ROBOT VÀ AI CÓ THỂ THAY THẾ CON NGƯỜI?_Khát Vọng Cuộc Sống 340

Chào mừng quý vị và các bạn đã quay trở lại với chương trình Khát vọng Cuộc Sống. Chúng tôi ước mong quý vị và các bạn sẽ có những phút giây vui vẻ khi lắng nghe chương trình của chúng tôi. Kính thưa quý vị, chúng ta đang bước sang kỷ nguyên của robot và AI, trí tuệ nhân tạo. Với tỷ lệ thất nghiệp cao do kinh tế khó khăn và các ngành nghề dừng được thay thế nhân công bằng AI, robot, chúng thậm chí cũng được sử dụng để thay thế con người ra quyết định. Và một điều mà mọi người đều lo lắng đó là, liệu có một ngày không xa, AI sẽ thay thế luôn vai trò của con người hay không? Có khi nào robot cạnh chân và luôn thắng con người không? Và làm sao để kiểm soát chúng? Và không để quý khán giả phải chờ lâu, chúng ta cùng bắt đầu ngay nội dung của chương trình Khát vọng Cuộc Sống hôm nay. Kính thưa quý vị và các bạn, công nghệ AI bùng nổ khi OpenAI ra mắt chat CPT đánh dấu một cột mốc cho sự phát triển tiếp theo của công nghệ. Sau đó nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn trong nước và thế giới cũng gia nhập sân chơi lớn này. Cuộc cách mạng AI đã giúp con người giải phóng sức lao động, giúp ích cho con người ở một số lĩnh vực, một số công đoạn trong sản xuất, dịch vụ, nhưng cũng khiến nhiều người mất đi việc làm, kể cả các công việc đầu óc hay tay chân. Bên cạnh mặt tích cực, xu hướng mới nổi này đặt ra nhiều thách thức đáng kể đối với toàn xã hội, đó là tội phạm công nghệ lợi dụng AI vi phạm đạo đức, vi phạm bí mật thông tin khá nhân. Có thể đến lúc nào đó AI sẽ chiếm quyền điều khiển và vượt trợi hơn con người hay không? Điều đó cũng đặt ra cho các nhà sản xuất AI một bài toán về đạo đức trong ngành công nghệ. Với mức độ hiện nay, AI và robot được ứng dụng trong nhiều công việc, tuy nhiên thực tế kiểm chứng chúng thiếu khả năng linh hoạt như con người, phụ thuộc vào việc học các dữ liệu đầu vào. Chúng phụ thuộc vào con người lập trình, thiếu cảm xúc và không thể gắn kết với nhau như con người. Chúng cũng phụ thuộc vào nguồn năng lượng mới dùng được, vì thế hiện nay AI và robot được coi là công cụ hỗ trợ công việc cho con người. Để AI và robot nằm trong tầm kiểm soát, các nhà công nghệ phải xây dựng được cơ chế hoạt động, ngăn chặn các hành vi nguy hiểm phát sinh, vi phạm đạo đức, các ứng dụng AI trong quốc phòng, v.v. Để không bị AI dẫn dắt, nhất định bạn phải hiểu được điều này, nếu không mỗi cá nhân sẽ vĩnh viễn phụ thuộc vào AI. Một, bạn phải có suy nghĩ độc lập. Rất nhiều người cảm thấy AI viết được văn, giải được toán, trả lời được câu hỏi, v.v. thì mất đi suy nghĩ độc lập của cá nhân mình mà sử dụng liên tục, dẫn tới não bị thụ động, mất đi khả năng phân tích. Tiến sĩ Natalia Kosmia, trưởng nhóm nghiên cứu tại Media Lab viện Công nghệ Massachusetts, muốn tìm hiểu các tác động của việc sử dụng AI trong học tập, khi ngày càng nhiều học sinh, sinh viên sử dụng công cụ này. Nhóm nghiên cứu đã tạo ra một thử nghiệm, trong đó người tham gia sẽ viết bài luận trong 20 phút theo đề bài kiểu sát, bài kiểm tra năng lực học thuật, với chủ đề như đạo đức, từ thiện hoặc hệ lụy của quá nhiều lựa chọn. 54 người độ tuổi từ 18 đến 39 được chia thành 3 nhóm, một nhóm có sự hỗ trợ của ChatGPT, một nhóm sử dụng công cụ tìm kiếm Google, và nhóm còn lại không dùng bất kỳ công cụ nào. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng thiết bị đo điện não đồ EEG để ghi lại hoạt động não bộ tại 32 vùng khác nhau của người tham gia nghiên cứu trong suốt quá trình viết bài luận. Kết quả cho thấy so với hai nhóm còn lại, nhóm sử dụng ChatGPT có mức độ hoạt động não thấp nhất và liên tục thể hiện kém ở các khía cạnh thần kinh, ngôn ngữ và hành vi. Trong thời gian dài nghiên cứu, mức độ nỗ lực của nhóm người dùng ChatGPT giảm dần qua mỗi bài luận, họ thường chỉ thực hiện các thao tác sao chép và rán nội dung, 2. Đảm bảo quyền riêng tư thông tin Sử dụng các công cụ AI, phần mềm bạn cài có yêu cầu gì, đừng giao hết tư liệu cá nhân của mình cho phần mềm AI đó tùy ý sử dụng bởi vì nó ảnh hưởng tới quyền riêng tư, bảo mật cá nhân của bạn, thậm chí đó là nguồn tư liệu cho một số AI lừa đảo. Điều này không hề hiếm có. Dùng AI lừa đảo Ngay cả Ngoại trưởng Mỹ, Marco Rubio, cũng bị kẻ xấu dùng AI tạo bức điện ra mạo. Theo bức điện, kẻ mạo xanh được cho là đã gửi tin nhắn thoại, và tin nhắn văn bản do AI bắt trước giọng nói và phong cách viết của ông Rubio cho ba ngoại trưởng, một thượng nghị sĩ và một thống đốc Mỹ. DeepFake là sự kết hợp giữa deep learning, học sâu và fake, giả. Công nghệ này sử dụng trí tuệ nhân tạo AI, phân tích cử chỉ, nét mặt và giọng nói của một người, từ đó tái tạo và trình sửa để cho ra đời ảnh hoặc video trông như thật về người đó, thậm chí tạo được cả giọng nói. Giới chuyên gia cho biết DeepFake đang bùng nổ, vượt qua năng lực quản lý của chính phủ các nước. Nạn dùng DeepFake để trình sửa ảnh cá nhân thành nội dung khiêu dâm đang trở nên đáng lo ngại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự nghiệp, quy tín của các nữ chính trị gia và an ninh quốc gia khi tạo điều kiện cho kẻ xấu tống tiền hoặc quê dối những phụ nữ tham gia chính trị. Từ Pakistan cho đến Mỹ, ngày càng nhiều chính trị gia trở thành nạn nhân của DeepFake khiêu dâm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự nghiệp và quy tín của họ. Nhóm nghiên cứu chống thông tin sai lệch America Sunlight Project ASP trụ sở tại Mỹ tháng trước công bố nghiên cứu xác định hơn 35.000 nội dung DeepFake nhắm vào 26 nghị sĩ Mỹ trên các website khiêu dâm, trong đó có 25 người là phụ nữ. Tại Italia, Thủ tướng Giorgia Meloni năm 2024 kiện hai người đàn ông cáo buộc họ tạo video khiêu dâm giả mạo bà bằng DeepFake. Các video này có trước khi bà đã cử Thủ tướng và đã lan chuyển trên mạng, được đăng trên một website khiêu dâm của Mỹ và có hàng triệu lượt xem trong vài tháng, theo VN Express. Variety đưa tin từ báo cáo quý I năm 2025 của Resemble AI số tiền thiệt hại do DeepFake gây ra đã vượt ngưỡng 200 triệu đô, chủ yếu đến từ các vụ lừa đào tài chính, thao túng chính trị, tống tiền và phát tán nội dung nhạy cảm được AI tạo ra để trực lợi. Báo cáo mô tả đây là một cuộc khủng hoảng đang leo thang, với các hình thức tấn công ngày càng tinh vi, vượt xa khả năng nhận diện của người dùng thông thường. Đáng lo ngại, chỉ mất từ 3 đến 5 giây mẫu ghi âm, kẻ xấu đã có thể tạo ra bản già rộng đủ sức đánh lừa người thân, đối tác hay thậm chí cả hệ thống xác minh tự động. Không chỉ vậy, 68% các sản phẩm DeepFake hiện nay được đánh giá là gần như không thể phân biệt với nội dung thật, khiến phát hiện trở nên cực kỳ khó khăn, ngay cả với các chuyên gia công nghệ. Tại Mỹ, sau một thời gian giao tiếp, tiếp nhận phân tích và chỉ dẫn của ChartsDpt, một người đàn ông thuộc loại tâm thần có vấn đề đã xiết mẹ mình rồi tự tử. Theo tạp chí Phố World, người đàn ông 56 tuổi này, Stan Erick, là cựu điều hành của Yahoo, và miêu tả câu chuyện thương tâm này là án mạng đầu tiên được ghi nhận là có thúc đẩy của AI. Theo báo trí thức VN, Kính thưa quý vị, Phật ra ràng rằng sinh mệnh con người đều là con của các vị thần trong vũ trụ đến trái đất này, xuất thân cao quế, vì thế không thể đánh đồng con người với máy móc. Con người có lương chi, cảm xúc, tôn trọng đạo đức làm người. Con người cần tạo ra các nền tảng AI, tôn trọng tính riêng tư, kiểm soát được hệ thống phức tạp như vũ khí, y tế, v.v. Chúng ta cần có các chế tài, luật khi AI dùng các dữ liệu của con người. Chúng ta học cách sử dụng, chung sống lành mạnh với các công cụ hiện đại, tôn trọng giá trị nhân văn của loài người. Đó là điều mà mỗi chúng ta cần biết khi sử dụng AI. Xin cảm ơn quý vị và các bạn đã lắng nghe chương trình của chúng tôi. Chương trình của chúng tôi đến đây xin phép tạm dừng. Quý vị và các bạn hãy cùng chúng tôi chia sẻ những điều ý nghĩa này cho người thân và bạn bè. Quý vị và các bạn có thể để lại bình luận ngay bên dưới chương trình để giúp chương trình ngày càng hoàn thiện hơn. Hẹn gặp lại quý vị và các bạn vào các chương trình tiếp theo.