Cuba cạn kiệt năng lượng và đòn trừng phạt lịch sử: Chế độ Havana đang đối mặt điều gì?

22 giờ không có điện mỗi ngày, lới điện quốc gia chạm mất nguy cấp. Nguồn dâu viện trợ cuối cùng đã cạn kiệt. Quốc đảo Cagrebe từng kêu hãnh nay đang chìm trong cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ. Nhưng bóng tối không chỉ đến từ việc thiếu điện. Ở bên ngoài, Washington đang xếp chặt vòng vây bằng các lệnh trừng phạt vô cùng khắc nghiệt, thậm chí là chuẩn bị khởi tố cựu đánh đạo 94 tuổi Raul Castro. Chuyện gì đang thực sự xảy ra tại Cuba? Liệu đây có phải là dấu chấm hết cho một kỷ nguyện? Để hiểu được nguồn gốc sâu xa của cơn khát năng lượng đáng bóp nghẹt Cuba hiện nay, hãy lùi lại thời điểm hồi đầu tháng 1 khi một biến cố địa chính trị lớn xảy ra, đó là sự sụp đổ của chính quyền Nicolás Maduro tại Venezuela. Cơn khát năng lượng và sự đất gấy chuối cùng ứng Theo phân tích chuyên sâu từ hãng thông tấn Reuters, Venezuela trong suốt nhiều thập kỷ qua luôn đóng vai trò là bạch máu năng lượng sống còn của Havana, cung cấp nguồn dầu mò trợ giá khổng lồ. Tuy nhiên, sau khi Washington can thiệp tiếp quản ngành dầu mò của Caracas và phong tỏa triệt đề các tuyến vận tài trên biển Caribe, mạch máu này đã chính thức bị cắt đứt hoàn toàn. Các lệnh trừng phạt của Mỹ không chỉ dừng lại ở đó. Báo cáo của CBS điều chỉ ra rằng Tòa Bạch Ốc đã xiết chặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp đe dọa trừng phạt nặng nề bất kỳ thực thể hay công ty vận tải biển quốc tế nào dám đưa tàu chở nhân liệu cập cảng Cuba. Quân cung bị thắt chặt từ mọi hướng đẩy quốc đảo này vào thế cô lập năng lượng chưa từng có. Hy vọng le lói duy nhất của quốc đảo này phụ thuộc vào chuyến hàng viện trợ từ một tàu chở dầu của Nga cập cảng vào cuối tháng 3. Thế nhưng, đối với một quốc gia hơn 10 triệu dân, lượng nhân liệu đó nhanh chóng đã bốc hơi. Ngày 13 tháng 5, Bộ trưởng Năng lượng và Mỏ Cuba, ông O'Leary cay đáng thừa nhận trên truyền hình nhà nước rằng chúng tôi hoàn toàn không còn nhân liệu và diesel, lưới điện quốc gia đang ở trong tình trạng nguy cấp. Sự cạn kiến năng lượng này đã dẫn đến việc lưới điện quốc gia của Cuba bị sụp đổ một phần, cắt đất hoàn toàn nguồn điện tại các tỉnh miền Đông hôm 14 tháng 5. La Habana và nhiều khu vực khác phải hứng chịu cánh mất điện luân phiên kéo dài từ 20 cho đến 22 giờ mỗi ngày. Các kênh truyền thông phương Tây cũng đã phát họa một bức tranh nhân đạo đầy ám ảnh khi cái nóng của mùa hè ớp đến, thực phẩm bị chứa thối dứa vì tủ lạnh ngừng hoạt động, Đáng báo động hơn, dữ liệu từ truyền thông địa phương cho thấy chỉ có khoảng hơn 41% xe chở rác tại thủ đô La Habana có thể hoạt động vì thiếu dầu diesel, khiến cho rác thải ứ động trên các đường phố. Sự phẫn nộ của người dân đã lên đến đỉnh điểm. Ngay trong đêm ngày 13 tháng 5, hàng loạt cuộc biểu tình xảy ra tại các khu dân cư ở La Habana, nơi người dân tuyệt vọng gó nồi niều đốt rác và hồ vang, hãy bật điện lên. Một cuộc khủng hoảng năng lượng giờ đây đã chính thức châm ngòi cho một ngọn núi lửa xã hội trực trở phun trào. Tại sao Washington lại quyết định xiết chặt chức vòng kim cô, tung ra đoàn trừng phạt vào ngay lúc này? Lời giải không chỉ nằm ở hệ tư tường mà nằm trên một bàn cờ địa chính trị rộng lớn hơn, nơi Cuba đang bị giới chức Mỹ xem là con ngựa thành chói của các đối thủ ngay tại Tây Bắn Cầu. Nỗi lo ngại này hoàn toàn là có cơ sở. Theo hồ sơ điều tra độc quyền của Nhật báo Wall Street Journal WSJ năm 2023, tình báo Mỹ đã xác định được việc Bắc Kinh và La Habana duy trì các trạm nghe lén điện tử tối tân tại khu vực Bicudan. WSJ phân thích rằng với vị trí chỉ cách bờ biển Florida hơn 160 km, các cơ sở này cho phép tình báo Trung Quốc trạn thu các tín hiệu Điên lạc nhạy cảm trên khắp vùng đông nam nước Mỹ, nơi tập trung hàng loạt căn cứ quân sự trọng yếu. Không dừng lại ở đó, Washington hiện cáo buộc Bắc Kinh đang tiếp tục bám dế sâu hơn bằng việc mở rộng các cơ sở huấn luyện quân sự ngay trên quốc đảo này. Bên cạnh yếu tố Trung Quốc, một điểm mù an ninh khác khiến cho Tòa Bạch Ốc đặc biệt cảnh giác là mối liên hệ khăng khiết giữa Cuba với Iran và lực lượng Hezbollah. Các cơ quan tình báo Mỹ từ lâu đã theo dõi và nay chính thức cáo buộc La Habana cung cấp nơi trú ẩn cũng như tạo vỏ bọc hỗ trợ cho các hoạt động của mạng lưới tình báo Hezbollah tại khu vực Mỹ Latinh. Chính vì sự hội tụ của những rủi ro an ninh quốc gia khổng lồ này, chính quyền Tổng thống Trump đã quyết định rút thanh gương pháp lý mạnh nhất viện dẫn đạo luật quyền lực kinh tế khẩn cấp quốc tế. Động thái này dáng một đòn toàn diện cắt đứt mọi liên hệ quốc tế của Cuba trên các lĩnh vực then chốt từ quốc phòng, khai khoáng, tài chính cho đến an ninh. Ngày 14 tháng 5, Giám đốc CIA John Ratcliffe đã trực tiếp đến La Habana với một sứ mệnh không khoản nhượng. Thông điệp từ Tổng thống Trump được truyền đạt rõ ràng Mỹ sẽ không đương tay trong các vấn đề kinh tế và an ninh trừ khi La Habana chấp nhận thực hiện những thay đổi mang tính căn bản. Đáp lại tối hậu thư này vào ngày 15 tháng 5, đại sứ Cuba tại Mỹ bà Rivera đã đưa ra một tuyên bố đánh thép. Bà nhấn mạnh Cuba đã vạch sẵn làn danh đỏ và hoàn toàn chuyển bị cho kịch bản xấu nhất, bao gồm cả một cuộc tấn công quân sự từ Mỹ. Với tuyên bố nền độc lập của Cuba không thể đem ra thương lượng, La Habana dường như đã chính thức từ chối lùi bước, đẩy hai quốc gia vào một thế đối đầu trực diện. Người dân Cuba bất mãn Tình trạng thiếu điện nghiêm trọng đã gây ra làn sóng bất mãn lớn trong xã hội Cuba. Người dân Habana xuống đường biểu tình, hô vang khẩu hiệu hãy bật điện lên. Trước đó đã xảy ra nhiều cuộc biểu tình chống chính phủ tại đây. Trên mạng xã hội thì người dân Cuba cũng đên tục chỉ trích Tổng thống Diaz-Canel và các quan chức chính phủ cho thấy sự mất niềm tin sâu sắc vào chế độ. Giữa lúc dầu sôi lửa bỏng, một cuộc chiến ngoại giao và truyền thông xung quanh vấn đề viện trợ càng nằm tình hình thêm rối rèn. Ngày 8 tháng 5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố Washington sẵn sàng cung cấp cói viện trợ nhân đạo trị giá 100 triệu USD để giúp Cuba tái thiết sau báo Melissa được giải ngân qua các tổ chức độc lập và xã hội, với điều kiện La Habana phải chấp nhận cải cách. Ông Rubio cho biết Cuba đã thẳng thường từ chối trước phao cứu sức này. Ngay lập tức, Ngoại trưởng Cuba Bruno Pareda đã lên tiếng bác bỏ tạo ra một màn sân mủ thông tin khiến cho sự hoang mang trong công chúng càng thêm sâu sắc. Tới ngày 14 tháng 5, ông Diaz-Canel đăng trên nền tảng X rằng việc thiếu điện là hậu quả của cuộc chiến kinh tế và sự đàn áp năng lượng từ Mỹ. Ông cũng đổ lỗi cho các nhóm đối lập trong nước, cáo buộc các lực lượng cực khiếu đang thao túng chính sách đối với Cuba. Tuy nhiên, bài đăng này ngay lập tức vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội. Nhiều người dân cho rằng ngay cả khi Cuba từng nhận được lượng dầu lớn từ Venezuela và Mexico, tình trạng mất điện vẫn diễn ra nghiệp trọng, đồng thời cáo buộc dưới lãnh đạo đã bán đậu nguồn dầu này. Nhiều khu dân mạng cho rằng vấn đề mất điện không phải do thiếu dầu, mà do nạn tham nhúng và trộm khắp của chính quyền. Họ cho rằng Venezuela từng rất dầu dầu mò, nhưng vẫn mất điện, chứng minh rằng chính quyền nước này chỉ biết áp bức người dân và đổ lỗi cho bên ngoài. Mỹ có thể truy tố cựu chủ tịch Cuba. Trong bối cảnh làn sóng bất mãn trong nước gia tăng và chính quyền Cuba chịu áp lực lớn, Mỹ không chỉ dùng biện pháp kinh tế mà còn chuẩn bị mở rộng sang mặt trận pháp lý. Theo các nguồn tin rõ dì vào ngày 15 tháng 5 vừa qua, Bộ Tư pháp Mỹ đang nhanh chóng chuẩn bị một hồ sơ chấn động khởi tố hình sự cựu chủ tịch Cuba, Raúl Castro, người năm nay đã bước sang tuổi 94. Động thái này không chỉ là một dòn dáng pháp lý thông thường, mà là một đòn tấn công tâm lý cực kỳ hiểm hóc vào đúng thời điểm tính chính danh của chính quyền Havana đang lùng lầy dữ dội nhất. Để hiểu tại sao bản án này lại mang sức nặng lịch sử đến vậy, hãy cùng lật lại hồ sơ vụ án cách đây đúng ba thập kỷ. Theo tài liệu từ các phiên tỏa Liên bang Mỹ và các báo cáo điều tra từ truyền thông quốc tế, vào năm 1996, quân đội Cuba đã thẳng tay bắn hạ hai chiếc máy bay dân sự cỡ nhỏ thuộc tổ chức lưu vong, những người ai nghiên cứu nạn. Hành động này đã cướp đi sinh mạng của bốn người, trong đó có ba công dân Mỹ. Suốt nhiều năm qua, các khối cử chi và chính trị gia đảng Cộng hòa tại miền nam tiểu bang Florida đã không ngừng vận động, gây áp lực đòi lật lại vụ án để trừng phạt những kẻ chủ mưu. Hiện tại, các công tố viên Liên bang đang xem xét cẵn kế vai trò và mệnh đệnh trực tiếp của ông Raul Castro trong vụ bắn hạ năm xưa. Dưới phân tích chính trị quốc tế nhận định, việc Mỹ chọn thời điểm này để đệ trình hồ sơ đến đại buổi thẩm đoàn không phải là một sự trung hợp. Đó là một mũi tên chúng hài đích vừa xoa diệu sức ép chính trị khổng lồ từ cộng đồng người Mỹ gốc Cuba tại Florida vừa tước đi tấm khiên lịch sử cuối cùng của gia tộc Castro. Nếu đại buổi thẩm đoàn phê chuẩn hồ sơ trúy tố, thông báo chính thức có thể được công bố ngay trong tuần tới. Thưa quý vị, một quốc đảo kịch quệ vì thiếu dầu, một xã hội sụp sôi trong bóng tối và một hệ thống lãnh đạo đang đứng trước nguy cơ đối mặt với vảnh bóng ngựa quốc tế, cơn bão hoàn hảo đã thực sự đổ bộ. Quý vị nghĩ sao về tương lai của Cuba và những bước đi tiếp theo của Mỹ? Liệu một sự sụp đổ có xảy ra? Hãy để lại ý kiến bên dưới và bình luận cho mọi người cùng đồng biết nhé! Đừng quên nhấn like và subscribe để không bỏ lỡ những phân tích nhiệm chính trị chuyên sầu tiếp theo trên kênh Khoẻ Tự nhiên. Còn bây giờ, xin kính chào và hẹn gặp lại!