TRIỂN LÃM NGHỆ THUẬT CÂY CẢNH Ở QUẢNG NGÃI | Văn Hóa Truyền Thống | Quảng Ngãi Mến Thương

Những ngày đầu xuân của quê hương Quảng Ngại, ngay dưới chân núi Thiên Mạ, bên cạnh chiếc cầu cổ lỵ, buổi triển lãm nghệ thuật Cây Cảnh được tổ chức trong không khí an hòa. Người người đến thưởng lãm những cây tùng, cây xanh, những cụ dưới, những cây hoa gạo đỏ thấm, những cây cóc triệu quả, thậm chí là những gốc tre. Mỗi chậu cây được đặt trang trọng như một sinh mệnh đang lặng lại kể câu chuyện của chính mình. Nhưng cây cảnh không chỉ để ngắm. Từ xa xưa, nghệ thuật trái cây của ông cha ta đã hàm chứa những đạo lý làm người. Người xưa tin rằng, con người và vạn vật đều do trời đất sinh thành. Cây hấp thụ linh khí của trời đất mà lớn lên. Con người cũng sinh sống và trưởng thành giữa thiên địa. Vì thế, chăm cây cũng là cách để tu sửa tâm tính và nuôi dưỡng đạo đức của mỗi chúng ta. Cây muốn đứng vững trong tự nhiên, phải cắm rẽ sâu nơi lòng đất. Con người muốn sống vững trải dưới cuộc đời, cũng cần phải có đạo đức làm gốc. Văn hóa truyền thống dạy chúng ta nhân, nghịa, lệ, trí, tính. Nhân là lòng thương người, nghĩa là biết trước sau, lễ là sự cung kính, trí là hiểu đạo lý, và tính là giữ lời hứa. Một tác phẩm cấy cảnh đẹp mà gốc rễ yếu ớt, thì sớm buồn cũng đổ sập. Con người nếu không giữ trự tính, không có lương tâm, không học đạo đức, thì dù bề ngoài thành đạt cũng khó bền lâu. Uống cây chính là sữa mình, không có cây nào tự nhiên mang dáng hoàng mỹ. Người nghệ nhân phải mắc nhiều năm uống từng cành nhỏ, có khi phải đợi 10 năm, 20 năm, thậm chí có cây cả đời người mới hình thành. Cũng như con người muốn trở nên hoàn hảo phải trải qua ràng luyện và tu dưỡng. Mỗi lần cách tỉa một nhắn thừa, giống như bỏ đi một tâm niệm xấu. Mỗi lần chỉnh sửa một cành lệch, giống như tự nhắc mình sống ngay chính hơn. Cây chịu được gió mưa mới thành cổ thù, con người chịu được khó khăn, thử thách mới trở nên đức hạnh. Nhiều tác phẩm tại triển lãm có bộ rễ nổi lên như ôm tròn cả khối đá. Nhìn vào đó ta chợt hiểu rằng rễ bám càng sâu thăng càng vững chạy. Người chơi cây chăn chính không bao giờ tùy tiện làm tổn hại văn rễ. Họ tôn trọng gốc rễ tự nhiên của cây. Cũng như con người phải biết trân trọng tổ tiên, biết hiếu thuận, giữ gìn đạo nghĩa và lòng biết ơn thì mới có một tương lai tươi sáng. Trong xã hội hiện đại, nhiều giá trị truyền thống đang bị lãng quên. Triển lãm cây cảnh vì thế không chỉ là một hoạt động văn hóa mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng đối với mỗi con người chúng ta. Hãy quay về với cội nguồn, về với lòng chân thành không giả tào, về với sự thiện lương không xấu ác, về với sự nhẵn nài để kiên trì vượt qua thử thách. Một chầu cây đẹp luôn có sự căn bằng giữa thăng, cành, lá và khoảng trống. Không phần nào lắng ác phần nào. Đó chính là sự hài hòa. Cổ nhân có nói, thụn theo thiên đạo thì an. Khi con người sống hòa ái, bao dung, biết nghĩ cho người khác, xã hội sẽ trở nên bình hòa, bớt đi những xung đột và đấu tranh. Cây không tranh giành, chỉ âm thầm lớn lên theo quy luật của trời đất. Nhìn cây, ta học được sự điềm tĩnh và khiêm nhường. Người nghệ nhân thực thụ không nóng vội, họ hiểu quy luật nhân quả. Chăm sóc thuận tự nhiên không dùng hóa chất thì cây sẽ sánh tốt và bền lâu. Lơ là không tập trung hay cưỡng ép thì cây sẽ suy tạng. Thiền ác hữu bao, đó là quy luật của tự nhiên như bộ mùa thay đổi. Nghệ thuật cây cảnh dày con người tin vào nhân quả, tin rằng sống thiện lương rồi sẽ gặp quả lành. Buổi triển lãng nghệ thuật cây cảnh cũng đến lúc kết thúc. Điều đồng lại không chỉ là ấn tượng về những thế cây đẹp, mà là cảm giác tâm hồn được lắng động và thăng hoa một cách tĩnh lặng. Giữa cuộc sống nhiều lo toan, con người dễ chạy theo danh lời mà quên mất sự tu dưỡng bản thân. Nhưng chỉ cần dừng lại trước một trầu cây nhỏ, ta có thể nhớ rằng muốn cây đẹp phải trăm từ gốc, muốn đời an phải sửa từ tâm. Nghệ thuật cây cảnh ở Quảng Ngãi vì thế mà mang ý nghĩa sâu xa hơn một cuộc triển lãng. Đó là dịp để mỗi người tự hỏi, rễ của mình đã sâu chưa? Tâm của mình đã ngây chính chưa? Mình đã sống thuận theo đạo lý hay chưa? Trở về với văn hóa truyền thống không phải là quay lại lối sống cũ, mà là khơi dậy hạt giống thiện lương sẵn có trong mỗi người. Khi con người biết kính trời, tính thần, tin vào điều thiền, giữ đạo làm người thì xã hội tự nhiên sẽ hài hòa như một khu vườn xanh tốt. Và có lẽ giữa nhịp sống hiện đại, điều quý giá nhất mà buổi triển lãm nghệ thuật cây cảnh mang lại Chính là nhắc nhở chúng ta rằng, chỉ khi bám rễ vào đạo đức và hướng lên ánh sáng của thiên lý thì mới có thể sống một đời bình an và thanh hạ.