Bài Học Tam Quốc: Lựa Chọn Quan Trọng Hơn Nỗ Lực – Gia Cát Lượng: Doanh Nghiệp Nhỏ Cũng Có Tiền Đồ

Bài học tam quốc, lựa chọn quan trọng hơn nỗ lực, giá cắt lượng, doanh nghiệp nhỏ cũng có tiền đồ. Thưa quý vị và các bạn, đời người tựa như một bán cờ mà nước đi khai cuộc quan trọng nhất chính là việc định bị bản thân. Chọn một sự nghiệp không chỉ là tìm một công việc, đó là nước cờ quyết định toàn bộ thế trận của đời. Giá cắt lượng qua lựa chọn của mình đã cho chúng ta thấy một thế cờ kinh điển. Người đời lầm tưởng tạm cố mau lư là do lưu bị kiên trì cảm động được bậc ẩn sĩ. Nhưng kỳ thực, đó là một cuộc gặp gỡ có chủ đích của cả hai bên. Cái lạm bạc để tỏ rõ chi hướng trên cờ thảo lường không che giấu được tiếng ngâm, nằm hoài, chí chưa thoả. Khổng Minh không phải là một ẩn sĩ lánh đời, ông là một bậc kỳ tài đang quan sát thời cuộc, chờ đợi một sân khấu xứng tạm. Với hoài bão bình thiên hạ, ông phân tích các doanh nghiệp lớn đương thời. Về Tào Tháo, tuy hùng mạnh và yêu tài, nhưng lại dụng nhân như khí, dùng người như công cụ, lại đa nghi. Quan trọng nhất, bộ máy của Tào Tháo đã quá trật trội với những mưu thần hàng đầu như tuân úc, trình dục, quách giảng. Ông đến đó, nhiều nhất cũng chỉ là một phụ tá xuất sắc, chứ không thể là người kiến tạo thế trận. Thứ hai là tôn quyền. Ở Giang Đông thì chủ phú, ba đời vẫn chắc, nhưng lại mắc kẹt về chủ nghĩa địa phương. Một nhà sư ngoại lai như ông làm sao tụng được kinh hay giữa một rừng cựu thần bản địa. Tài năng sẽ bị hao mòn vì nội hao và bài ngoại trước khi kịp thí thố. Và rồi, ông chọn Lưu Bị. Một lựa chọn tưởng chừng như phi lý, Lưu Bị lúc ấy là một doanh nghiệp nhỏ bên bờ vực phá sản. Không đất, không quân, không sản nghiệp, rủi ro cực lớn. Nhưng ra các lượng nhìn thấy điều người khác không thấy. Tào Tháo và Tôn Quyền là những bức tranh đã vẽ xong. Lưu Bị là một tờ giấy trắng. Lưu Bị thiếu một thống xoái, một nhà kiến tạo. Môi trường ấy có nhân hòa, có sự tin tưởng tuyệt đối. Tình cảnh bệnh nhân hấp hối ấy không phải là điểm yếu, mà chính là cơ hội vĩ đại để một doanh nghi như ông Tôn Quyền diệu thủ hồi xuân. Biến không thành có, vẽ nên một đế nghiệp từ còn số 0. Ông có phương thuốc, lòng trùng đối sách, và ông cần một bệnh nhân dám uống thuốc. Nước cơ của Ngoại Long, tưởng đã xa xôi lạc hậu. Nhưng kỳ thực vẫn là mang tính thời sự, lại chính là lời giải cho cái lầm tưởng của giới trẻ ngày hôm nay. Thời cuộc nào cũng vậy, người ta vẫn thường lóa mắt chức quy mô. Người ta chen chúc vào thành phố lớn, chanh dành một bát cơm sắt ở cơ quan nhà nước. Dù biết rằng ở đó thầy nhiều, cháu ít, họ chấp nhận một vị trí mờ nhạt miễn là được ở lại thành phố. Giống như kẻ muốn chen chân vào phủ Tào Tháo, chỉ để làm một chức quan nhỏ an phận cả đời. Họ đã quên mất chức lý của khổng minh rằng, đừng chọn nơi an nhản, hãy chọn nơi ta là người không thể thay thế. Giá trị của bạn không nằm ở nơi trả lương, mà ở nơi cần bạn. Vật hiếm thì quý, khi bạn là người duy nhất có phương thuốc để biến lỗ thành lãi. Tại ngộ tự khác sẽ đến. Sự tại nhân vi. Cơ đồ là do con người tạo ra, không phải do bám víu vào một cơ đồ sẵn có. Và lại nếu có bám víu, thì mình cũng phải đặt tầm cỡ như thế nào. Mười năm đèn sách, không phải để đổi lấy một chỗ ngồi an phận. Việc những sinh viên ưu tú bỏ phố về quê như hiện nay, làm nông nghiệp, nông trang, không phải là bước lùi, mà là một nước cờ đầy trí tuệ. Họ không tranh làm cổ cồn trắng ở trốn phổn hoa, mà họ đi tìm long chung của chính mình, tìm một lưu bị đang cần họ để dựng nền nghiệp lớn. Họ đã hiểu rằng, tạo ra giá trị lớn lao từ một khởi đầu khiêm tốn, đó mới chính là con đường vĩ đại nhất. Như chúng ta đã nói, người đời thường lóa mắt cho quy mô của doanh nghiệp lớn. Cái uy danh của tào tháo, cái trù phú của tôn quyền. Họ tren trúc nhau để giành lấy một chỗ trong thành phố lớn, mưu cầu bắt cơm sắt ổn định. Họ chọn sự an toàn, nhưng lại vô tình đánh mất đi cơ hội để trở nên lớn lao hơn, vĩ đại hơn. Giác Cát Lượng, với trí tuệ của một bậc hiền chiết, đã nhìn thấu bản chất của vãn cở nhân sinh. Ông không hỏi nơi nào an toàn nhất, hay nơi nào đãi ngộ cao nhất. Có thể chính ta là một cách trọn vẹn nhất. Từ những sự châm nghiệm ở trên, Tần Phúc Khánh xin đúc kết lại những lời khuyên minh chiết cho nhân sinh như sau. Thứ nhất, là đừng tìm bát cơm sắt, mà hãy tìm đất dụng võ. Giá trị của một con người không được đo bằng quy mô của tổ chức mà họ phục vụ, mà được đo bằng dấu ấn họ để lại. Tào tháo có thể cho bạn một bát cơm sắt, nhưng ông ta lại dụng nhân như khí, bạn sẽ chỉ là một công cụ được mai sắc rồi bị vứt bỏ khi đã cồn. Thứ hai, là tôn quyền. Có thể cho bạn sự sung túc, nhưng chủ nghĩa địa phương của ông ta sẽ biến bạn thành một kẻ ngoài cuộc vĩnh viễn, tài năng bị kìm hãm trong những đấu đá bẻ phái. Thứ ba, lưu bị không có gì cả, nhưng ông cho ra các lượng thứ quý giá nhất, đó là sự cần thiết tuyệt đối. Bạn nên tự hỏi rằng, người bạn đến, bạn là người thêm vào cho đủ, hay là người không thể thay thế? Thà làm rừng cột trống đỡ một ngôi nhà nhỏ, còn hơn là một viên gạch trang trí trong một cung điện nguy nga. Lời quyền thứ hai là, nhân hòa quý hơn vật chất. Bài học lớn thứ hai, chính là sự lựa chọn giữa môi trường làm việc, văn hóa và đại ngộ vật chất. Ra các lượng, từ chối sự trù phú của răng đông, vì đó thiếu nhân hòa. Ông hiểu rằng, một hạt giống tốt là ông không thể nầy mầm trên mảnh đất khô cằn của sự đố kị, bẻ phái và bài ngoại. Khi chọn một nơi để công hiến, hãy nhìn vào con người trước khi nhìn vào tiền bạc. Một môi trường nhân hòa, nơi bạn được tôn trọng, được tin tưởng tuyệt đối, như lưu bị đối với khổng minh, sẽ là mảnh đất màu mỡ để tài năng của bạn phát triển đến cực hạn. Làm việc với những người mà bạn không tin tưởng, dù lương cao đến mấy, cũng chỉ là một sự đáy ải tinh thần. Và lời khuyên thứ ba, là cơ hội lớn nhất, nằm trong rủi ro lớn nhất. Các doanh nghiệp cỡ vừa như lưu biểu, lưu trương, mã đằng, hàn tọi, trưng lỗ, tưởng như đã ổn định. Thế nhưng, ở thời cuộc, Gia Cát Lượng chỉ ra rằng, chúng đã bệnh nặng hay thuộc chữa. Sự ổn định đó thực chất là trạng thái hấp hối, không còn không gian cho sự sáng tạo. Ngược lại, ông chọn lưu bị, một doanh nghiệp nhỏ đang trên bờ vực phá sản. Tại sao? Bởi vì chính trong cái rủi ro tuyệt đối ấy, lại ẩn chứa cơ hội tuyệt đối. Lưu bị là một bệnh nhân hấp hối, điều này cho phép Gia Cát Lượng từ một mưu sĩ trở thành một danh y, tự tay mình diệu thủ hồi xuân, biến cách không thể thành có thể. Đừng sợ hãi sự khởi đầu khiêm tốn, đừng sợ hãi thất bại. Hãy sợ hãi một cuộc đời mà bạn không bao giờ có cơ hội để thử thách giới hạn của bản thân. Những sinh viên yêu tú bỏ phố về quê làm nông nghiệp không phải là họ thất bại, mà là họ đang tìm về long chung của chính mình, nơi họ có thể tự tay mình biến lỗ thành lãi, biến hoang mạc thành ốc đảo. Và cuối cùng, hãy là Gia Cát Lượng của lời mình. Trong ván cờ nhân sinh này, bạn không cần phải chen trúc vào những thành phố lớn, nơi vốn đã rất chật trội. Hãy tìm lấy một long chung của riêng bạn, dù đó chỉ là một mảnh đất nhỏ, một dự án khiêm tốn, hay một ý tưởng chưa ai dám làm. Hãy tìm một minh chủ, dù là một người xếp, một người bạn đồng hành, hay chính là ý tưởng của bạn, tin tưởng bạn vô điều kiện. Và quan trọng nhất, hãy dùng toàn bộ tài năng và trí tuệ của mình để biến doanh nghiệp nhỏ đó, thành một đế nghiệp. Bởi vì sự tại nhân vi, giá trị của bạn không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở những gì bạn tạo dựng. Tiếp đến, cũng trong bài học 8 quốc, về lựa chọn quan trọng hơn nỗ lực, chúng ta sẽ luận về bi kịch ngu chung của Trần Cung. Người ta thường nói, đường ở ngay dưới chân. Qua thực, sự nghiệp phải dựa bỏ hành động. Ông cây đợi thỏ, hay mơ mộng hảo huyền đều là ngõ cụt. Thế nhưng, đi thôi thì chưa đủ. Đi đường cần mắt để nhìn, và trí để phân định. Thiếu nhãn quan, thì sự cần mẫn chỉ là sự lãng phí sức chân trên con đường không bao giờ tới đích. Vì sao có những con đường đi mãi vẫn không thông? Thường không phải vì sức chân không đủ, mà vì trí tuệ đã chọn sai đường ngay từ đầu. Trần Cung chính là bi kịch điển hình cho tài năng đặt nhầm chỗ. Một bi kịch của sự cố chấp. Sự nghiệp của Trần Cung bắt đầu bằng một lựa chọn dũng cảm. Ông từ bỏ chức quan, mạo hiểm tính mạng để cứu lấy Tào Tháo. Người mà ông tin là anh hùng vì nước trừ hại. Thế nhưng, con đường ấy sớm đã vỡ mỏng và gãy ngay lập tức. Tào Tháo sau khi sát hại cả nhà Lã Ba Sa đã thốt lên câu nói rằng ta thà phụ người thiên hạ chứ quyết không để người thiên hạ phụ ta. Trần Cung, một người chính trực đã lập tức nhận ra đây là một con đường không thể trúng bước. Ông đã đủ sáng suốt để rơi bỏ Tào Tháo ngay trong đêm. Đó là lần buông bỏ đầu tiên và là một lựa chọn hoàn toàn đúng đắn. Nhưng chơi treo thay, bi kịch lại bắt đầu khi ông chọn con đường thứ hai đi theo Lã Bố. Nếu Tào Tháo là con đường nguy hiểm thì Lã Bố là một đoạn đường một con đường cột không thể đi tiếp. Lã Bố vốn là dũng tướng sức địch một người thế nhưng lại mang danh hữu dũng vô mưu, không biết binh thư chỉ tin vào sức mạnh của cá nhân. Tệ hơn nữa, Lã Bố không nghe lời can gián lại mù quáng tin dung cha con Trần Khuê, Trần Đăng vốn là nội gián của địch. Trần Cung biết tất cả những điều này. Ông đã nhìn ra sự nệnh hot của cha con họ Trần. Ông đã nhiều lần hiến kế xuất kích nhưng Lã Bố đều gạt đi. Chính ông đã tự thàn lời chung không thuận tai e rằng chúng ta át gặp tai ương. Ông biết đó là ngõ chết nhưng ông không nỡ rời đi phần vì không nỡ, phần vì sợ người đời chê cười. Cái chung của ông đã biến thành ngù chung. Ông chết tại Lầu Bạch Môn không phải vì Lã Bố mà vì chính sự cố chấp của mình vì đã từ chối rời bỏ một con đường mà ông biết rõ là sẽ hủy giết cả hai. Bi kịch của Trần Cung dạy chúng ta rằng, dũng khí cầm lên như khi ông theo Tảo Tháo phải luôn đi đôi với trí tuệ đặt xuống như khi ông đáng lẽ phải rời Lã Bố. Chúng ta ca ngợi sự kiên trì nhưng kiên trì với một mục tiêu đã tuyệt lộ thì không phải là kiên trì đó là sự ưu mê. Đôi khi, từ bỏ không phải là thất bại mà là một hành động cắt lỗ thông minh nhất, rất khoát bông tay là để nhận về những thứ tốt hơn. Nhưng làm sao để phân biệt tựa đường cụt tuyệt lộ và đoạn gọc gành trở ngại tạm thời? Một con đường gọc gành giống như hiện tượng chết lâm sảng trong y học. Về hình thức, nó giống như đã chết thật thế nhưng thực chất vẫn cứu được. Đây là lúc cần kiên trì, cần tìm nước cơ thắng trong một ván cửa thua. Vừa qua được đoạn gọc gành này con đường phía trước sẽ lại thành thang bằng phẳng. Một đường cụt thực sự khi con đường đó đã nghịch lại với thiên thời. Thiên thời chính là trào lưu, là su thế không thể đảo ngược. Sức mạnh của cá nhân dù như trần cung cũng không thể chống lại cả biển cả cuộn trào. Lã bố chính là kẻ đi ngược lại thiên thời đứng trước một con đường nghịch lại su thế. Mọi nỗ lực đều như đâm đầu vào tường thành phía nam. Khôn ngoan không phải là cố đâm thủng tường mà là đánh đường quay về. Vì vậy, khi con đường trở nên bế tắc đừng vội hỏi ta phải làm gì để đi tiếp chỉ bằng hãy dừng lại và hỏi điều gì đang cản trở ta? Đó là một trở ngại có thể vượt qua hay đó là một con đường đã đi ngược lại với thời đại? Đôi khi, lùi lại một bước dứt khoát rời khỏi con đường sai mới chính là bước tiến vĩ đại nhất của cuộc đời. Bi kịch của trần cung mặc dù thời Tam Quốc nhưng đây không chỉ là câu chuyện của quá khứ mà là một ẩn rộ vĩnh cửu và nhân sinh. Nó cho thấy bi kịch lớn nhất của một người tài giỏi không phải là thiếu nỗ lực mà là đặt lòng trung thành và sự kiên trì vào một con đường đã tuyệt lộ. Từ bi kịch của sự ngu trung này chúng ta lại đúc kết những lời khuyên minh chít cho cuộc đời như sau. Thứ nhất là trí tuệ phải đi trước lòng dũng cảm. Đường ở dưới chân, hành động là cần thiết. Nhưng nếu không có mắt để nhìn và trí để phân định thì hành động chỉ là sự lãng phí sức lực Đừng nhầm lẫn giữa kiên trì và cố chấp Kiên trì là bám trụ lấy một mục tiêu đúng dù đường đi có gặp gảnh chắc chở bao nhiêu. Cố chấp như trần cung với lã bố là bám trụ lấy một mục tiêu sai dù biết rõ đó là ngõ cụt. Giá trị lớn nhất của bạn là lòng trung thành và tài năng. Đừng bao giờ lãng phí nó cho một lã bố một mục tiêu, một con người hay một tổ chức mà bạn biết rõ ràng hữu dũng vô mều, đi ngược lại thực tế và tất yếu sẽ thất bại. Ngu chung chính là sự phản bội lại trí tuệ của chính mình. Lời khuyên thứ 2 là dũng khí đặt xuống vĩ đại hơn dũng khí cầm lên. Ai cũng cần dũng khí để bắt đầu một sự nghiệp, ví như trần cung cứu Tào Tháo, thế nhưng trí tuệ thực sự nằm ở chỗ, biết khi nào phải kết thúc nó. Trần cung đủ sáng suốt để đặt xuống Tào Tháo, một con đường xung đột về đạo đức. Nhưng ông lại thất bại khi không thể đặt xuống lã bố, một con đường xung đột về thực tế. Trong cuộc sống của bạn, bạn sẽ gặp rất nhiều lã bố, đó có thể là một mối quan hệ độc hại, một công việc không còn tương lai, hay một thói quen đang hủy hoại bạn. Bạn biết rõ điều đó nhưng bạn không nỡ hoặc sợ người đời chê cười. Hãy nhớ rằng cái chết của trần cung không phải vì lã bố mà chính vì sự cố chấp của ông. Và lời khuyên thứ 3 là minh chết thực tiễn, phân biệt ngõ cụt và đoạn gặp gành. Đây là câu hỏi cốt lõi, làm sao để biết khi nào nên kiên trì, khi nào nên từ bỏ. Khi con đường bế tắc được vội hỏi ta phải làm gì để đi tiếp? Hãy dừng lại và tự hỏi điều gì đang cản trở ta? Nếu đó là trở ngại về quy trình, ví như khó khăn, thiếu nguồn lực, cần thời gian, thị trường tạm thời đi xuống, v.v. thì đó chỉ là đoạn gặp gành, hãy kiên trì tìm nước cơ thắng trong ván cờ thua. Nếu đó là trở ngại về bản chất, tức là về bản thân của mục tiêu đã sai, con người đã hỏng hoặc su thế thiên thời và con người đã không thể đảo ngược thì đó chính là đường cột. Đứng trước một con đường nghịch lại thiên thời, mọi nỗ lực chỉ như đâm đầu vào tường thảnh phía nam. Lúc này, hành động khôn ngoan nhất không phải là cố đâm thủng bức tường mà là đánh đường quay vẻ, đi một con đường khác, đôi khi đối lại một bước, dứt khoát rơi khỏi con đường sai mới chính là bước tiến vĩ đại nhất của đời người. Chúng tôi xin kết thúc bài chia sẻ của mình tại đây. Xin chân thành cảm ơn quý vị và các bạn đã dành ra thời gian quý báo của mình cũng như sự kiên nhẫn để lắng nghe bài chia sẻ này. Một lần nữa, xin kính chúc quý vị và các bạn cùng gia đình luôn luôn được hạnh phúc, thành công và bình an trong cuộc sống. Xin chân trọng, kính chào và hẹn gặp lại.