đáp Nụ cười duyên khiến mấy anh trai trong làng đổ gục Cuộc đấu trí tưởng chừng dừng ở đây Nhưng ánh mắt cả hai đã hé lộ rằng Đây mới chỉ là màn khởi động Ai cũng đoán Trạng Quỳnh Sẽ không chịu thua dễ dàng Và cô Lan thì càng không để mình bị át vía Vài bà cụ thì thâm với nhau Hai đứa này mà nên đôi Chắc cả làng có chuyện cười suốt đời Ừ, nhưng coi bộ chưa xong đâu Cái kiểu đấu này còn dài Quả nhiên Trạng Quỳnh khoanh tay Bước một vòng quanh sân đình rồi dừng lại trước mặt cô Lan Được, cô thắng một ván Nhưng tôi còn nhiều câu khác Sâu hơn, khó hơn Cô Lan nhớ mày Càng sâu càng tốt, tôi không ngại đâu Và thế là từ một câu đố dí giỏm Nửa gài bẫy Cả làng bị cuốn vào cuộc tỉ thí trí tuệ Mà mỗi đáp án không chỉ là tiếng cười Mà còn ẩn ý sâu xa về lòng người cuộc đời Ai cũng biết Buổi chiều hôm ấy sẽ chưa thể kết thúc sớm Tiếng cười từ câu đố cây đàn nhị vừa dứt Đám đông trong sân đình vẫn chưa kịp tản ra Thì Trạng Quỳnh đã vỗ tay Bóp bóp ra hiệu sinh yên lặng Khuôn mặt ông ánh lên vẻ danh mãnh Như thế vừa nghĩ ra một chiêu mới Để gỡ lại ván thua vừa rồi Thắng một câu chưa đủ để thành danh đầu cô Lan Trạng nhớ mày Giờ đến lượt câu này Sâu hơn, khó hơn Nhưng tôi tin là vẫn hợp, tạm của cô Cô Lan rót chén trà mới Đẩy nhẹ về phía Trạng, nụ cười thoảng như khói Trà thì tôi mời, nhưng đố thì ông cứ tự nhiên Tôi chờ đây Trạng đào mắt nhìn quanh, rồi cất giọng sang sảng Câu đố thứ hai Cái gì càng sợ càng mạnh Đám trai làng nghe xong thì xì xảo Càng sợ càng mạnh Ủa lạ nha, chắc là con trâu Đánh nó thì nó chạy, nhưng dí quá thì nó húp lại Không, chắc là đàn bà Sợ chồng ngoại tình thì giữ kỹ lắm Mấy bà đứng gần nghe vậy lêt mắt cảnh cáo Khiến đám thanh niên im thiên thiết Cô Lan chống cầm, không trả lời ngay Nàng hỏi ngược, chẳng định đố để tôi nghĩ theo hướng con vật hay là hướng con người Con người Và là thứ mà ai trong đời cũng đã trải qua Nàng khẽ gật, đôi mắt trợt chầm xuống Như vừa bắt được sợ chỉ dẫn đường trong mê cùng Một lát sau, cô nói chậm rãi Đáp ản là nỗi sợ Sân đình bỗng im phăng phắc Trạng Quỳnh nhớng mày Ồ, cô giải thích xem Cô Lan nhấp một ngụm trà Rồi cất giọng rõ ràng Nỗi sợ điều khiển con người Khiến người ta làm những điều mà lúc bình thường không dám làm Kẻ hiền lành có thể trở nên nhẫn tâm khi sợ mất quyền lợi Kẻ yếu đuối có thể hóa liều lĩnh khi sợ mất mạng Nó mạnh lên từ chính sự run dẩy của ta Và đôi khi còn mạnh hơn cả lý trí Có tiếng suýt xoa vang lên Mấy ông già gật cù Còn mấy chị phụ nữ Thì nhìn nhau đầy đồng cảm Ai cũng hiểu cảm giác nỗi sợ khiến mình làm những điều Không ngờ Trạng Quỳnh cười khẽ Hay, hay lắm Tôi hỏi mà cô trả lời Như đang dạy cả làng một bài học vậy Thì mỗi câu đố đều có bài học cả Chỉ là ông có muốn nghe không thôi Cô lan đáp, mắt ánh lên vẻ thách thức Dân làng cười ồ Cảm giác như vừa xem một ván cờ trí tuệ Mà mỗi nước đi đều chứa chút đòn gió Của cả hai bên Nhưng Trạng Quỳnh đâu chịu để cuộc chơi chậm lại Ông bước một vòng quanh sân đỉnh Tay phe phẩy chiếc quạt mò Rồi dừng lại bên bậc hiên, cất giọng vừa đủ nghe Được rồi, qua câu khác Xem cô có giữ được phong độ không nhé Câu này nghe nhẹ nhưng dễ trượt lắm Thứ càng níu, càng tuột, càng vuông, càng giữ được là gì? Lần này chưa kịp để cô lan suy nghĩ Đám trai làng đã thi nhau đoán Là cá Bắt chặt quá thì trượt khỏi tay Không, là con chim Cầm mạnh thì nó vùng ra, thả lỏng thì nó ở lại Hay là Gái đẹp Nếu giữ quá thì chạy mất tiểu Tiếng cười rộ lên nhưng cô lan chỉ khẽ lắc đầu Vẫn im lặng, nàng đưa mắt nhìn Trạng Như muốn xác nhận Câu này là để thử lòng nhau chứ gì Tùy cô nghĩ, nhưng đáp sai là tôi tính thua Cô lan đặt chén trà xuống thở nhẹ Đáp án là lòng tin Cả sân đình lại xôn xào Một bà cụ thì thảo Ờ, nghe cũng đúng ghê Cô lan giải thích Lòng tin không thể bị trói buộc Càng cố níu, càng muốn kiểm soát Thì nó càng rời xa Chỉ khi ta buông, để người ta tự do Để tình cảm tự nhiên Thì lòng tin mới ở lại Nó giống như cánh chim Càng nhốt nó sẽ càng tìm cách bay đi Nhưng nếu mở cửa, nó sẽ tự nguyện quay về Một khoảng lặng ngắn bao trùm sân đình Dường như ai cũng đang nghĩ về một người Một chuyện nào đó trong đời mình Nơi mà họ từng níu quá chặt và đánh mất Trạng Quỳnh nghiêng đầu, mìm cười nửa miệng Tôi công nhận Nhưng câu trả lời này Không chỉ đúng mà còn đẹp Câu hỏi của ông cũng vậy Nó đẹp khi người hỏi thực sự muốn hiểu Chứ không phải muốn bắt bẻ Câu nói ấy khiến trạng hơi khựng lại Có một thoáng gì đó, ánh mắt ông bớt nghịch ngợm Mà trở nên sâu lắng hơn Có lẽ vì ông nhận ra Cô Lan không chỉ là một đối thủ đố giỏi Mà còn là người hiểu ý nghĩa Phía sau từng câu chữ Đám trẻ con ngồi ở góc sân chen nhau thì thầm Chắc hai người này sắp thành Chi kỳ rồi Chi kỳ gì? Tao thấy như đang tán nhau thì đúng hơn Nhưng người lớn thì biết Những câu đố này đang dẫn hai người đến Một cuộc trò chuyện sâu hơn Chạm vào những góc khuất mà ít ai để người khác thấy Trạng Quỳnh nhìn quanh sân đỉnh Thấy dân làng ai cũng đang say mê Ben quyết định đẩy cuộc chơi lên một nức mới Thôi được Cô đã thắng hai câu liền Nhưng tôi muốn biết Cô có sẵn lòng tiếp tục không? Càng đi tiếp, câu hỏi sẽ càng khó Và không phải lúc nào cũng có một đáp án duy nhất đâu Cô Lan khẽ nhất môi Nếu có câu không có đáp án duy nhất Thì ta sẽ có thêm nhiều cách nhìn Vậy mới vui Tiếng cười nhẹ vàng lên Nhưng trong mắt mọi người Họ không chỉ đang xem một trận đố nữa Đây là một cuộc đấu trí đấu lòng Mà mỗi đáp án lại mở ra một cánh cửa nhỏ Dẫn đến những câu chuyện về đời sống Về con người Trạng bước lên thêm một bậc thềm Đứng sát hơn với cô Lan Rộng trầm xuống Cô có biết tại sao tôi chọn hai câu đó ngay sau câu đàn nhị không? Vì ông muốn thử xem tôi chỉ giỏi đối phó với những câu mẹo vui Hay còn có thể đối diện với câu hỏi chạm tới lòng người Đúng Chạm gật đầu Và tôi thấy cô Vượt mong đợi Cô Lan cười nhẹ Nhưng không nói gì Nàng hiểu Trong cái vẻ bỡn cợt và láo lình của Trạng Quỳnh Luôn ẩn một trí tuệ biết quan sát Và một tấm lòng muốn soi tỏ bản chất sự việc Nhưng Trạng bất ngờ tiếp lời Cô có bao giờ nghĩ Đôi khi chính nỗi sợ và lòng tin Lại là hai thứ làm khổ con người nhiều nhất không? Có chứ Nỗi sợ giữ ta trong bóng tối Còn lòng tin có thể khiến ta đau khi đặt nhầm chỗ Nhưng nếu thiếu chúng Con người sẽ sống ra sao? Cô Lan hỏi ngược Hai ánh mắt chạm nhau Một bên là sự từng trải của người đã đi nhiều, biết nhiều Một bên là sự sâu sắc của người hiểu đời Nhưng vẫn giữ được sự mềm mại trong tâm hồn Dân làng ngồi dưới Dẫu chẳng nghe hết từng chữ Nhưng vẫn cảm nhận được một điều Buổi chiều hôm nay không chỉ để cười Mà còn để nghĩ Một ông láo dầu bạc chống gậy đứng dậy Cười móm mém Hai đứa nói hay lắm Nhưng có câu đố nào cho tụi già này tham gia không? Trạng Quỳnh bật cười Có chứ, nhưng để phần sau Giờ tôi và cô Lan còn vài hiệp nữa Sau khi câu chuyện Về nỗi sợ và lòng tin kết thúc Không khí sân đình đã khác hẳn Lúc đầu, mọi người chỉ nghĩ Đây là buổi đấu đố cho vui Cười hả hê rồi giải tán Nhưng giờ đây, ai cũng cảm giác Như mình đang ngồi trong một lớp học đặc biệt Nơi mỗi câu hỏi và câu trả lời Lại soi dọi vào chính bản thân mình Trạng Quỳnh phe phẩy quạt mò Vẻ mặt như đang suy tính nước cờ tiếp theo Nhưng bất ngờ Cô Lan đặt chén trà xuống Nghiêng người nhìn Trạng Nụ cười nửa đùa nửa thách thức Từ nãy giờ toàn ông đố tôi Không lẽ ông sợ tôi đố lại à? Đám đông ồ lên một tiếng Có người hò reo Đúng rồi Cô Lan đố lại coi ông Trạng có chịu nổi không Ừ, coi thử ai hơn ai Trạng Quỳnh bật cười Ờ được, nhưng nhớ nhé Tôi mà thắng thì cô phải mời tôi uống trà cả tháng không tính tiền Còn nếu ông thua Cô Lan hỏi Thì tôi sẽ dọn dẹp quán cho cô một tuần Mọi người cười ầm lên Mấy bà mấy chị thì thầm Ôi thế này khác gì hẹn hò trả hình đầu Cô Lan khẽ nghiêng đầu cất giọng rõ ràng Câu đố của tôi đây Con gì sống một mình thì yên Có đôi thì đánh nhau đến chết Cả sân đình rộ tiếng bàn tán Con gà trống Một ông trung niên nói to Núi một con thì yên Mà hai con thì đá nhau tơi tả Không là con cá trọi Một cậu trai làng chen vào Sống riêng thì khoe vây đẹp Ghép đôi là mất vây luôn Hay là đàn bà Một anh to gan nói Rồi vội co đầu vì bị mấy bà đứng gần béo tài Trạng Quỳnh chống cầm suy nghĩ Ông nhú mày rồi nói Tôi đoán là ý kiến Một ý kiến thì yên Hai ý kiến thì cãi nhau trí chóe Cô Lan mỉm cười khẽ lắc đầu Cũng gần nhưng chưa trúng Đáp án của tôi là cái tôi Tiếng si sao lại nổi lên Nhiều người gật gù Cô Lan chậm dãi giải thích Cái tôi của mỗi người khi đứng riêng thì chẳng sao Nhưng khi hai cái tôi chạm nhau Ai cũng muốn mình đúng Không ai chịu lùi Thì sớm muộn cũng xung đột Cái tôi là cần thiết để giữ bản sắc Nhưng nếu quá lớn Nó sẽ biến thành cái gai chọc vào người khác Và vào chính mình Một bà cụ vút tròn tóc bạc thờ dài Đúng y như thằng cả với thằng ba nhà tội Ngày nhỏ thì thương nhau Lớn lên đụng chuyện ruộng đất là Như chó với mèo Cả sân đình bật cười Nhưng nụ cười ấy lẫn chút chua chát Ai cũng từng chứng kiến Những mối quan hệ tan vỡ chỉ vì Cái tôi quá cao Trạng Quỳnh cười nhẹ, gật gù Hay, nhưng nếu vậy, cô nghĩ phải làm sao Để hai cái tôi ở cạnh nhau mà không đánh nhau Chỉ có một cách Cô làn đáp Là một hoặc cả hai phải biết hạ bớt Cái tôi xuống Mà điều này khó lắm, người ta thà thua cả thiên hạ Chứ ít ai chịu thua chính mình Câu nói ấy khiến không khí lắng lại vài nhịp Trạng Quỳnh nhìn cô, ánh mắt đầy ẩn ý Rồi đột nhiên bật cười Câu đố này, cô thắng Nhưng tôi sẽ lấy lại ở câu tiếp theo Ông xoay nhẹ quạt mò, bước chậm một vòng Như đang tìm góc đứng đắc địa để tung đòn Khi quay lại, giọng ông vang lên giành giọt Cái gì giữ thì khôn, giữ quá thì hèn Buông ra thì dũng, nhưng bị mắng là ngu Lần này, cả làng im phăng phắc Câu đố nghe vừa giống lời khuyên Vừa như bẫy trí ốc Một ông già nói nhỏ Chắc là tiền Giữ thì khôn, giữ quá thì keo kiệt Buông ra thì hào phóng, nhưng đôi khi bị chửi là hoang phí Không, chắc là vợ Một anh trẻ cười danh mãn Giữ thì tốt, giữ quá thì ghen bóng ghen gió Buông ra thì bị nói dại Cả đám cười rộ Nhưng cô Lan chỉ khẽ lắc đầu Nàng nhìn chàng, ánh mắt như xoay vào câu chữ Đáp án là sự im lặng Tiếng ồ đồng loạt vang lên Giữ thì khôn, vì im lặng giúp tránh nhiều rắc rối Giữ quá thì hèn, vì im lặng trước cây sai là đồng ló Buông ra, tức là lên tiếng Thì cần dũng cảm Nhưng xã hội hay mỉa mai Người dám nói thật là ngu dại Cô Lan nói tiếp, giọng trầm nhưng chắc Một bác thợ màu cợt bù, chuẩn thật Nhiều khi thấy chuyện trái tay gai mắt Muốn nói mà lại sợ mất lòng Thế là im, nhưng càng im Càng thấy mình, hèn Chặng quỳnh cười Lần này không phải kiểu cười láo cá, mà là nụ cười đồng cảm Cô nói đúng Tôi từng im lặng khi thấy người bạn bị oan Chỉ vì sợ bị liên lụy Sau này mới thấy, cái giá của im lặng Đôi khi còn đắt hơn cái giá của lời nói Cô Lan khẽ nghiêng đầu Thì ra ông cũng từng Hèn Ờ, ai mà chẳng có lúc hèn Nhưng quan trọng là biết lúc nào cần dũng Câu nói ấy khiến mấy chàng trai làng gật gù Còn mấy bà mấy chị thì nhoèn miệng cười Cảm giác như được nghe lời thật lòng Hiếm hoi của ông chàng nổi tiếng Miệng mồm, thiên biến, vạn hóa Sau hai câu đố vừa rồi Không khí trong sân đình trở nên rất khác Lúc này, mọi người không còn chỉ chăm chờ đáp án Để cười, mà còn để ngẫm Từ cái tôi đến sự im lặng Hai vấn đề ấy chạm vào những chuyện Mà ai cũng từng gặp Một cậu trai trẻ nói nhỏ với bạn Tao thấy mấy câu này nghe còn thấm hơn Mấy buổi họp làng Tại nó nói thẳng vào cái mình hay vướng Còn ở trên bậc hiên Chạng Quỳnh và cô Lan vẫn đứng đối diện Như hai người chơi cờ mà quân cờ chính là những câu chữ Không bên nào vội vàng Cũng chẳng bên nào muốn kết thúc sớm Tôi thừa nhận Hôm nay cô không chỉ thắng vài câu đố Mà còn thắng cả Trái tim khán giả Chạng Quỳnh nói Giọng nửa đua nửa thật Còn ông thì Cô Lan mỉm cười Thắng ở chỗ dám đưa những câu hỏi Khiến người ta phải nghĩ Chứ không chỉ để cười Dân làng nghe vậy Ai cũng thấy vui Họ nhận ra Buổi chiều này không chỉ là một cuộc chơi Mà là dịp để cả làng soi lại mình Qua những câu hỏi tưởng chừng đơn giản Một ông cụ râu bạc chống gậy chậm giải nói Đố như thế mới quý Đố để thắng thua thì ai cũng quên nhanh Nhưng đố để hiểu mình Hiểu người thì nhớ cả đời Câu nói ấy khiến cả sân đình im lặng Vài giây trước khi vang lên tiếng vỗ tay giòn giá Chẳng Quỳnh gật đầu Quay sang cô Lan Vậy thì sau cái tôi và sự im lặng Cô có muốn tiếp tục với những câu khó hơn không Tôi thì sẵn sàng Nhưng nhớ nhé Cô Lan nhào mắt Càng khó càng phải trả công xứng đáng Tiếng cười bật ra từ khắp nơi Ai cũng biết trả công ở đây Không chỉ là chén trả hay công dọn quán Mà có lẽ còn là những buổi chuyện trò Chưa hẹn ngày dừng lại Và thế là dưới ánh hoàng hôn Đang ngả dần về phía núi Cuộc đấu trí giữa Trạng Quỳnh và cô Lan vẫn tiếp diễn Đưa dân làng từ tiếng cười sang suy ngẫm Rồi lại từ suy ngẫm trở về tiếng cười Như một vòng tròn trọn vẹn Của trí tuệ và tình người Trợ phiên hôm ấy đông như chảy hội Sau mấy màn đấu trí trước đó Dân làng đã kéo đến kín cả sân đỉnh Để xem cuộc so tài tiếp theo giữa Trạng Quỳnh và cô Lan Nắng trưa vàng rực Tiếng giao hàng hòa lẫn tiếng trẻ con nô đùa Nhưng khi Trạng bước ra giữa sân Đưa tay xin yên lặng Cả đám đông lập tức nín thở Trạng nhách môi Giọng vừa nghiêm vừa như đùa Câu này khó hơn mấy câu trước đấy nhé Cái gì giữ thì nghèo buông ra thì giàu Nghe xong dân làng xôn sao Ông tư bán cá gãi đầu Ồ chắc là tiền Giữ thì nghèo mà buông ra thì giàu Ủa sao lại thế nhỉ Bà nằm hàng xén thì tặc lưỡi Không đúng đâu Tiền buông ra nhiều khi mất trắng Trong lúc mọi người vẫn còn tranh cãi Cô Lan mỉm cửa nhẹ ánh mắt sáng lên Câu này không phải nói về cuộc cãi đâu Trạng à Nó là lòng đố kỵ Cả đám đông ngần người Trạng hơi nhớ mẩy ra hiệu năng giải thích Giữ lòng đố kỵ trong người Thì lúc nào mình cũng thấy mình thua kém Lúc nào cũng bất an, lúc nào cũng nghèo Nghèo về tâm hồn Nhưng nếu buông bỏ nó Ta sẽ thấy lòng mình nhẹ nhõm, thanh thản Sẽ vui khi người khác thành công Và thế là ta giàu Giàu tình cảm, giàu niềm vui Giàu cả sự bình yên Cả sân đình vang lên tiếng A đồng loạt Ông lão mù ngồi ở góc đình gật cù Con bé nói hay lắm Tham tiền còn đỡ Chứ tham hơn người thì khổ cả đời Trạng Quỳnh cười mỉm, tay vuốt tròm dâu tưởng tượng Cũng tinh thật Thôi, lượt của cô đấy Xem làm khó ta được không Cô Lan khẽ nghiêng đầu, giọng chậm rãi nhưng rõ ràng Thứ gì ai cũng nghĩ là tốt Nhưng nhiều quá lại hại Đám thanh niên vừa nghe vừa dối dít bản tán Nước mắm Một gã trai cười phá lên Bị ngay lập tức mấy bà bán hàng gõ quạt vào lưng Hay là tiền bạc Một người khác thử đoán Nhưng cô Lan chỉ cười mà không đáp Trạng chống tay lên cầm, suy nghĩ Tài năng, lòng tốt Hay, tin yếu Mấy thứ ấy nhiều quá đều rắc rối thật Nhưng ánh mắt của cô Lan lúc này như đang dẫn rắc trạng tới câu trả lời Là ánh sáng Trạng hỏi Nang gật đầu Đúng, ánh sáng ở nghĩa rộng Nó có thể là tài năng, là sự nổi bật, là lòng tốt tỏa ra Ai cũng nghĩ nó đẹp, nó tốt Nhưng khi ánh sáng quá rực rỡ Người khác sẽ thấy trói mắt Có người sẽ ghen ghét, có người tự ti Có người tìm cách dập tắt nó Ánh sáng nếu không khéo điều chỉnh Còn có thể thiêu đốt cả chính mình Câu nói ấy khiến cả làng im phăng phắc Bà Hai hàng tre thì thờ dài Ừ, như cây đèn sáng quá Thì mau tàn, còn làm người khác trói mắt Một bác nông dân đứng cạnh Chen vào Thế nên cái gì cũng vừa đủ là hay Trạng Quỳnh khẽ gật gù Rồi bật cười sảng khoái Hay, hai câu này của cô Một là dập lửa lầm người Một là nhắc khéo đừng để mình sáng đến cháy Thú vị lắm Nhưng, đố cô biết Sau hai câu ấy, làng này sẽ có chuyện gì xảy ra không? Cô Lan hơi nhìn đầu Lại mưu gì đây? Trạng lết quanh, thấy cả đám đông đang háo hức trở Ben hạ giọng như kể chuyện bí mật Sau khi nghe xong Mấy ông ở đây chắc tối nay về sẽ bỏ hẳn thói ghen ăn tức ở Nhưng cũng khéo Sẽ có người giả ngu Để khỏi phải bớt sáng đâu Đám đông phá lên cười Tiếng vỗ tay vang khắp sân đỉnh Câu chuyện tưởng chỉ là trò đố mẹo vui vui Nhưng lại chạm tới những góc sâu trong lòng mỗi người Và dường như Chính điều đó Mới là sức mạnh thật sự Của những câu đố giữa hai người đang so tải kia Không chỉ thắng, thua Mà là làm cho người nghe về nhà nghĩ mãi không quên Cả hai đứng đối diện Nụ cười thoáng qua Nhưng ánh mắt đều lấp lánh Không chỉ vì thắng lợi từng câu Mà vì họ đều biết Cuộc đấu trí này vẫn chưa kết thúc Ở đâu đó, những câu đố tiếp theo Đã bắt đầu hình thành trong tâm trí mỗi người Trời đã ngả sang chiều Ánh nắng cuối ngày trải dài vàng ống Trên mái đỉnh rêu phong Tiếng chống hội thưa dần Tiếng người xôn xao cũng bớt hẳn Chỉ còn lại vòng tròn khán giả vẫn kiên nhẫn Đứng quanh xem Trạng Quỳnh và Cô Lan đấu trí Từ đầu đến giờ Họ đã tung qua tung lại những câu đố tưởng chừng đơn giản Nhưng hàm chứa cả kho triết lý nhân sinh Mỗi câu trả lời Là một lát cắt của cuộc sống Khiến đám đông vừa cười nghiêng ngả vì sự dí dọm Vừa gật gù vì những tầng nghĩa sâu xa Lúc này Giữa không khí ấy Trạng bỗng nghiêm rộng Ta với nàng đã đấu trí gần cả buổi Câu đố thì nhiều Ý tứ thì lắm Nhưng có một thứ nếu không chạm tới Thì mọi tài trí cũng chẳng để làm gì Cô Lan mỉm cười Chẳng muốn nói tới điều gì Trạng đáp chậm dãi như muốn nhấn từng chữ Là sự thấu hiểu và đồng cảm giữa hai con người Đám đông hơi ngạc nhiên Không phải vì họ không hiểu Mà vì ít ai ngờ rằng giữa những câu đố Vừa tục vừa thanh từ sáng đến giờ Lại xuất hiện một chủ đề Đề đậm tính nhân văn như vậy Trạng tiếp lời Nàng thử nghĩ xem người ta thông minh đến mấy Giàu có đến mấy Nhưng nếu chỉ lo tranh hơn thua Chẳng chịu lắng nghe nhau Thì rốt cuộc sẽ ra sao Cô Lan khẽ gật ánh mắt nàng bỗng dịu xuống Trạng nói đúng Nhiều khi người ta không cần thắng thua Mà chỉ cần được người kia hiểu cho nỗi lòng của mình Sự đồng cảm là chiếc cầu nối hai trái tim Còn thiếu nó Thì chỉ còn là hai bờ vực lạnh lẽo Một ông láo trong đám đông vút dâu cười Ờ, câu này đáng ghi vào sách Hơn cả những câu đố trước Không khí đang chầm xuống Thì Trạng lại bất ngờ hỏi Thôi được, giờ đến câu đố cuối cùng Nếu nàng giải được ta sẽ nhận mình thua Còn nếu không Nàng phải chịu một điều kiện do ta đặt ra Cả làng ô lên Ai nấy hão hức Điều kiện của Trạng Quỳnh hẳn sẽ vừa oái âm vừa thú vị Cô Lan nhìn thẳng vào mắt Trạng Đầy tự tin Xin mời Trạng hỏi Thứ gì không phải mắt nhưng giúp người ta nhìn thấy Không phải tim nhưng khiến người ta rung động Không phải lời nói nhưng giúp con người hiểu nhau Đám đông sôn sao Nhiều người đoán liệu Ánh sáng, âm nhạc, tiền bạc Nhưng Trạng chỉ lắc đầu Cô Lan im lặng vài giây Rồi nở nụ cười Là sự thấu hiểu Tiếng vỗ tay vàng lên Trạng nhìn nàng, ánh mắt đầy sự nề phục Nàng trả lời không sai Nhưng muốn ta thật sự thừa nhận Hãy nói vì sao Cô Lan đáp, giọng ấm áp Vì khi ta thấu hiểu Ta có thể nhìn thấy nỗi đau và niềm vui của người khác Dù không dùng mắt Ta có thể khiến họ rung động dù không chạm vào tim Ta có thể khiến họ cảm nhận được tình cảm Dù không thốt ra lời Mà một khi hai người đã hiểu nhau đến thế Thì thắng thua trong mấy câu đố Còn nghĩa lý gì Câu nói ấy khiến Trạng bật cười lớn Nhưng là nụ cười của sự tâm phục Trạng dơ tay như muốn tuyên bố Thôi được, nàng thắng Tiếng rêu hò vang dậy khắp sân đỉnh Mấy bà, mấy chị thì nhìn cô Lan Với ánh mắt vừa khâm phục, vừa ghen tị Còn đám trai trẻ thì càng mê mẩn Nhưng Trạng chưa dừng ở đó Trạng nói tiếp Thật ra, hôm nay ta đến đây không chỉ để đấu trí Mà còn để tìm người đồng hành Nàng đã chứng tỏ trí tuệ, lòng nhân Và cả sự tinh tế Ta mời nàng cùng ta đi khắp nơi Dùng câu đố và tiếng cười Để mang lại niềm vui Và cũng để gieo hạt giống hiểu biết giữa người với người Đám đông như nín thở Cô Lan mỉm cười Ánh mắt vừa ngại ngùng, vừa thách thức Nếu đi cùng Trạng, ta được quyền ra câu đố Và bắt Trạng trả lời chứ Trạng gật đầu ngay Không những vậy, nếu nàng thắng Ta sẽ phải nấu cơm, rửa bát, gánh nước Làm hết việc nhà Tiếng cười bật ra rộn rã Và thế là, giữa ánh chiều tà Hai con người Một chàng trai nổi danh tinh quái Và một cô gái thông minh, duyên dáng Đã bắt tay vào một khởi đầu mới Họ không còn là đối thủ, mà là bạn đồng hành Mang trí tuệ và tiếng cười đến mọi nẻo đường Người làng sau này Vẫn kể mãi buổi chiều hôm ấy Nơi Sân Đình Không chỉ có câu đố cuối cùng Mà còn có một bài học cả đời Rằng sự thấu hiểu và đồng cảm Là chiếc chìa khóa mở ra mọi cánh cửa trong lòng người Và biết đâu, câu đố hay nhất Trong đời mỗi người Không nằm ở lời hỏi Mà nằm ở cách ta lắng nghe và tìm lời đáp Cùng nhau