Chiến sự Nga - Ukraine: Diễn biến hoàn toàn mới thay đổi cán cân quyền lực

Trong những tuần gần đây, cuộc chiến Nga-Ukraine đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới với những diễn biến chưa từng có. Sau gần 4 năm giao tranh, thay vì lắng xuống, xung đột đang leo thang theo những cách mà ít ai dự đoán được. Washington đã thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận, từ thái độ e xè ban đầu sang sự tham gia sâu rộng chưa từng thấy. Moscow đang phải đối mặt với những tổn thất kinh tế nghiêm trọng ngay tại hậu trường, còn Kiev đang có trong tay những vũ khí có thể thay đổi cán cần quyền lực. Trong chương trình ngày hôm nay, hãy cùng chúng tôi điểm qua những thông tin mới nhất, phân tích chiến lược đổi chiều này của Mỹ và Ukraine và xem nó có thực sự buộc ông Putin phải ngồi vào bàn đàm phán hay không. 3 điểm nổi bật của giai đoạn hiện tại Quý vị thân mến! Trước khi đi vào chi tiết, chúng ta cần nắm được bức tranh tổng thể của cuộc chiến hiện tại. Sau gần 4 năm kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự vào tháng 2 năm 2022, xung đột đang có những thay đổi căn bản với 3 điểm đáng chú ý. Thứ nhất, sự thay đổi 180 độ trong chính sách của Tổng thống Donald Trump. Nếu ai còn nhớ, trong chiến dịch tranh cử và ngay cả khi tái đắc cử, ông Trump liên tục tuyên bố sẽ chấm dứt viện trợ cho Ukraine và kết thúc cuộc chiến trong 24 giờ. Thế nhưng thực tế đang diễn ra hoàn toàn ngược lại. Theo báo cáo của Reuters vào ngày 14 tháng 10 năm 2025 này, Washington không chỉ duy trì mà còn nâng cấp đáng kể sự hỗ trợ cho Kiev. Thứ hai, sự hợp tác tình báo giữa Mỹ và Ukraine đã đạt đến mức độ chưa từng có. Đây không còn đơn thuần là việc cung cấp vũ khí hay chia sẻ thông tin. Financial Times trong bài phân tích vào ngày 11 tháng 10 tiết lộ rằng, các cơ quan tình báo Mỹ đang tham gia sâu vào việc lập kế hoạch các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine. Từ thiết kế đường bay cho máy bay không người lãi, xác định thời điểm tấn công cho đến việc chọn lượng mục tiêu, tất cả đều có bàn tay của Washington. Thứ ba, bản chất của cuộc chiến đang thay đổi. Từ một cuộc xung đột trên bộ truyền thống, cuộc chiến này đã chuyển sang đối đầu toàn diện. Cả hai bên đều nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của đối phương. Nga liên tục tấn công lưới điện Ukraine trước mùa đông, trong khi Kiev với sự hỗ trợ của CIA đang phá hủy các nhà máy lọc dầu sâu vào lãnh thổ của Nga. Ba yếu tố này đang sen vào nhau, đang tạo nên một bước ngoặt quan trọng. Và câu hỏi đặt ra là, chiến lược mới này có thực sự buộc Nga phải thay đổi lập trường? Chúng ta hãy đi sâu hơn vào từng khía cạnh. Hợp tác tình báo chưa từng có giữa Mỹ và Ukraine Theo báo cáo của Financial Times vào ngày 12 tháng 10, Washington đã cung cấp cho Ukraine thông tin tình báo để giúp lập kế hoạch các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm xa nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga, bao gồm các nhà máy lọc dầu kể từ mùa hè năm 2025. Sự phối hợp này mà Mỹ chưa công khai thừa nhận là một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm vào suy yếu nền kinh tế Nga và gây áp lực buộc Tổng thống Putin phải tham gia các cuộc đàm phán hòa bình. Thông tin tình báo đã giúp quân đội Ukraine xác định tuyến đường bay, độ cao và thời điểm cho máy bay không người lái để né tránh hệ thống phòng không của Nga. Các nguồn tin cho biết, Washington tham gia chặt chẽ vào mọi giai đoạn lập kế hoạch tấn công. Mô hình hợp tác có sự phân công rõ ràng. Một quan chức Mỹ nói rằng Kiev lựa chọn mục tiêu, trong khi Washington cung cấp thông tin tình báo về các điểm yếu của chúng. Công ty phân tích năng lượng Energy Aspect thống kê rằng, 16 trong số 38 nhà máy lọc dầu của Nga đã bị máy bay không người lái Ukraine tấn công kể từ tháng 8 năm nay. Các cuộc tấn công này đã làm giảm công suất lọc dầu của Nga hơn 1 triệu thùng mỗi ngày, đẩy xuất khẩu xuống mức thấp nhất kể từ năm 2020. Và đây không chỉ là con số thống kê, áp lực đang lan rộng ra toàn cầu. Vào ngày 15 tháng 10, phát biểu tại Tòa Bạch Ốc, Tổng thống Trump nói, tôi không hài lòng khi Ấn Độ tiếp tục mua dầu của Nga và ông Modi đã đảm bảo với tôi ngày hôm nay rằng, họ sẽ ngừng việc đó. Lời cam kết của Ấn Độ nếu được thực thi sẽ gây tác động lớn đến Nga, làm thay đổi cán cân năng lượng toàn cầu và gia tăng áp lực kinh tế lên Moscow bởi năng lượng chiếm khoảng 40% ngân sách liên bang Nga. Khi nguồn thu này suy giảm, khả năng duy trì chiến sự của Moscow cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Một trong những yếu tố quan trọng nhất tạo nên bước ngoạt trong cuộc chiến chính là sự thay đổi 180 độ trong chính sách của Tổng thống Donald Trump. Trong chiến dịch tranh cử và những tháng đầu nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump liên tục nhấn mạnh rằng mình sẽ chấm dứt cuộc chiến trong 24 giờ và tỏ ra không mấy thiện cảm với việc viện trợ cho Ukraine. Ông tin rằng có thể thương lượng trực tiếp với người đồng cấp Putin để đạt được thỏa thuận hòa bình nhanh chóng. Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh điều ngược lại. Vào ngày 15 tháng 8 vừa qua, Tổng thống Trump đã tổ chức cuộc gặp với ông Putin tại Alaska. Đây là lần đầu tiên hai nhà lãnh đạo gặp trực tiếp kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu năm 2022. Cuộc gặp kéo dài 3 giờ đồng hồ nhưng kết thúc mà không có bất kỳ thông báo nào về lệnh ngừng bắn. Chủ nhân Tòa Bạch Ốc nói rằng hai bên đã đạt được tiến triển nhưng chưa có thỏa thuận cho đến khi có thỏa thuận thực sự. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News sau hội nghị thượng đỉnh, ông Trump thừa nhận rằng tôi nghĩ đây sẽ là vấn đề dễ giải quyết nhất trong tất cả các xung đột nhưng nó hóa ra lại khó khăn nhất. Thất bại tại Alaska đã khiến ông nhận ra rằng nhà lãnh đạo Nga không có ý định thực sự muốn kết thúc chiến tranh nếu không bị tạo áp lực đủ mạnh. Đây chính là lý do dẫn đến sự thay đổi chính xác. Cũng theo Financial Times, sau cuộc điện đàm giữa ông Trump và ông Zelensky vào tháng 7 vừa qua, khi ông Trump ngày càng thất vọng với việc ông Putin không sẵn lòng hướng tới hòa bình, Hoa Kỳ bắt đầu cung cấp thông tin tình báo cho Ukraine. Trong cuộc gọi này, ông Trump được cho là đã hỏi liệu Ukraine có khả năng tấn công các mục tiêu chiến lược sâu vào trong lãnh thổ Nga nếu được cung cấp vũ khí và thông tin tình báo phù hợp hay không. Câu hỏi này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng từ thái độ e rè sang sự tham gia tích cực. Các quan chức Mỹ giấu tên cho biết, Tổng thống Mỹ giờ đây tin rằng chỉ bằng cách gây áp lực quân sự và kinh tế đủ mạnh, Điện Kremlin mới có thể nghiêm túc xem xét giải quyết xung đột thông qua đàm phán. Đây là một sự thay đổi 180 độ so với chiến lược ban đầu của ông Trump, từ việc tin tưởng vào ngoại giao cá nhân với ông Putin sang nhận thức rằng cần có đòn bẩy thực sự để buộc Moscow ngồi vào bàn đàm phán một cách nghiêm túc. Vấn đề tên lửa Tomahawk vũ khí đổi chiều Một trong những diễn biến gây chấn động nhất trong những tuần gần đây chính là khả năng Mỹ cung cấp tên lửa Tomahawk cho Ukraine. Đây không chỉ là một loại vũ khí thông thường, nó có thể thay đổi hoàn toàn cuộc diện chiến triều. Vào ngày 12 tháng 10, trên chuyến bay Air Force One đến Trung Đông, Tổng thống Donald Trump cho biết, ông có thể sẽ nói với ông Putin rằng, nếu cuộc chiến này không được giải quyết, tôi có thể sẽ gửi cho họ là Ukraine tên lửa Tomahawk. Ông Trump nhấn mạnh, Tomahawk là một vũ khí đáng kinh ngạc, một vũ khí tấn công rất mạnh và thành thật mà nói, Nga không cần điều đó. Trước đó, vào ngày 6 tháng 10, ông Trump đã tuyên bố rằng, ông gần như đưa ra quyết định về việc bán tên lửa Tomahawk tầm xa cho các nước NATO để họ có thể cung cấp cho Ukraine. Với tầm bắn từ 1.600 đến 2.500 km và đầu đạn mạnh khoảng 400-450 kg, nếu được triển khai tại Ukraine, Tomahawk hoàn toàn có thể vươn tới Moscow và hầu hết các khu vực thuộc phần châu Âu của Nga. Điều này khác xa với các vũ khí Ukraine hiện có. Về phần mình, Tổng thống Putin phát biểu rằng, việc cung cấp Tomahawk cho Ukraine sẽ là một giai đoạn leo thang hoàn toàn mới, leo thang về chất. Ông nhấn mạnh, Ukraine không thể sử dụng tên lửa này mà không có sự tham gia trực tiếp của Mỹ, điều này sẽ đưa Hoa Kỳ và Nga vào đối đầu trực tiếp. Người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov cho biết, chủ đề Tomahawk là mối quan ngại cực độ. Trong khi đó, Tổng thống Zelenskiy mô tả cuộc gọi với ông Trump là rất tích cực và hiệu quả. Nhưng cho biết, việc sở hữu loại vũ khí mạnh mẽ này có thể chỉ đóng vai trò như đòn bẩy để gây áp lực, buộc Nga phải đàm phán hòa bình nghiêm túc. Tuy vậy, vẫn còn những trở ngại lớn đối với việc Ukraine sử dụng Tomahawk. Nền tảng phóng chính cho tên lửa hành trình này là tàu hải quân, thường là tàu ngầm và máy bay ném bom. Cả hai loại này, TF đều không có. Chỉ trong những năm gần đây, Mỹ mới phát triển khả năng hạn chế để phóng Tomahawk từ các xe phóng lớn được gọi là hệ thống tên lửa Tifon. Số lượng nhỏ các xe phóng như vậy trong kho vũ khí quân đội Mỹ có nghĩa là chúng sẽ không sớm có mặt trên chiến trường ngay cả khi được Tổng thống Trump phê duyệt. Ông Kurt Volker, cựu đặc phái viên của ông Trump về đàm phán Ukraine nói với Euronews rằng, chính việc Nga không muốn tham gia vào bất kỳ cuộc đàm phán nào với Kiev đã khiến cho Washington xem xét lại việc gửi Tomahawk cho Ukraine. Ông Volker tin rằng, việc thảo luận về tên lửa tầm xa sẽ tái kích hoạt ông Putin và khiến cho ông ta phải cắt giảm thỏa thuận. Nhưng ông Putin không làm điều đó ngay bây giờ. Tình hình chiến trường và triển vọng Trong khi các cuộc thương lượng về vũ khí và viện trợ đang diễn ra, tình hình trên chiến trường vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp với những thách thức nghiêm trọng cho cả hai bên. Tại mặt trận Pokrov, điểm nóng của chiến trường, theo báo cáo vào ngày 16 tháng 10 của phí Kiev, kể từ đầu ngày đã có 99 cuộc lụng độ giữa lực lượng vũ trang Ukraine và quân đội Nga với giao tranh diễn ra tại 6 khu vực trên mặt trận. Thông tin tình báo quốc phòng Anh công bố vào ngày 15 tháng 10 cho biết, lực lượng Nga đang tiếp tục nỗ lực mạnh mẽ để bao vây Pokrov, vùng Donetsk, trung tâm hậu cần quan trọng của Ukraine, hỗ trợ các hoạt động ở Donbass. Pokrov có thể vẫn là trục ưu tiên của Nga với tỷ lệ tấn công lớn nhất so với phần còn lại của tiền tuyến. Tuy nhiên, cũng có một tin tốt cho Ukraine, theo thống kê, lực lượng Nga có khả năng đã chiếm được khoảng 250km vuông lãnh thổ Ukraine trong tháng 9 năm 2025, giảm đáng kể so với con số là 465km vuông trong tháng 8. Nguyên nhân chính là do Nga phải tái triển khai nhiều sư đoàn dọc theo chiến tuyến, đặc biệt là các sư đoàn lực lượng đổ bộ đường không VDV từ vùng Sumy sang vùng Donetsk, Kherson và Zaporizhia. Tại khu vực phía đông Pokrov, lực lượng Ukraine đã triển khai các đơn vị máy bay không người lái tốt nhất nhằm làm tê liệt các tuyến hậu cần của Nga, khiến cho cuộc tấn công của đối phương bước vào một giai đoạn sụp đổ mới. Cùng lúc, hai bên đang tranh giành phần lớn thành phố Kupyaz ở vùng Kharkiv, với báo cáo cho biết lực lượng Nga đã chiếm được hầu hết các tòa nhà cao tầng ở nửa phía bắc đô thị này. Về Kramatow, thành phố Thèn Chốt, nơi điện Kremlin đã tập trung hỏa lực kể từ khi bắt đầu cuộc chiến. Mặc dù tình hình vẫn căng thẳng với việc sơ tán dân thường, nhưng nơi này vẫn kiên cố trong tay Ukraine và đóng vai trò là thành trí quan trọng tại Donetsk. Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine đã trở thành một phần chiến lược nhằm làm suy yếu ý chí chiến đấu của dân chúng trước mùa đông. Nga hy vọng rằng bằng cách tấn công vào lưới điện và hệ thống sửa ấm, họ có thể gây áp lực lên chính phủ Ukraine và dân chúng để chấp nhận đàm phán theo các điều kiện của Moscow. Trong khi đó, như chúng tôi đã nhắc đến ở phần trước, Ukraine với sự hỗ trợ tình báo của Mỹ đang thực hiện chiến dịch tấn công có hệ thống vào các cơ sở năng lượng của Nga, đặc biệt là các nhà máy lọc dầu. Đây là một cuộc chiến 2 chiều, cả 2 bên đều đang cố gắng phá hủy năng lực kinh tế và quân sự của đối phương. Vậy, với những diễn biến vừa rồi, chúng ta có thể tự hỏi rằng cuộc chiến này đang đi về đâu? Dựa trên các phân tích từ các chuyên gia quân sự và tình hình thực tế trên chiến trường, có 3 kịch bản chính có thể xảy ra trong thời gian tới. Kịch bản thứ nhất, và cũng là kịch bản lạc quan nhất, áp lực kép có thể buộc Nga phải quay lại bàn đàm phán. Chúng ta đang thấy một chiến lược rất thông minh đang được triển khai, một mặt Ukraine tấn công vào tim mạch kinh tế của Nga, các nhà máy lọc dầu. Mặt khác, họ sử dụng máy bay không người lái để biến các tuyến hậu cần của Nga thành những con đường tử thần. Kết quả là, tốc độ tiến công của Nga đã giảm một nửa so với tháng trước. Và điều này có nghĩa là gì? Nó có nghĩa là Moscow đang phải trả giá ngày càng đắt hơn cho mỗi km đất mà họ chiếm được. Khi chi phí này trở nên quá lớn, khi nguồn thu từ dầu mò tiếp tục suy giảm, Tổng thống Putin sẽ phải đặt câu hỏi, liệu có đáng để tiếp tục hay không? Và nếu nhà lãnh đạo Trump quyết định cung cấp Tomahawk như ông đã án chỉ, thì áp lực này sẽ còn tăng lên gấp ội. Và lúc đó, Moscow có thể buộc phải ngồi vào ban đàm phán một cách nghiêm túc thay vì chỉ câu giờ những gì đã xảy ra ở Alaska. Kịch bản thứ 2 và cũng là kịch bản đáng lo ngại nhất, leo thang nguy hiểm. Đúng vậy, chúng ta cũng không thể phủ nhận một viễn cảnh đen tối hơn nếu như Nga cảm thấy bị đẩy vào góc. Nếu các cuộc tấn công bằng Tomahawk vào sâu lãnh thổ Nga khiến ông Putin mất mặt trước dư luận trong nước, ông có thể sẽ quyết định đáp trả mạnh tay hơn. Chúng ta đã xem ông Putin và các quan chức Nga nhiều lần đề cập đến vũ khí hạt nhân, mặc dù đây vẫn là một kịch bản cực đoan và ít ai tin sẽ xảy ra. Nhưng trong chiến tranh, khi mà các bên đều cảm thấy bị đe dọa, những điều không tưởng có thể trở thành hiện thực. Hơn nữa, xung đột có thể lan rộng. Chúng ta đã thấy những vi phạm không phận ở Ba Lan, ở các nước Baltic, một sự cố nhỏ có thể châm ngòi cho một cuộc đối đầu lớn hơn nhiều giữa NATO và Nga. Kịch bản thứ ba và có lẽ là khả năng cao nhất trong ngắn hạng, bế tắc kéo dài nhưng với cán cân dần nghiêng về phía Ukraine. Thực tế, những gì chúng ta đang chứng kiến trên chiến trường cho thấy không bên nào có đủ lực lượng để tạo ra một đột phá quyết định. Nga vẫn tiếp tục tấn công, vẫn chiếm được lãnh thổ nhưng với tốc độ chậm hơn nhiều và thiệt hại nặng nề hơn nhiều. Còn Ukraine, mặc dù đang phải chịu áp lực lớn nhưng đang cho thấy khả năng thích nghỉ ấn tượng. Có thể cuộc chiến này sẽ còn kéo dài sang năm 2026, thậm chí còn xa hơn. Nhưng nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, với Nga càng ngày càng kiệt quệ về kinh tế và quân sự. Còn Ukraine càng ngày càng được trang bị tốt hơn thì cán cân quyền lực sẽ từ từ nghiêng về phía Kiev. Và cuối cùng, những yếu tố nào sẽ quyết định tương lai của cuộc chiến này? Thứ nhất, quyết định của ông Trump về Tomahawk. Đây không chỉ là một loại vũ khí, nó là một thông điệp chính trị. Nếu Washington quyết định cung cấp, nó sẽ là tín hiểu rõ ràng rằng Mỹ đã chọn con đường gây áp lực quân sự thay vì chỉ dựa vào ngoại giao. Thứ hai, cuộc đua giữa máy bay không người lái tấn công và các biện pháp đối phó của hai phía sẽ quyết định rất nhiều đến diễn biến chiến trường. Thứ ba, nền kinh tế Nga có thể chịu đựng được bao lâu nữa? Với 16 trong số 38 nhà máy lọc dầu bị tấn công, với xuất khẩu DSN giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2020, Moscow đang phải đối mặt với những thách thức kinh tế nghiêm trọng. Câu hỏi là, liệu điều này có đủ để buộc ông Putin phải thay đổi tính toán? Và cuối cùng, liệu các nước châu Âu có tiếp tục duy trì viện trợ với quy mô như hiện tại hay không? Liệu người dân Tây Phương có tiếp tục ủng hộ Ukraine trong khi cuộc chiến kéo dài hay không? Đây là những câu hỏi không có câu trả lời dễ dàng. Cuộc chiến Nga-Ukraine đang bước vào một giai đoạn then chốt. Một điều chắc chắn rằng, nó không còn đơn giản như nhiều người từng nghĩ và cả 2 bên đều đang phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn. Và quý vị có suy nghĩ như thế nào về chủ đề ngày hôm nay? Hãy để lại bình luận cho Nguyên Ngọc biết nhé! Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi và đừng quên để lại bình luận chia sẻ suy nghĩ của mình về những diễn biến này. Hẹn gặp lại quý vị trong những video kế tiếp!