5 dấu hiệu tiết lộ tình thế nguy cấp của Tổng thống Putin

Chào mừng quý vị đến với kênh Phân tích và Bình luận. Trong chương trình dòng chảy thời sự ngày hôm nay 29 tháng 9, chúng ta sẽ cùng với tác giả Quang Vũ giải mạng những dấu hiệu cho thấy Tổng thống Nga Putin đang đứng trên bờ vực sụp đổ, cũng như khám phá câu chuyện về Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan, một nhà lãnh đạo đầy mưu lược, người đã từng xoay như trong tróng cả Tổng thống Trump và Tổng thống Putin. Liệu sự xoay chuyển thái độ của Tổng thống Trump đối với cuộc chiến Nga-Ukraine có thực sự là đòn kết liễu dành cho Tổng thống Putin hay không? Và tương lai của các chế độ độc tài toàn trị trên thế giới sẽ đi đâu về đâu khi những nhà lãnh đạo cứng rắn nhất cũng phải đối mặt với áp lực trong chất từ nội bộ và cả bên ngoài? Hãy cùng chúng tôi bóc tách từng lớp màn bí ẩn này. Thưa quý vị, để hiểu được tại sao Tổng thống Nga-Putin lại có thể chống đỡ lâu đến vậy trước các lệnh trừng phạt toàn cầu, chúng ta phải quay ngược thời gian trở về với nền tảng của hệ thống Soviet. Bộ máy quan liêu của Liên Xô trước đây, vốn kế thừa thời quan từ thời xa hoàng, luôn coi mệnh lệnh cấp trên như là thánh chỉ. Trong hệ thống đó, lãnh đạo luôn đúng, và mọi sự phản đối đều vô cùng nguy hiểm. Nếu một mệnh lệnh có thể thực hiện được, người ta sẽ giam sát tuân theo. Nếu không thì họ sẽ tạo ra những báo cáo giả mạo, tô hồng, thực trạng để nộp lên cấp trên. Tất cả chỉ để làm hài lòng, ông chủ. Chính vì vậy, dù sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên khổng lồ, khoáng sản, dầu mỏ, kim loại, năng lượng dôi dao, nhưng Liên Xô vẫn chìm đắm trong các vấn đề kinh tế và thiếu thốn hàng hóa trong hơn một thế kỷ. Bề ngoài hao nhóng, nhưng bên trong đã mục ruỗng từ lâu. Nga từ thời đế chế đã là một xã hội xoay quanh địa vị xã hội. Chỉ cần leo đủ cao trong hệ thống cấp bậc thì người ta sẽ có được sự an toàn, tiền bạc, quyền lực và danh vọng. Địa vị càng cao, khả năng bị thức đoạt tài sản hay hủy hoại quyền lực càng thấp. Mặc dù thỉnh thoảng sẽ có các cuộc thanh trừng lớn, nhưng những trường hợp đó rất hiếm hoi. Đặc quyền của tầng lớp nói chung vẫn được bảo đảm an toàn. Để có được sự an toàn đó, người ta phải gia nhập tầng lớp đặc quyền đặc lợi, trở thành một phần của bộ máy, phục vụ nó và tuân thủ các quy tắc của nó. Nếu từ chối, họ sẽ bị đẩy xuống đáy xã hội, không có tài nguyên, không có sự bảo vệ, không có quyền lực, và dễ dàng bị bất kỳ quan chức nhỏ bé nào bóc lột, thậm chí là tống vào nhà lao. Đặc biệt trong thời Soviet, ngay cả khi người ta có thể leo trở lại, thì cái giá phải trả cũng vô cùng lớn. Do đó, những người thông minh có học thức, làm việc trong hệ thống kinh tế Nga, khi nhận được những mệnh lệnh phi lý từ cấp trên, thì họ không bao giờ dám phản kháng. Đối với họ, cách thức duy nhất để sống sót chính là phục Tùng. Điều này người dân Trung Quốc có lẽ cảm nhận rất sâu sắc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ai mà không thuận Tùng thì sẽ bị xử lý, giống như việc ông Mã Vân chỉ vì nói vài lời thật lòng mà đã bị chèn ép. Vậy tại sao những người nắm giữ quyền lực lại liên tục đưa ra những quyết định ngớ ngẩn như vậy? Từ thời Liên Xô cho đến Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày nay và cả lãnh đạo Trung Quốc Tập Cật Bình, hầu hết các quyết định của họ đều không chỉ ngu xuẩn mà còn rất nực cười, thậm chí là tàn nhẫn. Lý do là kinh nghiệm của họ trong hệ thống này không phải để giải quyết vấn đề, mà chính là để sống sót trong các cuộc đấu đá quyền lực dữ dội. Mọi người đều tranh giành quyền lực, địa vị và tầm ảnh hưởng. Quan trọng hơn, cấp dưới biết rõ rằng họ sẽ không bị trừng phạt vì sự kém cỏi. Trong những hệ thống này, giá trị thực sự không phải là kết quả của công việc mà chính là lòng trung thành. Một quan chức biết tỏ rõ lòng trung thành thì có giá trị hơn so với một quan chức có năng lực thực sự. Đây là lý do tại sao Tổng thống Putin chưa bao giờ truy cứu thất bại của các đồng minh thân cận, ngay cả khi họ làm mọi thứ dối tung lên. Phần 2. Dầu mỏ, lúa mì và sự phụ thuộc Tây Âu Vậy Tổng thống Nga Putin đã duy trì quyền lực của mình cho đến nay bằng cách nào? Ngoài sự hỗ trợ từ Trung Quốc và Ấn Độ, ông ấy chủ yếu dựa vào nguồn dầu khí cổng lồ được phát hiện ở Siberia vào những năm 1960. Nga có hai mỏ dầu khí rất lớn là Somonov và Turenkoi. Sự dầu có từ năng lượng này đã giúp cho Moscow che giấu sự suy thoái kinh tế, cho phép giới chức tuyên bố sự thịnh vượng là thành quả của chủ nghĩa xã hội, chứ không phải là do bán tài nguyên. Ban đầu, tuyên truyền Soviet nói rằng dầu khí thúc đẩy kinh tế trong nước và hỗ trợ các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu. Nhưng sự thật là khách hàng lớn nhất của năng lượng ninso không phải là Ba Lan hay là tiệp khác mà chính là Tây Đức. Cuối những năm 1940, Tây Đức nhận 1,4 tỷ đô la Mỹ viện trợ từ kế hoạch Marks and của Hoa Kỳ. Khi kinh tế Đức cắt cánh, họ cần nguồn cung năng lượng ổn định. Vì vậy, vào những năm 1970, Tây Đức và Moscow đã ký kết thỏa thuận cung cấp khí đốt tự nhiên lớn đầu tiên. Các tập đoàn năng lượng của Đức như Mannesmann và Theisen cung cấp đường ống, còn các ngân hàng của Đức thì tài trợ việc xây dựng toàn bộ hệ thống đường ống. Đây là khởi đầu cho mối quan hệ năng lượng giữa Liên Xô và Tây Âu. Đến năm 1984, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của Hoa Kỳ, khí đốt tự nhiên vẫn chảy không ngừng vào Tây Âu qua đường ống do Đức xây dựng. Trong khi đó, nông thôn Liên Xô lại tiêu điều. Nhiều nông dân đã chết hoặc di cư lên thành thị, khiến cho nông thôn bị bỏ hoa, giống hệ tình trạng ở Trung Quốc ngày nay. Từ những năm 1960, Liên Xô phải nhập khẩu lương thực quy mô lớn vì không còn ai canh tác nữa, các nước nhập khẩu chính là Canada và Hoa Kỳ. Mười năm sau, Liên Xô đã trở thành nước nhập khẩu lương thực lớn nhất thế giới. Trung Quốc ngày nay cũng đang đi theo con đường này. Nga từng được mệnh danh là vợ lúa của châu Âu, nhưng vài thập niên chủ nghĩa xã hội đã khiến cho đất nước này không thể nuôi sống chính mình nếu như không có lương thực từ phương Tây. Vào những năm 1970, Liên Xô có thể chạy đua vũ trang với Hoa Kỳ nhờ giá dầu tăng vọt. Cách mạng Hồi giáo Iran và nhu cầu năng lượng toàn cầu tăng cao đã đẩy giá dầu thô lên cao, mang lại lợi nhuận khổng lồ cho xuất khẩu dầu của Liên Xô. Một phần số tiền này dùng để nhập khẩu lương thực, phần khác để duy trì mặt mũi của một siêu cường như cuộc chiến tranh Afghanistan từ 1979 đến 1989. Khi có tiền thì các nhà độc tài thường chi cho chiến tranh. Lãnh đạo Tập Cận Bình cũng đang rục dịch muốn tấn công Đài Loan. Trong mắt họ, ngân sách quốc gia không phải là tài sản công mà chính là công cụ củng cố quyền lực cá nhân của họ. Tuy nhiên đến giữa những năm 1980 và đầu 1990, tình thế đã thay đổi. Chính sách tăng sản lượng dầu của Ả Lập Xê Út và những thay đổi trong chuỗi cung ứng toàn cầu đã đẩy giá dầu xuống thấp. Dầu khí và khí đốt tự nhiên chiếm hơn một nửa suốt cả ngoại tệ của Liên Xô. Khi giá dầu giảm, thu nhập của Moscow cũng cạn kiệt theo. Chính phủ không thể thực hiện các cam kết, nhiều công việc đỉnh trệ. Khi sự phụ thuộc vào lương thực tăng lên, còn doanh thu từ dầu mỏ thì giảm sút, chính quyền mất đi nguồn tài chính để duy trì tầng lớp tinh hoa và khế ước xã hội. Liên Xô cuối cùng đã sụp đổ. Sau đó người dân có thể kinh doanh tự do hơn, nhưng những người hưởng lợi lớn nhất lại là các nhà tài phiệt, những người nắm giữ thông tin, tiền bạc, quyền lực và vũ khí. Các cựu lãnh đạo đoàn thanh niên cộng sản, cựu sĩ quan KGB và các quan chức an ninh cùng với các bang đạc đã nhanh chóng chia trác tài sản quốc gia của Liên Xô. Trong một thời gian ngắn, giới thượng Liêu Nga từng thảo luận về hướng đi của đất nước. Liệu có nên theo Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Đức hay Singapore? Cuối cùng thì mọi thứ quay trở lại quỹ đạo cũ, lãnh đạo là người quyết định. Cựu sĩ quan KGB, Tổng thống Vladimir Putin lên nắm quyệt. Chiến lược kinh tế của Tổng thống Putin chưa bao giờ nhằm mục đích cải thiện đời sống của người dân, mà để củng cố và mở rộng quyền lực cá nhân. Ông ấy là người đi ra từ hệ thống cũ, tư duy của ông ấy không thể thay đổi một cách cơ bản. Để đạt được điều này, ông Putin cần hai thứ, không ai dám thách thức quyền lực của ông trong nước và không ai có thể buộc ông phải nhượng bộ ở nước ngoài. Trong nước, Tổng thống Putin đã liên tục cho thấy khả năng tước bạt tự do, tài sản, thậm chí là sinh mạng của bất kỳ ai. Vụ Yukos là một ví dụ điển hình. Hệ thống độc đoán của Tổng thống Putin có một điểm yếu trí mạng. Nó cần dòng tiền mới liên tục chảy vào để duy trì hoạt động. Ông ấy cần một lượng lớn tiền mặt để che đậy những sai lầm lấp đầy lỗ hỏng của hệ thống, bịt miệng cấp dưới và mua chuộc lòng trung thành của họ. Đối với Nga ngày nay, nguồn tiền này chủ yếu đến từ xuất cảng, dầu khí, kim loại và các nguyên điều thô. Các chế độ độc tài thực sự không muốn người dân giàu có. Một xã hội tự do giàu có với nền kinh tế cạnh tranh chính là mối đe dọa đối với chế độ độc tài. Khi người dân thực sự sở hữu tài sản, họ sẽ khao khát tự do và pháp quyền hơn. Nếu có một căn nhà, họ sẽ muốn nó được bảo vệ khỏi bị cướp đoạt. Nếu có nhiều tiền, họ sẽ muốn chúng được an toàn và có thể truyền lại cho con cháu đời sau. Điều này đòi hỏi một xã hội tự do, pháp quyền và công bằng hơn. Nhưng lại mâu thuẫn tự nhiên với xã hội độc tài, vốn không thể bảo đảm sự công bằng cho người dân. Đây là vấn đề mà Trung Quốc và Nga đang phải đối mặt. Điện Kremlin mong muốn phương Tây tiếp tục mua dầu mỏ và tài nguyên của họ. Nhưng không bao giờ hỏi số tiền đó được dùng vào việc gì. Ở Nga, số tiền này dùng để mua chuộc lòng trung thành. Ở nước ngoài, nó dùng để mua không gian xoay chuyển và sự hỗ trợ từ Trung Quốc, Iran, Triều Tiên. Đó là lý do tại sao Moscow đã mất nhiều năm để khiến châu Âu ngày càng phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên của họ. Đến năm 2021, khí đốt tự nhiên của Nga chiếm tới 45% tổng lượng nhập cảng của Liên minh châu Âu. Phần 4, đòn dáng từ trừng phạt và sự xoay chuyển của Hoa Kỳ. Sau khi cuộc chiến tranh Nga-Ukraine bùng nổ, tỷ lệ này đã giảm mạnh xuống còn 15%. Tổng lượng nhập cảng nhiên liệu hóa thạch của EU từ Nga đã giảm từ 16 tỷ đô mỗi tháng vào đầu năm 2022 xuống còn 1 tỷ đô vào năm 2023. Đây là một đòn dáng nạn nề đối với Moscow. Mặc dù chính quyền vẫn có thể trả tiền cho những người trung thành, nhưng mà chi phí chiến tranh lại là rất lớn. Dù chiến tranh đã thúc đẩy GDP trên giấy tờ, nền kinh tế thời chiến, nhưng nó cũng mang lại lạm phát cao, rút cạn lực lượng lao động, nhiều thanh niên phải ra chiến trường và đẩy lùi đầu tư bình thường. Nga cũng đã bị loại khỏi hệ thống tài chính tiền tệ toàn cầu SWIFT. Các nhà kinh tế gọi hệ thống hiện tại là bong bóng thời chiến, nó sẽ không sụp đổ ngay lập tức, nhưng nó sẽ co lại khi thu nhập giảm và các lệnh trừng phạt thắt chặt. Cuối cùng sẽ sụp đổ. Điều khiến Tổng thống Putin tao đầu hơn là khả năng tấn công của Ukraine ngày càng tăng cường. Từ năm ngoái, lực lượng của Ukraine đã liên tục tấn công các nhà máy lọc dầu và cơ sở dầu mỏ của Nga, khiến ít nhất 20% công suất lọc dầu của Nga phải ngừng hoạt động. Đặc biệt, gần đây, sau khi thái độ của Tổng thống Trump và NATO thay đổi lớn, Tổng thống Zelensky đã tăng cường phản công bằng UAV trực tiếp tấn công các cơ sở năng lượng của Nga. Ở vùng Viễn Đông Nga, tình trạng thiếu xăng và xếp hàng đổ xăng thường xuyên xảy ra vì các nhà máy lọc dầu đã bị phá hủy. Áp lực đối với ngành công nghiệp dân sự ngày càng rõ rệt. Nhà sản xuất ô tô lớn nhất Nga có thể phải chuyển sang làm việc 4 ngày trên tuần vì thiếu việc. Các nhà máy thép than phiền về lãi suất cao và nhu cầu yếu đang bảo hồn lợi nhuận của họ. Các doanh nghiệp nông nghiệp đối mặt với thiếu hụt lao động, phụ tùng, huốc men, hạt giống nhập cảm, v.v. Mặc dù tình hình chưa sụp đổ hoàn toàn, nhưng những áp lực đang tích tụ khiến cho cuộc sống của người dân Nga ngày càng khó khăn hơn. Vậy làm thế nào để biết hệ thống này sắp sụp đổ? Có vài dấu hiệu để quan sát. Dòng tiền mặt, đặc biệt là doanh thu từ dầu mỏ. Su hướng thâm hụt ngân sách, mặc dù có thể bị làm giả số liệu. Mức lãi suất. Tình trạng của các nhà máy lọc dầu và trạm xăng. Ở một quốc gia rộng lớn như Liên bang Nga, nhiên liệu không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là huyết mạch, đặc biệt khi mùa đông sắp đến. Tài chính địa phương. Khi thâm hụt ngân sách chính phủ tăng cao, hỗ trợ tài chính cho các tỉnh và địa phương sẽ giảm. Các khoản cứu trợ khẩn cấp cũng sẽ ngừng. Khi tài chính địa phương cạn kiệt, Moscow cũng sẽ sớm cạn tiền. Điều rắc rối hơn là Tổng thống Trump đã thay đổi hoàn toàn thái độ đối với cuộc chiến tranh Nga-Ukraine. Ông ấy bắt đầu khuyến khích Ukraine phản công và giành lại tất cả các vùng lãnh thổ đã mất. Với sự hỗ trợ quân sự và kinh tế tăng cường từ NATO và Hoa Kỳ, cùng với thái độ cứng rắn của NATO, Ukraine rất có thể sẽ phát động một cuộc phản công lớn trước mùa đông này. Khi đó, quân đội Nga có thể bị đẩy lùi khỏi nhiều khu vực chiếm đóng, bao gồm cả 4 khu vực ở miền đông Ukraine. Một khi quân đội Nga đại bại, Tổng thống Putin sẽ đến ngày tàn. Nhiều nhà bình luận chính trị cũng từng dự đoán rằng Tổng thống Putin chỉ có 2 kết cục. Nếu ông ấy kịp thời dưng tay, hợp tác thẳng thắn với Tổng thống Trump để đàm phán ngừng chiến, chấp nhận một thỏa thuận mà các bên có thể chấp nhận được ở mức tối đa, ông ấy vẫn còn cơ hội để kết thúc tốt đẹp. Nếu không, kết cục của Tổng thống Putin chắc chắn sẽ không tốt đẹp, hoặc bị chính biến, bị ám sát, tự sát, hoặc là chết bất đắc kỷ tử. Hãy cùng chờ xem nhà lãnh đạo cứng rắn này sẽ đi đến đâu. Phần 5 Nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan, một bậc thầy về thao túng Bây giờ chúng ta hãy nói về một nhà lãnh đạo quốc gia khác đang gây chú ý gần đây, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan. Năm 1997, khi ông Erdogan đang là thị trưởng Istanbul, ông đã bị kết án 10 tháng tù vì đọc một bài thơ do chính mình viết trong một cuộc meeting. Bài thơ này bị các cơ quan tư pháp cho là mang biểu tượng Hồi giáo và chủ nghĩa dân tộc quân sự, có những câu như Nhà thờ Hồi giáo là pháo đài của chúng ta, ngọn tháp là lưỡi lê của chúng ta, các tín đồ trung thành là binh lính của chúng ta. Mặc dù Erdogan không thấy có vấn đề gì, nhưng các cơ quan tư pháp lúc bấy giờ lại coi đó là hành động chiêu hồn cho chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan và kích động thù hành tôn giáo. Vị cường nhân tương lai của Thổ Nhĩ Kỳ đành phải vào tù năm xưa. Nhưng ông ấy rất thông minh, đã tận dụng triệt đề cơ hội đó để thực hiện một chiến dịch marketing tinh vi, biến mình thành người hùng Hồi giáo bi tráng. Ông ấy đã thuê một công ty marketing, tìm hai nhạc sĩ nổi tiếng sáng tác bài hát cho mình. Một ngày trước khi vào tù, ông ấy đã phát hành album bài hát chưa kết thúc dài 35 phút với ảnh của mình trên bìa, gồm toàn bộ bài thơ do ông ngâm kèm theo nhạc truyền thống Thổ Nhĩ Kỳ. Ông tuyên bố đó là để giới thiệu kho tàng văn hóa Thổ Nhĩ Kỳ phong phú ra thế giới. Nhưng thực chất chính là để mìa mai tòa án đã kết tội ông chỉ vì một bài thơ. Trước khi vào tù, ông còn tổ chức họp báo, thể hiện thái độ bất khuất. Kết quả là, những người hâm mộ ông không những không bỏ rơi ông mà còn ủng hộ ông cuồng nhiệt hơn nữa. Trước khi vào tù lần cuối để cầu nguyện tại nhà thơ Hồi giáo và sau khi mãn hạn 10 tháng tù, đông đảo người ủng hộ đã đến để cổ vũ cho ông. Sau khi ra tù, ông gần như trở thành ngôi sao chính trị nổi tiếng nhất Thổ Nhĩ Kỳ chỉ sau một đêm. Tháng 10 năm 2002, Đảng Công Lý và Phát triển AKP do ông ở đô gần sáng lập và lãnh đạo, đã giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử quốc gia. Tháng 3 năm 2003, ông đắc cử thủ tướng và sau đó thao túng quốc hội để sửa đổi hiến pháp, mở ra 22 năm cầm quyền như là một cường nhân ở Thổ Nhĩ Kỳ. Năm đó, ông 49 tuổi. Ở đô gần sinh năm 1954 tại tỉnh Rize, vùng Biển Đen, một nơi có tiếng ngưỡng Hồi giáo rất đậm đặc. 99% dân số ở đây là người Hồi giáo. Cha của ông là chủ một tiệm bánh mì nhỏ nên ông ở đô gần từ nhỏ đã giúp gia đình bán bánh mì. Sau này khi ông đắc cử tổng thống, có những bài báo giật tít, từ người bán bánh mì rong đến tổng thống. Thời trung học, ông là một cầu thủ bóng đá nghiệp dư xuất sắc và từng được một đội bóng mạnh chọn. Nhưng cha của ông không đồng ý nên ông đã đành từ bỏ. Năm 1973, ở tuổi 19, ông đô gần vào đại học và gặp được người thầy định mệnh của đời mình. Ông Öberkhan sinh năm 1926, là người theo chủ nghĩa Hồi giáo nguyên thủy mạnh mẽ với các giá trị tôn giáo Hồi giáo sâu sắc. Ông chủ trương giảm phụ thuộc vào phương Tây phục hưng văn hóa Hồi giáo và khao khát khôi phục vinh quang của đế chế Ottoman. Năm 1968, Öberkhan thành lập đảng trật tự dân tộc, một đảng Hồi giáo nhưng đã nhanh chóng bị chính phủ cấm. Sau đó ông liên tục thành lập các đảng mới, bị cấm rồi lại thành lập mới, trở thành một người cuồng thành lập đảng. Và bản thân ông cũng đã nhiều lần bị cấm tham gia chính trị và bị bắt giữ. Ông Öberkhan bị cuốn hút bởi sức khuất và giá trị quan của ông Öberkhan. Giao nhập đảng của ông ấy với tư cách là người theo chủ nghĩa Hồi giáo nguyên thủy. Ông Öberkhan rất trọng dụng ông Öberkhan, tin rằng chàng trai trẻ này sẽ làm nên việc lớn. Ông luôn đưa Ödergan đi cùng trong các bài phát biểu, tạo cơ hội cho Ödergan lên sân khấu rèn luyện khả năng hùng biệt. Lúc đó, Öberkhan hứa với Ödergan rằng nếu theo ông thì Ödergan sẽ nhanh chóng thoát khỏi cuộc sống khó khăn và có một tương lai tốt đẹp. Ông Öberkhan quả thực đã không thất hứa. Năm 1994, trong cuộc bầu cử địa phương ở Thổ Nhĩ Kỳ, đảng do ông lãnh đạo đã giành 19% phiếu bầu, giành trước thị trường Ankara và Istanbul. Ông Ödergan, người đã theo ông Öberkhan 20 năm, cuối cùng cũng có cơ hội phát triển. Ông trở thành thị trường Istanbul. Bản thân ông Öberkhan thì vào năm 1995 đã bất ngờ đắc cử thủ tướng, đánh dấu lần đầu tiên một chính quyền thế tục ở Thổ Nhĩ Kỳ thất bại trước một chính quyền Hồi giáo. Bốn năm sau, chủ nghĩa thế tục, thông qua một phiên tòa phản tư pháp, đã bắt giữ ông Ödergan, tạo điều kiện thuận lợi cho ông thành lập đảng riêng và cuối cùng trở thành thủ tướng, rồi sau này là tổng thống. Đến năm 2016, ông Ödergan đã thực tế nắm quyền ở Thổ Nhĩ Kỳ được 13 năm. Trong thời gian này, Đảng Công Lý và Phát triển AKP của ông đã thắng cử vào các năm 2003, 2007 và 2011. Theo hiến pháp cũ, thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ chỉ được phép nắm quyền tối đa 3 nhiệm kỳ 4 năm. Vì vậy, theo quy định, ông Ödergan lẽ ra phải từ chức vào năm 2014. Nhưng đến năm 2014, Ödergan đã có một pha xử lý đi vào lòng người tương tự như Tổng thống Vladimir Putin và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cật Bình, đó là sửa đổi hiến pháp. Không còn làm thủ tướng, ông ấy chuyển sang tranh cử tổng thống. Vị trí tổng thống vốn chỉ mang tính biểu tượng, không có thực quyền, nhưng ông ấy vẫn nắm giữ quyền lực thực tế. Điều này giống hệt như Tổng thống Putin, những nhà độc tài đều khao khát quyền lực và không muốn rời bỏ. Ngoài việc không chịu nhượng quyền, đảng AKP của Ödergan từ khi lên nắm quyền đã liên tục làm suy yếu chủ nghĩa Thế tụng và tăng cường sát thái tôn giáo Hồi giáo. Ví dụ, vào năm 2010, ông Ödergan thông qua sửa đổi hiến pháp để thay đổi cách bầu cử Tòa án Hiến pháp, Tòa án Tối cao và các công tố viên, làm suy yếu quyền lực của hệ thống tư pháp Thế tụng, đồng thời hạn chế quyền lực của quân đội. Ngoài ra sau khi lên nắm quyền vào năm 2002, Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đã xây dựng hơn 17.000, gần 20.000 nhà thờ Hồi giáo và ổ ạt xây dựng các trường học tôn giáo, cơ sở tôn giáo. Trong 10 năm, số học sinh trường tôn giáo đã tăng gấp 10 lần. Đến năm 2016, một số lãnh đạo quân sự kiên định với chủ nghĩa Thế tụng, vốn thân phương Tây, không thể chịu đựng thêm được nữa và đã phát động một cuộc đảo chính quân sự để lật đổ ông. Nhưng các quân nhân đảo chính không ngờ được rằng sau nhiều năm cầm quyền, Erdogan đã tích lũy được một nền tảng ủng hộ dân chúng rất vững chắc. Khung hình của chế độ độc tài đã vững chắc như sắt đá và không thể lay chuyển. Thêm vào đó, Tổng thống Nga Putin đã thiết lộ thông tin cho ông ấy. Cuộc đảo chính cuối cùng thất bại và thất bại này đã càng củng cố quyền lực độc tài của Erdogan. Năm 2017, Erdogan lại sửa đổi khiến Pháp chính thức chuyển Thổ Nhĩ Kỳ từ chế độ nghị viện sang chế độ Tổng thống, tương đương với bán độc tài. Trước vụ Thủ tướng bị bãi bỏ, ông ấy trực tiếp nắm giữ quyền hành Pháp và gần như không còn bị quốc hội giám sát nữa. Lúc này, Erdogan giống như là Tổng thống Putin và lãnh đạo Tập Cận Bình, độc đoán và quyết đoán. Bất cứ ai không phụ sẽ bị xử lý. Erdogan trở thành Sultan, quốc vương của các nước Ả Rập mới của Thổ Nhĩ Kỳ, nên nhiều người gọi ông ấy là Ey Sultan. Tháng 11 năm 2015, tại Syria, theo lệnh của Erdogan, chiến đấu cơ F-16 của Thổ Nhĩ Kỳ đã bắn hạ một chiếc Su-24 của Nga. Hai phi công Nga nhảy rù, một người bị lực lượng đối lập Syria bắn chết tại chỗ. Tới hôm đó, Nga đã cử trực thăng đến cứu phi công còn lại, nhưng trực thăng cũng bị lực lượng đối lập Syria bắn hạ. Một lính thủy quân lục chiến của Nga thiệt mạng. Sau sự việc, Erdogan đã giả vờ xin lỗi Tổng thống Putin, nói rằng là tai nạn. Tổng thống Putin rất tức giận, thậm chí không nghe điện thoại của ông ấy. Nhưng vì Nga đã chiến đấu với phương Tây trong nhiều năm và nguồn lực cũng hạn chế, nên ông ấy đã không dám thực sự đối đầu với Thổ Nhĩ Kỳ, một đồng minh quan trọng. Vì vậy, ông Putin chỉ áp đặt một vài biện pháp trừng phạt nhỏ bề ngoài, rồi mọi chuyện lại qua đi. Năm 2016, ông Erdogan còn viết thư xin lỗi Tổng thống Putin, bày tỏ sẵn sàng bồi thường mọi tổn thất. Lúc này Tổng thống Putin mới quyết định bỏ qua hiềm khích và đã giúp ông Erdogan một việc. Đó là, chính là vụ đảo chính quân sự ở Thổ Nhĩ Kỳ năm 2016. Trước cuộc đảo chính, Tổng thống Putin đã nhận được tin mật, nên đã chỉ đạo tình báo Nga bí mật thông báo cho Erdogan về âm mưu đảo chính. Nếu không thì Erdogan không thể nào thoát khỏi vụ ám sát vũ trang đã được lên kế hoạch kỹ lưỡng khi đó. Sau sự việc, ông Erdogan đáp lễ bằng cách hợp tác với Nga, khai triển dự án đường ống khí đốt Bluestream ở Biển Đen, mua khí đốt tự nhiên và dầu mỏ của Nga, giúp Nga bán năng lượng sang châu Âu. Nga cũng nối lại kế hoạch xây dựng nhà máy điện hạt nhân ở Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Erdogan còn làm một việc liên quan đến Ả Rập Xê Út. Năm 2018, vụ nhà báo Jamal Khashoggi đã bị phân xác tại Đại sứ quán Ả Rập Xê Út ở Thổ Nhĩ Kỳ, gây chấn động thế giới. Tác giả Quang Vũ đã kể chi tiết vụ này trong chương trình về Thái tử Mohammed bin Salman. Tóm lại, sau khi vụ việc xảy ra, ông Erdogan đã có được bằng chứng từ Đại sứ quán Thổ Nhĩ Kỳ, chứng minh Thái tử Mohammed bin Salman của Ả Rập Xê Út chính là chủ mưu. Erdogan đã dùng bằng chứng này để uy hiếp Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên, vì gia đình Tổng thống Trump và gia đình Thái tử Mohammed bin Salman có quan hệ làm ăn tốt đẹp. Tổng thống Trump không muốn đắc tội với Thái tử, nhưng ông ấy cũng không thể ngăn cản các cuộc tấn công dữ dội từ Đảng Dân Chủ và truyền thông cánh tả. Cuối cùng, Tổng thống Trump đành đồng ý bán chiến đấu cơ F-35 và hỏa tiễn Patriot cho chính quyền Erdogan. Lần này, ông Erdogan lại đến, và Tổng thống Trump được cho là cũng đồng ý bán F-35 với điều kiện ông phải giúp Tổng thống Putin sớm kết thúc cuộc chiến Nga-Ukraine. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump còn hứa giúp giải quyết vấn đề người Kurds và thậm chí hứa sẽ dẫn độ đối thủ chính trị lâu năm của Erdogan đang sống lưu phong ở Pennsylvania về nước Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng trong bốn việc này, ngoài thỏa thuận hỏa tiễn Patriot trị giá 3,5 tỷ đô được thực hiện, thì những cam kết còn lại đều không được Tổng thống Trump giữ lời. Tổng thống Trump cũng là một bậc thầy đàm phán. Từ những lần Erdogan giao thiệp với Tổng thống Putin và Tổng thống Trump, có thể thấy ông ấy là một người cứng sắn, tan nhẫn, xảo quyệt, giỏi lợi dụng mâu thuẫn và điểm yếu của các bên để đạt được lợi ích tối đa cho mình. Ông ấy là một cường nhân xảo quyệt. Năm 2023, Erdogan lại tái đắc cử Tổng thống, đánh dấu năm thứ 20 ông nắm quyền lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ. PHẦN 7 NHỮNG THÁCH THỨC HIỆN TẠI VÀ TƯƠNG LAI CỦA ĐỘC TÀI Hiện tại, ông Erdogan cũng không thể kê cao gối ngủ. Từ năm 2019, Thổ Nhĩ Kỳ đã trải qua một loạt các vấn đề lạm phát cao, biến động tiền tệ, suy thoái kinh tế, nợ nước ngoài trồng chất và tỷ lệ thất nghiệm tăng cao. Ngoài ra khác với vài năm trước, Thổ Nhĩ Kỳ hiện đã xuất hiện một thế hệ đối thủ chính trị mới đầy mạnh mẽ. Với sự phát triển của Internet và sự trường thành của giới trẻ, tư tưởng của họ cũng đang thay đổi. Một ví dụ điển hình là cựu thị trường Istanbul, Ekrem Imamoglu được coi là ứng cử viên Tổng thống mạnh nhất có thể thay thế Erdogan. Một số nhà bình luận thậm chí còn nói rằng nếu Đảng Cộng Hòa nhân dân cử Imamoglu ra tranh cử Tổng thống vào năm 2023, thì ông Erdogan đã không hề đắc cử. Ông Erdogan rất lo ngại đối thủ này. Tháng 3 năm 2025, ông đã tìm lý do để đưa Imamoglu vào tù. Nhưng giống như cách ông bị bức hại chính trị khi còn là thị trường Istanbul, đối thủ chính trị của ông bây giờ đây lại càng nổi tiếng hơn. Điều này không chỉ không thể đánh bại đối thủ, mà còn làm tăng uy tín của ông Imamoglu, dành được thêm sự đồng cảm từ các cử tri. Vì vậy, ông Imamoglu sẽ là nhân vật chủ chốt làm thay đổi chính trường Thổ Nhĩ Kỳ trong tương lai. Quý vị cũng có thể theo dõi ông ấy. Erdogan năm nay 71 tuổi. Các nhà lãnh đạo như Tổng thống Putin, lãnh đạo Tập Cận Bình và Erdogan đều đã ngoài 70. Tương lai của Thổ Nhĩ Kỳ phụ thuộc vào việc ông ấy có thể ứng phó hiệu quả với tình hình trong nước và quốc tế hay không. Trong quá khứ, ông ấy đã thành công trong việc thuần hóa quân đội, đàn áp giới tinh hoa thế tục, vô hiệu hóa các lực lượng vũ trang người khuất và dồn phe đối lập vào đường cùng. Nhưng Thổ Nhĩ Kỳ hiện tại là một chế độ tập trung quyền lực cao độ, phụ thuộc nặng nề vào quyền uy cá nhân của ông ấy để cai trị. Tính cách, con người, thậm chí một cái hát hơi của ông ấy cũng có thể đẩy Thổ Nhĩ Kỳ vào khủng hoảng tan giã. Điều này gần như đúng với tất cả các chế độ độc tài toàn trị. Chúng ta có thể gần như khẳng định rằng một khi Tổng thống Putin, lãnh đạo Tập Cận Bình hay ông Erdogan qua đời đột ngột, thì các chế độ của họ cũng sẽ sụp đổ và cả đất nước sẽ lập tức tan giã. Hãy cùng chờ xem. Kính thưa quý vị, bài bình luận của chúng tôi cũng xin được kết thúc tại đây. Quý vị có suy nghĩ hay nhận định gì về các sự kiện được đề cập? Một ván cờ tan khốc mà ở đó từng nước đi đều được tính toán để dẫn đến sự sụp đổ của các chế độ độc tài. Hãy cho chúng tôi biết suy nghĩ của quý vị ở phần bình luận bên dưới video. Để không bỏ lỡ những phân tích truyền sâu tiếp theo từ kênh, quý vị đừng quên nhấn đăng ký và bật biểu tượng chuông thông báo. Trân trọng cảm ơn sự quan tâm và đồng hành của quý vị. Kính chúc mọi điều bình an và tốt lành đến quý vị và người thân.