Đặc sắc Lễ hội Katê của người Chăm Bàlamôn kate

Cá Tê là lễ hội dân dàng đặc sắc của người Chăm ở Bình Thuận với ý nghĩa tưởng nhớ đến các vị thần và cầu mong mưa thuận gió hòa mùa màng thuận lợi cầu mong cho sự hòa hợp lứa đôi, sự sân sôi nảy nở của con người và vạn vật. Lễ hội Cá Tê thường được bắt đầu ở các đền tháp và cuối cùng là các hoạt động vui chơi đón Tết tại nhà. Đây cũng là dịp để người Chăm từ khắp mọi miền nước nước trở về đoàn tụ cùng gia đình dòng họ. Mình vào rất là nâu nức để đón chào ngày truyền thống của dân tộc để tạo cho thần linh được đến cùng với bà con người dân tộc tâm linh và lòng thời để làm cho cuộc lễ Cá Tê được con cháu từ xa đến về đón chào Cá Tê để nước thường nhớ những thần linh và ông bà thổ tiên từ xa xưa đến lại. Trong không khí tân bờng đáo nhiệt, du khách từ khắp nơi có dịp tìm hiểu thêm nét văn hóa truyền thống của địa phương không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh của đồng bào Chăm, mà từ lâu lễ hội Cá Tê là dịp để Bình Thuận thu hút khách tham quan, du lịch và tạo nên không gian sinh hoạt văn hóa nghệ thuật đặc sắc. Vào mỗi dịp Cá Tê, ở khắp các làng Chăm nơi nào cũng rộn ràng xôi động với tiếng nhạc, tiếng trống bằng lễ hội. Những trò chơi dân gian, chương trình văn nghệ, thể dục thể thao thu hút sự tham gia của đồng đảo bà con. Các bà, các chị, các em trong làng diện những bộ áo dài với đủ sắc mau ra làng đón hội Cá Tê. Hằng năm đến lễ hội Cá Tê như thế này, ngoài những công việc ví dụ làm bánh, làm trái, nắng đèn cày hoặc văn văn, tức là để cúng dân lên cho ông bà, tổ tiên, thì chúng tôi muốn làm sao trong làng xóm vui vẻ, nhộn nhịp hơn. Các em, đội văn nghệ của giới trẻ cũng tập mũ, tập hát. Riêng chúng tôi là những người lớn tuổi, chúng tôi cũng muốn tham gia, hòa vào không khí vui của ngày hội của làng quê, của quê hương mình. Cho nên là chúng tôi, mặc dù là lớn tuổi nhưng chúng tôi rất là háo hức và tập dợt bài để mà góp vui trong ngày hội lớn của dân tộc. Vào những ngày lễ Cá Tê, mọi thành viên trong gia đình đều có mặt đồng đủ, cầu mong thượng linh, tổ tiên phù hộ cho con cháu làm ăn phát rạc, tránh rủi ro, gặp nhiều may mắn trong cuộc sống. Đây cũng là dịp ông bà, cha mẹ giáo dục cho các thế hệ con cháu nhớ ơn kính trọng tổ tiên. Sau khi lên đền, lên tháp cúng tổ tiên ông bà xong, thì bà con về nhà tổ chức một cái Tết Cá Tê với tình thần là vui vẻ, phấn khởi, rồi là theo cái giữ riêng, cái bản sất dân tộc của bà con dân tộc Châm, theo bà môn. Trong cái không khí đón Tết Cá Tê được chủ trương của đảng, về đến nước, đời sống của bà con dân tộc Châm có nhiều khói sắc. Ngày hội Cá Tê không chỉ là ngày vui của riêng bà con Châm, mà còn có sự góp mặt chung vui của đồng đảo mọi người ở khắp các nơi về dự. Cá Tê là cơ hội để mọi người gần gũi, gắn bó, đoàn kết, thương yêu nhau trong cuộc sống. Nhà nước có làm một cái hồ, xong lòng xong, nước cung cấp đầy đủ mù màng cho sản xuất. Thì bà con có phát triển về kinh tế, để trang trải trong cuộc sống và được thông thả về đón mừng Tết. Cũng nhộn nhà, rộng ràng, nhộn nhịp hơn và vui vui mừng hơn. Mỗi mùa lễ hội Cá Tê, các làng Châm ở Bình Thuận lại bừng lên những sắc màu tươi mới trong điểm vui thân thiện, tình đoàn kết xám duyên. Mọi người thực sự quên đi những vất vả lo âu của đời thường, để tận hưởng những giây phút thành hòa trong cuộc sống. Lễ hội Cá Tê không chỉ thể hiện ước mong hạnh phúc, cầu được vụ mùa của đồng bào, mà còn thể hiện nét đặc sắc của văn hóa Châm.