Sự thật kinh hoàng về các công trình “đậu phụ” Trung Quốc: đánh cược mạng sống của người dân?

Khán Trung Quốc
1.1K Người theo dõi
189 Lượt xem video·17 thg 12, 2025
Tham nhũng từ chung cư đến trụ điện, bê tông trộn đất, thép bị rút ruột, xi măng bóp tay là vỡ; khi những công trình dân sinh trở thành quả “bom hẹn giờ”, ai đang đánh cược mạng sống người dân?
Sự thật kinh hoàng về những công trình
đậu phụ Trung Quốc. Tham nhũng từ chung
cư đến trụ điện, bê tông trộn đất thép,
thép bị rút ruột, xi măng bóp tay là vỡ.
Khi những công trình dân sinh trở thành
quả bom hẹn giờ, ai đang đánh cược mạng
sống người dân? Mời các bạn cùng Thúy
Trang và Khán Trung Quốc tìm hiểu sâu về
vấn đề này trong chương trình ngày hôm
nay.
Mấy ông giám sát thì ôm ôm ấp ấp, các em
gái trong quán KTV, công nhân thì rút
ruột công trình tại con đập dân sinh.
Chuyện tưởng như khoa học viễn tưởng này
lại xảy ra vào năm 2025 tại một đập hồ
chứa ở thành phố Vĩnh An, tỉnh Phúc
Kiến. Theo tiết lộ, các nọc neo dùng để
gia cố thân đập đã bị cắt xén nghiêm
trọng. Thiết kế yêu cầu dài 12 m nhưng
khi thi công thực tế chỉ còn 2 m. Ở khâu
bơm vữa then chốt theo quy định mỗi lỗ
bơm phải dùng bốn bao xi măng nhưng trên
thực tế chỉ dùng một bao cho hơn 10 lỗ
cọc. Chớ chêu thay, ngay trong tháng tá
năm nay, phần thân đập ở phía còn lại
của dự án đã từng sạt lở một lần. Mỉa
mai hơn nữa là đến nay tại công trường
vẫn đang treo băng zôn với khẩu hiệu
phòng ngừa ngay từ các chi tiết nhỏ,
cảnh giác thường xuyên. Còn công ty giám
sát chất lượng thi công thì đã sớm được
mời đến quán KTV hưởng tiếp đãi đặc
biệt. Theo tờ báo kinh tế tham khảo,
công trình hồ chứa dưới của nhà máy thủy
điện này do Công ty Cục Công trình thủy
lợi thủy điện số 3 Trung Quốc vốn là
công ty con của Tổng công ty lưới điện
nhà nước Trung Quốc thi công. Kết quả
cho thấy chỉ 30% cọc neo đáp ứng yêu cầu
thiết kế, phần lớn còn lại đều là sản
phẩm lỗi. Công nhân thi công tiết lộ
ngoài vài chục cọc ở giai đoạn đầu được
hàn theo đúng bản vẽ thì về sau nhiều
cọc neo chỉ ba thanh thép được hàn điểm
sơ xài rồi ghép nối vội vàng, căn bản
không thể hình thành được kết cấu tổng
thể theo yêu cầu thiết kế. Đập hồ chứa
dưới là trung tâm thèn chốt của toàn bộ
nhà máy thủy điện được thiết kế để chịu
được trận lũ 200 năm mới gặp một lần.
Tuy nhiên, với những khiếm khuyết trong
thi công, tiêu chuẩn trong phòng chống
lũ này chỉ còn tồn tại trên giấy. Cư dân
mạng tỏ ra không mấy ngạc nhiên trước sự
việc như vậy.
>> Mấy chuyện trong xây dựng xem nhiều rồi
thì cũng chẳng lạ. Vụ máy ta luy của tập
đoàn Điện lực Trung Quốc không phải chỉ
riêng họ mới có mà gần như công trình
nào cũng có. Chỉ cần không phải công
trình vĩnh cửu thì việc gia cố sườn dốc
đều chỉ mang tính tạm thời. Chỉ cần kết
cấu liên quan hoàn thiện xong thì phần
gia cố đó coi như vô dụng. Đoạn thời
gian gia công này rất ngắn, chỉ cần đảm
bảo trong thời gian ngắn đó không xảy ra
sự cố thì chất lượng ra sao chẳng ai
quan tâm nữa. Trừ khi trong quá trình có
sự kiểm tra kỹ lưỡng, còn như kiểm tra
hậu kỳ thì rất khó phát hiện. Đơn vị thi
công cố tình làm ẩu, chủ đầu tư nhận
được lợi ích thì nhắm mắt cho qua. Nếu
có ai đứng ra quản thì sẽ vừa đắc tội
với nhà thầu, vừa đắc tội với chủ đầu
tư. Cái gọi là đạo đức nghề nghiệp và sự
kiên trì của bạn trước áp lực quyền lực
trồng chéo thực sự chẳng là gì. Bạn có
thể chọn không làm, nhưng như thế thì
chẳng còn việc để làm. Bạn không làm thì
sẽ có người khác sẵn sàng làm. Rốt cuộc
trong những năm gần đây có phát hiện
trường hợp nào thông qua cuộc kiểm tra
này không? Sau khi vụ việc bị phanh
phui, tập đoàn Điện lực Trung Quốc ra
thông báo thành lập tổ điều tra. Tuy
nhiên, cư dân mạng bày tỏ nghi ngờ sâu
sắc bởi thiết kế, thi công và giám sát
đều thuộc cùng một hệ thống của tập đoàn
điện lực Trung Quốc. Đơn vị thi công là
các công ty con như Cục thủy điện số 3,
Cục thủy điện số 16 vân vân. Đơn vị
thiết kế là Viện khảo sát và thiết kế
Hoa Đông, một công ty 100% vốn của tập
đoàn Điện lực Trung Quốc. Đơn vị giám
sát là công ty tư vấn công trình Hoa
Đông, lại là công ty con 100% của Viện
khảo sát và thiết kế Hoa Đông, nghĩa là
công ty tư vấn công trình Hoa Đông chính
là công ty cháu của tập đoàn Điện lực
Trung Quốc. từng khâu móc nối với nhau,
thiết kế, thi công, giám sát đều là
người một nhà, không có báo cáo giám sát
của bên thứ ba, cũng không có kết luận
đánh giá độc lập về an toàn kết cấu.
Trong luật xây dựng của Trung Quốc có
quy định rõ ràng rằng đơn vị giám sát
công trình không được có quan hệ trực
thuộc hoặc lợi ích liên quan với đơn vị
thi công cũng như các nhà cung cấp vật
liệu, cấu kiện và thiết bị xây dựng.
Những vụ việc ăn bớt vật liệu thi công
rối như thế này hoàn toàn không phải chỉ
là một hai trường hợp. Tháng 11 tại làng
Đông Xá, thị trấn Quán Thủy, huyện tự
trị dân tộc Mãn Khoan Điện, thành phố
Đan Đông, tỉnh Liêu Ninh, một số người
dân đã đăng video lên mạng xã hội phản
ánh rằng tuyến cao tốc bản hoàn tạm thời
trương dựng đất của thôn làng. Sau khi
hết thể hạn sử dụng và hoàn trả mặt
bằng, phần kè bảo vệ kênh nước được khôi
phục tồn tại nhiều vấn đề nghiêm trọng,
xi măng bóp nhẹ là vỡ, lớp chám không
đặc khiến cộng đồng mạng đặc biệt chú ý.
Trong video, người dân bức xúc nói,
"Mọi người nhìn xem cái quái gì thế này.
Bẻ một cái là rơi một mảng, bẻ một cái
lại rơi một mảng. Cái này mà gọi là xi
mang ngà phải gọi là bã đậu phụ thì đúng
hơn. Nhìn xem cái này có đạt tiêu chuẩn
không. Xi măng đã mấy tháng rồi mà cái
tường chán xây thế này đây. Tôi thật sự
không hiểu nổi đây là loại xi măng gì.
Cây xà beng này có thể cậy ra trực tiếp
xây bằng hồ vữa kiểu này mà cũng gọi là
xi măng. Sao đây đúng là công trình độ
phụ. Tại thành phố Đan Đông, Liêu Ninh
có người dân phát hiện mái ta luy kênh
dẫn nước của một dự án cao tốc sau khi
thi công trở lại. Phần bê tông của mái
Tuy này chỉ cần bóp tay là vỡ, còn đá
thì có thể rút ra bằng tay không? Chất
lượng kiểu này ai nhìn cũng biết là công
trình bã độu phụ. Nhưng điều vô lý hơn
lại ở phía sau. Đơn vị thi công nói rằng
độ dày kết cấu đã đạt chuẩn, sang năm sẽ
sửa tiếp. Chính quyền thị trấn thì nói
đây chỉ là có người soi mói bới lông tìm
vết. Đây mà gọi là bới lông tìm vết sao?
Rõ ràng là chất lượng công trình vốn đã
không đạt. Nếu những vấn đề chất lượng
rõ ràng đến mức này mà còn bị gọi là soi
mói thì sau này ai còn dám tin vào cái
gọi là đạt chuẩn, đạt chất lượng nữa. Cư
dân mạng mỉa mai. Làm ơn đừng bao biện
nữa. Vừa sửa xong đã đập đá bên trong
lấy tay bẻ là rơi, xi măng vo nhẹ một
cái là đã thành bột. Cái cây nước này đã
phơi bày rõ mồn một thế nào là công
trình động phụ. Người dân không cần
luyện thiết gia trưởng mà vẫn điểm đá
thành cát. Đây đâu phải kẻ bảo vệ, rõ
ràng là mở sẵn một con đường xanh cho
nước mưa xối thẳng. Cách phản hồi của
đơn vị thi công đúng là đỉnh cao của
ngôn thuật. Lúc thì nói vữa xây đã lèn
chặt, độ dày kết cấu đạt chuẩn, lúc khác
đầy đổ lỗi bằng loạt thuật ngữ chuyên
môn như khu vực kiểm tra phá mẫu, hư
hỏng do phồng nở vì băng giá. Từ đầu đến
cuối phía thi công cứ né tránh vấn đề
cốt lõi là bê tông bóp tay là vỡ vòng vo
Tam Quốc mà không trả lời trực diện.
Lượng xi măng trong vữa có đủ hay không,
cường độ có đạt chuẩn hay không, phía
thi công hoàn toàn không nhắc tới, trái
lại chỉ hứa hẹn đợi sang năm khi băng
tan rồi kiểm tra lại và sửa chữa bổ
sung. Cư dân mạng đáp lại, bây giờ có
thể dùng tay không tháo cả kênh nước,
đợi đến mùa xuân năm sau băng tan thì
kênh này còn sót lại được bao nhiêu?
Chẳng lẽ đông lạnh một lần thì vữa gian
lận vật liệu có thể tự hồi phục trở nên
mạnh mẽ sao? Đối với loại xi măng đậu
phụ, chỉ cần bóp tay là vỡ này, các
chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng cho
biết cường độ vữa rất có thể thấp hơn MA
M5, thậm chí không đạt được tiêu chuẩn
tối thiểu. Theo đưa tin của Shiner
Financy, trong tháng 11, tại nhiều công
trình thi công tuyến đường sắt Ngân Ba
nối từ ga Ngân Xuyên đến ga 3 Ngạn Hạo
Đặc, trên địa phận thành phố Ngân Xuyên
đã phát hiện vật liệu cao su dùng cho
cầu đường bị đánh cháo bằng hàng kém
chất lượng. Trong video ghi lại tại hiện
trường có người nói anh xem có hợp lý
không? Cái này có thể bóc ra trực tiếp
nhìn này, xé ra là rách. Cư dân mạng
bình luận mỉa mai. Nghe nói tiền phạt
còn ít hơn số tiền kiếm được nên họ
chẳng quan tâm. Chuyện này đâu có mới. Ở
chỗ chúng tôi có một ông thầu làm đường
sắt lấy cả một xe thép cây đem đi bán
cơ. Những vụ việc được nêu trên chỉ là
một phần trong số các công trình gian
rối bị truyền thông phanh phui diện
rộng. Thực tế còn rất nhiều dự án thi
công ăn bớt vật liệu chưa được chú ý
hoặc điều tra một cách nghiêm túc. Trên
nền tảng X, cư dân mạng đã lan truyền
một đoạn video phơi bày một vụ việc gây
sốc. Tại một công trình kè ta luy trên
đường cao tốc ở tỉnh Vân Nam, công nhân
đã trộn đất trực tiếp vào bê tông, cư
dân mạng bình luận mỉa mai. Bảo sao phải
thi công ban đêm rõ ràng là khuất tất,
trộn đất vào bê tông, đúng là hại người
hại mình. Một cư dân mạng ở thôn Khúc
Đồn, thị trấn Cao Liễu, thành phố Thanh
Châu đã đăng tải video phản ánh vấn đề
nghiêm trọng của ngôi nhà mình. Hình ảnh
cho thấy trần nhà chỉ cần chạm nhẹ là xi
măng bong chóc rơi xuống. Nguyên nhân
được cho là do thiếu quy chuẩn xây dựng
và việc chủ thầu sử dụng vật liệu cực kỳ
kém chất lượng khiến nhiều ngôi nhà tại
Trung Quốc tiềm ẩn nguy cơ sụp đổ. Một
người bình luận, "Tôi không thể tưởng
tượng nổi việc sống trong một căn nhà
như thế này 15 năm qua là một thảm họa
sản xuất tại Trung Quốc, lúc nào cũng
gắn liền với việc ăn bớt vật liệu. Một
video khác cho thấy nắp cống bị vỡ, lộ
ra bên trong là các thanh tre. Người
quay chỉ dùng một tay bẻ nhẹ, thanh che
dùng để đỡ nắp cống đã gãy đôi. Ông
Long, người chứng kiến sự việc cho biết
với phóng viên rằng hôm đó ông lái xe
tải đi ngang qua khu vực này, sau khi xe
cán qua thì phát hiện nắp cống đã bị ép
gãy. Ông xuống xe kiểm tra và thấy rõ
bên trong nắp cống là các thanh tre. Sau
đó, phóng viên đã liên hệ với nhân viên
của đơn vị sản xuất. Phía nhà sản xuất
cho biết, nắp cống xuất hiện trong video
là một loại nắp cống hạng nhẹ được làm
từ vật liệu sợi tổng hợp, chỉ phù hợp
cho những nơi không có xe trọng tải lớn
đi qua hoặc đặt trong khu vực cây xanh.
Cư dân mạng châm biếm, đây quả là một
công nghệ tiên tiến và tiết kiệm năng
lượng và tái chế. Một cư dân mạng khác
đăng tải một đoạn video đáng sợ. Mặt
ngoài của tòa nhà chung cư cao tầng đã
xuất hiện các vết nứt lớn và có nguy cơ
bong rơi bất cứ lúc nào, hoàn toàn không
có biện pháp bảo vệ. Tòa nhà cao 15
tầng, phần tường ngoài trông vô cùng
mong manh. Một số mảng đã tách rời khỏi
thân tường, tạo thành các khe hở lớn. Có
người bình luận, tôi quá sợ không dám đi
qua bên dưới. Bề mặt đường khô và giòn
như da của tôi vậy, trông như sắp bong
ra từng mảng. Loại công trình này gọi là
nhà đậu phụ, thật không thể tin nổi cái
gọi là công nghệ tiên tiến nhất có thể
bị tháo dỡ bất cứ lúc nào. Một số cư dân
mạng giải thích rằng tại Trung Quốc, các
khâu trung gian thường tham gia sâu vào
dự án và đến khi công trình chính thức
khởi công thì một phần lớn ngân sách đã
bị rốt ruột. Điều này thường dẫn đến
thiếu kinh phí thi công, buộc nhà thầu
phải cắt giảm vật liệu, trong đó vật
liệu giảm, số lượng thép là cách phổ
biến, thậm chí có nơi hoàn toàn không
dùng thép. Để che giấu việc giảm khối
lượng bê tông, người ta còn pha trộn đủ
kiểu, hậu quả cuối cùng là công trình
sụp đổ. Có cư dân mạng phát hiện rằng
lan can cầu mới chính là công trình bọt
biển thực sự, bên trong toàn là bọt xốp
đấy. Cạnh thử một cái xem đây là công
trình kiểu gì vậy. Trên đường Minh
Nguyệt này, bên trong lại nhét toàn bọt
xốp. Cư dân mạng nước ngoài bình luận
rằng chất lượng ở Trung Quốc nhìn chung
đều như vậy, gọi đây là lương tâm của
người Trung Quốc. Một người khác mỉa mai
giống hệt sản phẩm sản xuất tại Trung
Quốc. Chất lượng thì tốt, giá rẻ, tốc độ
nhanh. Có người còn phát hiện tại tỉnh
Phúc Kiến, toàn bộ bu lông ở móng của
một trụ truyền tải điện cao thế đều là
bu lông giả. Hành vi vô trách nhiệm này
khiến cư dân mạng lo ngại rằng nếu xảy
ra động đất lớn, trụ sẽ đổ dẫn đến toàn
bộ khu dân cư mất điện. Một người khác
chế giễu, chỉ cần gió thổi mạnh một chút
là mọi thứ kết thúc. Tại thành phố Trung
Gia Khẩu tỉnh Hà Bắc, một tòa nhà chung
cư sau khi bàn giao nhà mới hai năm bị
lún móng và được giám định là nhà nguy
hiểm cấp C. Tường của bãi độ xe ngầm bị
nứt và sụt lún. Cơ quan quản lý xây dựng
khuyến cáo di rời khẩn cấp, cư dân yêu
cầu trả lại nhà nhưng phía chủ đầu tư
chỉ đưa ra khoản bồi thường mang tính
tượng trưng làm 10.000 nhân dân tệ. Tầng
hầm gửi xe dưới tòa nhà số 10, khu dân
cư Vinh Thịnh ở Trương Gia Khẩu bị nứt
và sụt lún nghiêm trọng. Toàn bộ khu vực
từ đây đều bị lún. Mọi người nhìn xem,
từ cột trụ này sang cột trụ kia, rồi từ
cột trụ đó sang hai cột trụ bên này,
đứng tại vị trí này toàn bộ bị sụt lún
thành một hồ lớn. Tức là hai cột trụ này
cộng với hai cột trụ kia và thêm hai cột
trụ nữa, tổng cộng chín cột trụ hiện nay
không còn chịu lực. Nhìn bức tường này
xem nứt rồi. Người ta từng treo lưới
thép chát lại quét sơn trắng, thế mà bây
giờ lại nứt toát ra như thế này. Mọi
người nhìn phía dưới lớp lưới màu vàng
lộ ra chính là bức tường màu vàng bên
trong, toàn bộ sập xuống đến mức không
ra hình dạng gì. "Trời ơi, đừng để tôi
rơi xuống rồi bị chôn sống dưới này.
Nhìn căn nhà này xem đã thành ra như thế
nào rồi, cả tòa nhà số chín cũng đang bị
lún. Tôi thật sự sợ tòa nhà số chín đột
nhiên sập xuống. Nhà như thế này còn ở
được sao? Ai dám ở? Có người nào dám ở
không? Ai? Mọi người nhìn xem, đây là
rầm mái dốc của đập ở tổ sản xuất số hai
của chúng tôi. Nhìn kỹ đi, đẩy một bên
mà bên kia vẫn rung, thấy chưa? Đây mà
gọi là công trình à? Nhìn móng đường bê
tông phía dưới rồi lối đi cho người qua
đường kia. Mọi người thấy không? Cái rầm
lan can với bó cốt thép thế này trong
xây dựng có kiểu làm nào như vậy không?
Mọi người xem kỹ nhé. Đây là cửa lấy
nước. Đây là chất lượng công trình. Đây
lại còn là công trình dân sinh thuộc
thủy lợi quốc gia. Mới làm một hai ngày
mà mọi người nhìn xem khoảng cách là 70,
chỗ nhỏ thì 52. Nói là bảo hành 3 năm, 3
tháng còn chưa chắc chịu nổi, đến lúc
đóng nước lại cái rầm mái dốc này gãy là
xong. Cái này mà gọi là rầm ư? Dày có
mấy cm, mọi người nhìn xem. Sau này nước
về sóng đánh, mái dốc sẽ đổ. Cái rầm này
cũng trôi theo nên đường không có cốt
thép mới làm chưa bao lâu đã đứt gãy.
Thủy lợi quốc gia đáng lẽ phải có giấy
phép thi công đủ tư cách, có bản vẽ
thiết kế. Cái cầu thang này cũng do đội
thi công làm, có kỹ thuật viên được thuê
đàng hoàng. Nhưng để lâu cái tháng này
mọc rều trườn trượt. Người già chỉ cần
trượt một chân là rơi xuống. Cái đập sâu
vài mét như vậy, chẳng may rơi xuống
liệu có bò lên nổi không, lối đi bên
trong cũng sẽ mọc đầy rêu, ai mà leo
nổi. Mọi người thấy chưa? Lớp lót của
đập không có thép đã nứt gãy rồi. Đây là
đất bùn của thần đập, chỉ cần mưa một
trận là thành ra thế này. Còn nói là
dùng được rất lâu, nhưng giờ đã bắt đầu
sụt lốn. Nhìn mặt đường treèo lơ lửng,
chắc chắn sẽ sập. Mọi người thấy chưa?
Có cư dân mạng phản hồi rằng những ao
đập hồ chứa xây từ thập niêm 1950 đến
1960, khi đó không cần làm mấy thứ hình
thức như vậy. Nhưng nền móng thủ công
khi đó lại vô cùng vững chắc. Nay làm
kiểu này chỉ là để moi tiền mồ hôi nước
mắt của dân, không nên chỉ trách nhà
thầu hay cá nhân thi công tồi tệ nhất.
Mục nát nhất chính là đám quan quản lý
ngồi trên cao. Họ đã hại biết bao thế
hệ, nếu có ai đi tố cáo, kết cục chắc
chắn sẽ đổ lỗi cho công nhân không thi
công đúng quy trình. Các bạn có tin
không? Dù sao thì tôi tin. Cũng có người
mỉa mai rằng một năm sau lại sửa tiếp,
không sửa thì lấy đâu ra việc mà làm.
Còn vô lý hơn nữa, ngay cả trụ cột La Mã
ven đường cũng bị ăn bớt vật liệu. Bên
cạnh một bãi đậu xe có sáu trụ cột La Mã
cao vài mét. Hai bên đường là các cửa
hàng buôn bán. Phần chân trụ bên ngoài
được ốp gạch men nhưng có vài viên đã
bong chóc để lộ bên trong là gạch xếp
bừa bãi. Bên ngoài chỉ chát một lớp xi
măng mỏng mà chỉ cần cậy nhẹ là rơi ra.
Từ những công trình khổng lồ trị giá
hàng chục tỷ nhân dân tệ như đập nước,
đường sắt cao tốc, các dự án dân sinh
cho đến những hạng mục nhỏ như cột trang
trí, là mã ven đường hay hạ tầng đô thị
đều tồn tại ở mức độ khác nhau tình
trạng ăn bớt vật liệu, thi công sàn rối.
Những vụ việc này không phải hiện tượng
ngẫu nhiên mà là một chuỗi công nghiệp
xám, tham nhũng được lặp đi lặp lại ở
các dự án khác nhau. Có blogger đã mạnh
dạn đặt câu hỏi trong một dự án công
trình chuỗi lợi ích ngầm này thực sự
chiếm bao nhiêu phần trăm? Việc cắt giảm
nhân sự ở công trường lại chạm đúng động
mạch lớn. Một dự án thủy lợi có tổng mức
đầu tư 800 triệu nhân dân tệ tại thành
phố Lệ Giang, tỉnh Vân Nam đã bị tố cáo
thi công gian rối, cắt xén vật liệu,
thậm chí còn bị cho là số tầng thầu phụ
lên tới bốn tầng, toàn bộ thép sử dụng
đều là sản phẩm không đạt tiêu chuẩn.
Theo tài liệu công khai, đây là công
trình nguồn nước chủ chốt nhằm giải
quyết vấn đề nước sinh hoạt cho người
dân Lệ Thủy. Dự án khởi công vào tháng 5
năm 2020, sau hơn 1000 ngày thi công đã
hoàn thành việc thông hầm dẫn nước dài
6100 m. Về cơ bản, dự án này đã hoàn
tất. Hiện nay, cơ quan chức năng đã bắt
đầu điều tra. Chúng ta hãy chờ kết quả
nhưng hãy thử mạnh dạn tính thử một
khoản chi phí. Tổng vốn đầu tư là 800
triệu tệ. Chi phí xây lắp chiếm 80% tức
khoảng 640 triệu. Gói thầu đầu tiên được
chuyển nhượng lại bị rút mất 15%, nuốt
nước mắt kiếm được khoảng 100 triệu, còn
lại 540 triệu. Gói thứ hai lại rút thêm
10% tức khoảng 50 triệu. Gói thứ ba tiếp
tục lại rút 8% khoảng 40 triệu. Cuối
cùng khi đến tay nhà thầu đội công thứ
tư cộng thêm lãi vay ứng vốn, lợi nhuận
gộp ít nhất cũng phải tính đến 20%. Tính
ra như vậy, số tiền thực sự được dùng
cho phần thi công thực tế của công trình
chỉ còn khoảng 380 triệu. Đây chính là
căn bệnh ung thư lớn nhất của ngành xây
dựng. Phần thầu ăn xén theo kiểu bóc củ
hành. So với chúng thầu giá thấp còn
đáng sợ hơn là thầu phụ giá cao. Tiền tỳ
tiêu của nhà nước nhưng làm ra lại là
công trình đậu phụ. Người trực tiếp làm
việc thì lại nghèo nhất, còn kẻ ký hợp
đồng lại là người giàu nhất. Tại Trung
Quốc, một dự án thường được các đơn vị
có quan hệ với chính quyền địa phương
dành trước, sau đó các doanh nghiệp
trung ương như đường sắt Trung Quốc,
Tổng công ty xây dựng kỹ thuật nhà nước
Trung Quốc và Tổng công ty thủy điện
Trung Quốc độc quyền ký hợp đồng. Thế
nhưng đơn vị thi công thực sự nhiều khi
không hề liên quan đến bên trúng thầu
ban đầu. Những doanh nghiệp trúng thầu
này áp dụng mô hình phân thầu, bóc củ
hành. Lớp một, doanh nghiệp nhà nước
phân cho công ty sân sau. Lớp hai, công
ty sân sau tiếp tục chuyển nhượng. Lớp
ba, chuyển cho chủ thầu tư nhân. Lớp
bốn, chủ thầu tư nhân giao cho nhà thầu.
Đây không phải là lưu thông thị trường
bình thường mà là cơ chế phân chia lợi
ích trong chuỗi tham nhũng quyền lực. Hệ
quả dẫn đến là bản vẽ yêu cầu độ dày 1 m
thì thực tế chỉ còn 60 cm. Thép cốt phải
đạt tiêu chuẩn quốc gia nhưng thứ được
dùng lại là thép phế liệu được tái chế.
Bê tông theo yêu cầu phải đạt tiêu chuẩn
C30 nhưng trên thực tế lại trộn thêm
cát, thêm đất, thậm chí chỉ toàn vữa
cát, bóp nhẹ bằng tay là vỡ vụn. Các vật
liệu như đện cao su, băng cản nước, màng
chống thấm cũng đều lấy hàng kém chất
lượng thay thế. Sau từng lớp sốt ruột
bớt xén vật liệu, thứ còn lại chỉ là
công trình bã đậu phụ này đến bã công
trình đậu phụ khác, trực chờ sụp đổ bất
cứ lúc nào. Sự thao hóa đạo đức của lòng
người có thể khiến Khâu Thẩm Tra vẫn lọt
cửa, nghiệm thu vẫn đạt trên giấy tờ.
Nhưng trước thiên nhiên, trước ông trời,
không có bất kỳ mối quan hệ hay đường
dây nào có thể bảo vệ những công trình
bã đậu phụ đó cả. Động đất, bão tố, lũ
bùn, ngập lụt. Những thanh tra thực sự
này sẽ không nương tay, cũng không đóng
dấu cho qua. Những công trình đậu phụ
này bị cắt xén qua mỗi khâu trung gian
thì người hưởng lợi nhiều nhất là những
kẻ ngồi trên ký hợp đồng. Còn người trực
tiếp làm việc lại là các nhà thầu nhỏ ở
tầng thấp nhất và công nhân bình thường.
Họ làm việc vất vả nhất, thu nhập ít
nhất nhưng khi xảy ra sự cố thì lại là
những người phải gánh chịu nhiều nhất.
Cuối cùng khi các công trình đậu phụ sụp
đổ, sụt lún, nứt gãy, thứ bị hủy hoại
chính là nhà cửa, sự an toàn và niềm tin
của tầng lớp người dân bình thường. Theo
lẽ những công trình này phải là lá chắn,
bảo vệ sinh mạng và an toàn của người
dân, nhưng trong chuỗi lợi ích của tham
nhũng và chế độ độc tài, chúng lại biến
thành những quả bom hẹn giờ vô hình. Hậu
quả thực sự rốt cuộc vẫn luôn là do
người dân thường phải gánh chịu. Điều xã
hội khao khát không chỉ là truy cứu
trách nhiệm mà là một cuộc cải cách
triệt để về thể chế và cơ chế giám sát
để an toàn của mỗi công trình khi đứng
trước thảm họa không còn chỉ là những
lời hứa xuông. Cảm ơn quý vị đã theo dõi
chương trình của chúng tôi. Những góp ý
của quý vị sẽ giúp chúng tôi hoàn thiện
hơn mỗi ngày. Và các bạn cũng đừng quên
theo dõi Khán Trung Quốc trên hai nền
tảng YouTube và Caning Thúy Trang và
Khán Trung Quốc. Xin chân thành cảm ơn
và hẹn gặp lại.
