Nhân Sinh Tại Thế: Nếu Một Ngày Bạn Bè Rời Xa Bạn Hãy Nhớ Về Điều Này Rồi Tâm Sẽ Thông Tỏ

Nếu một ngày bạn chẳng còn bạn bè, hãy ngậm về ba con heo của trang tử, lòng bỗng, thồng suốt. Thưa quý vị và các bạn, hạnh phúc lớn lao nhất trên đời, ấy là có được vài người bạn chi kể sáng suốt. Bàn về cái hay của tình bạn, người ta hẳn có thể kể ra đôi điều. Thế nhưng, lại có những người cô độc không một bảng hữu, hoặc đã từng có giam ba người, để rồi sau này cũng đánh mất tự khi nào. Vì sao lại không có bạn? Có đáng vì lẽ đó mà sầu khổ hay không? Có nên cố công níu kéo, ngượm cầu, tìm lại những người bạn đã xa? Bậc thầy chiếc da trang tử từng nói, Có nghĩa là, Thà rằng quên nhau nơi sông hồ còn hơn là ở bên nhau mà chỉ biết giúp nhau bằng những giọt nước bọt ít ỏi. Thay vì gắng gượng níu kéo những giang buộc khổ đau, chi bằng hãy buông tay để mỗi người tìm lấy sự an yên trên lối đi riềng. Trang tử còn dùng ẩn rụ với ba con heo để nói lên sự đổi thay của các mối quan hệ. Heo no say ngủ giữa chuồng im, heo đói húc đầu tranh mãng cạn, heo lạc đàn lạng lẽ bên vũng lẩy. Ấy là quy luật nóng lạnh của nhân tỉnh thế thái, hợp tan như nắng mưa. Ngộ ra rồi, lòng nhẹ tựa mây trời. Khi người không còn giá trị lợi ích để cho đi, đến người thân còn xa lánh, hướng hổ chi là bạn bè. Trong thiên đức xương phù của trang tử có kể một câu chuyện ngộ ngôn như thế này. Chuyện kể rằng, có một con heo nái vì quá đỗi nhọc nhằn mà nằm im bất động. 7 heo con đói sữa, xúm lại gần mẹ, ra sức rúi mõm đói bú. Thế nhưng heo mẹ đã kiệt sức, chẳng thể động đẩy, ngay cả với con mình cũng đành bất lực, không cách nào cho bú. Thấy mẹ chẳng chút đói hoài, 7 heo con thất vọng lảng lạng bỏ đi. Mới hay, 7 heo con yêu mẹ chúng, nào phải yêu cái hình hài kia, mà là yêu cái thần chi phối hình hài ấy, cái nguồn nuôi dưỡng chúng. Nói một cách giản hơn, khi heo mẹ có mang lại thức ăn và sự ấm áp, nghĩa là còn giá trị vật chất, giá trị tinh thần thì heo con quyến luyến khôn nguê, ngược lại thì rừng rưng, lạnh nhạt. Ta từng thấy trong nhiều gia đình, khi cha mẹ già yếu, con cái trưởng thành lại đâm ra ghét bỏ. Bởi lẽ cha mẹ đã vô dụng, chỉ còn là gánh nặng. Tình thân còn lấy lợi ích làm thước đò, uống chi tình bằng hữu. Nhà ngụ ngôn Ê-rút từng nói, nên giúp bạn khi nguy khó, đừng đợi việc lỡ rồi mới buông lời thửa thái. Ai trong chúng ta cũng mong nhận được sự tương trợ từ bạn bè để vượt qua gian nan khốn khó. Nếu không, bạn bè dù đông cũng hóa vô nghĩa. Đặt ngược lại, bạn bè nhìn ta cũng cùng một tâm thế. Khi bản thân chẳng thể trao đi giá trị hữu ích nào, vật chất không, tinh thần cũng không, thì bạn bè còn đến gần ta để làm gì? Cái bản tính vụ lợi ăn sầu bởi gốc rễ khiến tình cảm con người biến thiên khôn lường. Khi bạn có tiền tai, địa vị, lại sẵn lòng giúp đỡ kẻ khác bằng hữu tự khắc đông đảo. Từ bạn học cũ, họ hàng xa, đến người trong xóm, kẻ quen ngoài làng, ai cũng có thể trở thành bạn. Bạn cho họ lợi lộng, họ mời bạn rượu thịt, đôi bên có qua có lại, lễ nghĩa đủ đầy. Đến khi bạn chẳng còn gì để cho đi, đám đông tự khắc tán giã. Đừng bận tâm hỏi vì sao, chỉ cần nhìn lại chính mình là đủ thấu tỏ. Giá trị bản thân quyết định vị thế của bạn trong mắt người khác, dù là máu mổ hay bằng hữu. Tình cảm thực chất chỉ bền vững khi có sự cân bằng giữa cho và nhận. Cô đơn là món nợ của những ai không còn khả năng cho đi. Hãy luôn nuôi dưỡng giá trị nổi tại để không thành heo mẹ kiệt sức giữa dòng đời. Bạn bè xa cách rồi, đừng vội nghĩ họ trở nên cô độc. Chỉ là họ đã tìm đến những người bạn khác mà thôi. Trong thuyền Trí Bắc Du của Trang Tử có nhắc đến một vị quản lý chợ tên là Hoạch. Hoạch đến chợ kiểm tra, lên hỏi người đồ tẻ, thì theo chỗ nào béo nhất, chỗ nào thì nạc. Người đồ tẻ đáp, dễ thôi, cứ lấy chân mà đạp lên, chỗ nào lún sâu nhất, ắt là chỗ béo nhất. Nhờ đó, Hoạch chọn được miếng thịt béo, lòng vô cùng mừng rỡ. Trang Tử bàn rằng, đừng chỉ tìm đạo trong một sự vật riêng lẻ, bởi vạn vật không gì thoát khỏi được đạo. Thàn ơi, bản tính của con người vốn là một phần của đạo, không ai thoát khỏi được bản tính tự nhiên của mình. Phải thừa nhận rằng, trong giao tế của xã hội, con người cũng như kẻ chọn thịt heo, luôn muốn lỡ chỗ béo, tìm chỗ nạc, theo nhu cầu. Thời xưa, nơi sống con người thiếu thốn, người ta chuộng miếng thịt mỡ béo ngậy cho ấm bụng. Ngày nay, khi đã thừa mỡ dầu mỡ, người ta lại tìm miếng thịt nạc cho hợp khẩu vị, nhẹ lòng. Suy cho cùng, quyền chọn lỡ nằm trong tay người khác, bản thân ta giữa đám đông thường ở thế bị động. Nếu một ngày kia, bạn nhận ra rằng, bằng hữu xưa đều đã khuất dạng, đừng vội tin rằng họ tìm bui nơi cô tịch. Chỉ là, họ đã tìm đến những vòng tròn bạn bè khác, những nơi không có bóng hình bạn mà thôi. Khi bạn cố gặng hỏi bạn bè vì sao lại xa cách, ấy là lúc bạn trở nên khởi giải. Tôi có người bạn, từng là bạn học, bạn chơi thỏa nhỏ. Những ngày đèn sách, chúng tôi cũng dò đáp án, cùng nghĩ cách giải bài. Sau ngày tốt nghiệp trung học cơ sở, bạn theo nghề mộc, tôi lên thành phố học trung cấp. Từ đó, chúng tôi chẳng mới liên lạc. Nhưng qua những dòng trạng thái bạn chia sẻ, tôi biết bạn thường tụ họp với những nhóm thợ mộc, thường vui cười cùng anh em đồng nghiệp nơi công trưởng. Tôi chỉ có thể lãng lẽ chúc bạn đường đời ngày càng rộng mở. Còn tôi, tôi cũng sẽ cố gắng sống tốt, kiếm tìm những bối giao hảo mới, nơi mình có thể hòa nhập và tìm thấy giá trị chung. Đời người như tiệc rượu, nào có bữa nào không tan. Người ta rời bữa tiệc này để đến với bữa tiệc khác, và giữa những cuộc buổi ấy, chưa chắc đã có lối về chung. Triết lý ẩn dấu. Bạn bè như may trời, gặp gỡ rồi tan biến là lẽ thường tình. Giá trị của bản thân quyết định vị trí của bạn trong các mối quan hệ. Bùng bỏ mới thôi hiểu được quy luật đến và đi của nhân sinh. Và tự tại giữa dòng đời biến ảo mới là cảnh giới cao nhất của tình bạn. Những kẻ không cùng một chuỗi mắt xích trong vòng sinh tổn, khó lòng chơi chung, càng chẳng thể thực tầm kết rào. Trang tử từng kể về câu chuyện vua lỗ nuôi chim. Chuyện rằng, có con hải âu nọ bay đến nước lỗ. Vua lỗ sang người bắt lấy, dùng xe kiệu sao hoa rước chim về cùng. Vua lỗ lại lấy thịt heo thượng hạng, chế biến thành sơn hào hải vị, mời chim thưởng thức. Nhưng chim thấy đồ ăn làm từ thịt heo, chẳng hề động mỏ, cuối cùng kiệt sức mà chết đói. Người đời đều cười chê vua lỗ, rằng không nên lấy cách nuôi người mà nuôi chim, phải lấy cách của loài chim mà chăm sóc nó. Phải rồi, loài chim ấy có thể ăn cá biển, ăn sâu bọ, cỏ dại hay rau xanh. Chỉ riêng thịt heo là tuyệt nhiên không đụng tới. Chim và heo vốn chẳng thuộc về cùng một chuỗi mắt xích sinh tổn, làm sao có thể bạn đồng hành trên cùng một nẻo đường. Thịt heo tuy có giá trị, nhưng với loài chim kia lại hoàn toàn vô nghĩa. Cũng một lẽ ấy, người thợ hàn đến làng chai thì nó có mấy tác dụng, khó tìm được bạn hiểu. Nhưng người thợ đan lưới tới đó lại được dân làng trào lón nồng nhiệt. Bác thợ mọc vào rừng sâu thì ta hổ rụng võ, nhưng đến lò vôi thì chỉ thêm vướng chân vướng tay. Một tay chuyên gia máy tính, lên non đốn củi thì khổ sở vô cùng, nhưng với công ty trốn thị thành là như cá gặp nước. Bạn không có lấy một người bạn. Điều đó chỉ nói lên rằng, những người quen quanh bạn không cần đến giá trị bạn mang lại, chứ không phải bản thân bạn hoàn toàn vô dụng. Cái gọi là mây tầng nào bay với mây tầng đó, hay là gió tầng nào bay với mây tầng đó. Đó chính là, người có giá trị cần tìm đến những người đồng điệu, những người cùng tân giá trị, để tạo dựng mối quan hệ tương hổ, cùng cung ứng, cùng hợp tác, cùng tiêu thụ. Có như vậy, mới thực sự tâm đầu ý hợp, mới có thể gắn bó dài lâu. Trang tử dạy rằng, quân tử chi giao đạm nhật thủy, người quân tử kết giao nhạt như nước. Thực lòng, đừng nên xem bạn bè là quá đỗi hệ trọng, cũng chẳng cần tiệc tùng chén chú chén anh thường xuyên, chỉ bằng hãy cứ để mình là mình, và để người khác được là chính họ. Khi cần kíp, đôi bên giúp đỡ lẫn nhau, xem như một cuộc trao đổi lợi ích tương hổ, xong việc rồi lại quay về trạng thái an yên của riêng mình. Người ta giao du với nhau, thường lấy mình làm tâm điểm mà tạo thành một vòng tròn riêng. Phần giao thoa giữa các vòng tròn ấy chính là mối tương quan. Nếu không thể giao thoa, người kia mãi chỉ là kẻ đứng ngoài. Mà mối tương quan đâu phải nhất thành bất biến, trái lại, nó biến ảo khôn lường trong từng khoảnh khắc. Hãy trân quý những tháng ngày được tương ngộ, giữ cho đôi bên không vững nợ, cũng chẳng ràng buộc. Như thế là đủ rồi. Chúng tôi xin kết thúc bài chia sẻ của mình tại đây. Xin chân thành cảm ơn quý vị và các bạn đã dành thời gian kiên nhẫn để lắng nghe bài chia sẻ này. Một lần nữa, xin kính chúc quý vị và các bạn cùng gia đình luôn luôn được hạnh phúc, thành công và bình an trong cuộc sống. Xin chân trọng, kính chào và hẹn gặp lại.