Vì sao nói: Người có bao nhiêu đức thì có bấy nhiêu phúc ?

Vì sáu nói, người có bao nhiêu đức thì có bấy nhiêu phúc. Từ cổ trí kiêm, phúc họa vô môn, tất cả đều do tâm người tạo ra. Cổ nhân có câu, mệnh tự mình tạo, phúc tự mình cầu, ai mà hiểu được ấy thời bình an. Chúng ta thường chỉ nhìn thấy được tài vũ, mà không thấy được rằng muốn có tài vũ thì cần phải phúc khí. Phúc khí của mỗi người không phải do trời định mà do tự mình tạo ra. Hay nói chính xác hơn, phúc khí là do tự thân mỗi người tạo lầm. Phúc do tự mình, tự mình tu dưỡng. Đạo trời xưa nay luôn công bằng, không thiên vị một ai, nhưng lại thường ưu ái người thiền. Vào thời Xuân Thu, một hôm Tần Mục Công bị mất con ngựa. Cộng mây dân chúng ở núi Tiên Sơn bắt được con ngựa ấy và mổ thịt ăn. Khi quan phủ địa phương bắt những người giết ngựa giao cho Tần Mục Công, Tần Mục Công không xử phạt mà lại mời họ uống rượu. Mọi người thấy làm lạ mới hỏi Tần Mục Công. Ông trả lời rằng họ đã ăn thịt ngựa, nếu như không uống rượu sẽ tổn hại đến thân thể. Sau này, khi Tần Mục Công đem quân đánh nước Tấn, bị quân địch bao vây, Bách Tín hay Tinh liền liều mình cầm vũ khí ra chiến trường để báo đáp ân đức mời rượu cứu mạng năm xưa của ông. Cuối cùng, Tần Mục Công không những thoát nạn mà còn đánh bại nước Tấn. Vậy nên, sống ở đời cứu giúp người khác cũng chính là cứu giúp chính mình, mở cho người một lối đi cũng chính là mở cho mình một lối thoát. Tần Mục Công nhờ vào đức nhân nghĩa đối đại với Bách Tín của mình mà có được phúc bào. Đó cũng chính là tự cứu lấy mình, phúc tự mình cầu. Thường thiện nhược thủy Lão tự nói, thường thiện nhược thủy, thủy thiện lợi vạn vật, phù duy bất tranh, cố vô vương. Nghĩa là, nước là tốt nhất, nước đem lại lợi ích cho muôn vật mà lại không tranh giành. Đây chính là nói tới phẩm hành tối cao của bậc quân tử nhân nghĩa. Cũng giống như nước vậy. Nước có lợi cho vạn vật trước sau như một, không hề tranh đua hơn kém với vạn vật, luôn bao dùng với tất cả mọi vật, có thể ở nơi mà vật khác không muốn ở, cho nên nước gần với đạo. Phạm Trọng Yên thời Tống từng mua một trang viên ở Tô Châu. Có vị thầy phong thủy nói rằng, trang viên này lông mạch rất tốt, sau này ác sẽ xuất sinh một đại quan. Phạm Trọng Yên nghe ông, lập tức đem trang viên tặng cho vùng Tô Châu làm trường học. Ông cho rằng, mình không thể đọc chiếm mảnh đất cát kinh chi địa này được, cần đem lọc trời chia sẻ với bách tính Tô Châu, để càng có nhiều người học được lên cao, cải biến hoàn cảnh của mọi người. Quả nhiên, sau này vùng đất Tô Châu xuất sinh ra vô số nhân tại, hoàn cảnh xã hội, nơi đó cũng ngày một hương thịnh. Về phần gia tộc Phạm Trọng Yên, cũng nhờ vào phẩm chức và đức hành của mình mà gia tộc của ông được trường thịnh bất thoái, trong khi các gia tộc khác không ngừng gặp nhiều sóng gió thăng trầm, để rồi đi đến lùi tàn một cách nhanh chóng. Thì gia tộc Phạm Trọng Yên lại trường tồn đến hơn 800 năm mãi, cho đến thời kỳ đầu dân quốc vẫn cường thịnh và không ngừng phát triển. Làm việc thiền cũng không thể cứng trầu. Trong cuốn Đạo Đức Kinh Lão Tử nói, Thượng đức vô vi nhi vô dĩ vi, hạ đức vô vi nhi hữu dĩ vi. Nghĩa là, người thượng đức là người tùy kỳ tự nhiên, sống thuận với tự nhiên, làm người đối nhân xử thế đều là vô vi. Còn người hạ đức là người sống theo tự nhiên, nhưng làm việc thiền là hữu ý, vì truy cầu tư lợi mà làm việc thiền. Trong cuốn Liêu tra Chí Dị có viết, Hữu ý làm việc thiền, tuy thiền nhưng không thưởng, vô ý mà làm ác tuy ác nhưng không phạt. Đây gọi là vì thiền mà thiền, vì muốn được phúc báo của việc làm việc thiền, mà cố ý đi làm việc thiền thì chính là ngụy thiền. Mạnh Tử từng nói, Nhân tính chi thiền giả, do thủy chi tự hạ. Nghĩa là, thiền lương cũng giống như nước, luôn chảy về chỗ trũng một cách tự nhiên. Người thiền lương cũng lại như thế, làm việc thiền bởi đó là điều nên làm, được xuất phát bởi nội tâm, chứ không phải làm vì được lợi. Vì muốn được phúc khí mà cố tình đi làm việc tốt, thì động lực vẫn là vì mình. Người như vậy không phải là người thiền thật sự, cũng giống như đạo tật vì lợi ích mà lấy đồ của người khác. Vậy nên cũng nói, người ngụy thiền và người ác cũng là đồng đặc. Không vì việc thiền nhỏ mà không làm. Lão Tử giảng, việc khó trong thiên hạ thì cần làm chỗ dễ, việc lớn trong thiên hạ thì cần phải làm tỉ mỉ. Ở đây Lão Tử muốn nói, xử lý việc khó phải bắt đầu từ chỗ dễ, giải quyết việc trọng đại phải bắt đầu từ việc nhỏ. Trong Pháp cũ Kinh có viết, giọt nước tuy bé, nhưng dần thành đại khí. Việc thiền nhỏ không tích, không thể thành thánh. Xem nhẹ việc ác nhỏ mà làm, việc ác nhỏ tích tụ cũng đủ để diệt hưng. Cũng như câu nước chảy đá mòn, tuy một giọt nước chẳng đủ để làm nên điều vĩ đại, nhưng nhiều giọt nước tích lại, thì đá kia có cứng cũng bị mài mòn theo năm tháng. Nếu như không bắt đầu bằng những việc thiền nhỏ, thì cũng không cách nào tu thành thánh nhân. Tương tự như vậy, đừng nên xem thường việc xấu nhỏ mà tự thân gây tội. Việc nhỏ tích tụ dần dần cũng thành việc lớn, đủ hại một đời. Đừng cho rằng việc thiền nhỏ không đáng kể gì. Dù là việc thiền nhỏ cỡ nào đi chăng nữa, dần dần tích luyến, tâm thái tự nhiên sẽ có thay đổi. Năm tháng đi qua, dung mạo, khí chất cũng từ đó mà thay đổi. Sự từ bi, hòa ái, dung nhẫn với mọi việc cũng theo năm tháng hiện lên khuôn mặt của bạn. Khi một người có khuôn mặt từ bi hòa ái, thử hỏi có ai là không cung kính, khiêm nhường? Đây cũng chính là người có đại phúc khí. Đạo trời xưa nay luôn công bằng, không thiên vị một ai, nhưng lại thường ưu ái người thiện lương.