BẠN CÓ DÁM BƯỚC XUỐNG? THÀNH PHỐ NGẦM CHỨA 20.000 NGƯỜI SÂU 85M DƯỚI LÒNG ĐẤT

Bạn có dám bước xuống thành phố ngầm chứa 20.000 người sâu 85m dưới lòng đất? Bạn có bao giờ tưởng tượng rằng dưới chân mình có thể tồn tại cả một thành phố rộng lớn với hàng chục ngàn người sinh sống, những con đường, nhà thờ, trường học, trường gia súc, hầm rượu và kho dự trữ tất cả đều nằm sâu trong lòng đất tối tăm. Không ánh sáng mặt trời, không bầu trời xanh nhưng sự sống vẫn diễn ra sôi động như trên mặt đất. Điều này nghe qua thì tưởng chừng sẽ chỉ có ở trong phim khoa học viễn tưởng. Thế nhưng, tại Cappadocia, Thổ Nhĩ Kỳ, những thành phố ngầm như vậy thật sự đã tồn tại suốt hàng nghìn năm. Và câu hỏi khiến ai cũng phải tò mò chính là ai đã xây dựng ra chúng, vì mục đích gì và chúng đã tồn tại trong bao lâu giữa dòng chảy của lịch sử. Để hiểu được vì sao những thành phố dưới lòng đất có thể ra đời, ta phải nhắc đến Cappadocia, một vùng đất nổi tiếng ở miền trung Thổ Nhĩ Kỳ. Cảnh quan nơi đây đặc biệt đến mức nó giống như một hành tinh khác, với những thùng lung đá hình tháp nhọn, những cột đá khổng lồ và những hang động kỳ dị. Tất cả đều do hàng triệu năm hoạt động của núi lửa và sự bao mon của gió, mưa tạo thành. Điều đặc biệt là lớp đá ở Cappadocia chủ yếu là cho núi lửa đã hóa đá. Loại đá này mềm, dễ đào bới khi tiếp xúc nhưng khi gặp không khí lại nhanh chóng cứng lại, trở nên vững chắc. Vì vậy, cư dân cổ đại có thể dễ dàng đào sâu, mở rộng các đường hầm, phòng ốc mà không lo sụp đổ. Đây chính là món quả thiết nhiên đã trao tặng cho họ, mở đường cho những công trình ngầm khổng lồ ra đời. Nguồn gốc chính xác của các thành phố ngầm vẫn còn là mí ẩn. Một số học giả cho rằng người Histai nền văn minh hùng mạnh ở Tiểu Á cách đây hơn 3.500 năm có thể là những người đầu tiên đã đào ra những đường hầm sơ khai. Sau đó, đến thời kỳ người Frisia vào thế kỷ thứ 8-7 trước công nguyên, hệ thống đường hầm đã được mở rộng và sử dụng. Tuy nhiên, giai đoạn phát triển rực rỡ nhất chính là dưới thời Byzantai vào thế kỷ thứ 7-10 sau công nguyên. Khi ấy, Cappadocia nằm trên tuyến đường giao tranh của đế chế Byzantine và người Ả Rập liên tục phải hứng chịu các cuộc chiến, cướp bóc và bức hại tôn giáo. Chính trong bối cảnh ấy, người dân đã tìm cách biến mất khỏi mặt đất, ẩn mình trong những thành phố dưới lòng đất an toàn để có thể che giấu hàng vạn cư dân. Nói cách khác, những thành phố này không phải chỉ để trú ngủ tạm thời trong vài ngày mà có thể duy trì sự sống hàng tháng, thậm chí là hàng năm nếu cần. Điều khiến câu chuyện càng trở nên hấp dẫn là cách Derinquil, thành phố ngầm lớn nhất, được phát hiện. Năm 1963, một người đàn ông địa phương đang sửa sàng lại ngôi nhà cũ của mình. Khi phá một bức tường, ông bất ngờ khi thấy trong khoảng trống biển ở phía sau. Tò mò, ông đi sâu vào trong và phát hiện ra những hành lang, cầu thang dẫn xuống một thế giới hoàn toàn khác. Từ đó, cả một thành phố ngầm rộng lớn dần lộ diện trước ánh sáng hiện đại. Khám phá này đã làm chấn động dưới khảo cổ, bởi không ai ngờ được rằng dưới lòng đất lại ẩn chứa một kỳ quan lớn đến như vậy. Derinquil hiện được coi là thành phố ngầm sâu nhất Caparossia. Nó có độ sâu lên tới 85 mét với khoảng 18 tầng, trong đó 8 tầng được mở cho du khách tham quan, ước tính nơi đây có thể chưa đến 20.000 người cùng với gia súp và thực phẩm. Bên trong thành phố là cả một hệ thống phức tạp, những phòng ở nhỏ bé cho từng gia đình. Đến các bếp ăn, ống khói dẫn khí ra ngoài, nhà thờ để cầu nguyện, trường học cho trẻ em, hâm rượu và kho dự trưng ngụ cấp. Người ta thậm chí còn phát hiện ở nơi đây để cả thi hài, cho thấy thành phố ngầm không chỉ phục vụ sinh hoạt mà còn đáp ứng cả đời sống tâm linh. Đặc biệt, hệ thống thông gió được thiết kế một cách tinh vị, với hơn 50 chục thông khí chính cùng hàng ngàn ống nhỏ dẫn khác đảm bảo khí oxy liều thông liên tục dưới các tầng sầu. Ngoài ra, những giếng nước sâu hơn 50 mét cũng được khoan trực tiếp dưới lòng đất, cung câm nguồn nước sạch và rất ổn định. Một trí tiên khiến nhiều người kinh ngạc là những cánh cửa đá khổng lồ nặng tới hàng trăm kg. Chúng có dạng hình tròn giống như bánh xe đá, được thiết kế để có thể lăn ra chặn kín lối đi. Đặc điểm là chỉ mờ được ở bên trong, giúp cư dân bảo vệ mình khỏi những kẻ xâm nhập. Điều đó cho thấy thành phố Ngầm thực sự là một pháo đài ẩn dưới lòng đất. Sống dưới lòng đất không hề dễ dàng, nhưng cư dân Beringkuil vẫn khéo léo để thích nghỉ. Trong các căn phòng nhỏ, họ nhóm lửa để nấu ăn, dùng các lỗ thông khói để dẫn khí độc ra ngoài. Dạ sung được nuôi ở những tầng trên để dễ vận chuyển thức ăn và xử lý chất thải. Các khó chịu ngũ cốc, rượu vang được đặt ở các tầng sâu hơn, nơi nhiệt độ luôn mát mẻ và ổn định, giống như một chiếc tủ lạnh tự nhiên. Trẻ em học chữ và cầu nguyện trong các căn phòng rộng hơn, trong khi người lớn vẫn duy trì các hoạt động tôn giáo. Trong điều kiện nguy hiểm, cả cộng đồng có thể sống như vậy trong nhiều tháng trời, gần như hoàn toàn biệt lập với thế giới bên ngoài. Điều đó cho thấy khả năng tổ chức xã hội vô cùng tinh vị, kỷ luật và gắn kết. Những thành phố dưới lòng đất ở Cappadocia là minh chứng sống đồng cho trí tuệ và ý chí sinh tồn của con người cổ đại. Chúng không chỉ là công trình kiến trúc mà còn là hầm trú ẩn tập thể, vĩ đại, nơi người dân bảo vệ gia đình, tín ngưỡng và văn hóa của mình qua những thời kỳ hôn loạn. So với nhiều công trình ngâm khác ở trên thế giới, Derinkuyu nổi bật nhờ quy mô khổng lồ, cấu trung hoàn chỉnh và tính ứng dụng thực tiễn cao. Nó khiến cho các nhà khảo cổ học và các ký sư ngày nay phải kinh ngạc bằng những công cụ thô sơ người xưa đã có thể tạo nên kỳ quang dưới lòng đất, ngang tầm với những kim tự tháp hay vạn lý trưởng thành. Ngày nay, Derinkuyu cùng với Kaman và nhiều thành phố ngâm khác ở Cappadocia đã trở thành điểm du lịch hấp dẫn. Du khách bước vào như hành lang hẹp, đôi khi chỉ vương người lớn cúi khom đi qua. Ánh sáng vàng mờ ảo, không khí mát lạnh và tinh lặng khiến cho ta như lạc vào một mê cùng vô tận. Càng đi sâu, cảm giác bí ẩn càng tăng lên và ai cũng tự hỏi phải chăng dưới chân mình vẫn còn những tầng sâu chưa ai từng khám phá. Chính quyền địa phương đã lập đặt hệ thống đèn, biển chỉ dẫn và lan can để đảm bảo an toàn, nhưng nhiều tầng sâu vẫn đóng cửa để bảo tồn công trình vừa nguy hiểm cho khách tham quan nữa. Dẫu vậy, trải nghiệm bước xuống lòng đất để cảm nhận hơi thở của lịch sử vẫn đủ để khiến cho hàng triệu du khách mỗi năm tìm đến Cappadocia. Dù đã nghiên cứu nhiều, nhưng thành phố bí ẩn này vẫn còn vô số những câu hỏi bỏ ngỏ. Ai là người đầu tiên xây dựng? Histide, Pisa hay một nền văn minh còn xa hơn nữa? Công nghệ xây dựng nào đã giúp họ đào sâu, thông gió và chống sụp đổ một cách hiệu quả đến như vậy? Bao nhiêu thành phố ngầm khác còn nằm im lìm dưới lớp đất đá của Cappadocia chưa ngày được khám phá nữa đây? Chính sự bí ẩn này đã khiến cho Degencuiu và thành phố ngầm trở thành đề tái bất tận cho giới khảo cổ, du khách và cả những người yêu thích giả thuyết về nền văn minh cổ đại thất truyền. Tóm lại, thành phố ngầm Cappadocia không chỉ là một công trình kỳ vĩ mà còn là một minh chứng hùng hồn cho sự sáng tạo, khả năng sinh tồn phi thường của con người. Trong bóng tối, họ đã xây dựng nên cả một xã hội đầy đủ, bên bỉ và kiên cường. Và câu hỏi cuối cùng tôi muốn dành cho các bạn. Nếu có cơ hội bạn có dám bước xuống lòng đất, len lỏi qua hành lang hẹp tối tăm để tự mình khám phá một thành phố cổ hàng trăm năm tuổi nơi con người tìm thấy sự giao thòa giữa bóng tối hay không?