BÉO VÀ GẦY ĐỀU CÓ CHUNG NGUYÊN NHÂN: KHÍ HUYẾT KHÔNG ĐỦ! | DƯỠNG SINH CỔ NHÂN

Dưỡng sinh Cổ Nhân Mến chào quý vị và các bạn. Hôm nay chúng ta sẽ bàn về một vấn đề vô cùng phổ biến nhưng rất nhiều người chưa thấu đáo, đều hiểu sai hoàn toàn. Trong cuộc sống, chắc hẳn các bạn đã từng gặp kiểu người như thế này. Mỗi ngày ăn uống rất ít, ăn chẳng khác nào mèo ăn, uống thêm một ngụm nước lạnh cũng tăng cân. Cả người trông sưng phủ, bụng mềm nhũn, ấn vào như có một túi nước lớn bên trong. Đi vài bước đã thở hồn hền như kéo bể lo rèn. Bạn bảo họ ăn ít lại thì họ cảm thấy vô cùng oan ức. Ngược lại, có những người bữa nào cũng thịt cá ê hề, tối khuya còn phải ăn thêm bữa đêm, nhưng tay chân lại gầy như đôi đũa, sắc mặt vàng úa tối xạm như bị hun khói. Ăn bao nhiêu cũng không tăng cân, đêm nào cũng tràn trọc mất ngủ. Lúc này, tôi muốn hỏi các bạn một câu. Vì sao lại như vậy? Nhiều người nói rằng đó là do gen tốt hoặc số mệnh không tốt. Tôi nói với các bạn rằng những lời đó hoàn toàn vô căn cứ. Chuyện này không phải do gen, cũng không phải do số phận. Căn nguyên thật sự nằm ở hai chữ. Khi huyết. Tôi từng gặp một cặp vợ chồng rất thú vị. Người chồng cao khoảng 1m75 nhưng cân nặng chưa tới 60kg. Khuôn mặt vàng vọt, vừa nhìn đã thấy dáng vẻ tinh huyết suy kiệt. Ban đêm bứt dứt, nóng nảy, ngủ không yên. Người vợ thì không cao nhưng cân nặng vượt quá 80kg. Cả ngày ủe ỏi, đầu óc mơ màng, chỉ cần vận động nhẹ là hồi hộp khó thở. Giữa mùa hè nóng bức, vẫn phải mặc áo dài tay vì quá sợ lạnh. Các bạn thử nghĩ xem, hai người ăn cùng một món ăn, sống trong cùng một căn nhà, có cùng điều kiện sinh hoạt. Tại sao cơ thể một người lại biểu hiện như hỏa quá vượng, còn người kia lại giống như thủy quá hàn? Điều này dường như rất khó giải thích. Sau hàng loạt xét nghiệm sinh hoá, tất cả chỉ số đều nằm trong giới hạn bình thường. Cuối cùng, chỉ có thể khuyên với người chồng rằng, hãy ăn nhiều hơn. Còn với người vợ thì ăn ít lại và vận động nhiều hơn. Khi hai người đến, tôi không cần nhìn quá nhiều vào những con số trên giấy xét nghiệm. Chỉ cần nhìn lưỡi người chồng đỏ gay, gần như không có rêu lưỡi, rồi bắt mạch người vợ thấy mạch yếu vô lực. Chưa đầy 5 phút, tôi đã nói với họ rằng, vấn đề của người chồng là huyết hư, còn vấn đề của người vợ là khí hư. Chính những chữ đó là gốc dễ của toàn bộ bệnh trạng. Tôi lập tức kê hai bài thuốc, một bài bổ huyết dưỡng âm dành cho người chồng để giúp cơ thể từ gầy yếu trở nên đầy đặn khỏe mạnh. Một bài bổ khí lợi thủy dành cho người vợ để giúp cơ thể từ béo phu trở nên cân đối hơn. Ba tháng sau, cả hai đều khôi phục vóc dáng và thể trạng bình thường. Nghe đến đây, có người sẽ nói, thần kỳ. Tôi nói với các bạn, đây không phải thần kỳ mà là đạo lý. Cổ nhân đã nói rất rõ trong Hoàng đế nội kinh, khí không đủ thì béo, huyết không đủ thì gầy. Ngày nay, có rất nhiều người không chịu nghiên cứu kinh điển, lại mê tín những quảng cáo bên ngoài, đi tìm đủ loại thuốc giảm cân. Phần lớn những thứ đó đều là thuốc có tính hàn lương hoặc tác dụng cữa ngép. Càng dùng, dương khí càng suy yếu, cơ thể càng lạnh. Cuối cùng, cân nặng chưa chắc giảm được bao nhiêu, nhưng sức khỏe lại bị tổn hại nghiêm trọng, thậm chí ảnh hưởng đến tim mạnh. Hôm nay tôi sẽ giải thích thật rõ cho các bạn hiểu mối quan hệ giữa khí huyết và béo gầy. Trước hết, chúng ta phải hiểu khí là gì. Có thể nhiều người sẽ nói rằng không nhìn thấy khí nên không công nhận sự tồn tại của nó. Dĩ nhiên là không nhìn thấy được. Không nhìn thấy, không có nghĩa là không tồn tại. Các bạn thử chạm vào da mình xem. Có phải da đang ấm không? Sự ấm áp đó chính là biểu hiện của khí. Khi bạn hít thở, lồng ngực phập phồng lên xuống, đó cũng là khí đang vận hành. Khi bạn ăn một bát cơm và cơ thể chuyển hóa thành năng lượng, đó là khí đang thực hiện chức năng vận hóa. Một người sau khi qua đời, thân xác vẫn còn đó. Vậy tại sao họ không thể cử động nữa? Bởi vì khí đã tán mất. Khí chính là động năng của cơ thể, giống như động cơ của một chiếc xe. Khi động cơ ngừng hoạt động, chiếc xe chỉ còn là một đống sắt thép vô dụng. Tiếp theo là huyết. Huyết nghe có vẻ dễ hiểu hơn. Khi ngón tay bị đứt và chảy ra chất lỏng màu đỏ, đó chính là máu. Nhưng trong quan niệm đồng y, huyết không chỉ đơn thuần là chất lỏng ấy. Chức năng quan trọng nhất của huyết là nuôi dưỡng. Nó giống như những dòng sông tưới mát đồng ruộng. Huyết đi đến gan thì gan được nuôi dưỡng và thực hiện chức năng của mình. Huyết đi đến mắt thì mắt mới nhìn rõ. Huyết đi đến gân cốt thì tay chân mới có sức lực để vận động. Nói cách khác, huyết chính là dòng nước mang dưỡng chất đi nuôi toàn bộ cơ thể. Vậy khí và huyết có quan hệ như thế nào? Đây mới là phần quan trọng nhất. Đồng y có một nguyên tắc nổi tiếng. Khí là xoái của huyết, huyết là mẹ của khí. Khí là xoái của huyết nghĩa là gì? Rất đơn giản. Huyết thuộc âm, bản thân mang tính tĩnh giống như nước trong một con mương. Nếu không có độ dốc hoặc máy bơm đẩy đi thì nước có thể tự chạy được không? Tất nhiên là không. Nó cần khí để thúc đẩy. Tim của chúng ta, trong đồng y gọi là tâm dương, ngày đêm không ngừng đập để tạo ra nhiệt lượng và áp lực, đẩy máu đi khắp cơ thể. Đó chính là khí hành huyết. Khí đủ mạnh thì huyết lưu thông thuận lợi. Khi khí suy yếu, không còn đủ sức thúc đẩy, huyết sẽ đình trệ và lâu ngày trở thành huyết ứ. Vậy huyết là mẹ của khí, nghĩa là gì? Khí thuộc dương là năng lượng. Nhưng năng lượng không thể tự nhiên xuất hiện mà cần có nhiên liệu. Huyết chính là nhiên liệu đó. Trong huyết, mang theo tinh hoa của thức ăn mà chúng ta hấp thu từ ngũ cốc và thực phẩm. Chính những tinh hoa ấy là nguồn gốc để sinh ra khí. Nếu không có huyết làm nền tảng nuôi dưỡng, khí sẽ giống như ngọn lửa không có dầu, giống như cây không có rễ, rất nhanh sẽ suy kiệt. Vì vậy, khí và huyết luôn nương tựa lẫn nhau. Một bên thuộc dương, một bên thuộc âm, không bên nào có thể tách rời bên nào. Giống như vợ chồng hòa hợp thì gia đình hương thịnh, khí huyết điều hòa thì con người tinh thần minh mẫn, cơ thể khỏe mạnh. Nếu khí huyết mất cân bằng, âm dương chia cắt, bệnh tật sẽ lần lượt xuất hiện. Bây giờ tôi hỏi các bạn, tiêu chuẩn thật sự để đánh giá một người khỏe mạnh là gì? Không phải là những con số đẹp trên tờ xét nghiệm. Điều quan trọng nhất là khí huyết có cân bằng hay không? Chỉ cần khí huyết cân bằng, cơ thể sẽ sở hữu sức đề kháng mạnh mẽ. Cho dù mắc phải cảm lạnh thông thường, chỉ cần điều trị đúng cách, giúp cơ thể ra một chút mồ hôi là có thể nhanh chóng hồi phục. Nếu khí huyết không cân bằng, thì cho dù hiện tại bạn chưa mắc bệnh, đó cũng chỉ là vấn đề thời gian. Sớm muộn gì cũng sẽ xuất hiện những rắc rối lớn. Sau khi đã hiểu rõ đạo lý y học, chúng ta quay trở lại câu hỏi ban đầu. Vì sao khí không đủ thì béo, còn huyết không đủ thì gầy? Trước tiên hãy nói về người béo. Các bạn thử suy nghĩ kỹ xem, phần thừa trên cơ thể người béo thực chất là gì? Theo cách nhìn của đông y, đó gọi là đàm thấp, là rác thải trong cơ thể chưa được khí hóa. Khái niệm khí hóa này vô cùng quan trọng. Các bạn hãy nhìn vào tự nhiên. Nước trên mặt đất khi được ánh mặt trời chiếu vào, sẽ bốc hơi thành hơi nước, bay lên tạo thành mây. Đó chính là khí hóa. Cơ thể con người cũng như vậy. Nước uống và thức ăn sau khi vào dạ dày, cần có nhiệt năng, tức dương khí, để làm bốc hơi, tách lấy tinh hoa và đào thải cạn bá. Nếu dương khí không đủ, tức ngọn lửa không đủ mạnh, nước uống vào không thể khí hóa thành hơi mà sẽ động lại trong cơ thể, biến thành nước lạnh, biến thành ẩm thấp, tích tụ dưới da thành mỡ thửa. Vì vậy, bản chất của béo phì theo quan niệm này là dương hư, ẩm thịnh, giống như một vũng nước tù động. Chúng ta cần xác lập một quan niệm trước tiên. Một người khỏe mạnh thì khí nhất định phải đầy đủ. Khí là gì? Đừng nghĩ nó là thứ quá huyền bí. Khí chính là nhiệt năng và động năng trong cơ thể. Trong đồng nghi, đó là chức năng khí hóa. Hãy tưởng tượng cơ thể như một lò hơi lớn. Tì vị là cái nổi, còn ngọn lửa phía dưới, chính là dương khí. Khí lửa đủ mạnh, khí đủ đầy, những gì ăn vào sẽ được chuyển hóa, phần có ích thành dinh dưỡng, phần vô ích thành chất thải, rồi được đào thải ra ngoài. Cơ thể vì thế sạch sẽ và vận hành trơn trù. Người như vậy được gọi là người bình hòa. Không quá béo, cũng không quá gầy, bởi cơ thể luôn ở trong trạng thái tuần hoàn sống động và lưu thông liên tục. Ngược lại, nếu một người bị khí hư, ngọn lửa yếu đi, thì điều gì xảy ra? Chức năng khí hóa suy giảm. Thức ăn đưa vào không được chuyển hóa tốt, chất tốt không hấp thụ hết, chất xấu cũng không đào thải được. Những vật chất không được khí hóa này sẽ lưu lại trong cơ thể, dần dần biến thành trọc khí, đam ẩm và thấp khí. Chúng ta hay gọi chúng là mỡ hay cholesterol. Theo cách nhìn của Đô My, đó là những vật chất âm trọc không được chuyển hóa. Tích tụ ở gan thì thành gan nhiễm mỡ, tích tụ trong mạch máu thì thành mỡ máu cao, tích tụ ở bụng thì thành vòng eo ngấn mỡ. Các bạn phải hiểu rằng, điều này không đơn thuần là do ăn nhiều mà ra, mà vì cơ thể thiếu khả năng vận chuyển và đào thải rác thải. Cho nên, khí hư mới chính là nguyên nhân sâu xa của béo phỉ. Có người sẽ hỏi, vậy tôi ăn ít đi hoặc chạy bộ nhiều hơn thì có giảm cân được không? Tôi nói với các bạn rằng, nếu không bắt đầu từ việc bổ khí, thì tất cả những điều đó chỉ là công sức vô ích, thậm chí còn tự làm hại mình. Hãy nhìn những người giảm cân bằng cách nhịn ăn. Mỗi ngày họ đói đến hoa mắt chóng mặt. Đúng là cân nặng có thể giảm xuống, nhưng khí cũng suy yếu theo. Vì sao? Bởi tinh hoa của thức ăn là một trong những nguồn sinh ra khí, ngay cả cơm cũng không ăn thì lấy gì làm nhiên liệu cho ngọn lửa cơ thể. Một khi quay lại ăn uống bình thường, do cơ thể đã thiếu hụt quá lâu, nên sẽ hấp thụ điên cuồng. Kết quả là tăng cân trở lại, thậm chí còn béo hơn trước. Đây chính là hiện tượng càng giảm cân, càng dễ béo. Còn những người điên cuồng tập luyện để giảm cân thì sao? Ngày nào cũng kiệt sức trong phòng tập. Phải biết rằng, người khí hư vốn đã thiếu năng lượng, nay lại tiêu hao quá nhiều thể lực, thì chẳng khác nào đang rút cạn nguyên khí của mình. Đồng ý có câu, mồ hôi là dịch của tim, mồ hôi ra quá nhiều sẽ làm hao tổn dương khí. Khi dương khí tiếp tục suy giảm, chức năng khí hóa lại càng yếu hơn. Những đàm thấp và mỡ thừa vì thế, không những không biến mất, mà còn bám chặt hơn trong cơ thể. Cho nên, muốn giảm cân thật sự, thì phải bắt đầu từ việc bổ khí. Khi ngọn lửa cháy mạnh lên, rác thải tự nhiên sẽ được đốt sạch. Người xưa thực ra đã nghiên cứu vấn đề béo phì rất kỹ. Chúng ta hãy xem các sách cổ và hoàng đế nội kinh phân loại người béo như thế nào. Loại thứ nhất gọi là chi nhân. Trong thuyết văn giải tự có giải thích về kiểu người này. Các bạn đã từng thấy mỡ lợn đông vào mùa đông chưa? Trắng đục và cứng lại. Đặc điểm của người thuộc dạng này là toàn thân đều béo nhưng thịt lại săn chắc, sờ vào thấy cứng. Đây là kiểu người tuy khí hư nhưng hàn khí ngưng kết mạnh, giống như một khối băng đông cứng trong cơ thể. Loại thứ hai gọi là cao nhân. Kiểu béo này khác hẳn. Trong cơ thể có nhiều đàm thấp, thịt mềm nhão, chỉ cần bóp là có thể nắm được cả một màng lớn, giống như một quả bóng chứa đầy nước lắc lư qua lại. Nguyên nhân là vì đàm thấp cũng là một dạng vật chất chọc, cản trở sự vận hành của khí. Khí không lưu thông thì nước không được đào thải, nước và mỡ hỏa lẫn với nhau tạo thành lớp mỡ mềm nhũn. Những người này thường cảm thấy cơ thể nặng nề, lúc nào cũng buồn ngủ bởi thấp khí quá nặng. Loại thứ ba gọi là phì nhân. Chữ phì trong cách gọi cổ xưa chủ yếu chỉ những người dương khí suy yếu. Dương khí giống như mặt trời trong cơ thể. Đặc điểm của nhóm người này là cực kỳ sợ lạnh. Giữa mùa hè, người khác mặc áo ngắn tay thì họ vẫn phải mặc áo dài tay, thậm chí mặc cả quần dài. Nguyên nhân là vì bên trong cơ thể luôn ở trạng thái lạnh, quá trình chuyển hóa diễn ra rất chậm, giống như một khối băng ở vùng cực không có ánh mặt trời chiếu tới, nên mãi không tan. Loại thứ tư gọi là nhục nhân. Trong Hoàng đế Nội Kinh có ghi rằng người thuộc loại này thân hình trên dưới đều đầy đặn. Nhìn từ xa toàn thân đều là thịt. Tuy nhiên, họ khác với người có đàm thấp. Thịt của họ sang chắc hơn, nhưng bên trong thường tồn tại tình trạng thấp nhiệt. Khí thấp và nhiệt kết hợp với nhau chúng cản trở sự vận hành của khí. Các bạn thấy đấy, đồng mi phân loại béo phì rất chi tiết và rõ ràng. Đó chính là biện chứng luận trị. Trong khi đó, nhiều người thường chỉ dựa vào một chỉ số rồi nói rằng bạn đang thừa cân mà thôi. Sau đó họ bảo bạn ăn ít lại, vận động nhiều hơn, hoặc bán cho bạn một số loại thuốc ức chế cảm giác thèm ăn. Hoàn toàn không phân biệt hàn nhiệt, hư thực. Đây chính là lý do vì sao rất nhiều người giảm cân mãi không thành công. Bởi ngay từ đầu hướng đi đã sai rồi. Nói xong về người béo, bây giờ chúng ta hãy nói về người gầy. Vì sao có những người ăn bao nhiêu cũng không béo, thân hình khô gầy. Các bạn hãy nhớ một câu, huyết không đủ thì gầy. Trong đồng y, chức năng của huyết là nuôi dưỡng. Nó giống như việc trồng trọt, đất đai cần có nước tưới thì cây cối mới phát triển tươi tốt. Cơ thể con người cũng vậy. Cơ bắp cần huyết để nuôi dưỡng mới đầy đặn. Da rẻ cần huyết nuôi dưỡng mới hồng hào. Một người huyết đầy đủ giống như cánh đồng được mưa thuận gió hòa, sắc mặt hồng nhuận, cơ bắp săn chắc, tinh lực dồi dào. Dinh dưỡng ăn vào được chuyển hóa thành huyết, huyết lại tiếp tục nuôi dưỡng cơ bắp. Đó là một vòng tuần hoàn tốt. Ngược lại, người huyết hư giống như mảnh đất khô cằn hạn hán. Trên mảnh đất ấy, cây cối làm sao có thể phát triển xanh tốt được? Biểu hiện bên ngoài là thân hình gầy gò, da bọc xương, da rẻ khô ráp, sắc mặt vàng úa thiếu sức sống. Vậy chúng ta lại phải hỏi tiếp, vì sao lại huyết hư? Huyết từ đâu mà có? Theo Đông Y, nguồn gốc đầu tiên của huyết đến từ tì vị. Tì chủ vận hóa, vị chủ thu nạp. Ngũ cốc và thức ăn chúng ta ăn vào chính là nguyên liệu ban đầu. Dạ dày tiêu hóa chúng, tì vận hóa thành tinh vi của thủy cốc, đây chính là nguyên liệu để sinh huyết. Nếu chức năng tì vị yếu, giống như máy móc trong nhà máy bị hỏng, nguyên liệu chất đống mà không đưa vào sản xuất được, hoặc vừa vào đã bị đào thải ra ngoài, cơ thể không lấy được nguyên liệu, thì lấy gì để tạo huyết? Đó là lý do có những người ăn rất khỏe, ăn rất nhiều nhưng vẫn không tăng cân. Bởi vì tì của họ hư yếu, đây gọi là vị mạnh, nhưng tì yếu chỉ thu nạp mà không vận hóa được. Nguồn gốc thứ hai của huyết liên quan đến gan. Đồng y nói gan tàng huyết. Gan giống như một kho giữ chữ máu. Khi con người hoạt động, huyết được đưa ra để sử dụng. Khi nghỉ ngơi, huyết phải quay trở về gan để được nuôi dưỡng và bảo tổn. Nếu chức năng của gan gặp vấn đề, chẳng hạn thường xuyên thức khuya hoặc hay nổi nóng làm tổn thương gan, thì kho chứa này sẽ bị dò dỉ, không giữ được huyết nữa. Khi đó, huyết sẽ dần bị hao tổn. Các bạn cũng cần nhớ rằng khí và huyết là một cặp âm dương không thể tách rời. Khí có thể xin huyết. Khí là người chỉ huy của huyết. Nếu khí hư thì động lực tạo huyết không đủ. Nếu khí hư thì khả năng giữ huyết trong mạch cũng không đủ. Huyết sẽ thất thoát hoặc lưu thông bất thường. Vì vậy, khi gặp những bệnh nhân gầy yếu, tôi tuyệt đối không đơn giản bảo họ uống thuốc bổ huyết hay ăn thật nhiều thịt mỡ. Làm như vậy không có tác dụng. Tôi nhất định phải điều chỉnh tì vị, sơ thông can khí và bồi bổ nguyên khí. Đây là một quá trình mang tính hệ thống. Chỉ khi sửa chữa được nhà máy tạo huyết của cơ thể, nguyên liệu mới được đưa vào đầy đủ, động lực sản xuất mới mạnh lên, huyết mới được sinh ra, cơ thể mới trở nên cường tráng. Đây mới là con đường trị bệnh đúng đắn của Đông My. Người huyết hư thường có những biểu hiện gì? Trước tiên hãy nhìn khuôn mặt. Hoàng đế nội kinh có câu tâm chi hoa tại diện. Nghĩa là khí huyết đầy đủ, thì khuôn mặt mới hồng hào. Khi huyết hư, trên mặt không còn sắc huyết, trông vàng úa và khô héo như cỏ úa cuối thu, hoàn toàn mất đi vẻ sáng bóng. Môi và móng tay vốn nên có màu hồng nhạt vì đó là nơi khí huyết đi đến tận cùng. Nay huyết không đủ để nuôi dưỡng, nên chúng trở nên nhợt nhạt và trắng bậyt. Thứ hai là hồi hộp và mất ngủ. Các bạn phải biết rằng tâm tàng thần, thần cư ngụ trong huyết. Khi huyết hư, chẳng khác nào ngôi nhà bị sụp đổ, thần không còn chỗ nương náo nên phải lang thang bất định. Vì vậy, con người cảm thấy lo lắng, tim đập nhanh, ban đêm khó ngủ. Đây chính là tình trạng huyết không đủ để nuôi dưỡng tâm thần. Thứ ba là da khô và tóc khô rụng. Phế chủ bì mau, gan tàng huyết. Tóc là phần dư của huyết. Khi huyết không đủ, giống như đất đai hạn hán, cây cỏ làm sao có thể tươi tốt. Da không được nuôi dưỡng sẽ khô ráp và bong tróc. Tóc không được huyết nuôi dưỡng thì sẽ khô sơ, vàng úa và rụng nhiều. Đây đều là những quy luật rất tự nhiên. Thứ tư là tay chân tê bỉ, gan chủ cân, huyết nuôi dưỡng gân mạch. Khi huyết hư, kinh mạch trở nên trống rỗng, huyết không đủ để nuôi dưỡng gân cơ. Kết quả là tay chân bắt đầu xuất hiện cảm giác tê dại. Đây chính là tín hiệu cảnh báo mà cơ thể đang gửi đến bạn. Thứ năm, đối với phụ nữ, kinh huyệt là chỉ số trực quan nhất. Khi huyết hải trống rỗng thì làm gì còn đủ huyết để bài tiết ra ngoài. Vì vậy, lượng kinh sẽ ít, màu sắc nhạt như nước và chu kỳ thường kéo dài bất thường. Phần huyết hư đến đây tương đối dễ hiểu. Tiếp theo, tôi muốn nói đến một nội dung quan trọng hơn, cũng là điều mà rất nhiều người vẫn chưa nắm rõ. Đó là vấn đề béo phỉ. Nhiều người muốn giảm cân thường hỏi có phải tôi nên ăn ít thịt lại không? Tôi nói với các bạn rằng vấn đề không nằm ở việc ăn nhiều hay ăn ít. Vấn đề nằm ở chỗ chức năng khí hóa của cơ thể đã gặp trục trặc. Chúng ta phải biết biện chứng. Người béo cũng có nhiều loại khác nhau. Tôi tạm chia người béo thành 4 nhóm. Các bạn hãy nghe thật kỹ để tự đối chiếu với bản thân. Nếu xác định sai hướng thì ngay cả uống nước cũng có thể tăng cân. Loại thứ nhất là người béo do khí hư. Kiểu người này rất thú vị. Nếu quan sát kỹ, các bạn sẽ thấy đặc điểm nổi bật nhất của họ là khá nhút nhát. Vì sao? Bởi khí chính là động lực của cơ thể, giống như động cơ của một cỗ máy. Chỉ khi khí đầy đủ con người mới có sự mạnh dạn và quyết đoán. Khi khí hư, trong lòng sẽ thiếu cảm giác vững vàng và tự tin. Vì thế các bạn thường thấy những người trắng trẻo, mập mạp, những người nói năng nhỏ nhẹ, làm việc chậm rãi, phần lớn thuộc kiểu này. Họ không thích vận động bởi chỉ cần động một chút là cảm thấy mệt và hụt hơi. Cơ thể theo bản năng sẽ tự bảo vệ mình. Vì thế lúc nào cũng trông thiếu sức sống, đi vài bước là thở dốc. Làm sao để nhận biết? Rất đơn giản. Bảo họ thè lưỡi ra xem. Người béo do khí hư thường có lưỡi to và bè. Hai bên mép lưỡi có dấu răng rõ rệt. Vì sao lại có dấu răng? Có người nói là do răng nhọn. Đó là điều vô lý. Thực chất là do lưỡi bị thủy thấp làm sưng to. Tùy chủ vận hóa, khi khí hư thì máy bơm của cơ thể không còn đủ sức đẩy nước ra ngoài. Nước thấp tích tụ lại trong cơ thể khiến lưỡi sưng lên, bị ép chặt vào răng lâu ngày, nên để lại dấu hẳn. Gốc dễ của hiện tượng này chính là chức năng khí hóa suy yếu. Người bình thường uống nước vào sẽ khí hóa thành tân dịch để nuôi dưỡng cơ thể. Người khí hư uống nước vào thì nước động lại, biến thành thấp khí và đam ẩm. Người xưa nói người béo trắng phần nhiều thuộc khí hư. Vì sao lại trắng? Vì dương khí không đủ, sắc trắng thuộc hàn, thuộc âm, thiếu đi sắc huyết hồng hào. Đây là dạng béo phù không khỏe mạnh. Loại thứ hai gọi là béo do dương hư. Kiểu này còn nặng hơn khí hư. Không chỉ thiếu khí, mà ngay cả ngọn lửa trong cơ thể cũng suy yếu. Đặc điểm lớn nhất là cực kỳ sợ lạnh. Giữa mùa hè, người khác chỉ muốn mặc áo ngắn tay, còn họ vẫn phải mặc áo dài tay, thậm chí mặc cả quần dài. Vì sao? Bởi ngọn lửa nhỏ trong cơ thể đã yếu đi, mặt trời bên trong gần như sắp tắt. Muốn nhận biết chính xác nhất, hãy nhìn tay chân. Tôi vẫn luôn nói rằng, tay chân của người khỏe mạnh phải ấm áp quanh nằm. Tay chân là phần tận cùng của cơ thể, còn tim giống như ngọn lửa trung tâm. Nếu sức mạnh của tim đủ mạnh, thì nhiệt lượng sẽ được truyền tới tứ trì. Người dương hư không thể đưa hơi ấm đến tay chân, nên tay chân luôn lạnh ngắt. Đắp chăn cả đêm cũng không thấy ấm. Hỏi thêm về đại tiểu tiện sẽ càng rõ hơn. Phân của họ thường lỏng, nhão, không thành khuôn. Một ngày phải đi vệ sinh nhiều lần. Bởi vì bên trong quá lạnh, ruột không đủ nhiệt lượng để tiêu hóa thức ăn, nên thức ăn chưa được chuyển hóa hoàn toàn, đã bị đào thải ra ngoài. Nước tiểu thì trong, màu nhạt và lượng nhiều. Đó là do thận dương không đủ, thuy dịch không được khí hóa để đưa lên trên, mà trực tiếp thoát ra ngoài. Nam giới thuộc kiểu này dễ gặp tình trạng suy giảm chức năng sinh lý, nữ giới dễ bị tử cung lạnh và đau bụng kinh. Tất cả đều là biểu hiện của dương khí suy yếu. Với những người như vậy, nếu chỉ bắt họ ăn kiêng mà không bồi bổ dương khí, thì chẳng khác nào làm tổn hại cơ thể thêm. Loại thứ ba gọi là béo do đàm thấp. Kiểu người này chỉ cần nhìn là có thể nhận ra. Hãy quan sát đôi mắt của họ. Mí mắt thường sương mỏng, sáng ngủ dậy dưới mắt có hai bọng mắt rất lớn, gương mặt trong phù nề. Đó chính là biểu hiện của đàm thấp. Tì vị suy yếu khiến việc vận hóa thủy thấp bị dối loạn, nước ứ động lâu ngày sinh ra đàm. Họ còn có một đặc điểm hình thể rất điển hình là người không quá to nhưng bụng lại rất lớn. Tay chân có thể chưa hẳn béo, nhưng phần bụng phình ra như đang mang thai, từng lớp mỡ trồng lên nhau. Vì sao mỡ lại tập trung ở bụng? Bởi kinh đới mạch không thông mà đàm thấp vốn là tả khí âm tính, rất thích tích tụ ở phần dưới và vùng bụng của cơ thể. Những người này thường cảm thấy ngực nặng nề, khó chịu, cổ họng lúc nào cũng có đờm nhưng khạc mái không sạch. Đồng y có câu, tì là nguồn sinh đàm, phế là nơi chữa đàm. Khi thấp khí trong tì quá nặng sẽ bốc lên ảnh hưởng đến phổi, khiến khí cơ của phổi bị cản trở, từ đó sinh ra tức ngực và nhiều đờm. Gặp trường hợp này, chỉ hóa đàm thôi là chưa đủ, quan trọng hơn là phải kiện tì và trừ thấp. Đó mới là giải pháp từ gốc. Loại thứ tư gọi là béo do thấp nhiệt. Đây là kiểu phức tạp nhất. Những người này thường nóng nảy, dễ cáu gắt. Đừng nghĩ rằng họ sinh ra đã có tính khí xấu. Thực chất, đó là biểu hiện bệnh lý. Bởi trong cơ thể tồn tại thấp nhiệt, nhiệt tạ quầy nhiễu tâm thần khiến tâm thần không yên ổn, con người trở nên dễ kích động. Muốn nhận biết, hãy nhìn khuôn mặt. Họ thường có làn da bóng nhờn, dùng tay sờ vào sẽ thấy dầu. Trên mặt rất dễ nổi mụn, đặc biệt ở chán và cằm. Theo ngũ hành, đây là dấu hiệu cho thấy thấp nhiệt tích tụ bên trong không thoát ra được nên phải tìm đường phát tiết qua da. Người béo thuộc dạng thấp nhiệt còn có một đặc điểm nữa là ăn rất khỏe. Họ luôn cảm thấy đói, vừa ăn xong một lúc, lại muốn ăn tiếp. Nhiều người tưởng đó là biểu hiện của sức khỏe tốt, nhưng thực ra hoàn toàn ngược lại. Đây là tình trạng vị nhiệt quá mạnh. Bên trong dạ dày giống như ngọn lửa dưới đáy nồi cháy quá lớn. Thức ăn vừa đưa vào đã bị tiêu hóa rất nhanh, nên lúc nào cũng thấy đói. Thế nhưng tì lại bị thấp khí, cản trở, không đủ khả năng vận hóa hết lượng dinh dưỡng đó. Kết quả là thức ăn dư thừa biến thành rác thải, tích tụ lại trong cơ thể. Nếu quan sát mắt của họ, bạn thường thấy nhiều tia máu đỏ. Đây không đơn thuần là do thiếu ngủ, mà là dấu hiệu cho thấy kinh can có nhiệt, thấp nhiệt tích tụ bên trong đã làm tổn thương các mạch máu nhỏ. Nói đến đây, bốn loại béo phì cơ bản đã khá rõ ràng. Có người sẽ hỏi, tôi vừa sợ lạnh lại vừa nổi nhiều mụn, vậy tôi thuộc loại nào? Câu trả lời là rất có thể bạn thuộc dạng hỗn hợp. Trên lâm sàng, rất hiếm gặp trường hợp chỉ thuộc một thể đơn thuần, đa số đều đan sen nhiều yếu tố với nhau. Nhưng dù biến hóa thế nào, thì nguyên lý cốt lõi vẫn không thay đổi. Bất kể thuộc loại béo nào, nguyên nhân sâu xa vẫn là khí hư. Khi khí không đủ, chức năng khí hóa suy giảm, nước thải và cạn bã trong cơ thể không được đào thải ra ngoài, mà tích tụ lại thành mỡ. Vì vậy, muốn giải quyết tận gốc phải bổ khí, làm cho động cơ của cơ thể hoạt động trở lại, làm cho mặt trời bên trong cơ thể nóng lên, làm tan những khối băng tích tụ, làm bốc hơi thấp khí. Khi đó, mỡ thừa mới tự nhiên giảm xuống. Đây chính là điểm đặc sắc trong lý luận đồng ý. Không chỉ điều chỉnh tình trạng béo phi, mà còn điều chỉnh toàn bộ trạng thái cơ thể. Nhắc đến bổ khí, thì có một bài thuốc kinh điển không thể không nói tới, đó là tứ quân tử thang. Đây là một danh phương nổi tiếng lưu truyền hàng nghìn năm, gồm bốn vị thuốc chính là nhân sâm, bạch chuột, phục linh và cam thảo. Vì sao gọi là tứ quân tử? Các bạn cần hiểu được ý nghĩa sâu xa phía sau cái tên ấy. Quân tử là gì? Là người không thiên lệch, không cực đoan, luôn đi theo con đường trung dung. Bốn vị thuốc này kết hợp với nhau cũng như vậy, không quá nóng, không quá lạnh, không bổ dưỡng thái quá, mà cũng không công phạt mạnh mẽ. Công năng của chúng ôn hòa như bốn vị quân tử khiêm nhường. Trong đó, nhân sâm là vị thuốc đứng đầu về bổ khí, chuyên đại bổ nguyên khí, kiện tí ích phế. Bạch chuột có tác dụng loại bỏ thấp khí trong tì vị, giúp làm khô thấp. Phục linh giúp dẫn thủy thấp đi xuống để bài tiết qua đường tiểu tiện, gọi là thẩm thấp. Cuối cùng là cam thảo, có tác dụng điều hòa các vị thuốc. Bốn vị kết hợp với nhau nhằm xây dựng lại một trạng thái cân bằng ổn định bên trong cơ thể. Các bạn nhất định phải hiểu rằng cốt lõi của tứ quân tử thang là bồi bổ tì vị chi khí. Đông Y nói, tì vị là gốc của hậu thiên. Nghĩa là sau khi sinh ra, cơ thể khỏe mạnh hay không phần lớn phụ thuộc vào tì vị. Tì vị chính là kho lương thảo của cơ thể, là nguồn gốc sinh hóa khí huyết. Hiện nay rất nhiều người than phiền rằng mình béo, giảm thế nào cũng không được. Theo cách nhìn của Đông Y, cái béo đó không đơn thuần là thịt, mà là rác thải, là đàm thấp không thể đào thải ra ngoài. Vì sao lại có đàm thấp? Bởi vì tì khí hư yếu, chức năng vận hóa suy giảm. Thức ăn đưa vào không được chuyển hóa thành tinh chất mà cơ thể cần. Ngược lại biến thành mỡ thừa và đàm ẩm tích tụ lại. Lúc này, dùng tứ quân tử thang để bồi bổ tì khí chẳng khác nào đổ đầy nhiên liệu cho động cơ. Khi chức năng vận hóa được khôi phục, đàm thấp tự nhiên sẽ tiêu tan. Đâu cần phải cố ý giảm cân nữa. Tuy nhiên, trên lâm sàng không thể cứng nhắc chỉ dùng một bài thuốc. Phải hiểu cách ra giảm linh hoạt của các phương thuốc cổ. Nếu là người béo do khí hư, sắc mặt trắng nhợt, nói chuyện yếu ớt, thiếu hơi sức, thì dùng tứ quân tử thang là phù hợp. Nhưng nếu là người béo do dương hư, tay chân lạnh ngắt, sợ lạnh vô cùng, thì chỉ bổ khí là chưa đủ. Khi đó dương khí đã suy yếu, cần phải nhóm lại ngọn lửa trong cơ thể. Vì vậy, phải ra thêm nhục quế hoặc phụ tử. Đây gọi là trong nước sinh lửa. Nếu đàm thấp quá nặng, rêu lưỡi dày nhất như phủ một lớp xương trắng, thì cần ra thêm trần bì, bán hạ, lá sen để hóa đàm trừ thấp. Nếu thuộc thể thấp nhiệt, mặt bóng nhờn, dễ nổi mụn, thì phải ra thêm hoàng liên, chi tử, ý dĩ nhân và các vị thuốc thanh nhiệt lợi thấp. Khi đã hiểu rõ đạo lý, việc dùng thuốc sẽ trở nên linh hoạt như vậy. Ngoài việc dùng thuốc, tôi thường nói với mọi người rằng nếu không thay đổi thói quen sinh hoạt, thì thần tiên cũng khó cứu. Người khí hư nên ăn nhiều thực phẩm màu vàng như kê, cà giốt, đàng xâm, hoài sơn sao vàng. Theo quan niệm đồng ý, màu vàng thuộc tỷ có tác dụng bổ khí. Người dương hư phải đặc biệt nhớ không được uống nước lạnh. Dương khí vốn đã không đủ, uống thêm đồ lạnh chẳng khác nào dội nước vào ngọn lửa đáng yếu. Các bạn cũng có thể thường xuyên soa bóp các huyệt trên mạch đốc như mệnh môn, bách hội, trường cường. Mạch đốc được xem là biển của dương khí trong cơ thể. Kích thích các huyệt này giúp thúc đẩy và khơi dậy dương khí. Người đàm thấp nặng có thể ăn thêm bí đao, đậu đỏ, lá sen hoặc tì bà diệp để hỗ trợ đào thải thấp khí. Đồng thời, cần vận động nhiều hơn để giúp dương khí thăng phát. Còn người thuộc thể thấp nhiệt có thể dùng đậu xanh, khổ qua và các thực phẩm thanh nhiệt. Tuy nhiên, tuyệt đối không nên ăn cay nóng. Bởi cơ thể vốn đã có thấp nhiệt, ăn thêm đồ cay chẳng khác nào đổ thêm dầu vào lửa. Ngoài ra, có thể dây ấn huyệt khúc trì ở phía ngoài khuyểu tay. Đây là huyệt quan trọng của kinh đại trường, có tác dụng thanh nhiệt lợi thấp rất tốt. Sau khi nói về người béo, tức là các trường hợp khí hư và đàm thấp, chúng ta hãy nói đến thái cực còn lại là người gầy. Vì sao một người lại gầy? Nguyên nhân căn bản nằm ở huyết hư. Muốn điều trị kiểu gầy này thì phải bổ huyết. Trong đông y có một bài thuốc được xem là phương bổ huyết, đó là tứ vật thàng. Bài thuốc gồm đương quy, thục địa, xuyên khung và bạch thược. Các bạn hãy nhìn cách phối ngũ này, thật sự rất tinh tế. Đương quy là vị thuốc chủ yếu để bổ huyết, vừa có thể sinh huyết, vừa có thể hoạt huyết. Thục địa có màu đen, quy vào thận, chuyên bổ tinh huyết của thận. Thận tinh đầy đủ thì mới có thể sinh huyết. Xuyên khung được gọi là khí dược trong huyết, có tác dụng làm cho huyết được lưu thông. Nếu chỉ bổ huyết mà không lưu thông thì huyết sẽ trở nên ứ trẻ. Bạch thược có vị chua, mà vị chua có tác dụng thu liễm, giúp dưỡng huyết và giữ huyết trong gan. Bốn vị thuốc kết hợp với nhau, đương quy bổ, thục địa dưỡng, xuyên khung hành, bạch thược thù. Có thể nói đây là một cỗ máy sinh huyết gần như hoàn chỉnh. Bổ mà không trẻ, dưỡng mà không ngấy. Tuy nhiên, tôi thường gặp một trường hợp đặc biệt. Có những người rất gầy nhưng lại ăn cực kỳ khỏe, ăn nhiều hơn người khác mà vẫn không tăng cân. Trong trường hợp này, nếu chỉ dùng tứ vật thang để bổ huyết thì có tác dụng không? Tôi nói với các bạn là gần như không có tác dụng. Bởi vì những người này không chỉ huyết hư mà tì vị cũng đã hư yếu. Tì vị là nhà máy chế biến. Nguyên liệu tuy đã đưa vào nhưng nhà máy lại ngừng hoạt động không thể chuyển thức ăn thành huyết. Nếu chỉ bổ huyết thì làm sao có đủ nguyên liệu để bổ? Vì vậy, có một bài thuốc da giảm rất đặc sắc, thường được gọi là gia vị tứ vật thang. Bài thuốc gồm đường quy, thục địa, xuyên khung, bạch thược kết hợp thêm nhân sâm, bạch chuột và sa nhân. Các bạn có nhận ra không? Đây chính là sự kết hợp giữa tứ vật thang và tứ quân tử thang. Tuy nhiên, bỏ phục linh và cam thảo thay vào đó là sa nhân. Ý nghĩa sâu xa phía sau là gì? Tứ vật thang chủ yếu bổ huyết của gan bởi gan tăng huyết. Nhưng theo ngũ hành, thổ sinh kim và cũng có thể nuôi dưỡng mọc. Tì vị thuộc thổ, gan thuộc mọc. Nếu muốn gan huyết đầy đủ thì trước hết phải làm cho tì vị khỏe mạnh. Chỉ khi đất đai màu mỡ thì cây cối mới phát triển xanh tốt được. Đây chính là đạo lý căn bản của việc dưỡng huyết trong đông y. Nếu bạn chỉ biết chăm chăm bổ huyết cho gan mà không quan tâm đến tì vị, nguồn gốc sinh hóa khí huyết thì những vị thuốc bổ đưa vào cũng chỉ trở thành một đống chất bổ béo ngậy mà cơ thể không thể tiêu hóa được. Vì vậy, chúng ta mới phải thêm nhân sâm và bạch chuột để kiện tì ít khí giúp nhà máy hoạt động trở lại. Còn vì sao phải thêm sa nhân? Bởi thục địa tuy là vị thuốc bổ thận, dưỡng huyết rất tốt nhưng tính chất khá béo ngậy, dễ làm đầy bụng, giảm cảm giác ngon miệng. Sa nhân có tác dụng thơm hóa thấp, tỉnh tì khai vị, giống như một chiếc chuông báo thức đánh thức tì vị đang ủe ỏi. Đồng thời, nó còn giúp hóa giải tính ngấy của thục địa. Nhờ vậy, tì vị khỏe lên, thức ăn đưa vào được tiêu hóa tốt hơn, liên tục chuyển hóa thành tinh vi của thủy cốc, rồi thông qua tứ vật thang mà hóa sinh thành huyết. Đây mới là phương pháp thật sự giải quyết tận gốc tình trạng ăn rất nhiều mà vẫn gầy. Các bạn phải hiểu rằng, đồng y chữa bệnh luôn nhìn vào tổng thể, nhìn vào sự vận hành của âm dương và ngũ hành, chứ tuyệt đối không phải đau đầu chữa đầu, đau chân chữa chân. Rất nhiều người chữa bệnh mãi không khỏi là vì không hiểu âm dương, không hiểu ngũ hành, chỉ biết xử lý phần ngọn mà không chạm tới gốc dễ. Trước tiên chúng ta hãy nói đảo ý dùng thuốc. Vì sao lại chọn những vị thuốc này? Đồng y có câu đồng khí tương cầu, tì thuộc hành thổ trong ngũ hành. Thổ sợ nhất điều gì? Sợ thấp. Cũng giống như mảnh đất trong sân nhà bàn, nếu toàn bùn nhão thì làm sao trồng trọt được. Vì vậy, tì thích khô giáo mà ghét ẩm thấp. Lúc này chúng ta cần đến 2 vị thuốc chủ lực là bạch thược và bạch trượt. Hai vị này đều có vị đắng. Đắng có tác dụng gì? Nội Kinh nói rằng vị đắng có thể làm khô thấp. Điều đó giống như vào mùa hè ấm ướt, chỉ cần mặt trời chiếu mạnh hoặc đốt lên một ngọn lửa, hơi ấm sẽ nhanh chóng bị sua tàn. Đó chính là sức mạnh của sự táo hóa. Nó giúp loại bò thủy thấp tích tụ trong tì, khiến tì hoạt động thoải mái hơn. Bạch thược ngoài vị đắng còn có vị chua. Vị chua có tác dụng thu liễm. Có rất nhiều người nóng nảy, can khí quá mạnh, can mộc lớn át tì thổ, khiến tì bị tổn thương và không còn muốn làm việc. Lúc này, bạch thược giống như một liều thuốc an thần giúp thu lại sự bốc đồng của can khí, bình can chỉ thống, làm dịu những kích động bên trong. Khi gan bớt căng thẳng, thì tì cũng có thể yên ồn mà làm việc. Còn bạch trượt không chỉ táo thấp, mà còn có tác dụng ôn vị. Các bạn hãy hình dung dạ dày như người em của tì. Tì phụ trách vận hóa, còn vị phụ trách thu nảm. Dạ dày luôn cần một ngọn lửa nhất định để hoạt động. Bạch trượt chính là vị thuốc bảo vệ ngọn lửa ấy. Khi dạ dày khỏe mạnh, tì cũng có thêm trợ thủ đắc lực để hoàn thành công việc. Tiếp theo là nhân sâm. Đây là vị thuốc đại bổ nguyên khí, được xem như vị đứng đầu trong việc bồi bổ khí của ngũ tảng. Muốn chuyển hóa tinh vi của thủy cốc thành huyết thì cần năng lượng, mà năng lượng đó chính là khí. Khi nhân sâm được đưa vào, chẳng khác nào cấp điện cao áp cho nhà máy của tì vị, cung cấp nguồn động lực mạnh mẽ và liên tục để quá trình sinh huyết diễn ra thuận lợi. Cuối cùng là sa nhân. Vại trò của sa nhân trong bài thuốc này vô cùng quan trọng. Sa nhân có tính ôn, hương thơm đặc trưng. Hương thơm có tác dụng đánh thức tì vị. Giống như một người đang buồn ngủ chỉ cần ngửi một chút tinh dầu hoặc dầu gió là tinh thần lập tức tỉnh táo hơn. Sa nhân chính là làm nhiệm vụ đó. Nó giúp tì vị thoát khỏi trạng thái chi trẻ, lấy lại sức sống để làm việc hiệu quả. Các bạn thử nhìn lại toàn bộ bài thuốc sẽ thấy rất thú vị. Có vị táo thấp, có vị thu liếm, có vị ôn dương trợ hòa, có vị bổ khí sinh lực và có cả vị chuyên đánh thức tì vị. Khi tất cả phối hợp với nhau, tì vị vừa có sức mạnh, vừa có năng lực, vừa có động lực để làm việc. Một khi chức năng vận hóa được phục hồi, ngũ cốc và thức ăn đưa vào mới thật sự được chuyển hóa thành huyết. Khi đó, tình trạng huyết hư tự nhiên được giải quyết. Đây chính là logic cốt lõi của các danh phương Đông ỉ. Bây giờ chúng ta tiếp tục nói về mối quan hệ giữa khí và huyết. Đây cũng là điểm mà rất nhiều người hành nghề chưa hiểu thấu đáo. Các bạn hãy nhớ kỹ câu này. Khí là xoái của huyết. Huyết là mẹ của khí. Khí thuộc dương. Huyết thuộc âm. Dương là động lực. Âm là vật chất. Cơ thể có thể tạo huyết và đưa huyết đi nuôi dưỡng khắp tứ tri hoàn toàn nhờ vào sức đẩy của khí. Nếu khí hư, huyết sẽ không được vận hành thông suốt mà đình trệ giữa đường hình thanh tình trạng khí hư huyết ứ. Chính vì vậy, khi kiện ti bổ huyết, vì sao phải đặc biệt coi trọng nhân sâm? Bởi tôi muốn dùng sức mạnh bổ khí mạnh mẽ của nhân sâm để thúc đẩy quá trình sinh huyết. Muốn tạo huyết không chỉ cần nguyên liệu mà còn cần động lực. Nhân sâm chính là động lực đó. Nó giống như nguồn năng lượng mạnh mẽ giúp huyết được sinh ra và lưu thông khắp cơ thể. Lúc này, sa nhân lại tiếp tục phát huy vai trò của mình. Trong quá trình chuyển hóa khí huyết, sa nhân giống như người dẫn đường. Các bạn biết rằng, thuốc bổ dùng nhiều rất dễ gây ngấy và sinh trẻ. Sa nhân có tính ấm và mùi thơm, có thể bảo vệ chính khí, đồng thời xua tan hàn thấp và âm trẻ. Nó giúp khai thông trung tiêu, khóa giải khí trẻ ở ti vị. Điều quan trọng hơn nữa là sa nhân còn giống như người dẫn đường cho thục địa. Thục địa là vị thuốc bổ huyết nổi tiếng, nhưng rất đặc và khó tiêu hóa, lại chủ yếu đi vào kinh thận. Nếu không có sa nhân dẫn dắt, thục địa rất dễ tích trệ trong dạ dày. Khi có sa nhân hỗ trợ, tác dụng của thục địa được dẫn xuống đan điền, đến nơi nguyên dương cư ngụ, giúp chính khí thật sự bén dễ và trở nên vững chắc. Đây chính là sự phối hợp hài hòa giữa âm và dương, là nghệ thuật dùng thuốc rất cao minh. Có người sẽ hỏi, rất nhiều bài thuốc khác đều dùng phục linh và cam thảo. Vậy tại sao ở đây lại bỏ đi? Đây là một câu hỏi rất hay. Điều đó cho thấy bạn bắt đầu suy nghĩ về y lý rồi. Chúng ta phải xem đối tượng điều trị là ai. Đặc điểm lớn nhất của những người gầy yếu là âm huyết không đủ, tân dịch thiếu hụt. Phục linh có tác dụng lợi thủy thẩm thấp, giúp đưa nước trong cơ thể ra ngoài. Nhưng người gầy huyết hư vốn đã khô hao giống như sa mạc thiếu nước. Tân dịch đối với những người này vốn đã vô cùng quý giá. Nếu lại dùng phục linh để lợi thủy, đào thải thêm nước ra ngoài thì chẳng phải là càng làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn sao? Điều đó giống như trong đèn dầu vốn đã không còn nhiều dầu. Vậy mà lại vẫn bắt lớn hơn. Kết quả chỉ khiến ngọn đèn tắt nhanh hơn. Vậy vì sao lại bỏ cam thảo? Cam thảo có vị ngọt, có tác dụng điều hòa và làm dịu tính mạnh của các vị thuốc khác nhưng đồng thời cũng dễ gây đầy trễ. Nó có thể khiến bụng đầy hơi và khó tiêu. Đối với những người tì vị suy yếu nghiêm trọng hoặc cần nhanh chóng khôi phục chức năng vận hóa thì những vị thuốc có tính ngọt và béo dễ trở thành gánh nặng. Những thứ quá ngấy đưa vào cơ thể trong khi tì vị vốn đã yếu sẽ không thể chuyển hóa nổi. Cuối cùng lại biến thành rác thải. Chính vì vậy loại bỏ hai vị thuốc này khiến bài thuốc trở nên cực kỳ chính xác đi thẳng vào căn nguyên bệnh mà không có bất kỳ thành phần dư thừa nào. Đây chính là phong cách của các danh y thực thụ. Người xưa có câu ngàn vị thuốc tạp không bằng một vị thuốc dùng đúng. Đó chính là tinh thần của danh phương. Vậy gia vị tứ vật thang nên dùng như thế nào? Tôi nói với các bạn rằng cách dùng rất đơn giản nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn. Thuốc sắc phải dùng nước đun bằng lửa thông thường không dùng lò vi sóng hay những cách chế biến khác. Một thang thuốc sắc ra chia làm hai lần uống sáng và tối. Uống trong bao lâu? Đừng nghĩ uống 2-3 ngày là thấy thần hiệu ngay. Nếu ai nói như vậy thì đang lừa bạn. Đây là quá trình điều chỉnh khí huyết tải thiết lại toàn bộ cơ chế vận hành của cơ thể. Thông thường phải uống liên tục khoảng 2-3 tháng mới bắt đầu thấy hiệu quả rõ rệt. Trong thời gian điều dưỡng việc ăn uống phải đặc biệt chú ý. Tôi thường nói 3 phần nhờ điều trị, 7 phần nhờ dưỡng sinh. Các bạn nên ăn những thực phẩm dễ tiêu hóa nhưng giàu dinh dưỡng như thịt nạc, trứng, sữa cùng các thực phẩm dưỡng tâm tỷ như táo đỏ và long nhãn. Ngược lại, tuyệt đối phải tránh các thực phẩm sống lạnh. Các bạn phải nhớ rằng tì vị thuộc thổ, thích ấm ghét lạnh. Một bát nước đá đưa vào cơ thể có thể làm dương khí trong dạ dày suy yếu ngay lập tức. Khi ngọn lửa tiêu hóa bị dập tắt thì thức ăn đưa vào cũng không thể chuyển hóa được. Vì thế, trong thời gian điều dưỡng kem lạnh, bia lạnh, sashimi và các thực phẩm sống lạnh đều phải kiêng hoàn toàn. Nếu không, thì chẳng khác nào vừa xây tường vừa phá tường đến thần tiên cũng khó giúp được. Đến đây, đạo lý về béo và gầy tôi đã giải thích khá đầy đủ. Bây giờ, tôi xin tổng kết lại một số điểm quan trọng mà các bạn nên ghi nhớ. Đây đều là những kinh nghiệm tôi đúc kết được qua nhiều năm. Điểm thứ nhất, căn nguyên của béo và gầy nằm ở khí huyết. Mười chữ quan trọng nhất là khí không đủ thì béo, huyết không đủ thì gầy. Đây là nguyên tắc cốt lói. Nếu chữa bệnh mà không nắm được nguyên tắc này thì chẳng khác nào mò mẫm trong bóng tối rất khó chạm đến gốc dễ. Điểm thứ hai, khí và huyết không thể tách rời. Khí có thể sinh huyết, vận hành huyết và giữ huyết trong mạch. Huyết lại có tác dụng nuôi dưỡng khí. Khi bổ khí phải nghĩ đến huyết, khi bổ huyết cũng phải chú ý đến khí. Âm dương cần được điều hòa hài hòa, không thể chỉ tập trung vào một phía. Điểm thứ ba, người béo có thể được chia thành bốn nhóm chính, khí hư, dương hư, đàm thấp và thấp nhiệt. Người gầy chủ yếu thuộc nhóm huyết hư nhưng thường đi kèm với tì hư, can hư hoặc khí hư. Trong lâm sàng phải biết phân biệt rõ từng thể trạng thì mới có thể điều trị đúng hướng. Điểm thứ tư, về các bài thuốc cơ bản, người béo thường lấy tứ quân tử thang làm nền tảng, còn người gầy thường lấy gia vị tứ vật thang làm cơ sở. Tuy nhiên, tôi cũng phải nhắc lại rằng, tuyệt đối không được học thuộc lòng một cách máy móc. Việc ra giảm vị thuốc phải dựa trên tình trạng cụ thể của từng người. Đó mới là biện chứng luận trị. Đồng y không phải là một hệ thống cứng nhắc mà là một nghệ thuật sống động. Điểm thứ năm, chỉ uống thuốc thôi là chưa đủ. Nhất định phải kết hợp với chế độ ăn uống và thay đổi lối sống. Tôi từng gặp một trường hợp rất điển hình trong thực tế. Có một cặp vợ chồng. Người chồng rất gầy, thuộc thể huyết hư. Tôi kê gia vị tứ vật thang, kết hợp với kỵ kiện tì. Người vợ lại béo, thuộc thể khí hư kèm đàm thấp nặng. Tôi dùng tứ quân tử thang ra thêm các vị hóa đàm trừ thấp. 3 tháng sau, người chồng tăng hơn 5 kg, sắc mặt từ trắng nhợt chuyển sang hồng hào. Giấc ngủ cũng cải thiện rõ rệt. Người vợ giảm gần 10 kg, tinh thần phấn trấn hơn rất nhiều. Trước đây luôn sợ lạnh, còn bây giờ tay chân đã ấm áp. Các bạn hãy suy nghĩ xem. Hai người cùng ăn một loại thức ăn, sống trong cùng một căn nhà, môi trường hoàn toàn giống nhau. Tại sao kết quả lại khác biệt đến vậy? Bởi vì thể chất khác nhau, khí huyết âm dương khác nhau. Điểm cao minh của đông mi nằm ở chỗ đó. Chúng tôi không chỉ nhìn hiện tượng bên ngoài, mà tìm đến bản chất bên trong. Tôi không quan tâm cơ thể bạn có bao nhiêu gam mỡ, mà quan tâm khí huyết của bạn có cân bằng hay không. Hiện nay rất nhiều người quá tin vào các phương pháp giảm cân hay tăng cân nhanh chóng. Họ bỏ ra rất nhiều tiền để mua thuốc giảm cân, bột tăng cân và đủ loại sản phẩm khác. Cuối cùng, hoặc là không có hiệu quả hoặc là sức khỏe bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Vì sao? Bởi vì đó là cách làm cưỡng ép, chứ không phải điều chỉnh từ gốc. Thuốc giảm cân phần lớn hoạt động bằng cách ức chế cảm giác thèm ăn hoặc ép cơ thể, tăng chuyển hóa. Đó là kiểu hại địch 1.000, tự tổn 800. Khi ngừng thuốc, cân nặng thường tăng trở lại rất nhanh. Còn các loại bột tăng cân thì sao? Phần lớn đều chứa lượng lớn đạm và năng lượng. Nếu tì vị vốn đã suy yếu mà lại nạp thêm quá nhiều những chất khó chuyển hóa này, cơ thể không những không hấp thu được mà còn làm tì vị thêm mệt mỏi. Kết quả là bệnh tình càng nặng hơn. Đông y thì khác. Điều mà đông y theo đuổi luôn là chữa bệnh từ góc dễ điều hòa lại sự cân bằng của toàn bộ cơ thể. Khi khí huyết hài hòa, âm dương cân bằng, cơ thể tự nhiên sẽ trở về trạng thái khỏe mạnh vốn có của nó. Béo hay gầy chỉ là biểu hiện bên ngoài. Còn khí huyết mất cân bằng mới là căn nguyên thực sự. Khi chúng ta điều hòa được khí huyết trở về trạng thái cân bằng, cơ thể tự nhiên sẽ biết mình cần tăng hay giảm cân. Nó sẽ dần phục hồi về trạng thái tối ưu vốn có của chính nó. Khi đó, cơ thể không quá béo cũng không quá gầy vóc dáng cân đối hài hòa. Đó mới là vẻ đẹp tự nhiên thật sự. Người có khí huyết dồi dào thực sự trông như thế nào? Bạn không cần nhìn vào kết quả xét nghiệm. Chỉ cần nhìn sắc mặt họ hồng hào, đôi mắt sáng và có thần, nghe giọng nói vang khỏe đầy nội lực, nhìn dáng đi nhanh nhẹn đầy sức sống là đủ biết. Từ trong ra ngoài, đều toát lên một nguồn sinh lực mạnh mẽ. Trạng thái ấy không phải thứ có thể tạo ra bằng việc uống bao nhiêu thực phẩm chức năng hay làm bao nhiêu cuộc phẫu thuật thẩm mỹ. Đó là sức sống chân thật phát ra từ bên trong cơ thể. Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh thêm một điều. Điều hòa khí huyết là một quá trình lâu dài. Không phải hôm nay uống thuốc thì ngày mai sẽ khỏi bệnh. Nó đòi hỏi sự kiên trì và bền bị. Vì sao ngày nay nhiều người mắc bệnh đến như vậy? Bởi nhịp sống quá nhanh, áp lực quá lớn, thường xuyên thức khuya, ăn uống thất thưởng. Tất cả những điều đó đều đang tiêu hao khí huyết và giúp dân nguồn giữ chữ sinh mệnh của bạn. Nếu một mặt bạn uống thuốc điều trị, mặt khác vẫn thức khuya lướt điện thoại, ăn uống vô độ và sinh hoạt thiếu điều độ, thì dù có dùng bao nhiêu thuốc cũng khó đạt được hiệu quả mong muốn. Vì thế, tôi thường nói rằng bác sĩ chỉ có thể giúp được một nửa, nửa còn lại phải do chính bản thân họ hoàn thành. Thuốc chỉ là công cụ hỗ trợ. Điều quan trọng nhất vẫn là thay đổi lối sống. Hãy ngủ sớm và dậy sớm để dương khí được vận hành thuận theo tự nhiên. Hãy ăn uống điều độ để bảo vệ tì vị. Hãy biết cân bằng giữa làm việc và nghỉ ngơi, tránh lao lực quá mức. Hãy giữ tâm trạng thư thái, đừng để can khí bị ốt kết. Khi làm được những điều đó, hiệu quả mang lại còn quý giá hơn bất kỳ loại linh đan diệu dược nào. Hiểu được điều này mới thực sự hiểu được Đạo Dưỡng Sinh. Cảm ơn bạn đã theo dõi. Nếu chưa đăng ký kênh, xin nhấn nút đăng ký bên phải để kết nối sâu hơn với chúng tôi. Khoan hỷ chia sẻ, lan tỏa thiện tri thức, công đức vô lượng.