Mạng xã hội thao túng ngoại hình: Khi bạn ghét bản thân vì ảo ảnh

Bạn đã bao giờ nhận ra gương mặt mình ngoài đời và gương mặt mình trên mạng xã hội là hai người khác hẳn chưa? Một bên là bạn, với những nếp nhăn nhỏ, đôi mắt mệt mỏi, làn da không hoàn hảo. Còn bên kia là một phiên bản đã qua bộ lọc, da sáng bóng, cầm thon gọn, đôi môi căng tràn. Bạn tự hỏi cái nào mới là thật và rồi bạn bắt đầu ghét cái thật, yêu cái giả. Đó là cách mạng xã hội đang lặng lẽ thao túng nhận thức về ngoại hình của bạn. Thật chứa trêu, bạn không sinh ra đã ghét chính mình. Một đứa trẻ chẳng bao giờ nhìn vào gương rồi nói tôi xấu quá. Nó học điều đó sau khi lớn lên trong một thế giới mà ngoại hình được thổi phồng, so sánh, bầy bán như một món hàng. Instagram, TikTok, Facebook, tất cả không chỉ cho bạn thấy hình ảnh của người khác, mà còn cho bạn thấy những phiên bản đã được chỉnh sửa đến mức không còn giống người thật. Và bạn cứ nhìn mãi, cho đến khi não bạn tin rằng đó mới là chuẩn mực. Trong tâm lý học có khái niệm Social Comparison so sánh xã hội khi bạn định giá bản thân bằng cách nhìn vào người khác. Nhưng trên mạng, cái bạn nhìn không còn là người khác, mà là một ảo ảnh, một bức tranh giả tạo. Vậy mà bạn vẫn lấy nó làm thước đo để hành hạ chính mình. Bạn bắt đầu tin rằng cơ thể mình là vấn đề, rằng nếp nhăn là sai, rằng mập một chút là thất bại. Nhưng nếu ai cũng phải gọt đi nửa khuôn mặt để trông đẹp hơn, thì có lẽ chuẩn mực đó không bao giờ là thật ngay từ đầu. Tôi từng gặp một cô bạn, mỗi lần chụp ảnh đều dùng app trình mặt đến mức bạn bè ngoài đời không nhận ra. Một ngày, cô nói rằng mình thấy áp lực khi đi gặp người quen vì sợ người ta thất vọng khi thấy gương mặt thật. Bạn thấy không? Khi sự khác biệt giữa hình ảnh ảo và con người thật quá lớn, bạn bắt đầu sống trong nỗi sợ bị lộ. Đó không chỉ là chuyện làm đẹp, đó là khủng hoảng danh tính. Thế nhưng xã hội lại khuyến khích bạn tiếp tục. Các thương hiệu mỹ phẩm bán cho bạn nỗi bất an, rồi hứa sẽ chữa lành nó bằng một sản phẩm khác. Các thuật toán thì thưởng cho những gương mặt hoàn hảo nhiều lượt thích hơn, khiến bạn tin rằng chỉ khi che dấu con người thật mới được công nhận. Bạn có thể nghĩ mình đang làm đẹp, nhưng thực ra bạn đang bị ép, phải phù hợp với một chuẩn mực chưa từng tồn tại. Và chính trong quá trình cố gắng đó, bạn quên mất điều căn bản. Ngoại hình của bạn chưa bao giờ là vấn đề, cho đến khi ai đó kiếm tiền từ việc biến nó thành vấn đề. Vậy nên lần tới khi bạn xoay gương và thấy ghét bản thân hay tự hỏi đó có phải là tiếng nói thật sự của bạn, hay chỉ là âm vang của một mạng xã hội đã được lập trình để khiến bạn cảm thấy thiếu thốn. Bạn không cần biến thành một bức ảnh biết thở. Bạn chỉ cần đủ can đảm để tồn tại, mà không cần bộ lọc.