Toàn Cảnh Cuộc Vây Bắt Tổng Thống Venezuela Của Mỹ

Ngày 4 tháng 1 năm 2026, cả thế giới được một phe chấn động. Hoa Kỳ phát động chiến dịch quyết tâm tuyệt đối tấn công Venezuela. Kết quả đặc nhiên Delta Force đột kích bắt sống Tổng thống Nicolas Maduro ngay giữa thủ đô Caracas. Nhưng tại sao chính quyền Donald Trump phải ra tay táo bạo đến thế? Và họ đã làm điều đó như thế nào? Hãy cùng quay trở lại năm 2014, không lâu sau thời điểm Maduro tuyên thệ nhậm chức Tổng thống. Venezuela lúc này phải đứng đầu với tình trạng hết sức cởi tệ. Giá dầu giảm mạnh, kéo theo toàn bộ nền kinh tế rời vào suy thoái. Trong khi đó, chính phủ tiếp tục phương thức can thiệp vào thị trường, đồng thời duy trì các chương trình xã hội tốn kém. Vậy là lạm phát vượt qua 3 con số. Giá nhu yếu phẩm tăng mất kiểm soát và khủng hoảng lan rộng. Bù tình, bạo loạn bung nổ trên quy mô toàn quốc. Tình hình an ninh trật tự, hồi định chính trị của Venezuela bị đe dọa nghiêm trọng. Điều chính phủ cần làm lúc này là đảm bảo giữ vững quyền lực, mà không phải mạo hiểm cải cách kinh tế, chính trị. Caracas không thể nhờ cả Hoa Kỳ. Nguyên nhân là do Tổng thống tiền nhiệm đã quốc hữu hóa hàng loạt cơ sở khai thác dầu được xây dựng bởi các công ty Mỹ. Nhưng lại không đền bù thoa đáng, khiến Washington rất tức giận. Tình hình này buộc Maduro phải tìm kiếm sự trợ giúp từ thế lực có tiềm lực kinh tế, quân sự hùng mạnh. Và phải thuộc nhóm đối trọng với khối phương Tây do Mỹ dẫn dắt. Đó là Trung Quốc, Nga và Iran. Sau khi đến thăm Trung Quốc, Tổng thống Venezuela đã được Bắc Kinh đồng ý cho vai tiền và đầu tư dài hạn. Đổi lại, đất nước ông sẽ trả nợ bằng khoáng sản. Iran thì đảm bảo hỗ trợ an ninh năng lượng và xây dựng công nghiệp. Còn Nga hứa giúp đỡ vấn đề kinh tế và tăng cường sức mạnh quốc phòng. Năm 2018, hai chiếc Tu-160 của Moscow hạ cánh xuống Venezuela. Đây là loại máy bay ném bom chiến lược lớn nhất và nhanh nhất thế giới, có thể mang lượng vũ khí ạt nhân đủ để hủy diệt một vài tiểu bang của Hoa Kỳ. Tiếp sau đó, các đoàn cộng vấn quân sự cũng được Điện Kremlin gửi đến hỗ trợ Venezuela. Điều đó cho thấy sự giúp đỡ mà Moscow dành cho Caracas là nghiêm túc và lâu dài. Với trường đáo viên trợ từ ba cường quốc phương Đông, Venezuela tưởng trưng đã có thể vượt qua khó khăn trước mắt. Nhưng đáng tiếc là không. Hoa Kỳ coi đây là một đe dọa nghiêm trọng. Các đời Tổng thống từ Barack Obama, Donald Trump đến Joe Biden lần lượt tăng cường những biện pháp cổ lập kinh tế, phong tòa tài chính cá nhân và công ty trong nước có giao dịch với Venezuela. Sau khi Trump đắc cư Tổng thống lần hai, Washington quyết định giải quyết rút điểm mối nguy tiềm tàng từ chính quyền Maduro một lần và mãi mãi. Với tư duy của một doanh nhân, Tổng thống Trump không hài lòng chút nào vì lợi ích của các công ty giàu của Mỹ ở Venezuela bị tức đoạn. Ông ta muốn dùng chiêu bài chống ma túy để buộc Caracas phải trả giá. Tuy nhiên, Washington không hành động vội vàng. Suốt nửa năm đầu sau khi lên nắm quyền, Donald Trump chỉ tập trung giải quyết các vấn đề liên quan đến thông bộ thương mại và lan sóng nhập cư bất hợp pháp của Hoa Kỳ. Còn với Venezuela, ông ta chỉ có các động thái cấm vận tương tự như các đời Tổng thống trước. Đáng kể nhất là sách lệnh hành pháp ngày 24 tháng 3 năm 2025 áp đặt thuế 25% lên hàng hóa nhập khẩu từ mọi quốc gia mua giàu Venezuela. Từ bên ngoài nhìn vào, mối quan hệ giữa hai bên vẫn có thể cứu vãn. Thậm chí, Trump dường như chỉ dừng ở mức đe dọa vì ông ta muốn xây dựng hình ảnh cá nhân là Tổng thống kiến tạo hòa bình. Điều này tương tự như cách Washington xuống than trong cuộc đối đầu gần đây với Nga và Trung Quốc. Tổng thống Maduro không ngừng ngại đáp trả cho rằng hành động của Washington nhằm vào Caracas sẽ là sự kết thúc của đế quốc Mỹ. Tuy nhiên, càng về cuối năm 2025, Washington càng mạnh cây hơn. Tổng thống Trump cáo buộc chính quyền Caracas hậu thuẫn cho hoạt động buôn bán chất cấm và tổ chức khủng bố. Ngày 8 tháng 8, Nhà Trắng ban hành xác lệnh cho phép lực lượng vũ trang tham gia chống lại các băng đảng mà tùy Mỹ là tỉnh, đồng thời tăng tiền thưởng lên đến 50 triệu đô cho người nào bắt giữ Tổng thống Maduro. Đến cuối tháng này, 7 chiến hạm cùng một tàu ngầm hạt nhân Mỹ xuất hiện tại vùng biển phía Nam Caribe, tiếp giáp Venezuela, chở theo 4.500 thủy thủ và lính thủy đánh bộ. Ngày 2 tháng 9, chiến dịch mũi giáo phương Nam chính thức bắt đầu nhằm phong tỏa hoạt động trên biển đối với các tàu trợ dầu liên quan đến chính quyền Caracas. Một tháng sau, Mỹ tăng quân số ở Nam Caribe và Puerto Rico lên đến 10.000 người. Lực lượng này bao gồm cả đơn vị của Trung đoàn Hàng không đặc nhiệm 160 tình nguyện. Ngày 10 tháng 12 năm 2025, Washington đăng tải một video dài 45 giây cho thấy binh sĩ Mỹ bắt giữ tàu trợ dầu ngoài khơi bờ biển Venezuela. Trước đầy một tuần sau, Hoa Kỳ ra lệnh áp đặt phong tỏa toàn diện và triệt để đối với tất cả các tàu trong sự bị trừng phạt và có ra vào lãnh hải của Caracas. Trong tuyên bố ngày 22 tháng 12, Tổng thống Trump nêu rõ Washington sẽ giữ lại toàn bộ số dầu của Venezuela cùng các tàu bị thủ giữ. Kể từ năm 2025, Mỹ đã phát động tới 30 cuộc tấn công nhằm vào hoạt động vận chuyển vàng đen của Venezuela. Chính quyền Caracas đã chỉ trích các chiến dịch này, gọi việc bắt giữ tàu trợ dầu là cướp biển và cáo buộc Trump đang âm mưu lật đổ chế độ của họ. Để đương đầu với tình hình mới, Tổng thống Venezuela, Nicolas Maduro, tuyên bố rằng ông sẽ tăng cường lực lượng vũ trang. 4 triệu binh lính trong lực lượng dân quân Bolivar được khuy động để sẵn sàng bảo vệ đất nước. Nhưng dường như, động thế này không hề khiến Mỹ lo ngại bởi Washington đã chuẩn bị cho một chiến dịch chấp nhóng có tên gọi, quyết tầm tuyệt đối. Các đơn vị tham gia đến từ không quân, hải quân, thủy quân lục chiến và vệ binh quốc gia Hoa Kỳ. Tổng số phương tiện đều khuy động chiến dịch, gồm 150 máy bay và một số tàu chiến. Trên không, các phi đội tiêm kích tàng hình F-22 Raptor, F-35A và F-35B của thủy quân lục chiến tập trung tại căn cứ hải quân Rosogaros ở Puerto Rico, rất gần Venezuela. Máy bay nề bom chiến lược B-1B Lancer và UAV vũ trang hạng nặng RQ-170 cũng tiến về phía nằm. Bên cạnh đó còn có trực thăng MH-60 Black Hawk và MH-6 Leaderbird đóng vai trò chở binh lính đến vị trí đổ bộ. Ngoài biển, tàu sân bay USS Girald Arford và tàu tấn công đổ bộ USS Iwo Jima trong trạng thái sẵn sàng ứng chiến. Binh sĩ trực tiếp phục vụ cho chiến dịch, gồm có đơn vị đặc nhiệm Delta Force và trung đoàn hàng không đặc nhiệm 160 đều thuộc lục quân Hoa Kỳ. Việc còn lại chỉ là một kế hoạch tác chiến hoàn hảo. Vài tuần trước khi diễn ra chiến dịch, hai cơ quan tình báo CIA và NSA đã theo dõi sát sao tình hình ở Venezuela. Họ nắm giữ thông tin tri tiết từ nơi ăn, chỗ ngủ, thậm chí cho đến cả thú cưng của Tổng thống Maduro. Do trên tin tình báo được cung cấp, Delta Force đã xây dựng một bản sao trịch sát nơi trú ẩn của ông ta. Họ dùng nó để diễn tập kỹ lưỡng với thao tác vượt qua hệ thống phòng thủ và tiến vào bắt giữ mục tiêu. Một căn phòng nhỏ cũng được chuẩn bị ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, Florida, được Tổng thống Donald Trump theo dõi diễn biến chiến dịch. Còn lúc đó, với sự hỗ trợ từ mạng lưới các căn cứ trên các lục địa Hoa Kỳ Puerto Rico, Cuota Virgin, El Salvador và Cộng hòa Dominica, tàu sân bay USS Gerald R. Ford và tàu đầu bộ USS Iwo Jima đã tiến hành nghi binh, làm ra vẻ như đang chuẩn bị phát động một cuộc tấn công quy ước phối hợp giữa hải quân và thủy quân lục chiến. Hành động này nhằm phân tán sự tập trung của quân đội Venezuela, tạo điều kiện cho đặc nhiệm thực hiện nhiệm vụ. Lúc này, các quan chức quân sự khắp cả Hoa Kỳ chỉ còn đợi điều kiện tối ưu để phát động chiến dịch. Tổng thống Donald Trump muốn phê chuẩn kế hoạch này diễn ra sớm. Tuy nhiên, các cầu vấn đã khuyên ông nên chờ thời tiết tốt hơn. Đến đúng 10 giờ tối ngày 2 tháng 1 năm 2026 khi mọi yếu tố đều thuận lợi, Tổng thống Trump chính thức bật đèn xanh cho quân đội hành động. Giãng sáng ngày 3 tháng 1, chiến dịch bắt đầu. Hơn 150 máy bay cất cánh từ khắp bán cầu Tây. Tất cả phối hợp tra trách với nhau vừa để tạo thế nghi binh, vừa để bảo hiểm trợ cho hai đơn vị đặc nhiệm tiến vào trung tâm thành phố Caracas trong khi vẫn duy trì yếu tố bất ngờ về chiến thuật. Một máy bay mãng khí tài chế áp điện tử cũng tham chiến nhằm làm gián đoạn mọi khả năng liên lạc của đối phương. Một giờ một phút sáng ngày 3 tháng 1, các trực thăng đưa đặc nhiệm Mỹ tiếp cận thủ đô Caracas. Họ đã có một trận đấu rung ngắn với quân đội về này rời lạ. Một vài binh lính đã bị thương, nhưng không ai thiệt mạng. Hai giờ sáng, hàng loạt tiếng nổ lớn rền vang giữa trung tâm thành phố. Tiếng cánh quạt trực thăng xuất hiện khắp nơi. Hàng loạt tờ phòng không và mục tiêu quân sự bị tấn công. Quân đội Mỹ cũng thành công cắt điện toàn thành phố, đồng thời vô hiệu hóa hệ thống báo động và phòng thủ, bao gồm cả trên bộ lẫn trên biển của Venezuela. Không chỉ Caracas, mà ngay cả thành phố Higueros cũng xuất hiện các vụ thổ lớn. Người dân và binh lính Venezuela lâm vào trạng thái hoàng mang, sợ hãi. Trong khi cuộc tấn công diễn ra, máy bay của trung đoàn hàng không đặc nhiệm 160 hạ cánh xuống một khu phức hợp quân sự được biết đến với tên gọi pháo đài Frete Tiuna bằng chức thăng MH-6 Little Bird. Tại đó họ đung đổ với lực lượng bảo vệ của ông Maduro. Dưới sự yểm trợ của không quân, Delta Force đã vượt qua đường vào ngoài. Họ sử dụng vũ khí sức công phát cao cùng đèn kho cỡ lớn để cắt xuyên cánh cửa kim loại của pháo đài, sau đó nhanh chóng đột nhập vào trong. Các vệ sĩ của ông Maduro vừa chống lại toán xâm nhập và sức tán Tổng thống đến nơi an toàn. Trong cuộc đấu súng, một vài đặc nhiệm Mỹ bị thương nhưng không có ai thiệt mạng. Họ đuổi theo Maduro và vợ ông ta tới phòng an toàn. Khi cánh cửa chưa kịp đóng, thì lính đặc nhiệm đất sông và bắt sống. Cả hai đầu hàng và sau đó bị đưa đi bằng chữc thăng. Cùng lúc đó, các chiến đấu cơ và máy bay không nghề lái tập trung đảm bảo cho binh lính Mỹ du lùi an toàn. Một số cuộc giao tranh nhò lẻ vẫn diễn ra nhưng không ghi nhận được thiệt hại đáng kể cho phía Hoa Kỳ. Còn tại pháo đài Freiteituna, quân Mỹ phá hủy các tòa nhà thiết bị trước khi rời đi. 3 giờ 20 phút sáng, các chữc thăng đã ra khỏi phạm vi lãnh thổ Venezuela mang theo Maduro và vợ. Đến 4 giờ 29 phút, Tổng thống Venezuela đã bị đưa lên tàu độc bộ USS Iwo Jima. Sau đó, ông ta được chuyển về New York để xét xử. Chiến dịch quyết tâm tuyệt đối chưa kết thúc. Sau khi Maduro bị bắt, người ta mới biết được rằng Tổng thống Trump đã không hề thông báo hay tham vấn quốc hội. Ngoại trưởng Marco Rubio, một đồng minh chính trị thân cận của ông Trump cho rằng không thể thông báo cho Điện Capitol vì nếu làm như vậy sẽ khiến thông tin bị lộ ra bên ngoài. Việc quan chức này cũng cho biết Mỹ không xâm lược Venezuela mà chỉ đang chiến đấu với các nhóm ma túy. Về phần mình, Tổng thống Trump ngợi khen các lực lượng đã tham gia chiến dịch. Ông tiết lộ thêm rằng Hoa Kỳ có thể phát động cuộc tập công thứ hai vào Venezuela. Sáng ngày 6 tháng 1, xuất hiện một vài tiếng nổ lớn ở Caracas. Đó dường như là dấu hiệu cho thấy cuộc chiến của Mỹ nhâm vó chính quyền Venezuela vẫn chưa đến hồi kết. Phía Đảng Dân Chủ, vốn có tư tưởng đối lập với ông Trump, đã lên tiếng phản đối. Nghị sĩ Đảng Dân Chủ Rashida Tlaib cho rằng việc Trump ném bom Venezuela một cách bất hợp Pháp vào vụ căn cứ cùng với bắt cóc Tổng thống nước này là những vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và hiến Pháp Hoa Kỳ. Đây là hành động của một quân sản bất hảo. Tại Venezuela, Toàn tư cao nước này chỉ định Phó Tổng thống Delce Rodriguez trở thành người đứng đầu nhà nước, nhưng không tuyên bố tạm đình chỉ chức vụ của Tổng thống Maduro. Trong một tuyên bố ngày 4 tháng 1 năm 2026, Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino cho biết phần lớn đội ngũ an ninh của Maduro cùng binh lính và thường dân vô tội đã thiệt mạng trong chiến dịch của Mỹ. Còn về phía người dân Venezuela, phản ứng của họ phân cực rõ ràng. Có nơi các cuộc biểu tình phản đối Hoa Kỳ được tổ chức. Ở một số khác xuất hiện hàng loạt nhóm người an mừng vì ông Maduro bị bắt. Trong khi đó tại Liên Hợp Quốc, Tổng thư ký Antonio Guterres cho rằng chiến dịch của Mỹ tạo ra tuyển lệ nguy hiểm. Ngợp quốc gia Mỹ Latin như Cuba, Mexico, Brazil, Colombia cũng liên án Hoa Kỳ. Nga, Trung Quốc và các đồng minh khác của Venezuela thì cáo buộc Washington vi phạm luật pháp quốc tế. Còn Iran lên tiếng khẳng định quan hệ với Caracas vẫn không thay đổi và tuyên bố rằng tổng thống của họ phải được trả tự do. Chiến dịch quyết tâm tuyên đối của Hoa Kỳ có thể so sánh với vụ đột kích Panama năm 1990 với cùng một kết cục là người đứng đầu nhà nước đối định bị bắt. Một cuộc tấn công khác cũng gần tương tự là vụ ám sát từ Iran Qasem Soleimani được thực hiện trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của Donald Trump. Đây đều là những lần giả quân hiệu quả với Mỹ. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mại mặt đã khiến cả các phe phái chính trị trong nước và hầu hết các quốc gia phải bất ngờ. Điều này khác hẳn so với những chiến dịch quân sự tốn kém, hoang phí mà Hoa Kỳ từng thực hiện trong quá khứ như trực tiếp đột quân xâm lực Việt Nam năm 1965 hay chiến tranh Afghanistan. Đây cũng có thể coi là lời gợi ý cho những quốc gia khác trong việc xây dựng lực lượng quân sự riêng của mình. Đôi khi, để đánh bại nước đối địch không cần thiết phải phát động chiến dịch tấn công quy mô lớn. Chỉ cần phương tiện cơ động và lực lượng tin nghệ có khả năng thâm nhập cao kết hợp với tin báo hiệu quả là có thể đưa đối thủ vào tình trạng rán mất đó. Một chiến thắng như vậy vừa rút tiết kiệm trí phí, hạn chế tuần thất, nhưng vẫn khẳng định được uy thế quân đội. Sự kiện Venezuela cũng để lại cho các nước thuộc thế giới thứ 3 một bài học. Đó là nếu bạn đang ở sát vách cường quốc lớn mà không muốn ngả hẳn theo một phè, thì tốt nhất nên giữ thái độ mềm dẻo, xây dựng quan hệ tốt đẹp giữa hai nước. Ví dụ như Thái Lan, quốc gia này dù là đồng minh của Mỹ, nhưng chưa bao giờ tỏ ra thù địch với Trung Quốc, mà luôn duy trì mối hữu hạng. Philippines hay Indonesia cũng chỉ đối đầu với Bắc Kinh khi chủ quyền bị xông phạm. Còn nếu vẫn muốn đối mặt với hàng siêu cường thế giới, thì chỉ ít cũng phải thuộc hàng cường quốc tầm chung, chẳng hạn như Nhật Bản hay Triều Tiên. Nhìn lại Venezuela, chúng ta có thể thấy nước này đã có những sai lầm trong chính sách phát triển kinh tế. Để khắc phục, Tổng thống Maduro lại ngả hẳn về khối Trung Quốc, Nga, Iran và có các phát ngôn chống ngoại Hoa Kỳ. Trong khi đó, họ hoàn toàn có thể học tập Peru, Chile, vốn đều là đối tác kinh tế quan trọng của Bắc Kinh, nhưng cũng đồng thời giữ quan hệ tốt với Washington. Nhưng tất nhiên, chuyện đã qua không thể nào thay đổi. Những thế hệ nối tiếp chỉ có thể lấy đó làm bài học để xây dựng lại đất nước. Liệu Venezuela sẽ đi về đâu sau loạt biến cố này? Điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào thế hệ lãnh đạo kế cận và người dân ở đây.