Cơn Thịnh Nộ Của Voi Mẹ

Mùa mưa đổ xuống rình rậm Odisha, mùi lá mục và hoa ma hua quẹn thành thứ hương ngai ngái quen thuộc. Ban đêm, tiếng ếch đồng déo rắt quanh những thừa lúa mới cấy. Còn xa hơn là tiếng cảnh khô bị gãy lắc rắc, dấu hiệu đàn voi đang men theo lối cũ đi ngang dìa làng. Harry, người đàn ông tóc bạc, đứng ở bìa ruộng cùng cháu gái mê ra. Ông chỉ vào những dấu chân tròn sâu in trên bùn. Chúng đi qua đây ba đời rồi. Ông nói nhỏ, như sợ đánh thức điều gì đó. Trước kia, rừng đến cận giếng làng, bây giờ ruộng đến sát dìa rừng. Mùi làng đã mất đi hai lần mùa vụ vì voi vào phá. Lúa đổ sập như ngọn cỏ, khó thóc rỗng dần. Ở quán trà của Baboon, người ta bắt đầu nói về giải pháp. Van Zit, người đàn ông trẻ nóng này, mất trắng vụ trước, đặt cốc xuống bàn đánh cạch. Không sure chúng sẽ quay lại. Đêm nay đào một hố, chai lá, giải muối là mồi. Chỉ đe dọa, để nó sợ đường này. Bấy là phạm luật. Suman, cán bộ kiểm lâm của khu rừng bước vào. Áo mưa còn đọng những giọt nước. Chúng tôi sẽ làm hàng rào điện nẹ, treo ớt khô, đốt dầu xua. Nhưng đào hố các anh không kiểm soát được. Van Zit gần dọc. Anh có ở đây khi lúa tôi bị dẫm nát không? Hàng rào, ớt, trống, tất cả đều vô dụng. Đêm đó, bất chấp cảnh báo, 5 người đàn ông lạc lẽ đào một phố sâu gần bãi chuối, che cành lên, giải muối. Harry đứng từ xa. Ông muốn nói gì đó, nhưng giọng nghẹn lại. Mưa rừng nhỏ dần, gió mang theo mùi nhựa chuối và khói ẩm. Gần nửa đêm, tiếng sào sạc dìa rừng dày hơn. Một đàn voi hiện ra trong xương, mấy con voi cái và hai con non. Đèn đuốc loãng, chỉ thấy thoảng ánh mắt đen như hạt tiêu. Van Zit ra hiệu giữ im lặng. Đàn voi rừng ở bãi chuối, chậm rãi kéo từng buồng xuống. Tiếng rắc khô khốc, mặt đất sụp. Con voi còn nhỏ hơn, hào ăn hơn, đã đặt chân vào tầm lá che mỏng. Nó tuột xuống hố, phân đầu đập vào mé đất. Kêu lên một tiếng rên rĩ, voi mẹ lao đến. Thảo voi xuống, cố móc con lên. Nhưng vảnh hố bùn nhão, trơn uột. Từ phía làng, ai đó chẳng rõ vì sợ hay, vì muốn xua đàn voi. Con một bó rơm tầm dầu đang cháy, ngọn lửa liếm mép hố. Con non hoảng loạn, đập thân vào rách. Tiếng kêu của nó không giống bất kỳ âm thanh nào con người ở làng từng nghe. Vừa đau đớn, vừa gọi mẹ, vừa gắt, vừa mỏng. Ở bờ hố, voi mẹ giống một tiếng trầm như đá lăn. Nó dùng chán húc xuống, dùng chân đào hất, dùng voi kéo. Nhưng hố quá sâu, mép quá trơn và ngọn lửa làm mắt nó rát bỏng. Mùi tóc cháy, mùi bùn và mùi phân non trộn vào nhau. Lũ người đứng chụp lại, lưng run lên từng nhịp thoáng lửa. Nửa giờ sau, tiếng kêu liệm tắt. Mọi thứ rơi vào im lặng đặc quánh. Voi mẹ đứng bên miệng hố rất lâu. Nó chạm đầu xuống nền đất, hít một hơi thật sâu. Như muốn khắc ghi từ mùi khói dầu, mồ hôi người, áo ẩm, sợi thường gai, mùi xà phòng rẻ tiền. Rồi quay mình vào rừng, biến mất giữa những thân cây đen xỉ sau mưa. Ngày hôm sau, ban làng học vội, khuôn mặt ai cũng sáng huết vì thiếu ngủ. Harry nói khẽ, chúng ta đã chạm vào sợi dây cấm kỵ. Suman đến, nhìn vào hố, thở dài, vừa đã nói. Anh yêu cầu lấp hố, phạt tiền những người tham gia. Dặn tất cả tránh xa rìa rừng đêm nay. Nhưng lời dặn chỉ như bức đèn trong gió mùa. Đêm kế tiếp, làng tối om vì cúp điện. Trẻ con được nhốt kỹ trong nhà, đàn ông cầm đuốc, phụ nữ tụ lại trong ngôi đền nhỏ. Ở đâu đó, một con cú kêu dài nghe như lời báo trước. Đúng nửa đêm, con đường đất dẫn vào làng như zoom lên. Một bóng đen lớn hơn tất cả những bóng đêm quanh nó truyền ra khỏi rừng. Quay mẹ, không có đàn, chỉ một mình nó. Nó không thèm nhìn cánh đồng, không ghé qua bãi chuối. Nó đi thẳng như theo một đường mùi đã vẽ sẵn trong trí nhớ. Bức tường đất của nhà Kalia, người cầm thừng đêm qua, đổ sập dưới một cua hút. Nhưng cái chung nước vỡ tung, nước hòa vào bùn loang lộ. Trên mái, vệt ngói trượt xuống, vỡ toan như tiếng chửi rùa của một thứ thần linh bị xúc phạm. Nó dừng ở hiên nhà Van Diết. Trên móc treo cạnh cửa, mùi áo len ẩm, mùi dầu hỏa, mùi thuốc lá, tất cả còn mới. Van Diết lao ra cửa sau, nhưng tiếng thở nặng như tiếng bể của con vật đã áp sát. Đánh cổng tre bị nhớt bồng như một món đồ chơi. Van Diết trượt chân ngã xuống vũng bùn, cố bò về phía đền làng, mắt liếc thấy đôi ngà. Thư khiến anh chết lặng là đôi mắt đen không có trọng trắng rõ, nhưng sáng lấp lóa như giọt nước trên lá ban đêm. Cua hất đầu hất phăng anh vào chân tường. Van Diết còn thở, khố lông cồm gượng dậy khi mái hiên đổ ụp. Người ta kéo anh ra được khi con vòi đã đi về phía cây giếng. Xương anh gãy mây chiếc, xương đòn nhô lên dưới da. Đêm đó, ba ngôi nhà sập, không có người chết, nhưng cả làng run lên vì thứ sợ hái không gọi thành tên. Con vòi nhớ đường, nhớ cổng, nhớ người. Sáng đêm thứ hai, thứ ba, nó lại đến. Mỗi lần nó đi một lối khác, nhưng đều men theo một chuỗi mùi mà nó đã nốt vào ký ức. Dầu, thừng, mồ hôi, tiếng giày cao su sột soạt. Nó chỉ phá những chiếc chày giã gạo nằm lang thang giữa sân như xương gãy. Càng báo động của làng gieo, việc đánh trống tay run đến bất máu. Suman mang đến pháo sáng, lựu đạn khói ớt, dựng hàng rào điện thê thấp. Con vòi dừng lại trước giải dây, thử bằng đầu vòi, giật mình bởi tia tê, rồi lùi, nhưng không rời đi. Nó vòng qua hông nhà, hút từ phía khác. Chúng ta phải rời lối đi của đàn vòi, Suman nói trong cuộc học khẩn. Một hành lang qua cánh đồng bỏ hoang, dựng hàng rào ớt, treo ong mật ở rìa, ba bùn gắt còn nhà cửa chúng tôi. Nó trả thù, anh có hướng đi nào cho nỗi thù hận này không? Hari nhìn mấy người đàn ông vừa đào hố hôm trước, không ai dám ngừng đầu. Đêm thứ năm, mưa lớn, tất cả chú trong đền làng quanh bàn thờ Ganesha bằng đất lung mòn giấu tay, họ công nguyện. Ở ngoài kia, tiếng chân nặng nề dẫm lên bờ ruộng, lửa không cháy vì mưa, trống ướt không văng. Con vòi bị lưỡng thững giữa sân nhà Ranjit, như một bóng ma to bằng cả mái nhà. Nó dừng trước cái hố đã lấp, chạm vòi xuống đất, hít. Rồi nó bắt đầu làm một việc kỳ lạ, đẩy bùn từ hai bên vào giữa. Dậm dậm cho phẳng, như thể muốn xóa đi cái miệng hố khỏi thế gian. Đó là đêm Ranjit chết, không phải vì cú hút đầu tiên, mà vì tường nhà lở khi anh cố kéo vợ con ra. Sau này người ta sẽ bảo, nó chọn đúng nhà. Dù mình ghi vào sổ, tử vong do sập tường trong lúc vòi quầy phá. Nhưng trong ký ức của người làng, cái chết ấy có một mùi rất rõ, mùi khói dầu đêm con non rơi xuống, cả khu vực náo loạn. Báo chí kéo đến, một nhóm thợ săn trái phép đề nghị giải quyết chỉ trong một đêm, thứ đề nghị lạnh gáy. Dù mình phản đối kích liệt, bắn nó khác gì từ kỳ án cho cả đàn. Anh gọi thêm lực lượng, đem xe phát loa, mở những bản ghi âm tiếng ong. Tiếng ong thật treo quanh rìa, giải ớt bột khắp lối vào. Lần đầu tiên, con vòi dừng lại lâu hơn, ngước nhìn những thùng ong như cân nhắc. Tiếng ong vù vù bọc lấy làng như một hàng rào sống. Một tuần sau, mưa đã bớt. Đêm đó, Harry thức trắng. Ông không vào đền, mà ngồi ở hiên nhà nhìn về phía rừng. Con vòi lại đến, chậm và nặng. Nó không đi qua hàng rào ớt, cũng không chạm vào những thùng ong. Nó dừng giữa sân, đối diện ông. Hai sinh vật già nua nhìn nhau qua một khoảng mưa mỏng. Harry đứng dậy, bước xuống bùn, dơ hai tay chân. Chỉ tôi sai, ông nói bằng tiếng địa phương. Không hy vọng con vật hiểu lời. Ta đã lấy đi đứa con của mày. Đừng lấy thêm gì nữa. Vòi không hiểu ngôn ngữ, nhưng hiểu khoảng cách và nhịp thở. Nó nghe thấy tiếng tim người đập chậm. Không có mùi dầu, không có mùi sợi thừng. Chỉ có mùi lá niêm và cam phơ vương trên áo ong từ ngôi đền. Nó vươn vòi, chạm rất nhẹ vào không khí trước ngược Harry. Một khoảng cách vừa đủ để nếu có gió thoảng, đầu vòi sẽ chạm vào áo ong. Rồi nó quay đi, bước về phía rừng. Sau đêm đó, nó vẫn quay lại đôi ba lần nữa. Nhưng chỉ đi dọc bờ ruộng, không vào sâu trong làng. Giải hành lang mà Suman đàm phán với xã. Con đường đất phú dẫn qua cánh đồng bỏ hoang bắt đầu mở ra. Người ta treo ớt khô thành dèm dọc nếp. Thả mấy thùng ong ở những điểm vòi thường lách vào. Dần dần, đàn vòi chọn lối mới. Mưa tạnh hẳn. Trên nền sân làng, người ta dựng lại những bức tường. Mira giúp bà đắp bùn lên vách. Đàn tay nhỏ im dấu hoa văn ngẫu nhiên. Đôi khi con bé vẫn giật mình khi nghe tiếng cảnh gãy từ xa. Nhưng nó đã dám đi cùng ong ra bìa ruộng. Những dấu chân tròn sâu vẫn im đều đặn. Nối từ rừng sang phía cánh đồng bỏ hoang. Và một chiều, khi mặt trời sắp chìm sau những đỉnh cây xa la. Họ trông thấy một đàn vòi lạng lẽ băng qua. Giữa đàn, một con vòi cái đi chậm nhất. Thỉnh thoảng dừng lại, hít một hơi dài như đo một thừa ký ức vô hình nằm dưới lớp đất. Nó không liếc về làng, không phá gì. Chỉ đi và dọc theo lưng nó là một vệt bụi mỏng như sợi khói. Nếu ra hỏi nó có quên không ong, Harry xoa đầu nó. Không, vòi không quên. Nhưng có lúc chúng chọn một con đường khác. Nhiều tháng sau, khu rừng xanh lại những mảng non. Trên tường đền, người ta đặt cảnh tượng Ganesha một chiếc phòng tay đứt của Ransit như một lời nhắc về cái giá của vội vã và giận dữ. Sổ ghi chép của Suman dày thêm. Trong đó có một dòng anh gạch chân, ký ức là bản đồ. Khi ta thay đường, ký ức có thể dẫn đi chỗ khác. Nhưng mỗi khi mưa đổ, đất ẩm bốc mùi lên. Trong làng vẫn còn người giật mình vì nghe đâu đó một tiếng kêu non ớt đã mất. Họ không gọi nó là tiếng ma, cũng không buộc tội thần linh. Họ gọi đúng tên, ký ức. Và ký ức ấy không chỉ của vòi. Nó nằm trong tay người khi nhất rẻng đào hố, trong khói đuốc thốc vào đêm, trong tiếng tim đập vội giữa mưa, và trong khoảng lặng dài nơi một ông già đứng giữa sân đưa hai bàn tay trần ra trước một sinh linh khổng lồ. Ở Odisha, người ta vẫn kể lại câu chuyện đó, không thiên thất nhiều. Họ nói, có một con vòi mẹ, mất con trong một cái hố. Nó đã trở lại, tìm những mùi đã cướp đi đứa con của nó và xóa cái hố khỏi mặt đất như xóa một vết xẹo. Giờ một ngày, nó đi qua làng theo lối khác. Không ai quên được. Nhưng chính vì không quên, họ học cách đi vòng để nỗi thù hận không cần phải có thêm lối vào.