Tết Bắt Đầu Từ Đâu Và Vì Sao Chúng Ta Đang Hiểu Tết Khác Đi? | Nét Đẹp Truyền Thống

Quý vị thân mến, chúng ta nhắc đến Tết mỗi năm, nhưng có lẽ không có nhiều người biết được nguồn gốc sâu xa của Tết thật sự bắt đầu là từ đâu. Ít ai biết được rằng, chữ Tết mà người Việt sử dụng hiện nay lại không phải là tên gốc ban đầu, mà là cách đọc trải âm của chữ Tiết. Trong quan niệm xưa, Tiết không phải là một ngày lễ, càng không phải là một kỳ nghỉ. Tiết chính là mốc thời gian của trời đất, là sự chuyển động của thời Tiết, của Tiết khí trong năm. Chính vì vậy, về bản chất, Tiết là một Tiết lớn trong năm, một thời khắc quan trọng, gia hòa của trời đất, chứ không đơn thuần chỉ là vài ngày nghỉ ngơi hay vui chơi mà chúng ta thường nghĩ. Ngày này chúng ta thường biết những cách gọi quen thuộc của Tết như là Tết âm lịch, Tết ta hay Tết nông lịch. Nhưng tên gọi đầy đủ và đúng gốc của Tết chính là Tết Nguyên Đán. Nguyên có nghĩa là bắt đầu, Đán có nghĩa là buổi sớm khi mặt trời vừa mới lên. Vậy Nguyên Đán vì thế mà mang ý nghĩa là buổi sáng đầu tiên của năm mới. Tết Nguyên Đán không chỉ là một ngày bình thường mà còn là một thời khắc chuyển giao giữa cũ và mới, giữa một chu kỷ đã khép lại và một chu kỷ khác chuẩn bị mở ra. Trong tư duy của người xưa, buổi đầu luôn vô cùng quan trọng bởi họ tin rằng khởi đầu thuận hòa thì cả năm mới có thể hành thông. Tết được ra đời trong bối cảnh xã hội nông nghiệp lúa nước, nơi cuộc sống của con người được gắn chặt với ruộng đồng, mùa vụ và khí hậu. Người xưa thường quan sát thiên tượng, nhìn trời đất để đoán mưa nắng, lấy nhịp của tự nhiên để làm chuẩn cho đời sống. Khi một năm canh tác kết thúc, vụ cũ đã xong, vụ mới sắp bắt đầu, người xưa sẽ chọn thời điểm đầu xuân, lúc cây cối sinh sôi, khí trời ấm lại, để nghỉ ngơi, để tạ ơn trời đất tổ tiên và cầu mong một năm mới thật thuận hòa. Như vậy có thể hiểu được rằng, nguồn gốc sâu xa của Tết bắt đầu từ đời sống dân gian, gắn liền với nông nghiệp và chu kỷ của tự nhiên. Tết được hình thành như một mốc rừng cần thiết để cho mỗi gia đình tạm khép lại một năm lao động vất vả, để cho thân thể được nghỉ ngơi, và quan trọng hơn cả là để tâm trí có dịp lắng xuống, nhìn lại và sắp xếp lại những điều đã đi qua trong năm cũ. Có lẽ đó cũng là lý do vì sao mà Tết của người Việt thường luôn gắn với bữa cơm đoàn viên, nghì lễ cúng tổ tiên, dọn dẹp nhà cửa, chứ không đơn thuần chỉ là một cuộc vui kéo dài. Những phong tục ấy chính là cách để con người chúng ta chính lại mối quan hệ của mình với tự nhiên, với gia đình và với cội nguồn. Chỉ đến khi đời sống hiện đại dần tách con người ra khỏi nhịp tự nhiên, Tết mới bị dần hiểu lịch thành một kỳ nghỉ để vui chơi, để mua sắm hay để tiêu dùng. Nếu như khi phần hưởng thụ ngày càng lớn hơn thì phần tinh thần gốc rễ của Tết cũng bắt đầu mờ đi. Trong khi đó, Tết từ thủa ban đầu vốn để con người quay về với vị trí khiêm nhường của mình trong vũ trụ, là những sinh mệnh sống trong trời đất được thần linh che chở và ban trong mưa thuận gió hòa. Cuộc sống ấm no là dịp con người để thể hiện sự quan tâm, ngắn kết qua những lời chúc, những lời thăm hỏi vào đầu năm mới. Nếu như chúng ta dần quên mất điều ấy thì Tết rất dễ trở thành một khoảng thời gian ổn ảo, trôi qua nhanh chóng nhưng lại để lại rất ít dư âm trong lòng người. Có lẽ cũng đã đến lúc chúng ta không cần phải ăn Tết to hơn mà cần phải hiểu Tết một cách đúng nghĩa hơn. Hiểu rằng Tết không bắt đầu từ những cuộc vui rộn ràng mà bắt đầu từ những khoảnh khắc ấm cúng khi cả gia đình cùng quay quần lại sau một năm bận rộn. Đó chính là lúc chúng ta cùng nhau dọn dẹp nhà cửa, cùng bày mông ngũ quả, thắp nén nhang thơm trong chiều cuối năm là bữa cơm tất niên có đủ thành viên với những câu chuyện dôm giả hòa cùng với tiếng cười của trẻ thơ. Chính trong những khoảnh khắc giảm dị ấy, con người đã kết nối lại với gia đình, với tổ tiên, với nhịp của trời đất để bước sang một năm mới thật an hòa và hành thông. Nhân dịp năm mới bính ngọn sắp tới, kênh Nhất đẹp truyền thống xin kính chúc quý vị có một năm mới hòa thuận an khăn, may mắn và có một cái Tết thật an nành cùng với gia đình và những người thân yêu của mình. Xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị trong những chương trình tiếp theo.