Việt Nam đang lặng lẽ triển khai siêu dự án Cảng Nước Sâu Hòn Khoai với cầu vượt biển dài 18km, tạo thành tam giác vàng hạ tầng có thể đón tàu 250,000 tấn đi thẳng ra thế giới. Trong khi đó, giấc mơ Kênh Đào Phù Nam của Campuchia vẫn mắc kẹt trên giấy, thiếu vốn và phụ thuộc vào Trung Quốc. Sự xuất hiện của Hòn Khoai đã biến con đường tắt Phù Nam thành đường vòng không cạnh tranh nổi về mặt kinh tế. Người dân Campuchia phản ứng trái chiều: từ thất vọng đến giận dữ, nhưng cũng có tiếng nói thực dụng đề xuất hợp tác thay vì đối đầu. Đây là minh chứng rõ nét về sự khác biệt giữa hành động thực tế và khẩu hiệu rỗng tuếch trong thời đại toàn cầu hóa. Việt Nam đã nắm chắc quyền định đoạt dòng chảy thương mại ở cửa ngõ vịnh Thái Lan.
Khi hành động thực tế đánh bài khẩu hiệu giống tuất
Những ngày qua Vịnh Thái Lan lại được phen dậy sóng
Nhưng lần này không phải vì tàu chiến hay máy bay gầm rú
Mà vì một dự án Việt Nam đang lặng lẽ triển khai
Đó là siêu dự án cầu vượt biển
Và cảng nước sâu hòn khoai
Tin này vừa tung ra
Đã như cú tát nước lạnh vào giấc mơ thế kỷ mang tên kênh đảo Phù Nam
Mà ông hàng xóm Campuchia bấy lâu nay
Vẫn quảng bá rầm rộ
Campuchia
Mãi mê khẩu hiệu
Việt Nam lặng lẽ hành động
Trong khi Campuchia còn mãi mê hô khẩu hiệu tổ chức lễ khởi công dình Giang
Cho một dự án vẫn còn nằm trên giấy
Thiếu vốn, thiếu công nghệ
Và đang ngửa tay chờ túi tiền của Trung Quốc
Việt Nam lại chọn một lối đi khác
Chẳng cần zoom bang cầu mở
Chúng ta cứ lặng lẽ làm
Nhưng làm là chắc
Một khi tam giác vàng hạ tầng
Gồm cao tốc Cà Mau đất mũi
Cây cầu vượt biển
Dài gần 18 km
Và cảng nước sâu hòn khoai khép kín
Cục diện bàn cờ khu vực coi như được vẽ lại hoàn toàn
Hàng hóa từ vợ lúa vợ trái cây miền tây nam bộ cứ thế một bước ra thẳng đại dương
Chẳng cần trung chuyển qua Singapore hay nước nào khác
Chẳng cần phải nhờ và ai
Trong khi đó
Cânh đảo Phủ Nam dù mang tiếng là con đường tơ lụa mới
Cuối cùng có nguy cơ trở thành một ao làng đào song chỉ để ngắm
Câu chuyện này cho thấy một sự thật phũ phàng
Nói thì ai cũng nói được
Nhưng làm thật ăn thật lại là một đẳng cấp hoàn toàn khác
Giấc mơ Phủ Nam
Đẹp trên giấy
Khó trên đời
Để hiểu tại sao Campuchia lại kêu trời
Khi Việt Nam xây cảng hòn khoai
Trước hết phải bóc phốt giấc mơ Phủ Nam này
Nói cho vuông thì trong mắt các nhà lãnh đạo
Và một bộ phận không nhỏ người dân Campuchia
Cânh đảo này
Không chỉ là một công trình giao thông
Nó là một biểu tượng một con đường thở
Một khát vọng thoát khỏi cây bóng của Việt Nam
Suốt bao nhiêu năm qua hàng hóa của Campuchia
Muốn xuất khẩu ra thế giới
Đều phải đi đường vòng quá cảnh qua các cảng của Việt Nam
Điều này trong mắt họ là một sự phụ thuộc
Một cái gai trong mắt
Khiến họ cảm thấy bị kim kẹp
Vì vậy họ vẽ ra một giấc mơ vĩ đại
Đào một con canh dài 180 km
Nối thẳng từ sông Mekong
Ra vịnh Thái Lan
Nghe thì hoành tráng lắm
Nếu thành công
Họ sẽ có lối đi riêng
Sẽ tự chủ
Sẽ ngừng cao đầu trên bản đồ logistic khu vực
Rất nhiều người dân Campuchia
Đã vỗ tay họ gieo khi nghe về kế hoạch này
Tin rằng đây là con đường đưa đất nước hóa rồng hóa phượng
Nhưng đời không như là mơ
Giấc mơ thì đẹp đấy
Nhưng thực tế lại phũ phàng vô cùng
Bẫy nợ và những con số đáng sợ
Đầu tiên là vấn đề tiền bạc
Một dự án khổng lồ như thế
Nguồn hàng tỷ thậm chí hàng chục tỷ đô la
Campuchia lấy đâu ra tiền
Câu trả lời ai cũng biết
Ngửa tay xin Trung Quốc
Mà tiền của Bắc Kinh không bao giờ thơm tho cả
Nó cho vay một đồng
Thì sẽ tìm cách xé lại 10 đồng
Cái giá phải trả
Có thể không chỉ là tiền lãi
Mà còn là chủ quyền
Là sự phụ thuộc vào một thế lực còn đáng sợ hơn nhiều
Rất nhiều người dân Campuchia cũng đã nhìn ra cái bẫy nợ này và đặt câu hỏi
Đáng không khi mơ một giấc mơ
Mà phải gánh nợ hàng chục tỷ đô la
Thứ hai
Hiệu quả thực tế đến đâu
Đây mới là điều chết người
Các chuyên gia quốc tế đã chỉ ra rằng
Canh Phù Nam trong kịch bản tốt nhất
Cũng chỉ là một con canh hẹp
Chỉ cho phép tàu bè cỡ nhỏ và trung bình đi qua
Nó giống như xây một con đường làng rất đẹp
Nhưng lại chỉ cho xe đạp và xe máy đi
Trong khi đó
Thương mại quốc tế bây giờ vận hành bằng những quái vật biển tàu trọng tải hàng trăm nghìn tấn
Những con tàu này làm sao chui vừa đường làng Phù Nam được
Hàng hóa từ Campuchia muốn đi ra thế giới
Vẫn phải dùng tàu nhỏ trở ra một cảng nước sâu nào đó bốc rỡ
Rồi lại chất lên tàu to hơn làng nhằng
Tốn kém
Mất thời gian
Việt Nam
Không hô khẩu hiệu chỉ hành động
Trong khi Campuchia còn đang loay hoay với giấc mơ trên giấy thì Việt Nam làm gì
Chúng ta không hô khẩu hiệu
Chúng ta hành động
Siêu dự án Hòn Khoai chính là một nước cờ cao tay
Sự kết hợp hoàn hảo giữa kinh tế quốc phòng và tầm nhìn chiến lược
Nó không chỉ đơn thuần là một cái cảng
Mà là cả một hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ một tam giác vàng bao gồm
Tuyến cao tốc Cà Mau đất mũi nối thẳng vỡ nông sản của cả miền Tây vào chân công trình
Cầu vượt biển Hòn Khoai dài gần 18 km
Một công trình kỹ thuật ngoạn mục nối liền đất liền
Với hòn đảo tiền tiêu cực Nam của Tổ quốc
Cảng nước sâu Hòn Khoai đây mới là trái tim của dự án
Nó được thiết kế để đón các tàu mẹ có trọng tải lên tới 250.000 tấn
Con số này có nghĩa gì?
Nôm na là nó có thể nuốt gọn những con tàu container khổng lồ
Loại tàu chở hàng đi thẳng một mạch từ Việt Nam sang Mỹ
Sang châu Âu
Mà không cần ghé bất cứ chạm trung chuyển nào
Vì thế chiến lược không thể so sánh
Cái hay của Việt Nam là chúng ta đi trước một bước
Không chỉ bằng hạ tầng mà bằng cả tầm nhìn
Hòn Khoai nằm ở một vị trí không thể đắc địa hơn ngay cửa ngõ Vịnh Thái Lan
Gần tuyến hàng hải quốc tế tấp nập
Nó không chỉ là một trung tâm kinh tế mà còn là một lái chắn phòng thủ
Một vị trí quân sự chiến lược
Góp phần củng cố chủ quyền và định hình thế trận an ninh khu vực
Và quan trọng nhất
Dự án này do Việt Nam tự chủ
Có cả quân đội tham gia xây dựng
Chúng ta làm bằng nội lực
Không cần phải phụ thuộc vào ai
Càng không phải rơi vào cái bẫy nợ của bất kỳ thế lực nào
Đây chính là sự khác biệt một trời một vực so với dự án Phủ Nam
Cuộc so sánh không cân sức
Bây giờ hãy đặt hai dự án này lên bàn cân
Và giả sử bạn là chủ một hãng tàu quốc tế
Lựa chọn thứ nhất
Canh Phủ Nam
Bạn sẽ phải cho tàu nhỏ đi vào con canh hẹp
Dài 180 km
Đến nơi bạn lại phải bốc hàng từ tàu nhỏ chuyển sang một cái cảng nào đó
Rồi lại bốc lên một con tàu khổng lồ để đi ra thế giới
Quy trình này vừa phức tạp vừa tốn thời gian vừa tăng chi phí logistic
Lại vừa có rủi ro
Lựa chọn thứ hai
Cảng Hòn Khoai
Bạn cho thẳng con tàu mẹ
250.000 tấn của mình cập cảng nước sâu hiện đại
Hàng hóa từ khắp miền Tây Nam Bộ
Đã được cao tốc trở sẵn ra đó
Bốc hàng lên tàu và thế là đi thẳng một mạch nhanh gọi rẻ hiệu quả
Câu hỏi đặt ra là nếu là bạn
Bạn chọn con đường nào
Chắc chắn là Hòn Khoai rồi
Doanh nghiệp quốc tế rất thực dụng
Họ chỉ quan tâm đến hiệu quả và chi phí
Phản ứng trái chiều từ Campuchia
Trước nước cờ cao tay của Việt Nam
Cộng đồng mạng và cả giới chuyên gia Campuchia
Đã có những phản ứng trái chiều
Phơi bày một xã hội đang đứng trước ngã rẽ chiến lược
Có người thì thất vọng buông lời cay đắng Việt Nam khôn lắm
Nó không cần hô khẩu hiệu nó làm thật
Còn Campuchia mình thì mãi ngồi bàn giấy chờ Trung Quốc rót vốn
Bây giờ nhìn lại
Họ đi trước một bước
Còn mình thì bị bỏ lại phía sau
Lại có người thì giận dữ cảm thấy bị chính phủ lừa dối
Bao nhiêu năm qua
Cânh đảo Phủ Nam được dùng như công cụ chính trị để kích động tinh thần dân chúng
Nói rằng chúng ta sẽ độc lập với Việt Nam
Nhưng thực tế là gì?
Chỉ là lời hứa xuông
Nhưng cũng có những tiếng nói thực dụng và tỉnh táo hơn
Một số người cho rằng
Thay vì đối đầu tại sao không hợp tác?
Việt Nam có Hòn Khoai
Campuchia có cânh Phủ Nam
Tại sao không phối hợp để tạo thành một mạng lưới logistics chung?
Nghĩ ngắn
Thì thấy mình thua
Nghĩ dài
Thì cả hai cùng có lợi
Thậm chí có ý kiến còn đề xuất Campuchia
Nên hợp tác thẳng với Việt Nam
Để khai thác cảng Hòn Khoai vừa nhanh vừa rẻ lại tránh bị rơi vào tay Trung Quốc
Sự thật phũ phàng
Nổi bần nhất trong dòng thảo luận là một nỗi lo rất thực tế Việt Nam xây song Hòn Khoai thì kênh đảo Phủ Nam của mình cũng coi như song phim
Đảo thì chưa có tiền mà Việt Nam làm song trước thì hàng hóa quốc tế ai người ta chọn kênh của mình nữa
Những bình luận này cho thấy dù muốn hay không
Người dân Campuchia cũng đã nhận ra một sự thật phũ phàng
Giấc mơ Phủ Nam ngày càng xa vời
Trong khi Hòn Khoai của Việt Nam lại đang hiện hữu sừng sững như một thực tại không thể chối cãi
Bài học về tầm nhìn và cách tiếp cận câu chuyện kênh đảo và cảng biển này xét cho cùng không chỉ là sự so bì về hạ tầng
Nó phản ánh sự khác biệt sâu sắc về tầm nhìn và cách tiếp cận
Campuchia chọn con đường hô hào
Dựa dẫm và nuôi dưỡng một giấc mơ mang nặng tính biểu tượng
Việt Nam chọn con đường thực dụng
Kết quả là trong khi Campuchia vẫn loay hoay trong mớ bỏng bông của những lời hứa hẹn
Việt Nam đã đi trước một bước
Nắm chắc trong tay quyền định đoạt dòng chảy thương mại ở cửa ngõ Vịnh Thái Lan
Sự xuất hiện của Hòn Khoai đã biến kênh Phủ Nam thành một nghịch lý
Một con đường mang tiếng là đường tắt
Nhưng xét về mặt kinh tế lại trở thành con đường vòng không thể nào cạnh tranh nổi
Giấc mơ độc lập thương mại của Campuchia
Vì thế có nguy cơ tan thành mây khói
Họ bỏ ra hàng chục tỷ đô la để đào một con kênh
Để rồi cuối cùng luồng hàng hóa vẫn chảy về cảng của Việt Nam
Đây chính là minh chứng rõ nét nhất cho một chân lý
Trong thời đại toàn cầu hóa
Những ai biết kết hợp khéo léo giữa hành động thực tế và tầm nhìn chiến lược
Sẽ là người thắng cuộc
Còn những ai chỉ biết hô hào khẩu hiệu
Mà thiếu đi sự thực thi quyết liệt
Sẽ mãi mãi bị bỏ lại phía sau