Dự án phù phiếm của Trung Quốc lãng phí hàng tỷ đô la! 7 tòa xây/ 80 ngày, phá hủy trong 10 ngày

Khán Trung Quốc
1.1K người theo dõi
72 Lượt xem video·15 thg 9, 2025
Xây bảy tòa nhà trong 3 tháng. Khánh
thành xong đập bỏ. Trung Quốc lãng phí
hàng tỷ tệ. Mời quý vị và các bạn cùng
Như Ngọc và khán Trung Quốc tìm hiểu sâu
về vấn đề này trong chương trình ngày
hôm nay.
[âm nhạc]
Một tòa nhà ở Quảng Châu bị phá dỡ chỉ
10 ngày sau khi hoàn thành làm nổi bật
các dự án phủ phiếm của Trung Quốc. và
sự lãng phí gây sốc. Điều này đánh dấu
sự chuyển đổi từ thời kỳ xây dựng cơ sở
hạ tầng quy mô lớn sang thời đại bảo
trì. Cuối năm 2015, thác trung tâm Tây
An toàn cầu cao 118 m được hoàn thiện
vào năm 1999 bị phá dỡ bằng thu nổ, trở
thành vụ án phá dỡ đầu tiên của Trung
Quốc. Gần đây, dự án công viên Chí Oai
nằm gần vườn Trần Điền ở quận Bạch Vân,
Quảng Châu được hoàn thành trong 80 ngày
với bảy tòa nhà được xây dựng. Tuy
nhiên, chỉ hơn 10 ngày sau khi khánh
thành, tất cả các tòa nhà đã bị phá dỡ.
Công chúng đặt ra câu hỏi dự án này được
liệt kê là sáng kiến đổi mới doanh
nghiệp nhà nước cấp quận trọng điểm được
ký kết vào tháng 10 năm 2024 giữa chính
quyền quận Bạch Vân và Công ty trách
nhiệm hữu hạn tập đoàn xây dựng Quảng
Châu. Theo thỏa thuận hai bên sẽ hợp tác
xây dựng công viên Chí Oai dự án với bối
cảnh phát triển vùng vịnh lớn Quảng
Đông, Hồng Kông, Ma Cao nhằm tạo ra một
công viên toàn diện kết hợp trung tâm
đổi mới công nghệ và trung tâm nhân tài.
Về việc phá giỡ công trình, chính quyền
quận Bạch Vân chỉ nói rằng thủ tục của
tòa nhà chưa hoàn tất. Khi phòng viên
hỏi về tiến độ xây dựng dự án, nhân viên
đã trả lời rằng không tiện tiết lộ. Một
số cư dân bày tỏ lo ngại đặt câu hỏi về
sự lãng phí số tiền lớn trong thời gian
ngắn, kiểu xây xăng phá, dân chúng nghi
vấn, rốt cuộc là sai sót giai đoạn nào,
khởi công, phê duyệt hay giám sát mới
thành ra sự việc như vậy. Rồi ai sẽ phải
chịu trách nhiệm cho việc lãng phí? Có
người bình luận trên mạng xã hội X rằng
không quan trọng tiền của ai bị chi cho
việc xây xong phá, quan trọng là GDB
tăng gấp đôi và việc này ngày càng trơ
chẽn. Nhà bình luận quen thuộc với chính
trị Trung Quốc ông Nhạc Sơn suy đoán
rằng tình trạng này có thể thay đổi cán
bộ chu chốt. Khi quan chức mới lên, họ
thường phớt lờ các dự án trước đó, đặc
biệt là khi các quan chức phê duyệt ban
đầu đã bị thay thế, không ai muốn chịu
trách nhiệm nên quan chức mới lên ra
lệnh phá dỡ. Theo Nhạc Sơn, các dự án
này được xây gấp trong 80 ngày, có khả
năng là dự án chất lượng thấp hay dự án
đậu vụ xây xong phá, lãng phí tiền thuế
của người dân. Nhưng quan chức Trung
Quốc không do dân bầu chỉ bị ngã ngựa
khi đấu đá chính trị nội bộ chứ không
phải là do dân giám sát. Dưới quản lý
của Đảng Cộng sản Trung Quốc, việc xây
xong phá chắc chắn xảy ra thường xuyên.
Các tòa nhà được xây và phá dỡ trong
thời gian ngắn trên khắp Trung Quốc,
thường bị chỉ trích là dự án phủ phiếm,
phần lớn là do tham nhũng quan chức
nhưng cũng là dấu hiệu đấu đá trong
chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc. Các
dự án phù phiếm hay dự án hình ảnh đặc
trưng bởi tập trung để lấy thành tích
chính trị thay vì đáp ứng nhu cầu thực
sự của công chúng. Khu vực mới Hùng An
thường được lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung
Quốc tập cận binh quang Bá là kế hoạch
nghìn năm cũng bị chế giễu là dự án phù
phiếm. Các dự án như vậy thường lãng phí
tài nguyên tài chính nhưng ở Trung Quốc
nơi quan chức không do dân bầu và không
có tự do báo chí, thiếu sự giám sát hiệu
quả. Một số dự án phù phiếm được xây chỉ
để phá dỡ ngay sau khi hoàn thành. dẫn
đến lãng phí tài chính thêm nữa. Điển
hình là cuối năm 2024 ở huyện Thanh Tự,
thành phố Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây.
Khoản đầu tư 590 triệu tệ được phân bổ
cho quản lý sinh thái hệ thống nước và
dự án bãi đỗ xe đô thị của huyện. Tuy
nhiên, số tiền bị sử dụng sai mục đích
để sửa mái tòa nhà văn phòng chính quyền
và lắp cây dừa nhân tạo trên quảng
trường đô thị trước trụ sở huyện tốm 13
triệu tệ. Cây dừa, biểu tượng của đảo
Hải Nam ở miền Nam Trung Quốc gây tranh
cãi. Đáp lại sự phản đối của công chúng,
chính quyền địa phương tháo dỡ các cấu
trúc trang trí này qua đêm. Quận Kim
Ngưu ở thành đô Tứ Xuyên đầu tư 1,2 tỷ
tệ, xây dựng trung tâm giao lưu quốc tế
rộng 82.200 m². Dự án này sử dụng đá
nhập khẩu, thảm len thủ công và tường ốp
pha lê. Công tác cảnh quan và cây xanh
tốn gần 7 triệu tệ trong khi hệ thống
thông tin thông minh vượt 120 triệu tệ
chi phí. Riêng việc cải tạo trung tâm
hội nghị tiêu tốn gần 5500 tệ mỗi
m²uông, gấp gần đôi chi phí xây dựng.
Cũng trong năm 2024, chính quyền thành
phố Trường Thục, Tô Châu tốn gần 17
triệu tệ để xây dựng công viên rồi phá
dỡ chỉ sau 5 tháng. Chính quyền nói lý
do phá dỡ là một số đất liên quan bị
nghi chiếm phần đất nông nghiệp và bị
yêu cầu chỉnh sửa. Do đó, công viên bị
san bằng, cư dân địa phương tiế, nhiều
tiếng nói chỉ trích quan chức vì quyết
định kém. Thượng Quan Công khổng lồ ở
Kinh Châu, Hồ Bắc được tài trợ bởi Tập
đoàn đầu tư du lịch Văn hóa Hồ Bắc thuộc
Sở hữu Nhà nước xây dựng bắt đầu năm
2014, hoàn thành vào năm 2016, cao 57,3
m và nặng hơn 1200 tấn, tượng là để tri
Ân Quan Công, một danh tướng cổ đại
Trung Quốc từng bảo vệ Kinh Châu. Sau
khi hoàn thành tượng nhận được sự ủng hộ
mạnh mẽ từ chính quyền. Tuy nhiên vào
tháng 10 năm 2020 Bộ Nhà ở và Phát triển
đô thị nông thôn thông báo đây là công
trình bất hợp pháp và tháng 9 năm 2021
tượng đã bị phá dỡ tượng tốm 172,9 triệu
tệ để xây dựng và dự án phá dỡ tổng cộng
155 triệu tệ. Hơn 300 triệu tệ đã bị
lãng phí cho dự án này. Vào năm 2017,
huyện Kiến Hà, tỉnh Quý Châu đầu tư 86
triệu tệ xây dựng nữ thần miêu tộc, gỡ a
toa lớn nhất thế giới. Dù là huyện nghèo
lúc đó, dự án này gây chỉ trích rộng rãi
vào năm 2020, chính quyền đáp rằng tượng
được xây sau khi đảm bảo tài chính. Tuy
nhiên, nhiều cư dân không tin dù tượng
chưa bị phá dỡ nó trở thành biểu tượng
của dự án phù phiếm. Vào năm 2016, huyện
Đông Sơn ở tỉnh Quý Châu với doanh thu
tài chính hàng năm khoảng 1 tỷ tệ, vay
gần 200 triệu tệ để xây dựng tháp quản
lý nước đầu tiên thế giới. Tuy nhiên, do
chỗi vốn bị đứt vào các vấn đề tài chính
khác, công trình xây dựng bị đình chỉ
hai năm sau đó. Đến năm 2018, sau khi
Phan Chí Lập, Bí thư huyện Đô Sơn bị ngã
ngựa, nợ địa phương tăng vọt lên hơn 40
tỷ tệ, lãi nợ hàng năm vượt 4 tỷ tệ.
Trong khi doanh thu của toàn huyện trong
năm chỉ khoảng 1 tỷ tệ không đủ để trả
lãi. Dân số đăng ký của huyện lúc đó hơn
350.000 dân, tính ra nợ bình quân trên
đầu người hơn 100.000 tệ. Trong thập kỷ
qua, các tòa nhà ngắn mệnh ở Trung Quốc
ngày càng nhiều và thủ đoạn khiến cho
thường dân nghèo đi, nợ tính trên đầu
người tăng vọt. Năm 2012, sân vận động
bóng đá đảo xanh Thẩm Dương với đầu tư
khoảng 800 triệu tệ và từng là sân bóng
trong nhà lớn nhất châu Á bị phá dỡ sau
chưa đầy 10 năm sử dụng do tỉ lệ sử dụng
thấp. Vào năm 2014, huyện Hà Khẩu, Vân
Nam đầu tư 270 triệu tệ, xây dựng hành
lang cảnh quan văn hóa và du lịch quốc
tế Hà Khẩu Trung Quốc ASEAN. bị phá dỡ 3
năm với chi phí 300 triệu tệ. Tương tự
năm 2009, nhà thi đấu tổng hợp Trung tâm
Huấn luyện Thể thao Thủ Nghĩa Vũ Hán chỉ
sử dụng 10 năm bị phá dỡ để nhường chỗ
cho bảo tàng và đài từng niệm cách mạng
Tân Hợi, truyền thông chính quyền bảo
chữa cho hành vi xây xong đập bỏ của 90%
các tòa nhà ngắn mệnh bằng cách nói mập
mờ, phá dỡ không hợp lý. Vấn đề tuổi thọ
ngắn của tòa nhà không chỉ do chất
lượng, phần lớn các cái chết sớm là bắt
nguồn từ quy hoạch và lựa chọn vị trí
kém cũng như sự hào hức của chính quyền
địa phương trong việc nâng cao hình ảnh
để lấy thành tích chính trị và kết quả
kinh tế. Giới am hiểu cho rằng vấn đề
này chủ yếu do luận chuyển quan chức và
xu hướng dựa vào xây dựng đô thị để đạt
thành tích chính trị. Quan chức địa
phương thường quá háo hức, tạo dấu ấn
thành tích, trực tiếp can thiệp vào dự
án và đảm nhận vai trò nhà quy hoạch đồ
thị trường, phá dỡ một lần tạo đập đi
xây lại cái khác để tạo tăng trưởng.
Đằng sau nhiều vụ phá dỡ là mối liên kết
chặt chẽ với tài chính dựa vào quy hoạch
đất đai trong ba thập kỳ qua. Khi giá
đất tăng vọt, doanh thu từ bán đất qua
phá dỡ và nguồn thu nhập đáng kể cho
chính quyền các nơi. Một số thành phố
muốn đẩy nhanh đổi đất để phát triển,
thậm chí là gắn nhãn các khu nhà xây
quanh năm 2000 là khu ổ chuột để thuận
lợi cho phá dỡ. Giữa tháng 7 năm nay,
chính quyền Trung Quốc tổ chức hội nghị
công tác đô thị trung ương ở Bắc Kinh
một lần nữa thúc đẩy chuyển đổi làng đô
thị và cải tạo tòa nhà cũ. Trong ba thập
kỷ qua, Đảng Cộng sản Trung Quốc theo
đuổi nhiều phiên bản kế hoạch cải tạo
thành phố cũ. Tuy nhiên, do bồi thường
không đủ, các kế hoạch này thường gặp
phải phản kháng và cưỡng chế phá dỡ dẫn
đến nhiều vụ đổ máu. Nhiều dự án bị trì
hoãn do thiếu vốn và phản đối phá dỡ,
cuối cùng trở thành các khu xây dựng dở
giang chưa hoàn thiện. Ông Thái Thận
Khôn, nhà bình luận tại Hoa Kỳ cho biết
nhiều dự án bất động sản Trung Quốc thi
công chất lượng kém, thường gọi là dự án
đậu phụ trở thành tòa nhà nguy hiểm. Ông
lập luận rằng vì chính quyền Đảng Cộng
sản Trung Quốc đứng sau thủ đoạn xây
xong đập, gọi mập mờ là cải thảo đô thị,
đổi cũ sang mới nhằm duy trì dòng tiền
từ địa ốc để nuôi sống chế độ. Ông Đường
Tĩnh Viễn, nhà bình luận tại Hoa Kỳ nhấn
mạnh rằng dù các phòng cải tạo đô thị
trước đây thúc đẩy ngành bất động sản và
kích thích tăng trưởng kinh tế, chúng
gây nên vòng lần quần ác tính, nợ địa
phương tăng vọt qua vài thập kỷ, đồ thị
hóa, bất động sản từng là một trong
những động lực kinh tế lớn nhất của
Trung Quốc, giờ đã trở nên cơn khủng
hoảng áp mộng. Trong tháng bảy, giá nhà
ở 70 thành phố Trung Quốc tiếp tục giảm
mạnh, giá nhà cũ ở các thành phố hàng
đầu và các mặt hàng rớt giá mạnh. Việc
Đảng Cộng sản Trung Quốc tiếp tục thúc
đẩy cải tạo thành phố cũ sẽ làm tăng
thêm gánh nặng nợ địa phương, chính
quyền không còn giải pháp khả thi để
giải quyết khủng hoàng kinh tế. Tuy
nhiên, quan chức địa phương có thể tận
dụng cơ hội này để tạo thêm các dự án
phù phiếm ngắn mạnh. Quá trình xây xong
đập hiện đã trở thành thứ luận bất thành
văn để chính quyền địa phương thu hút
thành tích chính trị.
Tại sao lúc nào họ cũng đào ống xử
đường, đường mới làm còn tốt, sao lại
phải cứ đào lên? Sao không dùng kinh phí
này để đào ở nơi thật sự cần thiết?
>> Dường như mọi thành phố đều có vấn đề
này. Đào đường lặp đi lặp lại, đào sửa
rồi lại đào. Điều này xảy ra ngay trên
cùng một đoạn đường và tôi cũng thấy
tình trạng tương tự ở côn mình. Tôi nghĩ
đây có thể là vấn đề liên quan đến quy
hoạch chính phủ hoặc phối hợp kém giữa
các phòng ban. Một cư dân mạng bình luận
phải nói rằng sự kiên nhẫn của người
Trung Quốc thật sự cao, quan chức kém
hiệu quả, chính quyền tệ hại, dân chúng
bị du ngủ. Đảng Cộng sản Trung Quốc thì
không chịu bất cứ trách nhiệm gì, dân
Trung Quốc còn mong cái đảng đó phục vụ
họ sao? Ông Tứ khách, nhà bình luận độc
lập nhận định, nhìn vào truyền thông nhà
nước Trung Quốc, rõ ràng chính phủ nhiều
năm tuyên bố phản đối dự án phủ phiếm,
rằng họ sẽ không tham gia vào dự án phủ
phiếm hay hình ảnh lãng phí và quan chức
sẽ bị quy trách nhiệm. Tuy nhiên, các
vấn đề này tiếp tục xuất hiện. Đáng xen
với việc tham nhũng. Điều này vì bản
thân hệ thống Đảng Cộng sản Trung Quốc
đã tham nhũng. Chừng nào Đảng Cộng sản
Trung Quốc còn nắm quyền các vấn đề của
Trung Quốc sẽ không bao giờ được giải
quyết. Ngoài các dự án do chính phủ xây
dựng bị phá dỡ ngay sau khi hoàn thành
còn có trường hợp các tòa nhà đầu tư
nhân dễ dàng bị chính quyền ra lệnh phá
dỡ. Và tháng 5 năm nay, vườn nanh chi
sang trọng ở thâm Đầu, Quảng Đông, rộng
hơn tám mẫu bị chính phủ cưỡng chế phá
dỡ với lý do là công trình bất hợp pháp.
gây phẫn nộ công chúng. Vườn Nhi được
quy hoạch và xây dựng từ năm 2013 và đầu
tư gần 1 tỷ tệ từ anh em họ Trần ở thị
trấn Tây Lưu. Cư dân mạng bình luận lẽ
ra nên dừng từ giai đoạn xây dựng giờ đã
xây xong lại coi là bất hợp pháp dẫn đến
tổn thất lớn. Thật đáng tiếc chỉ cần sửa
đổi nhỏ là có thể biến nó thành dự án
công mic từ thiện hoặc dịch vụ xã hội.
Đây chẳng phải là lãng phí tài nguyên
sao? Thực tế là các dự án xây để đập chỉ
là cách chữa tráy nhanh. Trong hai đến
ba thập kỳ qua, một số dự án được truyền
thông đưa tin với con số khổng lồ được
công khai khiến cho chúng nổi bật hơn.
Tuy nhiên, hồ tiêu tiền lớn nhất của
Trung Quốc vẫn là các dự án cơ sở hạ
tầng lớn. Trong 20 đến 30 năm qua, Trung
Quốc có biệt danh cường quốc xây dựng,
trải qua bùng nổ thép và bê tông. Ngoài
việc để lại nợ khổng lồ cho chính quyền
địa phương, các dự án này giờ bước vào
thời đại bảo trì cơ sở hạ tầng mới là hố
chi tiêu vô tận và là cái ổ cho tham
nhũng. Tại sao giá vé tàu cao tốc bắt
đầu tăng đáng kể vào năm 2024? Tại sao
gần đây có nhiều tai nạn đường bộ? Và
tại sao nhiều tòa nhà và khu dân cư cũ
gặp vấn đề? Ngoài những bất hạnh ngẫu
nhiên, lý do cốt lõi là Trung Quốc đã
chuyển từ thời kỳ xây dựng cơ sở hạ tầng
quy mô lớn sang thời đại bảo trì cơ sở
hạ tầng lớn. Các công trình cao chọc
trời từng được xem là biểu tượng vinh
quang quốc gia, cầu hầm, cao tốc, đường
sắt. Hệ thống giao thông đô thị và cá
đập lớn không còn là dự án mới. Giờ
chúng là tài sản nặng nề bước vào tuổi
trung niên hoặc già, từng là ngôi sao
thúc đẩy tăng trưởng GDP. Giờ chúng trở
thành gánh nặng tài chính treo trên ngân
sách Chính phủ. Đến cuối năm 2024, tổng
chiêu giai đương cao tốc Trung Quốc sẽ
vượt 190.000 km. Với hơn 120.000 km
thuộc hệ thống cao tốc quốc gia. Cơ sở
hạ tầng này được coi là một trong những
biểu tượng quan trọng cải cách và mở cửa
của Trung Quốc. Vào năm 2013, các cao
tốc Trung Quốc bắt đầu lỗ và đến năm
2020 tổng lỗ tích lũy đạt gần 6000 tỷ
tệ. Điều này chủ yếu là do chi phí xây
dựng cao, gánh nặng nợ lớn và doanh thu
phí cầu đường không đủ để chi trả phi
vận hành và trả nợ. Con số 6000 vì tệ có
từ trước đại dịch và con số hiện tại có
thể sẽ còn cao hơn nhiều. Gần đây, Trung
Quốc xây nhiều dự án cơ sở hạ tầng hoành
tráng, phức tạp ở khu vực trung và tây.
Một số dự án vượt quá hẻm núi, sâu và
đường tuyết cao tốc dẫn đến chi phí xây
dựng cao gấp hai đến ba lần so với khu
vực phía đông. Tuổi thọ điển hình của
cao tốc là 20 đến 30 năm. Các cao tốc
ven biển sớm như Thượng Hải, Nam Kinh,
Bắc Kinh, Thiên Tân và Quảng Châu thâm
quyến đã bước vào giai đoạn bảo trì
chuyên sâu. Đường sắt cao tốc Trung Quốc
bắt đầu giao hàng quy mô lớn năm 2007
cũng đối mặt với thách thức Bảo Trì. Sau
hơn một thập kỷ vận hành, các tàu cao
tốc ra đồi sớm, giờ đã đang trải qua sửa
chữa nâng cao. Theo dữ liệu năm 2024 từ
tập đoàn đường sắt quốc gia Trung Quốc,
hơn 4800 tàu cao tốc đạt tiêu chuẩn đang
trải qua mức bảo trì khác nhau. Một số
bước vào sửa chữa cấp 4/5. Dù vậy, một
số ga đường sắt cao tốc xây ở vị trí xa
xôi về cơ sở vật chất không đủ, lưu
lượng hành khách thấp hoặc không được sử
dụng hoặc đã đóng cửa, trong khi xây
dựng có thể được đóng gói là thành tích
chính trị, bảo trí âm thầm, ăn và tài
chính. Kể từ đại dịch, nợ địa phương ở
Trung Quốc mất kiểm soát đến năm 2024,
quy mô nợ chính quyền địa phương vượt
gấp năm lần doanh thu tài chính địa
phương với các tỉnh như Thanh Hải và Cát
Lâm vượt gấp tám lần. Theo Bộ Tài chính,
23 tỉnh có thâm hụt tài chính vượt 100
tỷ tệ và 15 tỉnh vượt 200 tỷ tệ. Tứ
Xuyên với khoảng cách 413 tỷ tệ dẫn đầu
danh sách đến năm 2024, ít nhất 1/3
thành phố ở Trung Quốc không thể trả lãi
nợ địa phương với tốc độ giảm nợ chậm
hơn nhiều so với tích lũy nợ mới. Tháng
5 năm 2024, một vụ sập đường xảy ra trên
cao tốc Mai Long, Mai Châu, Quảng Đông.
Vụ sập khiến cho 23 xe rơi, dẫn đến 52
người chết và 30 người bị thương. Giai
đoạn một của cao tốc Mai Châu mở năm
2013 và giai đoạn 2 năm 2014, nghĩa là
đường đã vận hành hơn 10 năm. Thông
thường cao tốc được thiết kế để tồn tại
20 đến 30 năm. Nhưng ở Trung Quốc nhiều
con đường sau 3 đến 5 năm sử dụng đã cần
phải chi lượng lớn tiền để tại tu. Kỹ sư
thiết kế cầu cấp cao tại Hoa Kỳ Trúc Học
Diệp sau khi xem xét thông tin liên quan
đến vụ sập cao tốc Mai Châu nói rằng tai
nạn do chất lượng kỹ thuật kém không
phải là thảm họa tự nhiên. Đảng Cộng sản
Trung Quốc khao khát làm công trình để
có thành tích chính trị, tập trung quá
mức và tăng trưởng kinh tế, từ đó chi
tiền và các dự án quy mô lớn, dễ bị tham
nhũng, chất lượng thi công rất kém. Theo
kỹ sư Trúc, sau nhiều thập kỳ phát triển
nhanh, cơ sở hạ tầng Trung Quốc gồm cao
tốc và đường sắt sẽ bị hư hại nặng nề,
nhiều tòa nhà, đường và cầu xây từ 10
đến 20 năm trước cùng với chất lượng kém
sẽ không thể tránh khỏi nhiều tai nạn
nghiêm trọng. Cảm ơn quý vị và các bạn
đã theo dõi chương trình của chúng tôi.
Những góp ý của quý vị sẽ giúp chúng tôi
hoàn thiện hơn mỗi ngày. Và các bạn cũng
đừng quên theo dõi khán Trung Quốc trên
hai nền tảng YouTube và Can Như Ngọc và
Khán Trung Quốc xin chân thành cảm ơn và
hẹn gặp lại. ạ.
[âm nhạc]
