THIÊN NHIÊN ĐÔNG NAM Á: BÀI CA CỦA MƯA NHIỆT ĐỚI VÀ MUÔNG THÚ | VŨ TRỤ HOÀNG DÃ

Nằm giữa điểm giao thoa của những luồng khí hậu nóng ẩm nhất hành tinh, Đông Nam Á hiện lên như một viên ngọc lục bào rực rỡ, nơi sở hữu những cánh rừng mưa nhiệt đới cổ xưa và kỳ bí bậc nhất trái đất. Đây không chỉ là một vùng điện lý, mà là một thiên đường sinh tồn, một cỗ máy điều hòa khí hậu khổng lồ đang ngày đêm duy trì nhịp đập cho cả châu Lục. Nhắc đến sự hùng vĩ của vùng đất này, chúng ta không thể không tự hào hướng trái tim về giãi Trường Sơn, xương sống của mảnh đất hình chữ S Việt Nam thân thương. Đó là một tượng đài bằng đá vôi và rừng rậm, một giải lụa xanh bất tận chạy dọc chiều dài đất nước, nơi che chở cháu Biết Bao huyền thoại và là nhà của những loài sinh vật quý hiếm mà thế giới từng ngỡ rằng đã tuyệt chủng. Khí hậu nơi đây là một bản giao hưởng của những cơn mưa rào bất tận và cái nắng rực rỡ của vùng xích đạo, tạo nên một độ ẩm đặc trưng đủ để nuôi dưỡng những tầng tán rừng cao vút chạm mây trời. Trong không gian xanh mướt ấy, một đế chế động vật đang trị vì với sự đa dạng đến nghẹt thở. Theo các báo cáo khoa học uy tín nhất, những khu rừng Đông Nam Á đang là nơi trú ngụ của hơn 500 loài thú. Trong đó có những vị vua ăn thịt đầy uy quyền, cùng hàng trăm loài linh trưởng thông minh và hơn 1.000 loài chim mang sắc màu rực rỡ. Không chỉ vậy, thế giới côn trùng tại đây còn là một kho tàng khổng lồ với hàng chục ngàn loài vẫn đang chờ đợi được khám phá. Tất cả đã tạo nên một hệ sinh thái vừa khắc nghiệt, vừa bao dung, nơi mỗi nhảnh cây hay mỗi bước chân của động vật đều mang trong mình một câu chuyện về sự sinh tồn đầy mãnh liệt. Ngay bây giờ, hãy cùng chúng tôi bước vào hành trình xuyên qua những màn sương mờ ảo để giải mã bí mật của những cư dân đặc biệt nhất đang thống trị các khu rừng nhiệt đới Đông Nam Á, những biểu tượng của sức mạnh, vệ đẹp và cả những sự hy sinh thầm lặng cho sự cân bằng của tự nhiên. Bước vào lãnh địa của những kẻ săn mồi đại tài, nơi bóng tối của đại ngàn bao trùm lên vạn vật, chúng ta không thể không nhắc tới những bóng ma đầy quyền uy đang thống trị đỉnh cao của chuỗi thức ăn. Đó chính là hộ Đông Dương, mang tên khoa học là Panthera Tigris Corbetti và người anh em xa xôi trên những hòn đảo vạn đảo, hộ Sumatra hay còn gọi là Panthera Tigris Sumatra. Đây không chỉ là những loài thú giữ mà là những thực thể sống mang trong mình linh hồn và sức mạnh của cả một vùng đất. Ở vùng đất Đông Dương, loài hồ này là một biểu tượng của sức mạnh hoang dã với vóc dáng thon gọn nhưng cực kỳ cơ bắp cho phép chúng di chuyển linh hoạt qua những địa hình đồi núi hiểm trở. Hồ Đông Dương sở hữu những vằn đen mảnh và sắc nét trên nền lông vàng sậm, giúp chúng trở thành những bậc thầy nguy trang, dễ dàng hòa mình vào những bụi rậm và bóng đổ của những cánh rừng rậm rạp dọc dãy trường sơn hùng vĩ. Đối với người Việt chúng ta, hồ không chỉ đơn thuần là một loài vật mà còn là một phần quan trọng trong đời sống tâm linh. Với tên gọi đầy cung tính là Ông Ba Mươi hay Chúa Sơn Lâm, hình ảnh của hồ đã đi sâu vào văn hóa từ những bức tranh dân gian hàng trống cho đến các đền đài cổ kính. Người dân bản địa tin rằng hồ là vị thần bảo vệ rừng già, là hiện thân của sức mạnh có thể chấn áp tà ma và mang lại sự uy nghiêm cho vùng đất mà chúng trị vì. Trong khi đó, tại những cánh rừng mưa nhiệt đới ẩm ướt của Indonesia, hồ Sumatra lại mang những đặc điểm sinh học đầy thú vị do sự tiến hóa biệt lập trên đảo. Đây là phân loài hồ có kích thước nhỏ nhất thế giới hiện nay, một sự thích nghi hoàn hảo để chúng có thể len lỏi qua những tán rừng rậm rạp mà các loài hồ lớn hơn không thể làm được. Điểm đặc biệt nhất của hồ Sumatra chính là bộ lông mang sắc đỏ cam sậm nhất và các vằn đen dày đặc cùng với những lớp màng mỏng giữa các ngón chân biến chúng thành những vận động viên bơi lội cực kỳ xuất sắc. Trong văn hóa của người dân Sumatra, hồ được coi là những linh hồn bảo tồn trật tự của tự nhiên, là những người ông của rừng già mà con người luôn phải dành một sự kính trọng tuyệt đối. Thế nhưng, thực tế phũ phàng là cả hồ Đông Dương và hồ Sumatra đều đang đứng bên bờ vực của sự diệt vong. Tại Việt Nam, nhiều năm qua, các nhà khoa học đã không còn ghi nhận được dấu chân hồ trong tự nhiên và tại Indonesia, số lượng cá thể hồ cũng đang sụt giảm nghiêm trọng. Nguyên nhân không gì khác chính là vấn nạn săn bắn trái phép để lấy ra sương và sự thu hẹp diện tích rừng nguyên sinh do con người khai thác quá mức. Mỗi cá thể hồ ngã xuống là một vết thương trí mạng vào lòng đại ngàn, làm lung lay sự cân bằng của cả một hệ sinh thái. Việc bảo vệ môi trường sống của chúng và nói không với các sản phẩm từ động vật hoang dã chính là hành động cuối cùng để chúng ta giữ lại tiếng gầm đầy kêu hãnh của Chúa Sơn Lâm cho những thế hệ mai sau thay vì chỉ được nhìn thấy chúng trong những tràng sự cũ. Rời xa những bước chân lặng lẽ dưới tầng thấp chúng ta ngước nhìn lên những tán cây cao vút để gặp gỡ người của rừng xanh. Đời ơi! Mang tên khoa học là Pongo. Trong ngôn ngữ bản địa, cái tên Orangutan không chỉ là tên gọi mà là sự thừa nhận về một linh hồn trị thức đang ẩn mình trong hình hài của một loài linh trường. Đời ơi! Sở hữu bộ lông cam đỏ rực rỡ và xù xì một sự thích nghi hoàn hảo giúp chúng vừa nổi bật vừa ẩn mình dưới những tia nắng xuyên qua kẽ lá. Điểm ấn tượng nhất chính là đôi tay dài quá khổ với sải tay rộng hơn cả chiều cao cơ thể biến chúng thành những nghệ sĩ đu dây dành tới 90% cuộc đời trên tầng cao mà không cần đặt chân xuống mặt đất. Những con đực trưởng thành còn sở hữu tấm đệ má lớn đặc trưng vừa là biểu tượng của quyền lực vừa là chiếc loa tự nhiên giúp tiếng hú vang xa khắp đại ngản. Chí thông minh của đời ơi là một kỳ quan của tạo hóa. Chúng là những thợ say tận tụy khi mỗi tối đều tỉ mỉ bện cành lá làm võng ngủ, biết dùng lá cây làm ô che mưa, làm găng tay hái quả gai hay dùng canh nhỏ khều mặt ong. Đặc biệt, tình mẫu từ của đời ơi vô cùng thương liêng. Con nòn sẽ bám chặt lấy mẹ suốt 8 năm đầu đời để học cách sinh tồn. Một sợi dây liên kết bền chặt hiếm thấy. Trong văn hóa bản địa có truyền thuyết kể rằng đời ơi thực chất là một bộ tộc người vì chán ghét thị phi nên đã vào rừng sâu và giả vờ không biết nói để tránh bị bắt đi làm việc. Chính vì thế, chúng luôn được kính trọng như những bậc tiền nhân. Trong giới khoa học, đời ơi được coi là loài bảo trợ. Vì bảo vệ được chúng cũng chính là bảo vệ toàn bộ hệ sinh thái xung quanh. Thế nhưng, người của rừng xanh đang đứng trước ngưỡng tuyệt chủng khi những cánh rừng mưa bị tan phá bởi nạn khai thác gỗ và đồn điên cây công nghiệp. Việc bảo tồn đời ơi không chỉ là cứu lấy một loài vật mà là giữ lại phần hồn đang lụi tan dân của đại ngàn Đông Nam Á. Tạm biệt những hòa đảo xa xôi. Hành trình của chúng ta quay trở lại với dải đất miền Trung Việt Nam để chiêm ngưỡng một tuyệt tác hội họa của đại ngàn Trường Sơn. Đó chính là vọc trà vá chân nâu mang tên khoa học là Pygatrix nemaios loài linh trưởng được thế giới tôn vinh bằng danh hiệu mỹ miều, nữ hoàng của các loài linh trưởng. Sở dĩ có tên gọi như vậy là bởi bộ lông của chúng sở hữu sự phối màu cực kỳ tinh xảo với nằm sắc thái rực rỡ. Đổi bật nhất là đôi chân màu nâu đỏ đặc trưng cùng cánh tay trắng muốt và khuôn mặt vàng cam đầy biểu cảm với đôi mắt sâu thẳng. Khác với vẻ ồn ào của nhiều loài khỉ khác vọc trà vá chân nâu mang một phong thái thư thái ung dung như những bậc hiền triết của rừng rải. Chúng dành phần lớn thời gian trên những tầng tán cao, di chuyển nhẹ nhàng giữa các cảnh cây để tìm kiếm những trồi non và quả dại. Tập tính của chúng cực kỳ hiền lành, thường sống theo từng gia đình nhỏ và có thói quen chia sẻ thức ăn cho nhau. Một đết tính cách đầy nhân văn giữa thế giới hoàng dãi. Trong văn hóa và tâm thức của người Việt đặc biệt là người dân tại bán đảo Sơn Trà hay dọc dãi Trường Sơn Loài vọc này được coi là một báu vật quốc gia là linh hồn của những cánh rừng nguyên sinh. Hình ảnh của chúng tượng trưng cho sự thuần khiết yên bình và là niềm tự hào của thiên nhiên Việt Nam khi được bạn bè quốc tế ngưỡng mộ. Tuy nhiên đằng sau vẻ đẹp lộng lẫy đó là một thực tại đáng lo ngại. Vọc trà vá chân nâu đang nằm trong danh sách những loài cực kỳ nguy cấp, rào nạn săn bắt và sự thu hẹp diện tích rừng. Mỗi cánh rừng bị tàn phá đồng nghĩa với việc nữ hoàng mất đi ngai vàng của mình. Việc bảo tồn loài linh trưởng ngũ sắc này không chỉ là bảo vệ một loài động vật quý hiếm mà còn là giữ lại biểu tượng của sự sống tinh khôi và trọn vẹn nhất cho đạn ngàn Đồng Đàm Á. Rời xa những cánh rừng sưng mù của rãi trường Sơn Hành trình của chúng ta sẽ bay thẳng đến hòn đảo Bọc Niều kỳ bí để gặp gỡ một trong những kẻ lập dị nhất trong gia đình linh trưởng Đó chính là khỉ mũi dài mang tên khoa học là Nasalis Lavatus Nếu như vọc trà vá chân nâu được yêu mến bởi vẻ đẹp kiêu sa thì khỉ mũi dài lại gây ấn tượng mạnh bởi một ngoại hình độc nhất vô nhị khiến bất cứ ai lần đầu nhìn thấy cũng phải tinh ngạc về sự sáng tạo của tạo hóa Đúng như cái tên của mình đặc điểm nhận dạ không thể nhầm lẫn của loài này chính là chiếc mũi khổng lồ, thuôn dài và rủ xuống tận miệng ở những con đực trưởng thành Chiếc mũi này không chỉ là một món đồ trang trí kỳ quặc mà còn là chiếc loa khuếch đại âm thanh giúp chúng phát ra những tiếng gầm vang xa để khẳng định quyền lực và tu hút bạn tình Đi kèm với chiếc mũi đặc biệt là một chiếc bụng phệ đặc trưng kết quả của một hệ tiêu hóa cực kỳ phức tạp được chia thành nhiều ngăn để xử lý các loài lá cây giàu chất sơ và chứa nhiều độc tố Thân hình của chúng bao phủ bởi lớp lâm màu vàng cam và lẫn sám trò tạo nên một vẻ ngoài vừa ngộng đỉnh vừa đầy sức sống giữa vùng đầm lầy Khi mũi dài là những cư dân trung thành của các khu rừng ngập mặn và rừng ven sông, nơi nước và đất rào thòa Điểm khác biệt lớn nhất giúp chúng tách biệt khỏi phần còn lại của họ nhà khỉ chính là khả năng bơi lội thượng thừa Vậy có tọa bàn chân có màng mỏng Khi mũi dài có thể phóng mình từ những cành cây cao xuống dòng sông và bơi một mạch sang bờ bên kia để trốn tránh kẻ thù hoặc tìm kiếm thức ăn Chúng là những vận động viên bơi lội cư khôi nhất trong giới linh trưởng Một kỹ năng sinh tồn tuyệt vời giúp chúng làm chủ được môi trường sống khắc nghiệt nơi có sự dinh dập của cá sấu Trong dòng chảy văn hóa của người dân bản địa tại đảo Borneo Khi mũi dài có được biết đến với một cái tên dân dã và đầy thú vị là Orang Belanda nghĩa là người Hà Lan Cái tên này bắt nguồn từ việc người dân địa phương xưa kia thấy chiếc mũi lớn và cái bụng phệ của chúng rất giống với những thương nhân châu Âu lần đầu Hình ảnh của khỉ mũi dài gắn liền với sự vui nhội nhưng cũng đầy bí ẩn của rừng ngập mặn là biểu tượng cho sức sống bền bì của vùng đất Borneo Tuy nhiên hiện nay loại linh trưởng đặc biệt này đang phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng do diện tích rừng ngập mặn bị thu hẹp để nhường chỗ cho các công trình ven biển và đồn điên dấu cọ Sự biến mất của khỉ mũi dài không chỉ là mất đi một loại động vật quý hiếm mà còn là sự lụi tàn của một hệ sinh thái ngập mặn vốn là lá trắng bảo vệ bờ biển Việc bảo vệ những tánh rừng ven sông chính là cách duy nhất để chúng ta giữ lại những tiếng hú đặc trưng và những cú nhảy xuống nước đầy ngoạn mục của gã hề đại ngà này Rời khỏi những vùng đầm lầy chúng ta cùng diện kiến người khổng lồ hiền lành nhất của đại ngàn voi châu Á Tên khoa học là Elephas Maximus So với người anh em ở châu Phi voi châu Á có vóc dáng khiêm tốn hơn với đôi tay nhỏ và chiếc lưng vòng cao đặc trưng Chiếc vòi kỳ diệu của chúng chính là một tuyệt tác của cơ bắp Vừa là cánh tay khéo léo để hái lượm vừa là vũ khí tự vệ và là công cụ giao tiếp vô cùng tinh tế Vòi châu Á là những kỹ sư sinh thái thực thụ của rừng già Chúng dành phần lớn thời gian lang thang qua những cánh rừng rậm và đồng cỏ dùng sức mạnh của mình để mở những con đường xuyên rừng tạo điều kiện cho các loài động vật nhỏ hơn dễ dàng di chuyển Với trí thông minh vượt trội và đời sống tình cảm phức tạp vòi sống theo chế độ mẫu hệ nơi những con voi cái đầu đàn giàu kinh nghiệm dẫn dắt cả gia đình vượt qua những mùa hạn hán khắc nghiệt để tìm kiếm nguồn sống Trong văn hóa Việt Nam đặc biệt là với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên vòi không chỉ là vật nuôi mà còn là người bạn là biểu tượng thiêng liêng của sức mạnh và sự thịnh vượng Hình ảnh những chú voi oai hùng đã đi vào lịch sử giữ nước như một huyền thoại bất tử Thế nhưng hiện tại voi châu Á đang phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng rất cao do nạn sam trộn và sự thu hẹp môi trường sống dẫn đến những cuộc xung đột đau lòng giữa người và voi Bảo vệ voi chính là bảo vệ sự trường tồn của đại ngàn để bóng dáng lửng lưỡng của chúng vẫn mãi là bản hùng ca kêu hãnh của đất rừng Đông Nam Á Lặng lẽ bước ra từ bóng tối của những hốc cây cổ thụ chúng ta bắt gặp một chiến binh bọc giáp thực thụ của đại ngàn TT mang tên khoa học là Manis Javanica Đây là loài thú kỳ lạ bực nhất thế giới khi toàn thân được bao phủ bởi những lớp vẩy sừng cứng cáp xếp trồng lên nhau như những phiến giáp thời Trung Cổ Bộ vẩy này không chỉ là lớp lá chắn bảo vệ mà còn là một tuyệt tác của tiến hóa giúp chúng cuộn tròn thành một quả bóng bất khả xâm phạm trước nanh vuốt của bất kỳ kẻ săn mồi nào TT là những kẻ độc hành thầm lặm chỉ bắt đầu cuộc hành trình của mình khi màn đêm buông xuống với chiếc mũi cực kỳ nghẹn bến và cái lưỡi dài hơn cả cơ thể chúng là khắc tinh của các loài mối và kiến một con TT trưởng thành có thể tiêu thụ tới 70 triệu con côn trùng mỗi năm giúp kiểm soát dịch hại và giữ cho những gốc cây cổ thụ luôn vững chãi chúng không chỉ là những thợ săn giỏi mà còn là người thợ làm đất tận tụy hành động đào bới tình thức ăn của chúng giúp làm tơi xốp đất rừng tạo điều kiện cho các mầm xanh vươn mình trỗi dậy trong văn hóa dân gian ở nhiều vùng miền TT được ví như những vị thần đất hiền lành mang lại sự cân bằng cho núi rừng thế nhưng thật xót xa khi vẻ ngoài độc não lại chính là lời nguyên khiến chúng trở thành loài động vật bị săn lùng và buôn bán trái phép nhiều nhất hành tinh những hiểu lầm tai hại về công dụng y học của lớp vẩy sừng vốn thực chất chỉ có cấu tạo tương tự như móng tay con người đã đẩy loài vật này đến sát bờ vực tuyệt chủng tại Việt Nam và Đông Nam Á TT đang đứng trước nguy cơ biến mất hoàn toàn khỏi bản đồ sinh thái bảo vệ TT ngay lúc này không chỉ là cứu lấy một loài thú quy hiếm mà là bảo vệ những bác sĩ của rừng già giữ cho mạch sống dưới lòng đất luôn được lưu thông bền bỉ rời khỏi mặt đất với những kẻ bọc giáp thầm lặng chúng ta hãy ngước nhìn lên những tầng tán cao nhất của rừng già nơi ngự trị của một vị đại sứ mang vẻ đẹp quyền uy và đầy kiêu hãnh đó chính là chim hồng hoàng mang tên khoa học là Bucerot biconis nếu có một loài chim nào có thể khiến bạn phải nín thở vì sự lộn lẫy và âm thanh vang dội mỗi khi cất cánh thì đó chỉ có thể là sinh vật được mệnh danh là linh hồn của đại ngàn này hồng hoàng sở hữu một ngoại hình không thể nhầm lẫn với chiếc mũ sừng khổng lồ màu vàng tươi trên đỉnh đầu trông như một vương miện của những vị vua cổ đại chiếc mũ này không chỉ là món đồ trang trí mà còn giúp khuếch đại tiếng kêu vang vọng khắp các thùng lũng khẳng định sự hiện diện của chúng giữa rừng sâu với sải cánh khổng lồ có thể rộng tới một mét rưỡi mỗi nhịp đập cánh của hồng hoàng tạo ra những âm thanh giít gió mạnh mẽ mà bạn có thể nghe thấy từ khoảng cách rất xa trước khi nhìn thấy bóng dáng chúng lướt qua trên bầu trời tập tính của hồng hoàng là một bản tình ca về sự thủy chung và đức hy sinh hiếm có trong thế giới tự nhiên chúng sống theo chế độ một vợ một chồng suốt đời đặc biệt trong mùa sinh sản chim cái sẽ tự ra mình trong một hốc cây và dùng bùn đất chám kím miệng tổ chỉ để lại một khe hở nhỏ suốt nhiều tháng ròng rã chim đực sẽ gánh vác trọng trách đi tìm thức ăn và mớm qua khe nhỏ đó để nuôi sống cả vợ lẫn con chính thói quen này đã biến hồng hoàng trở thành biểu tượng bất tử của lòng trung thành và tình yêu sắt son trong văn hóa của nhiều bộ tộc bản địa tại Đông Nam Á và các dân tộc vùng Tây Nguyên Việt Nam lòng và mỏ của chúng thường xuất hiện trong các bộ trang phục lễ hội truyền thống tự trưng cho sức mạnh, sự cao quý và sự kết nối thiêng liêng với thần linh trong hệ sinh thái, hồng hoàng đóng vai trò là những người gieo mầm vĩ đại nhất với sở thích ăn các loại quả rừng chúng giúp phát tán hạt giống đi khắp những vùng xa xôi duy trì sự sanh tươi cho những cánh rừng nguyên sinh thế nhưng hiện nay hồng hoàng đang phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng chiếc mũ sừng quý giá của chúng đang bị săn lùng ráo riết như một loại ngà voi đỏ để chế tác đồ mỹ nghệ cùng với đó là việc mất đi những cây cổ thụ có hốc lớn để làm tổ bảo vệ hồng hoàng không chỉ là cứu lấy một loại chim quý hiếm mà là giữ cho những hạt giống của rừng già tiếp tục được nảy mầm và giữ cho tiếng đập cánh hồng tráng của chúng không bao giờ liệm tắt trên dãy trường sơn hùng vĩ rời xa những tán cây cao nơi hồng hoàng ngự trị chúng ta trở lại với những khoảng rừng thưa và ven suối để chiêm ngưỡng một vẻ đẹp được mệnh danh là khổng tước của phương đông đó chính là công xanh mang tên khoa học là Pavomuticus nếu có một loài sinh vật nào đại diện cho sự quyền quý và lộng lẫy của đại ngàn thì đó chắc chắn phải là loài chim mang trên mình bộ áo giáp lấp lánh này không giống như loài công xanh Ấn Độ thường thấy trong các sở thú công xanh Đông Nam Á sở hữu một vẻ đẹp hoang dã và kiêu sa hơn hẳn với bộ lông mang sắc xanh lục ánh kim tỏa dáng như những viên ngọc quý dưới ánh mắt trời điểm nhấn làm nên thương hiệu của chúng chính là chiếc đuôi dài thước tha của những con đực được tô điểm bởi hàng trăm con mắt rực rỡ khi màn khiêu vũ bắt đầu chiếc đuôi ấy xòe rộng thành một tấm quạt khổng lồ dùng động nhịp nhàng tạo nên một cảnh tượng huyền ảo khiến bất cứ ai cũng phải ngỡ ngàng đôi chân dài và dáng đi chuyển càng làm tôn lên vẻ quyền uy của loài chim vốn được xem là biểu tượng của sự tái sinh và đức hạnh công xanh là loài chim sống khá kín đáo chúng thường chọn những vùng rừng thưa gần nguồn nước để sinh sống và kiếm ăn dù có vẻ ngoài phô trường nhưng trong tự nhiên chúng lại là những kẻ cực kỳ nhẹ bén và cảnh giác chỉ cần một tính động lạ chúng sẽ nhanh chóng lần khuất vào những bụi rậm với tốc độ đáng kinh ngạc trong văn hóa Việt Nam và nhiều quốc gia Đông Nam Á công xanh là hình ảnh quen thuộc trong cung đình tượng trưng cho sự thanh cao may mắn và thịnh vượng hình ảnh long, lân, quy, phụng với con phụng mang ráng rất của loài công đã ăn sâu và tiềm thức xuất hiện trang trọng trên những kiến trúc cổ và tà áo dài truyền thống như một lời khẳng định về vẻ đẹp vĩnh cỉu tuy nhiên vị vua của những loài chim này đang phải đối mặt với một thực tại nhiệt ngã do vẻ đẹp quá rực rỡ chúng trở thành mục tiêu của nạn săn bắt làm cảnh và lấy lông cùng với đó là việc môi trường sống ven sông bị xâm hại nghiêm trọng hiện nay số lượng công sanh trong tự nhiên tại Việt Nam đã sụt giảm đến mức báo động chỉ còn xuất hiện giải rác ở một vài vườn quốc gia, khu vực Tây Nguyên và miền Trung bảo vệ công sanh chính là bảo vệ một di sản văn hóa sống của đất nước để những vũ điệu khổng tước vẫn mãi được trình diễn giữa thiên nhiên thay vì chỉ còn trong những bức tranh cổ hay những câu chuyện kể rời xa những vạt rừng thừa hành trình đưa chúng ta đến với những vùng đất ngập nước mảnh mông nơi người trị cùng một biểu tượng cho sự thanh cao và truyền cựu đó chính là xếu đậu đỏ bằng tên khoa học là Antigon được biết đến là loại chim cao nhất trong các loại chim biết bay trên thế giới xếu đậu đỏ hiện lên giữa bình nguyên xanh ngắt với một dáng vẻ mạnh khẳng nhưng vô cùng uy nghiêm toàn thân chúng bao phủ bởi lớp lông sám bạc làm nổi bật lên phần đầu và cổ màu đỏ rực rỡ như một điểm nhấn của tạo hóa khiến chúng trông như những vị tiên hạc bước ra từ những câu chuyện cổ tích về tập tính, xếu đậu đỏ là hiện thân của lòng thủy chung son sắt chúng sống theo chế độ một vợ một chồng suốt đời và người ta vẫn thường kể cho nhau nghe những câu chuyện đầy cảm động về việc một con xếu sẽ ủ rũ tuyệt thực cho đến chết khi người bạn đời của mình không mai qua được mỗi mùa yêu đương chúng lại trình diễn những vũ điệu gọi bạn đầy say đắm với những cú nhảy cao, sải cánh rộng và tiếng kêu vang vọng khắp vùng đất ngập nước tạo nên một bản giao hưởng tình yêu giữa thiên nhiên hoàng giá chúng không chỉ là những vũ công tài ba mà còn là những cư dân cực kỳ nhạy cảm với môi trường xếu chỉ chọn những vùng đất sạch giấu thức ăn tự nhiên như củ năng để dừng chân biên chúng trở thành những thước đo chuẩn xác nhất cho sức khỏe của hệ sinh thái đất ngập nước Trong tâm thức của người Việt và nhiều dân tộc Đông Nam Á xếu đầu đỏ từ lâu đã là một loài chim linh thiêng xuất hiện trong những bức tranh thở những điều khắc đình chùa như một biểu tượng của sự trường thọ an lành và hạnh phúc bền vững Nhắc đến xếu là nhắc đến vùng đất đồng tháp 10 nơi từng là nhà của hàng trăm cá thể xếu mỗi khi mùa khô về Thế nhưng thực tại lại đang bàng một màu buồn bã Do sự biến đổi khí hậu và việc thâm canh đông nghiệp quá mức những vùng đất ngập nước tự nhiên đang dần thu hẹp khiến đường về của xếu ngày càng trở nên xa xôi số lượng xếu đầu đỏ trở về Việt Nam đang giảm sút nghiêm trọng đặt lại chim cao quý này trước nguy cơ biến mất hoàn toàn khỏi bản đồ thì nhiên nước nhà Việc phục hồi môi trường sống tại các vườn quốc gia như chàm chim chính là nỗ lực cuối cùng để chúng ta giữ lại bóng hình thanh mảnh của những tiên hạc trên bầu trời quê hương Rời xa những vùng đất ngập nước rực nắng chúng ta quay trở lại với tầng thấp của những cánh rừng mưa rậm rạp để diện kiến một ảo thuật ra của Đại Nga Đó chính là trí Agus lớn mang tên khoa học là Agusianus Agus Nếu công xanh được biết đến với vẻ lộng lẫy phô trường thì trí Agus lại mang một vẻ đẹp huyền bí ma mị xứng đáng với cái tên được đặt theo vị thần khổng lồ nghiên mắt trong thần thoại Hy Lạp Đặc điểm gây ấn tượng mạnh nhất của loài chim này chính là đôi lông cánh dài quá khổ được trang trí bởi hàng ngàn đốm tròn lớn nhỏ trông giống hệt như những con mắt đang nhìn chăm chăm vào đối phương Khi còn được bắt đầu vũ điệu trinh phục bạn tình nó sẽ xoe đôi cánh khổng lồ của mình ra tạo thành một vòng tròn hoàn hảo ché khuất cả cơ thể và chỉ để lộ ra những con mắt huyền ảo đang rung động Hiệu ứng thị giác này mạnh mẽ đến mức có thể khiến bất cứ ai và cả những con chim mái phải rơi vào trạng thái như bị thùi miến Thần hình mang sắc nâu trầm, mặc hòa quyện với những họa tiết tinh xảo khiến chị Argus trông như một bức tranh thổ cầm sống động giữa lòng rừng dài Về tập tính chị Argus là loài chim cực kỳ nhút nhát và sống tách biển Chúng từng chọn những khu vực bằng phẳng dưới tán rừng kín đáo để làm sân khấu riêng cho mình Tại đây còn được xét tỉ mỉ dọn dẹp sạch sẽ từng chiếc lá khô từng cọng cỏ nhỏ để tạo nên một sàn diễn hoàn mỹ trước khi cất tiếng gọi bạn tình vang vọng khắp đại ngã Tiếng kêu của chúng có sức xuyên thấu mạnh mẽ là một trong những âm thanh đặc trưng nhất của rừng đêm Đông Nam Á Chúng là những cư dân trung thành của rừng Nguyên Sinh nơi có tầng thảm thực vật dày đặc để che chở cho sự tồn tại thầm lặng của mình Trong văn hóa của các bộ tộc bản địa tại bán đảo Mã Lai và đảo Borneo Chiagos được coi là biểu tượng của sự tinh tưởng và thấu suốt Những đầu mắt trên cánh chim được tin là có khả năng nhìn thấu những bí mật của rừng già và bảo vệ con người khỏi những thế lực đẻ tối Tuy nhiên cũng giống như nhiều loại chim kỳ hiếm khác Chiagos đang phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng do nạn săn bắt lấy lông làm đồ trang trí và sự biến mất của những cánh rừng nguyên sinh yên tính Việc bảo vệ loài chim này không chỉ là giữ lại một ảo thuật ra của thì nhiên mà còn là giữ lại một phần ký ức thần thoại của đại ngàn Đông Nam Á Nơi mà mỗi đố mắt trên cánh chim đều kể một câu chuyện về sự kỳ diệu của tiến hóa Bên cạnh những loại linh trường hay chim muông Thế giới bò sát tại Đông Nam Á cũng là nơi ngự trị của những huyền thoại đầy quyền uy Từ mặt đất ấm ướt cho đến tận những tầng tán cao vút Đầu tiên, chúng ta không thể không dùng mình trước sự hiện diện của hổ man chúa màn tiền khoa học là Ophiophagus Hanna Đây là loài rắn độc lớn nhất hành tinh một vị vua không vương viện với chiều dài có thể lên tới 5 mét và khả năng dựng đứng một phần ba cơ thể để nhìn thẳng vào mắt đối thủ Điểm đặc trưng nhất của chúng là chức mang giọng mở đầy đe dọa và khả năng săn đuổi cả những loài rắn khác Trong quan hóa nhiều dân tộc Đông Nam Á hổ mang chúa là biểu tượng của sức mạnh thần thánh Vừa gây sợ hãi, vừa được tôn thờ như một vị thần trần giữ rừng sâu Thế nhưng dù quyền uy đến đâu vị vua này cũng đang dần thu mình lại trước sự xâm lấn của con người và nạn săn bắt trái phép để lấy mật và ra khiến số lượng của chúng trong tự nhiên sụp giảm nghiêm trọng Trái ngược với sự uy nghiêm dưới mặt đất của hổ mang chúa trên những cành cây cao chúng ta lại bắt gặp những phi công đầy ảo diệu của dòng họ rắn bay thuộc chi Crisopelia Đây là minh chứng cho sự sáng tạo vô hạn của tiến hóa khi một loài bò sát không chân lại có thể bay qua khoảng không giữa các thân cây Bằng cách hóp bụng và bành rộng các xương sườn để tạo thành một bề mặt phẳng như một chiếc rù rắn bay có thể lướt đi trong không trung với sự chính xác kinh ngẳng Những loài rắn này thường mang sắc xanh lục dược dỡ giúp chúng vừa nguy trang hoàn hảo vừa giữ vai trò quan trọng trong quyền kiểm soát các loài côn trùng và thạch sùng trên cao Khép lại danh sách những vị vua của Đại Ngàn chúng ta sẽ cùng dừng chân trước một bức tượng đài sống đầy bi tráng của lịch sử tự nhiên Đông Nam Á Đó chính là Tê Giác Một Sừng mang tên khoa học là Rhinoceros Sondicus Nếu như các loài động vật khác đại diện cho sự đa dạng hiện hữu thì Tê Giác Một Sừng lại là một biểu tượng của sự tiếc nuối và lời nhắc nhở đanh thép về những gì chúng ta đã đánh mất Nhìn vào vẻ bề ngoài Tê Giác Một Sừng hiện lên như một chiến binh cổ đại bước ra từ thời tiên xử Toàn tổ thân hình đồ sộ nặng tới hơn 2 tấn của chúng được bao bọc bởi một lớp da dày cứng cáp với những nếp gấp sâu tạo thành những mảng rạp sắt vững trái Khác với người e nhèm ở Châu Phi loài Tê Giác này chỉ sở hữu duy nhất một chiếc sừng nhỏ trên mũi một báu vật mà tạo hóa ban tặng nhưng cũng chính là lời nguyền đẩy chúng vào thạp kịch Chúng là những cư dân cô độc của những vùng rừng rậm và xình lầy ẩm ướt nơi chúng có thể ngâm mình trong bùn cả ngày để bảo vệ lan ra nhạy cảm khỏi tí sinh trùng và cái nóng oi ả của vùng nhiệt đới Trong quan hóa và tâm thức của người Việt Tê Giác từng là một thức thể linh thiêng xuất hiện trong những huyền thoại như một vị thần chống trái rừng Người xưa kể rằng khi thấy mùi khói lửa bốc lên Tê Giác sẽ ngay lập tức lao tới để dập tắt, bảo vệ sự bình yên cho đại ngàn Chiếc sừng của chúng cũng bị ngộ nhận là một loại thân dược dẫn đến nạn săn lùng giáo riết suốt nhiều thế kỷ Thế nhưng thực tại lại là một bản nhạc buồn Vào năm 2010 cá thể Tê Giác một sừng cuối cùng tại Việt Nam đã ngã xuống dưới họng súng của những kẻ săn trộn tại vườn quốc gia Cát Tiên đánh dấu sự tuyệt trụng hoàn toàn của loài này trên toàn lãnh thổ nước ta Hiện nay hy vọng duy nhất của loài kỳ lớn này chỉ còn xót lại tại một khu vực duy nhất ở Indonesia Sự mất đi của Tê Giác một sừng tại Việt Nam là một bài học đắt giá về việc bảo tồn đa dạng sinh học Nó nhắc nhở chúng ta rằng một khi mắt xích quan trọng này bị đứt gãy toàn bộ hệ sinh thái sẽ mất đi một phần linh hồn vốn có Việc bảo vệ những tánh rừng người như tới hôm nay chính là nỗ lực để những loài động vật khác không phải bước vào có đường tuyệt trụng Rời xa lãnh địa của những loài động vật kêu hãnh chúng ta hãy cùng nhìn rộng ra bức tranh toàn cảnh để hiểu về cái nơi đã nuôi dưỡng nên tất cả sự sâu ngấy Khí hậu của Đông Nam Á không chỉ là những con số về nhiệt độ hay độ ẩm mà đó là một nhịp đập mãnh liệt của thiên nhiên nhiệt đới gió mùa Ở đây màu không khí luôn căng tràn hơi ẩm nơi những lường gió từ đại dương mang theo hơi thở của biển cả và đập vào những dãy núi cao tạo nên những cơn mưa xối xả gột rửa và tái sinh đại ngàn mỗi ngày Chính sự giao thoá giữa nắng rực rỡ và mưa bất tận đã biến nơi đây thành một nhà kính khổng lồ nơi sự sống sinh sôi với tấp độ chóng mặt Chảy xuyên qua lòng thực thể ấy là dòng sông Mê Công huyền thoại hay còn gọi là dòng sông Mẹ mạch máu chính người sống cả một vùng lục địa bắt nguồn từ những đỉnh núi cao vốt Mê Công cuồn cuộn chảy qua nhiều quốc gia trước khi đổ về phương Nam bụi đắc phù sa màu mỡ cho những cánh đồng bất tận Và chính từ dòng chảy phù sa ấy Tây Luôn Hước đã ra đời và trở thành linh hồn của nền văn minh Việt Nam Hạt gạo không chỉ là nguồn thức ăn mà là hạt ngọc trời kết tinh từ mồ hôi của con người và dòng sữa của đất mẹ tạo nên một bản sắc văn hóa Luôn Hước Bền Bỉ qua hàng ngàn năm lịch sử Tiến sâu về hạng nguồn chúng ta sẽ lạc bước vào mê cung của những khu rừng ngập nước tại đồng bằng sông Thủ Long Đây là thế giới của rừng trà mịt mù, sương khói và những cánh rừng ngập mặn đan xen chẳng chịt như một tấm lưới khổng lồ bảo vệ đất liền Hệ thống sông ngòi và đầm lầy nơi đây không chỉ là những dòng chảy vô chi mà là một mạng lưới giao thông của tự nhiên nơi các loài thủy sinh và chim muông tìm về trú ngụ Vẻ đẹp của rừng nhiệt đới Đông Nam Á nằm ở sự đa tầng, đa dạng Đó là nơi mà mỗi nhành lan rừng mỗi gốc Tây Cổ Thụ hay từng mảng rêu phong đều chứa được một sự sống riêng biệt tạo nên một trình thể hoàn mỹ và đầy bí ẩn Thế nhưng bức tranh xanh mứt ấy đang dần hiện lên những mảng màu u tối Nạn phá rừng ở Đông Nam Á đang diễn ra với quy mô khủng khiếp khi những lá phổi xanh bị xè thịt để nhường chỗ cho các đồn điền công nghiệp và lòng tham vô đáy của con người Riêng tại Việt Nam diện tích rừng nguyên sinh đang thu hẹp lại một cách đáng báo động Những dãy núi từng một thời mịt mùng cây lá nay chỉ còn lại những vạt đồi chọc rỉ máu nơi tiếng cưa máy át đi tiếng hót của chim muông Khi rừng ngã xuống mạch nước ngầm cạn kiệt thiên tài ập đến và những lài động vật quý hiếm mà chúng ta vừa nhắc tên sẽ chỉ còn là những ký ức nhạc nhòa trên mặt giấy Hành trình khám phá những bí mật của đại ngàn Đông Nam Á và những biểu tượng sống của Việt Nam xin được khép lại tại đây Qua những câu chuyện về những vị vua của rừng xanh hay sự hùng vĩ của dòng sông mẹ chúng ta càng thấy chân quý hơn những giá trị mà thiên nhiên đã ban tặng Rừng không chỉ là cây không chỉ là thú mà là linh hồn, là nguồn sống và là di sản mà cha ông đã gìn giữ qua bao thế hệ Đứng trước những vết thương của đại ngàn, mỗi chúng ta cần nhận thức rằng bảo vệ rừng chính là bảo vệ hơi thở của chính mình và tương lai của con em chúng ta Đừng để những vũ điệu của công sanh tiếng gầm của chúa Sơn Lâm hay sắc đỏ rực rỡ của Sếu Đầu Đỏ chỉ còn là huyền thoại Cảm ơn các bạn đã cùng chúng tôi đi qua một hành trình đầy cảm xúc này Nếu yêu thích nội dung về thiên nhiên hùng vĩ và đầy kỳ diệu này đừng quên nhấn like và đăng ký kênh để tiếp tục ủng hộ đội ngũ sản xuất Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại trong những hành trình khám phá tiếp theo trên vũ trụ hoang dã Hãy subscribe cho kênh La La School Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn