Doanh nghiệp Đài Loan tăng tốc rút lui: 13 triệu dân Trung Quốc không còn sinh kế...

Doanh nghiệp Đài Loan tăng tốc rút lui, Tô Châu trống rỗng sụp đổ chỉ sau một đêm. 13 triệu dân Trung Quốc không còn sinh kế. Mời các bạn cùng Thúy Trang và Khán Trung Quốc tìm hiểu sâu về vấn đề này trong chương trình ngày hôm nay. Tô Châu từng được mệnh danh là thành phố cấp nguyện mạnh nhất vũ trụ, nhưng bây giờ thì sao? Vì lượng lớn doanh nghiệp ngoại tư rút lui chuyển sang Đông Nam Á, toàn bộ cục diện đã thay trời đổi đất. Các bạn nhìn xem, toàn bộ đóng cửa hết rồi, thấy chưa? Chỗ này xưa kia cực kỳ sầm uất, đây đều là khu vực trung tâm đấy. Toàn bộ đóng cửa, thấy chưa? Toàn bộ đóng cửa. Thời huy hoàng trước đây, chỗ đậu xe còn không có, giờ thì xong hết rồi. Bên này là cửu quang thương thành của Tô Châu. Đây là một trong những trung tâm thương mại tốt nhất Tô Châu. Nhưng giờ thì gần như không có khách, không biết họ có trụ được bao lâu. Dân số thường trú Tô Châu gần 13 triệu người, vậy mà trên phố không thấy ai, khu du lịch không có người, trung tâm thương mại không có người, nhà hàng không có người, tòa nhà văn phòng không có người, nhà máy không có người, ngay cả vùng quê cũng không có người. Hấp nơi sán đầy thông báo cho thuê, thành phố Tô Châu tỉnh Giang Tô, được gọi là thành phố sản xuất chế tạo số một Trung Quốc, nơi đây tập trung lượng lớn doanh nghiệp sản xuất cao cấp ngoại tư. Việc lượng lớn ngoại doanh rút lui, kinh tế địa phương bị tổn thất nặng nề. Cửa hàng này đóng cửa rồi, cửa hàng này đóng cửa rồi, cửa hàng này đóng cửa rồi, còn cái kia nữa, cái này, cái này, cái này, toàn bộ đều đóng cửa hết. Mọi người biết đây là vị trí nào không? Nằm ngay trong khu thương mại trung tâm quang tiền nhai của Tô Châu chúng ta. Nếu những cửa hàng này cách đây 5 năm, 10 năm trước, tiền thuê nhà, kể cả chi phí chuyển nhượng đều cực kỳ cao, vậy tại sao giờ toàn bộ đóng cửa? Dưới video, có cư dân cảm thán, khu quang tiền nhai Tô Châu từng có thời người đi như mắc cửi, thất lý sơn đường chèn trúc người, binh răng lộ náo nhiệt vô cùng, hoại hải nhai tấp nập qua lại, các trung tâm thương mại lớn chèn vai sát cánh, giờ thì toàn bộ Tô Châu lưu lượng người giảm theo kiểu đứt vách núi, người trên phố dường như một đêm biến mất hết. Nghe nói số người thất nghiệp ở Tô Châu hiện nay đã lên tới hàng triệu. Nói thật, nếu Tô Châu mà nghèo đi, thì Trung Quốc không còn nơi nào giàu có nữa. Sận kinh khủng, rãy cửa hàng này ở Thượng Sơn Hòa Viên, các ông chủ các bạn nhìn đi, kinh khủng lắm, toàn bộ đóng cửa, số lượng vượt xa tưởng tượng của chúng ta. Con phố này từng rãy cửa hàng, toàn bộ đóng cửa, nhiều như vậy. Tình hình Tô Châu hiện tại quá bất thường, nó không còn là Tô Châu của mấy năm trước nữa, năm nay dường như ngành nghề nào cũng cực kỳ khó khăn. Hồi tháng 2, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc tuyên truyền rằng sản xuất công nghiệp của Tô Châu tăng trưởng ổn định, Tổng Kim Ngạch xuất nhập khẩu lập kỷ lục mới, thu nhập khả dụng bình quân đầu người tăng 4,2%, rằng Tô Châu có thành tích ổn định, tiến bộ, tiến bộ có nâng chất. Thậm chí còn hoàn thành chọn vẹn kế hoạch 5 năm lần thứ 14. Chính quyền vẽ Tô Châu thành một bức tranh kinh tế thịnh vượng, trong khi thực tế thì vốn ngoại rút đi sạch rồi, các ngành nghề liên quan còn gì để duy trì nữa, các ngành phụ trợ như ăn uống, lưu bán, bán lẻ xung quanh vốn phụ thuộc vào dòng người, từ nhà máy lập tức mất nguồn khách, trở thành nơi rỗng ruột. Tình hình hiện tại của Tô Châu nói ra có khi bạn không tin nổi, không những không tin, nói không chừng bạn còn muốn khóc. Tô Châu bây giờ là bán rau thì khóc, bán trái cây thì khóc, bán bữa sáng thì khóc, làm đồ ăn khuya thì khóc, ngay cả làm đẹp tóc cũng khóc, bán nhà thì khóc, làm trang trí cũng khóc, sao đồ ăn chạy Grab cũng khóc. Tôi sống ở Tô Châu 11 năm, làm tài chính 10 năm, hơn chục nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Tô Châu hiện đang dễ dụa trên đường sống chết, chưa từng thấy tình cảnh thê thảm như vậy. Lâu rồi không đến, quan tiền nhai Tô Châu, phát hiện khu này gần như cửa hàng nào cũng sụp đổ rồi, chính là khu vực Khai Minh Đại Hy Viện này, cũng chẳng có mấy người, cửa hàng đóng cửa rồi thì đương nhiên chẳng còn ai. Tô Châu thường nhai, đây thuộc khu thương mại cao cấp của Tô Châu, những gì tôi nhìn thấy trước mắt chỉ có vài người, quét qua cũng chỉ vài shipper đồ ăn và nhân viên làm việc. Các bạn nhìn xem Tô Châu này, người sắp chạy hết rồi, chẳng còn ai nữa. Đây chính là kim môn thương thị Tô Châu, tình cảnh thảm hại, toàn bộ đóng cửa hết, toàn bộ trống không mà tầng 5 phía trên càng trống chảy hơn. Xong rồi, thật sự toàn quân bị diệt, không còn một nhà nào, trung tâm mua sắm Khu Hồng Đường các bạn còn nhớ không? Theo ứng kính của tôi nhìn một chút, toàn bộ trung tâm thương mại trống rỗng, gần như toàn bộ đóng cửa. Năm xưa hàng vạn mét vuông thương mại, giờ 99% cửa hàng trống, thảm hại đến mức không sám tin. Trước đây doanh nghiệp đài tư ở Quân Sơn rất nhiều, kéo theo rất nhiều công nhân đến, hai năm nay doanh nghiệp đài tư rút lui rất nhiều, dẫn đến mất mát nhân sự cũng cực lớn, người cũng phân tán hết. Tình hình Quân Sơn chính là một góc thu nhỏ của khó khăn Tô Châu, thậm chí còn trực quan hơn. Không chỉ trên phố khắp nơi đều là cửa hàng đóng cửa, nhìn đâu cũng thấy nhóm người thất nghiệp lang thang. Hôm 6.4.2026, cư dân mạng quay được cảnh người vô gia cư ngủ bên lề đường ở Hoa Viên Tây Thôn, Tô Châu. Mỗi tối ở Hoa Viên Tây Thôn Quân Sơn đều có vài chục người nằm dài. Thanh niên nghĩ đi đến nơi GDP bình quân đầu người cao là có thể kiếm tiền, kết quả phần lớn nhà máy Quân Sơn chuyển sang Việt Nam và các nước Đông Nam Á khác, dân căn bản không có việc làm, buộc phải ngủ ngoài đường. Video đăng tải cho thấy trên phố Quân Sơn xuất hiện những nhân vật kiểu đầu đường xóa trợ, ban ngày lang thang trên phố, ban đêm ngủ ở ga xe lửa, ngủ trên ghế giải công viên, có người liên tục mấy tháng cũng không tìm được công việc ổn định. Hiện tượng này không phải cá biệt, mà là phản ứng dây chuyền sau khi doanh nghiệp đài tư rút lui, chuyện cung ứng đứt gãy, tiêu dùng còn lại. Một công nhân ngoại tỉnh chia sẻ trên mạng rằng đến Quân Sơn tìm cơ hội, lại phát hiện khu công nghiệp trước đây rán đầy bảng tuyển người, giờ cửa chính đóng chặt hoặc chỉ còn vài tin tuyển dụng lẻ tẻ. Anh ta chạy đôn chạy đáo mấy tuần, tiền trên người gần cạn, chỉ có thể ngủ ở ga xe lửa dựa vào sạc miễn phí và nước máy để duy trì. Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, thành phố sản xuất chế tạo từng phốn vinh này, Quân Sơn đang nhanh chóng ngụy lạnh. Con người Trung Quốc trong vô thức đã bước vào thời đại suy thoái kinh tế. Quân Sơn, thành phố cấp nguyện trực thuộc Đô Châu, sự kiện nổi tiếng với tên gọi Tiểu Đài Bắc, doanh nghiệp Đài Loan dày đặc, điện tử gia công, chế tạo chính xác, ngành công nghiệp hướng ngoại tạo thành sân sống phát triển của thành phố. Suốt mấy chục năm, lượng lớn ngoại tư và đài thương cắm dễ sâu mang lại cơ hội việc làm, dân số và tiêu dùng chảy vào, tạo nên cảnh tượng phốn vinh. Tuy nhiên, từ năm 2025 đến 2026, cùng với việc chuỗi cung ứng toàn cầu vì giảm rủi ro mà thoát trung, thương chiến Mỹ-Trung đầy cao, môi trường kinh doanh và áp lực chi phí trồng chất, công an thì lùng bắt người lấy cớ là để chống gián điệp, doanh nghiệp nước ngoài tăng tốc rút khỏi con Sơn. Những khu công nghiệp xưa kia tấp đập, giờ rất nhiều nhà xưởng chống không, nhà máy ngừng hoạt động lập tức giải phóng lượng lớn dân số thất nghiệp. Trong những video, cư dân đăng thường lộ rõ sự hoang mang và bất lực với tương lai. Anh em, vị trí tôi đứng đây bây giờ gọi là Côn Sơn Giang Tô. Ngay tháng này lại có một nhà máy chọn rút lui. Một trăm máy khoan trung tâm S2D Browser cũng không có việc làm nữa. Chỗ này các bạn có quen không? Các bạn biết có bao nhiêu doanh nghiệp Đài Loan bỏ chạy khỏi đây, nhưng cái còn lại có trụ được bao lâu? Trước năm 2020, doanh nghiệp Đài Loan ở Côn Sơn thật sự nổi tiếng rất mạnh, 70% máy tính sách tay toàn cầu sản xuất ở đây. Nhưng mấy năm gần đây, tiền thuê nhà tăng, lương nhân viên tăng, chi phí nguyên liệu tăng, kiểm tra môi trường yêm hơn, rất nhiều đơn hàng chạy sang Việt Nam. Trước đây là tốc độ Côn Sơn, giờ là Ấn Độ khó của Côn Sơn. Vì vậy, rất nhiều doanh nghiệp Đài Loan buộc phải chuyển công ty sang khu vực Đông Nam Á. Lại một doanh nghiệp Đài Loan chọn đóng cửa chính là nhà máy sơn Vĩnh Ký. Phía sau tôi đây, đây là Côn Sơn, từng là khu tập trung nhà máy Đài Loan. Những năm gần đây, họ lần lượt xuất lui và đóng cửa. Còn bao nhiêu đồng bào Đài Loan đang ở Côn Sơn bươn trải? Tôi mở cửa hàng thực phẩm hơn chục năm, khách hàng phần lớn là người Đài Loan. Trong 30 năm qua, đóng cửa của doanh nghiệp Đài Loan cho Côn Sơn vẫn khá lớn. Những doanh nghiệp chúng ta quen thuộc như Foxconn, MeTap không chỉ kéo GDP Côn Sơn lên mà còn tạo ra rất nhiều việc làm, tiện thể mang theo văn hóa ẩm thực Đài Loan. Giờ khách ít đi trông thấy, làm ăn khó khăn lắm. Một phụ nữ trong video liệt kê tám điều quái xị ở Tô Châu. Tập thể nhân viên văn phòng mang cơm đi làm để tiết kiệm đã trở thành phong trào. Giá nhà như trượt cầu tuột nhưng vẫn không bán được, sinh viên tốt nghiệp đã thất nghiệp, khu thương mại vàng son rán đầy thông báo cho thuê, xe công nghệ nhiều hơn cả khách, trung tâm thương mại lần lượt tiêu điều, tòa nhà văn phòng trống thành tòa nhà ma, shipper đồ ăn ngày càng nhiều nhưng số đơn ngày càng ít đi. Chị ấy nói, cái thành phố Tô Châu này rốt cuộc bị làm sao rồi, dân thường trên phố ngõ hẻm là những người đầu tiên cảm nhận được cái lạnh này. Hôm 17 tháng 4, chủ một quán mì ở Tô Châu là nữ chủ trương Ái Linh nói, Năm nay không bằng trước, toàn là duy trì thôi, xung quanh tôi mấy quán đóng cửa rồi, ai cũng khó khăn. Tôi thì trên có cha mẹ già, dưới có con nhỏ, chỉ vì nuôi gia đình mà thôi. Giờ mở cửa hàng không dám nghĩ kiếm tiền hay không, chỉ nghĩ sao, để sống qua ngày. Người ra ngoài ăn uống rõ ràng ít đi, bên này rất nhiều nhà máy đóng cửa, di rời nên người ra ngoài ăn cũng ít hơn nhiều. Hoàn cảnh của chị trương Ái Linh ở Tô Châu không hiếm. Nhân viên trung gian tại một trung tâm giới thiệu việc làm ở Tô Châu là Trịnh Bằng Phi cho biết, mỗi ngày tiếp xúc lượng lớn người tìm việc, Trịnh Bằng Phi nói, Năm nay đến Tô Châu tìm việc rất nhiều, nhưng nhiều người tìm không được lại về quê. Năm nay việc quá khó tìm, không phải giá công thấp, mà là nhà máy không tuyển nữ, hoặc không tuyển nam, không tuyển học vẫn thấp, không tuyển tuổi lớn. Nhiều người ra ngoài một tháng vẫn chưa tìm được việc, trên người không có tiền, thậm chí chỗ ở cũng không có, suýt chết đói ngoài đường. Anh ấy nói giờ tìm việc tuyệt đối không được kén trọn, chỉ có thể tìm việc tạm trước để sinh tồn cái đã. Khi sư bán dẫn đến từ An Huy, anh Lâm Trí Cương, sau ly hôn và thất nghiệp, xoay sở đến Tô Châu tìm việc. Chỉ trong hai ngày ngắn ngủi, anh đã cảm nhận được khoảng cách thực tế. Lương công nhân bình thường cũng chỉ 7-8 nghìn, lương 3.000 một tháng cũng không ít, đậu xe một đêm thu tôi 50 tệ, thuê chung một phòng không có nhà vệ sinh riêng 1.500 tệ, có nhà vệ sinh 2.500 tệ, ăn uống tùy tiện cũng hơn 30 tệ, giá rau đắt gấp đôi giới quê. Thu nhập bình quân Tô Châu cảm giác không gánh nổi mức tiêu dùng cao như vậy, chi phí sinh hoạt cao ngất ngường, trong khi tăng trưởng thu nhập lại không theo kịp nhịp, khiến rất nhiều lao động ngoại tỉnh và cư dân địa phương đều cảm thấy lực bất tỏng tâm. Huấn luyện viên tài chính Nguyễn Minh làm quy hoạch doanh nghiệp 7 năm, từng hỗ trợ hơn 500 ông chủ vai vốn, cũng căng thẳng. Tình hình kinh tế bên này không bằng trước nhiều, làm ăn ở Tô Châu khá tàn khốc. Nhiều ông chủ vì tiền thuê nhà một tháng mà mất ngủ. Trên phố chủ yếu là du khách, quay video check-in. Người tiêu dùng địa phương rất ít, du khách vào hỏi giá xong, quay đầu đi luôn. Anh ấy còn nhắc đến quản lý đô thị nghiêm ngặt, động chút là bị công an phạt, môi trường tổng thể sất tệ, làm ăn quá khó. Suy thái kinh tế Tô Châu có liên quan mật thiết đến việc ngoại tư rút lui quy mô lớn. Ngay từ những năm 2018, các hạng lớn như Nike, Adidas, Philips, Nokia, Seagate, Naito, Denco, một loại doanh nghiệp ngoại tư nổi tiếng lần lượt đóng cửa hoặc sở đi. Trang NextEast năm 2024 từng đăng bài nói tin Tô Châu lượng lớn ngoại tư rút lui, hơn 2.000 ngoại doanh đóng cửa lan truyền rộng trên mạng. Chính quyền Tô Châu lập tức bác bỏ, nói số lượng doanh nghiệp ngoại tư Tô Châu không những không giảm mà còn tăng so với năm ngoái. Những bài báo chỉ ra dù là chính quyền tuyên bố số lượng doanh nghiệp ngoại tư không giảm, nhưng trong 10 tháng, vốn ngoại đổ vào Tô Châu chỉ hơn 5 tỷ USD, giảm gần 1 phần tư so với cùng kỳ. Điều càng đáng suy ngẫm là dù chính quyền đưa ra thống kê rằng số lượng doanh nghiệp nội ngoại tư đều tăng nhưng tiêu dùng văn phòng phẩm lại giảm 40%, hiện tượng này khó giải thích bằng logic kinh doanh bình thường. Giáo sư Tôn Quốc Tường khoa quan hệ quốc tế và Kinh doanh Đại học Nam Hoa Đài Loan trong cuộc phỏng vấn đã phân tích hệ thống về khó khăn của kinh tế Tô Châu cũng như kinh tế hướng xuất khẩu Trung Quốc. Ông Tôn Quốc Tường cho rằng, miêu tả Tô Châu một đêm sụp đổ có lẽ chưa đủ chính xác. Cách nói sát hơn là nó đang ở giai đoạn tăng trưởng chậm cấu trúc dưới tác động bên ngoài và chuyển đổi nội tại đan xen. Đây không phải vấn đề của một thành phố đơn lẻ, mà là thể hiện tập trung của toàn bộ mô hình dưới sự thay đổi môi trường quốc tế và trong nước. Mô hình sản xuất chế tạo hướng ngoại của Tô Châu dưới bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang đối mặt với cú va chạm trực tiếp của áp lực bên ngoài. Trước đây, Tô Châu phụ thuộc vào đầu tư và đơn hàng doanh nghiệp xuyên quốc gia, hình thành cơ cấu ngành nghề hướng xuất khẩu. Nhưng thương chiến Mỹ-Trung không ngừng leo thang, doanh nghiệp xuyên quốc gia không còn coi Trung Quốc là căn cứ sản xuất duy nhất, mà dần phân tán năng lực sản xuất sang Đông Nam Á, Ấn Độ và các nơi khác. Một khi đơn hàng chuyển đi, đầu tư chậm lại, lập tức chuyển dẫn đến sản lượng công nghiệp và thị trường việc làm. Giáo sư Tôn Quốc Tường nhận định, cú va chạm bên ngoài này khiến lợi thế chi phí thấp trước đây không còn nổi bật, không gian lợi nhuận doanh nghiệp bị ép hẹp, thu nhập công nhân tăng trưởng yếu, đồng thời áp lực nội tại cũng không thể xem nhẹ. Bất động sản Trung Quốc sụp đổ, trực tiếp dẫn đến thu nhập tài chính chính quyền địa phương giảm sút, ép chặt khả năng chi tiêu cơ sở hạ tầng và công cộng. Tài chính địa phương và nợ doanh nghiệp tích tụ khiến chính quyền và doanh nghiệp càng khó ra quyết định đầu tư hơn. Dù Tô Châu có nền tảng ngành nghề khá tốt, cũng khó chỉ dựa vào đầu tư truyền thống để kéo lại tăng trưởng kinh tế. Ngành công nghiệp mới chưa hình thành quy mô động lực tăng trưởng đủ lớn, không thể nhanh chóng lấp khoảng trống mà sản xuất chế tạo truyền thống để lại. Trong mắt giáo sư Tôn Quốc Tượng, hiện trạng Tô Châu phản chiếu ra khó khăn cấu trúc sâu tầng ở kinh tế Trung Quốc. Ông cho rằng, mô hình tăng trưởng trước đây dựa vào ngoại tư xuất khẩu và lợi thế chi phí thấp đã khó mà tiếp tục trong khi động lực tăng trưởng mới chưa hoàn toàn chín mùi. Kinh tế Trung Quốc chậm lại, tái cấu trúc ngành nghề cũng áp lực việc làm sẽ trở thành trạng thái bình thường mới trong thời gian tới. Cảm ơn quý vị đã theo dõi chương trình của chúng tôi. Những góp ý của quý vị sẽ giúp chúng tôi hoàn thiện hơn mỗi ngày. Và các bạn cũng đừng quên theo dõi Khán Trung Quốc trên hai nền tảng YouTube và Kanchingua – Thúy Trang và Khán Trung Quốc. Xin chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại!